IV SA/Wr 546/04

IV SA/Wr 546/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
art. 68 ust. 2 i 9, art. 72 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Europejskiego Funduszu Leasingowego S.A. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o rejestracji pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Europejskiego Funduszu Leasingowego S.A. we W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] r. o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, art. 68 ust. 2 i 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98 poz. 602 ze zm./, utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] r., nr [...].
W motywach uzasadnienia podniesiono, że decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskutek wznowienia postępowania administracyjnego odmówiło uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza Miasta Ś. z dnia [...] r. o rejestracji pojazdu marki Toyota Corolla nr rej. [...] w części dot. rodzaju pojazdu jako ciężarowy na A. P.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia, albowiem decyzja Burmistrza Miasta Ś. z dnia [...] r. w przedmiocie rejestracji samochodu marki Toyota Corolla o numerze nadwozia [...] na rzecz A. P. za numerem rejestracyjnym [...] jako samochodu ciężarowego została wydana bez podstawy prawnej i jako taką w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa należało uznać za nieważną. Strona Europejski Fundusz Leasingowy S.A. we W. w trybie art. 127 § 3 kpa złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że w uzasadnieniu decyzji Kolegium nie uwzględniło dwóch ważnych aspektów sprawy, a więc zasadności decyzji rejestracyjnej oraz charakteru naruszenia prawa przez organ rejestrujący.
Zarzucono, że przesłanki, którymi kierował się organ administracji wydając decyzję rejestracyjną oparto na treści budzących wątpliwości interpretacyjne przepisach ustawy z 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym oraz wykonawczego doń rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Wątpliwości te istniały także pod rządami ustawy z 1 lutego 1983r. prawo o ruchu drogowym oraz przepisów rozporządzenia wykonawczego z 1 lutego 1993r. Na podstawie przytoczonych orzeczeń tak Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i decyzji Samorządowym Kolegiów Odwoławczych strona skarżąca wskazywała, że w razie dokonania przeróbki pojazdu, organ dokonujący rejestracji winien kierować się zaświadczeniem upoważnionej stacji kontroli pojazdów, a nie świadectwem homologacji /wyrok NSA z 28 stycznia 1997r., II SA 379/96/. Podniesiono, że argumentacja ta jest nadal aktualna. Przytoczono wyroki NSA z lat 90 – tych przyjmujących tezę, że dowodem kwalifikacji pojazdów może być – kwalifikacja w dowodzie rejestracyjnym. Powołano się także na wyjaśnienia ministerialne i orzeczenia Samorządowych Kolegiów Odwoławczych, z których wynikało, że to stacja kontroli pojazdów określa, czy wprowadzone zmiany techniczne w zarejestrowanym samochodzie upoważniają właściciela do zmiany jego kwalifikacji zgodnie z wymaganymi warunkami technicznymi. Przytoczono pogląd, że uchwała NSA z 23 października 2000r. OPK 17/00 dotyczy pojedynczej sprawy i nie zmienia dotychczasowego trybu postępowania w tym zakresie, a SKO nie przeprowadziło rzeczowej analizy rozbieżności orzeczniczych.
Analizując orzecznictwo sądowe strona skarżąca zarzuciła ponadto, iż decyzji podjętej w warunkach rozbieżnego orzecznictwa i opartej na wyborze jednego z przyjmowanych wariantów interpretacyjnych nie można stawiać zarzutu rażącego naruszenia prawa. Zarzucono ponadto brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego dla stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej. Wyrażono pogląd, że uchwała NSA z 23 października 2000r. stanowiąca uzasadnienie decyzji SKO powinna ograniczyć się do decyzji wydawanych po jej przyjęciu – na przyszłość i nie powinna wpływać na prawa nabyte wcześniej w dobrej wierze – w warunkach niejasnego i niejednolicie interpretowanego stanu prawnego.
Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że przedstawiony stan faktyczny z uwagi na to, że był przedmiotem oceny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji pojazdu nie budzi zastrzeżeń i wątpliwości u stron postępowania. Ocena prawna tego stanu faktycznego, wbrew temu co twierdzi strona skarżąca jest również jednoznaczna w oparciu o obowiązujące przepisy prawa jak też orzecznictwo sądów administracyjnych.
Z przepisów tych wynika, że organ rejestrujący działając w oparciu o przepis art. 68 ust. 9 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym w stanie prawnym przed wejściem w życie ustawy z dnia 6.09.2001 r. o zmianie ustawy -Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 129, poz.1444 ze zmian.) przewidywał obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji w wypadku dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1.07.2002 r. OPK 22/02). Ponadto nie była również dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu (art. 68 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 5 ust. 1 pkt. 1 i § 55 i rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1.02.1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów) w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu (art. 66 Prawa o ruchu drogowym w zw. z §5 ust. 1 pkt. 2 i § 57 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki i Morskiej (wyrok Sądu Najwyższego z 9.11.2001 r. III RN 194/01). Z uchwały i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.12.2000 r. OPK 18/00 wynika, że stosownie do art. 68 ust. 1,2 i 9 ustawy z 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zmian.) oraz § 3 pkt. 1,6 i 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 7.10.1999 r. w sprawie homologacji pojazdów (Dz. U. 91, poz. 1039)podmiot dokonujący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zmiany oraz przeznaczenia pojazdu samochodowego osobowego po pierwszej rejestracji na ciężarowy uniwersalny ma obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji. Jeżeli zatem pomimo tak brzmiących przepisów prawa oraz ich wykładni organ rejestrujący dokonał rejestracji samochodu posiadającego homologację na samochód osobowy-jako samochód ciężarowy bez przedstawienia świadectwa homologacji na samochód ciężarowy, to bez wątpienia dokonano tej rejestracji bez podstawy prawnej. Przedstawiona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy szeroka argumentacja prawna nie może zmienić stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tej sprawie, gdyż jak widać na podstawie przywołanych przez Kolegium wyroków i uchwał nie znalazła ona również akceptacji wśród organów wymiaru sprawiedliwości uprawnionych do ustalania wykładni obowiązujących przepisów prawa w konkretnych sprawach. Pomimo, że nie jest to powszechna wykładnia przepisów prawa uznać ją należy za obowiązującą w sprawach o podobnym charakterze opartym na zbliżonym stanie faktycznym.
W skardze do sądu administracyjnego Europejski Fundusz Leasingowy SA we W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymując swoją argumentację.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za niezasadne. Powołano się na treść uchwały NSA z 1 lipca 2002r., OPK 22/02, wywodząc, że przyjęte w niej stanowisko jest obowiązujące w sprawach o podobnym charakterze opartych na zbliżonym stanie faktycznym.
Sprawę rozpatrzono w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przyjęta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja wbrew stanowisku strony skarżącej może być uznana za utrwaloną w orzecznictwie sądowym i zaaprobowaną w doktrynie. W rozważanej wcześniej uchwale NSA z 23 października 2000r. OPK 17/00 wyjaśniono, że w "świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./ oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /Dz.U. Nr 59, poz. 632 ze zm./ warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu." W motywach stwierdzono m.in., że spory na tle istoty homologacji i trybu legalizowania zmian dokonanych w pojazdach samochodowych powstały już w okresie, gdy ta problematyka była unormowana głównie w przepisach rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów /Dz.U. z 1996r. Nr 155, poz. 772/, wydanego na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 1 lutego 1983r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. z 1992r. Nr 11, poz. 41 ze zm./. Wojewodowie i minister stwierdzali nieważność decyzji o zarejestrowaniu – jako ciężarowych – samochodów osobowych po przeróbkach tak ocenionych w zaświadczeniu stacji kontroli pojazdów o badaniu technicznym pojazdu. Organy nadzoru przyjmowały w swoich decyzjach, że zmiany rodzaju pojazdu, to jest jego przeznaczenia z osobowego na ciężarowy, nie można dokonać w trybie badania technicznego przeprowadzonego przez stację kontroli pojazdów, lecz jedynie w trybie postępowania homologacyjnego zgodnie z § 55 i 56 rozporządzenia z dnia 1 lutego 1993r. Jeżeli więc po przeróbkach homologowany wcześniej samochód osobowy zarejestrowano jako ciężarowy z pominięciem procedury homologacyjnej, to dokonana zmiana jego rodzaju i przeznaczenia nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.
Podniesiono następnie, że w uzasadnieniach wyroków z dnia 29 sierpnia 1997r. sygn. akt II SA 1649/96 i z dnia 30 kwietnia 1998r. sygn. akt II SA 155/98, oddalających skargi, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił trafność tej argumentacji. Sąd podkreślił, że treścią rozstrzygnięcia w sprawie o rejestrację samochodu były dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym. Z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 1 lutego 1993r. wynika, że dane techniczne pojazdu, a zwłaszcza dopuszczalną ładowność, masę oraz liczbę miejsc, określa organ dokonujący rejestracji pojazdu przede wszystkim na podstawie danych zawartych w świadectwie homologacji, według którego był to samochód osobowy. Z § 5 ust. 1 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia natomiast wynika, że w razie dokonania przeróbki pojazdu organ rejestracyjny może do dowodu rejestracyjnego wpisać tylko takie dane stwierdzone przez upoważnioną stację kontroli pojazdów, które odnoszą się do: dopuszczalnej ładowności, dopuszczalnej masy całkowitej lub liczby miejsc. Przepisy te więc nie przewidują możliwości zmiany rodzaju /typu/ pojazdu w trybie oceny dokonanej przez stację kontroli pojazdów.
Stwierdzono, że po wejściu w życie ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. orzecznictwo sądu administracyjnego nie uległo zmianie w tego rodzaju sprawach. Zwrócono w nim uwagę, że wskutek przeniesienia do tej ustawy unormowań zawartych w przepisach rozporządzenia z dnia 1 lutego 1993r. oraz poszerzenia w niej kręgu podmiotów i zakresu zmian wymagających uzyskania świadectwa homologacji, obowiązujący stan prawny jeszcze bardziej wzmocnił rygory przy legalizowaniu zmian w typie pojazdu. Takie oceny wyrażono np. w wyroku z dnia 31 stycznia 2000r. i sygn. akt II SA 1825/99, oddalającym skargę na odmowę zarejestrowania jako samochodu ciężarowego samochodu marki "Daewoo Leganza 2,0", będącego według świadectwa homologacji samochodem osobowym, w którym zmianę jego rodzaju przy rejestracji – wynikającą z zamontowania w miejscu środkowego tylnego siedzenia kasety o pojemności 7,2 litra – poparto oceną techniczną stacji kontroli pojazdów i opinią biegłego.
W uchwale NSA z 18 grudnia 2000r. OPK 18/00 przyjęto, że stosownie do art. 68 ust. 1, 2 i 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym oraz § 3 pkt 1, 6 i 9 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 7 października 1999r. w sprawie homologacji pojazdów podmiot dokonujący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zmiany rodzaju oraz przeznaczenia pojazdu samochodowego osobowego po pierwszej rejestracji na ciężarowy uniwersalny ma obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji. Taki pogląd przyjął także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 2001r. sygn. akt III RN 194/01 /OSNAPiUS 2002, nr 5, poz. 103/, w którego uzasadnieniu stwierdzono, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia w wyniku badań technicznych tego pojazdu. W uchwale NSA z 1 lipca 2002r. OPK 22/02 przyjęto, że przepis art. 68 ust. 9 prawa o ruchu drogowym, w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 6 września 2001r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, przewidywał obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji w razie dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na samochód ciężarowy. W motywach stwierdzono m.in., że wprawdzie przepis art. 68 ust. 9 prawo o ruchu drogowym posługuje się określeniem "zmiany w typie pojazdu" jako podstawą powstania obowiązku uzyskania nowego świadectwa homologacji to – zmiana rodzaju pojazdu i jego przeznaczenia, związana z przerobieniem samochodu osobowego na ciężarowy, niewątpliwie mieści się w pojęciu zmiany typu pojazdu w rozumieniu tego przepisu. Zmiana rodzaju i przeznaczenia pojazdu przez przerobienie samochodu osobowego na ciężarowy powodowała zmianę typu pojazdu w rozumieniu art. 68 ust. 9 tej ustawy, co stwarzało obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela przedstawiony i utrwalony w orzecznictwie kierunek wykładni podanych przepisów prawa o ruchu drogowym. Należy zgodzić się z argumentacją organu, że jeżeli mimo tak brzmiących przepisów prawa oraz ich wykładni organ rejestrujący dokonał rejestracji samochodu posiadającego homologację na samochód osobowy – jako samochód ciężarowy bez przedstawienia świadectwa homologacji na samochód ciężarowy, to dokonano rejestracji bez podstawy prawnej. W związku z tym za chybiony należy uznać argument strony skarżącej, iż dokonana wcześniej rejestracja – stanowiąca źródło praw nabytych w dobrej wierze – nie może być kwestionowana w wyniku późniejszego wydania uchwały wyjaśniającej wątpliwości prawne.
Treścią zasady ochrony praw nabytych jest bowiem zakaz pozbawiania obywateli praw podmiotowych i ich ekspektatyw ukształtowanych przez obowiązujące ustawy oraz zakaz ich ograniczania w sposób arbitralny /M. Wyrzykowski, Zasada demokratycznego państwa prawnego, /w:/. Zasady podstawowe polskiej Konstytucji, red. W. Sokolewicz, Warszawa 1998, s. 85 i n.
Z brzmienia przytoczonych orzeczeń NSA i SN wynika, że obowiązujące przepisy nie przyznały obywatelowi prawa do zmiany rodzaju pojazdu w trybie badania technicznego przeprowadzonego przez stację kontroli pojazdów, zatem nie może być mowy o pozbawianiu praw, nabytych w drodze ustawowej. Z sytuacją taką mielibyśmy do czynienia np. – w przypadku gdyby przepis prawa najpierw uprawniał podmioty do zmiany rodzaju /przeznaczenia/ pojazdu w trybie badania technicznego dokonanego przez stację kontroli pojazdów, z kolei przepis późniejszy uchylałby dokonane na tej podstawie rejestracje, nakazując tym podmiotom przeprowadzenie postępowania homologacyjnego.
W związku z tym nie jest trafny postulat skarżącego, by skutki uchwały NSA z 23 października 2000r. ograniczały się do decyzji wydawanych po jej przyjęciu. Uchwała ta nie rozgranicza dwóch porządków prawnych lecz służy eliminacji tych spośród możliwych wariantów interpretacyjnych przepisu, który jest niezgodny z ustawą.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.