IV SA/Wr 524/25

IV SA/Wr 524/25 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2026-05-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Pająkiewicz-Kremis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2025 r., nr PO.0123.39.2025 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 czerwca 2025 r. nr PO.0123.39.2025 (dalej również: decyzja) Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu (dalej: organ) odmówił R. S. (dalej: skarżący) udostępnienia informacji publicznej na wniosek złożony przez skarżącego w dniu 19 lutego 2025 r. W decyzji organ pouczył skarżącego o przysługującym skarżącemu prawie do wniesienia odwołania od decyzji, za pośrednictwem organu, do Ministra Sprawiedliwości.
Pismem z dnia 27 lipca 2025 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na w/w decyzję organu żądając uchylenia jej w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlegała odrzuceniu.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny obowiązany jest z urzędu badać, czy wniesienie skargi jest dopuszczalne. Negatywny wynik takiej kontroli skutkuje brakiem możliwości rozstrzygnięcia sporu i wydania w sprawie wyroku.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Z kolei przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2).
Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 2 p.p.s.a., przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia danego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wspomniana zasada daje natomiast stronie prawo do domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administracyjne. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy należy wskazać, że Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu jest organem, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.), a zatem obowiązany jest on do udzielania informacji publicznej na wniosek, względnie, wydawania decyzji o odmowie jej udostępnienia. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organy władzy publicznej. Prezes sądu apelacyjnego jest organem sądu (art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – Dz. U. z 2024 r. poz. 334, dalej: p.u.s.p.) Do kompetencji prezesa sądu należy kierowanie sądem i reprezentowanie sądu na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu (art. 22 § 1 pkt 1 p.u.s.p.).
Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja organu została wydana na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.). U.d.i.p. w kompleksowy sposób reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, przewidując w art. 16 ust. 1, że odmowa udostepnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Przy czym jak stanowi dalej art.16 ust. 2 pkt 1 u.d.i.p., do tych decyzji stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 dalej: k.p.a.), z tym że odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni.
Stosownie do treści art. 127 § 1 i § 2 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do jednej instancji, a właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy.
Według art. 17 pkt 3 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. są, w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 tego przepisu, odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, organem, który wydał decyzję w pierwszej instancji jest prezes sądu apelacyjnego. Z kolei organem sprawującym nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów apelacyjnych, w tym prezesa tego sądu, jest Minister Sprawiedliwości. Zgodnie z art. 37g p.u.s.p., Minister Sprawiedliwości, w ramach zewnętrznego nadzoru administracyjnego: 1) dokonuje oceny informacji rocznych o działalności sądów, o których mowa w art. 37h § 1 p.u.s.p. (sporządzanej przez prezesa sądu apelacyjnego i przedkładanej Ministrowi Sprawiedliwości); 2) ustala ogólne kierunki wewnętrznego nadzoru administracyjnego, wykonywanego przez prezesów sądów apelacyjnych; 3) kontroluje wykonywanie obowiązków nadzorczych przez prezesów sądów apelacyjnych oraz wydaje stosowne zarządzenia (§ 1). W przypadku stwierdzenia istotnych uchybień w działalności administracyjnej sądu lub niewykonania przez prezesa sądu apelacyjnego zarządzeń, o których mowa w § 1 pkt 3, Minister Sprawiedliwości może zarządzić: 1) przeprowadzenie lustracji sądu lub wydziału sądu; 2) przeprowadzenie lustracji działalności nadzorczej prezesa sądu (§ 2).
W niniejszej sprawie skarżący wystąpił ze skargą na wskazaną wyżej decyzję organu, od której to decyzji przysługiwało skarżącemu prawo złożenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, odwołania do Ministra Sprawiedliwości, o czym skarżący został pouczony w treści decyzji.
Z nadesłanych przez organ akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący z tego uprawnienia nie skorzystał. W aktach tych znajduje się pismo skarżącego, datowane na dzień 14 lipca 2025 r. i zatytułowane "odwołanie od decyzji adm. organu". Z treści pisma wynika, że skarżący domaga się uchylenia decyzji jednak pismo kierowane jest do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Z powołanego art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść na decyzję, która nie podlega już zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji poprzez odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z tego względu, że taki środek prawny został już w stosunku do kwestionowanego orzeczenia wykorzystany albo dlatego, że postępowanie w danej sprawie jest jednoinstancyjne, co wynikać musi z przepisów szczególnych.
Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego. Niedopuszczalna jest natomiast skarga na decyzję organu pierwszej instancji, wydana w tej sprawie (tak m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 462/22; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 110/22).
Wykładnię art. 52 § 1 p.p.s.a. trafnie prezentuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 116/13). Otóż o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić dopiero po rozpoznaniu przez organ administracji publicznej wniesionego środka zaskarżenia. Zatem niezachowanie przewidzianego w art. 52 § 1 p.p.s.a. trybu ma miejsce zarówno wówczas, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak też w przypadku złożenia do sądu administracyjnego skargi po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ. Innymi słowy nie wystarczy samo złożenie środka zaskarżenia od kwestionowanych decyzji czy postanowienia organu I instancji, lecz wymagane jest, aby skarga została wniesiona na stosowne działanie organu podjęte po rozpatrzeniu takiego środka prawnego. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, przysługującego jej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w danej sprawie, otwiera tej stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W związku z powyższym wnoszenie skargi na decyzję organu pierwszej instancji, od której stronie przysługuje środek zaskarżenia, jest niedopuszczalne bez względu na to, czy strona takiej decyzji wraz ze skargą do sądu administracyjnego kierowaną na decyzję organu pierwszej instancji wnosi jednocześnie do organu wyższego stopnia środek zaskarżenia przysługujący jej w administracyjnym toku instancji czy ogranicza się wyłącznie do samego wniesienia skargi na decyzję organu pierwszej instancji.
Niedopełnienie przez skarżącego warunku określonego w powyższych przepisach, tj. wniesienie skargi na decyzję organu I instancji w sytuacji przysługiwania skarżącemu środków zaskarżenia od decyzji (o czym skarżący był pouczony), skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w myśl którego, sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Użyte w tym przepisie sformułowanie "innych" wskazuje na inne przyczyny, niż te wymienione w pkt 1-5 art. 58 § 1 p.p.s.a. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn występuje zwłaszcza, gdy skarga zostanie wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 635/22).
Kierując się wskazaną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.