IV SA/Wr 463/26

IV SA/Wr 463/26 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2026-10-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58  par. 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu W składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Aneta Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. w M. na uchwałę Rady Gminy Podgórzyn z 29 czerwca 2026 r., nr XXIX/218/2026 w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Rady Gminy Podgórzyn postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić S. w M. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Uchwałą z 29 czerwca 2026 r. (XXIX/218/2026) Rada Gminy Podgórzyn – na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U z 2026 r. poz. 662), dalej: u.s.g. oraz § 46 ust. 1,3,4 uchwały nr LXV/510/18 Rady Gminy Podgórzyn z 19 października 2018 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Podgórzyn – stwierdziła, że w wyniku tajnego głosowania na Przewodniczącego Rady Gminy Podgórzyn wybrano radnego M. K. (§ 1 uchwały).
Stowarzyszenie N. w M. (dalej: Stowarzyszenie) działając na podstawie art. 101 ust.1 u.s.g. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na ww. uchwałę. Zaskarżonej uchwale zarzuciło naruszenie art. 25a u.s.g. poprzez niego niezastosowanie polegające na dopuszczeniu radnego M. K. do udziału w głosowaniu nad uchwałą dotyczącą jego wyboru na funkcję Przewodniczącego Rady, art. 19 u.s.g. w zw. z art. 7 Konstytucji poprzez podjęcie uchwały w procedurze dotkniętej wadą prawną, § 14; 39 i 20 Statutu. Powołując się zaś na swoją statutową działalność - tj. działanie na rzecz wszechstronnego rozwoju wsi M., w tym realizację inicjatyw społecznych służących dobrobytowi materialnemu, kulturowemu i społecznemu mieszkańców wsi; wspieranie społecznych inicjatyw wszystkich mieszkańców wsi i okolic; organizowanie i integrowanie wspólnoty obywatelskiej (...); krzewienie wśród mieszkańców i ludzi związanych z M. troski o jej sprawy współczesne i przyszły rozwój; promocję dziedzictwa kulturowego (...); pomoc mieszkańcom wsi w poprawie jakości życia (..); animowanie działań integrujących społeczności lokalne, pobudzające ich aktywność i potrzeby wyższe; działanie na rzecz poprawy warunków rozwoju dzieci (..); działanie zapobiegające wykluczeniu społecznemu (...); współpraca ze społecznościami innych miejscowości (...); promowanie działań samopomocowych; wspieranie działań hołdujących tradycjom i patriotyzmu obywatelskiego oraz wspieranie dobroczynności i wolontariatu - Stowarzyszenie uznało, że posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały. Zdaniem Stowarzyszenia zaskarżona uchwała w przedmiocie wyboru na Przewodniczącego Rady wpływa na interes prawny mieszkańców gminy i organizacji społecznych dbających o jawność i legalność procedur demokratycznych. W ocenie Stowarzyszenia naruszenie tak fundamentalnych zasad wyboru organu stanowiącego gminy rodzi po jego stronie legitymację do zaskarżenia tego aktu jako niezgodnego z prawem. Odnosząc się do zagadnienia interesu prawnego Stowarzyszenie przywołało argumentację zawartą w wyroku III SA/Wr 4/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu.
Podstawę prawną wniesionej przez Stowarzyszenie skargi stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 662 dalej: u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje zatem w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały.
Skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy. Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02, OTK-A 2003 Nr 8, poz. 4). Dlatego też, wszystkie te argumenty Stowarzyszenia, w których odnosi się do nieprawidłowości związanych z podjęciem zaskarżonej uchwały m.in. do niezastosowania art. 25a u.s.g. polegającego na dopuszczeniu radnego M. K. do udziału w głosowaniu nad uchwałą dotyczącą jego wyboru na funkcję Przewodniczącego Rady, nie dowodzą legitymacji Stowarzyszenia do wniesienia skargi. Nie sposób tym samym zgodzić się ze Stowarzyszeniem, że "naruszenie tak fundamentalnych zasad wyboru organu stanowiącego gminy rodzi po stronie Stowarzyszenia legitymację do zaskarżenia" uchwały jako niezgodnej z prawem. Nie dowodzi tego również podniesiona przez Stowarzyszenie argumentacja przywołana w wyroku III SA/Wr 4/20. Argumentacja ta dotyczy bowiem interesu prawnego – osoby radnego - w zaskarżeniu uchwały w przedmiocie wyboru na Przewodniczącego Rady (art. 19 ust. 1 u.s.g), a nie Stowarzyszenia.
Stowarzyszenie winno zatem wykazać, czego jednak zdaniem Sądu w sprawie nie uczyniło, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na "jego sferę prawnomaterialną", pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (por. wyrok NSA z 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04). Stowarzyszenie powinno wskazać przy tym konkretny akt, z którego uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony. Naruszenie interesu prawnego winno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (por. wyrok NSA z 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01, Lex nr 81964). Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną Stowarzyszenia - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem, nastąpią w przyszłości. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący interes prawny Stowarzyszenia.
W orzecznictwie ustalono jednocześnie, że interes prawny strony, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1992 r., sygn. akt I SA 1355/91, Wspólnota 1992, nr 18, s. 17). Interes prawny musi być ponadto bezpośredni i realny w tym znaczeniu, że można go wywodzić wyłącznie z własnej określonej przez prawo materialne sytuacji prawnej. Bezpośredniość i realność interesu dotyczą związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialnoprawną, z której ten interes się wywodzi (zob. wyrok NSA z 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Ma ono miejsce w sytuacji, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo strony, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na nią nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na niej ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu – wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia – brak jest podstaw do uznania, aby zaskarżona uchwała Rady Gminy Podgórzyn z 29 czerwca 2026 r. (XXIX/218/2026) stwierdzająca, że w wyniku tajnego głosowania na Przewodniczącego Rady Gminy Podgórzyn wybrano radnego M. K. (§ 1 uchwały) naruszała interes prawny Stowarzyszenia. Stowarzyszenie nie wskazało bowiem, że wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jego konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Trudno też doszukać się "naruszenia tegoż interesu" w prowadzeniu przez to Stowarzyszenie "statutowej działalności na terenie Gminy Podgórzyn" na rzecz min. rozwoju wsi M. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona uchwała w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Rady uderza w realizację celów statutowych Stowarzyszenia, którymi są: działanie na rzecz wszechstronnego rozwoju wsi M.; wspieranie społecznych inicjatyw wszystkich mieszkańców wsi i okolic; organizowanie i integrowanie wspólnoty obywatelskiej (...); krzewienie wśród mieszkańców i ludzi związanych z M. troski o jej sprawy współczesne i przyszły rozwój; promocja dziedzictwa kulturowego (...); pomoc mieszkańcom wsi w poprawie jakości życia (..); animowanie działań integrujących społeczności lokalne, pobudzające ich aktywność i potrzeby wyższe; działanie na rzecz poprawy warunków rozwoju dzieci (..); działanie zapobiegające wykluczeniu społecznemu (...); współpraca ze społecznościami innych miejscowości (...); promowanie działań samopomocowych; wspieranie działań hołdujących tradycjom i patriotyzmu obywatelskiego oraz wspieranie dobroczynności i wolontariatu.
Okoliczności podniesione przez Stowarzyszenie w skardze nie dają zatem podstaw do wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., gdyż podstawowym wymogiem zaskarżenia uchwały organu gminy, podjętej w sprawie z zakresu administracji publicznej, jest wykazanie naruszenia interesu prawnego strony skarżącej (wyroku NSA z 24 czerwca 2002 r., sygn. akt IV SA 3774/01). Tymczasem w skardze takiej argumentacji zabrakło. Brak jest argumentacji umożliwiającej powiązanie treści zaskarżonej uchwały (wybór Przewodniczącego Rady Gminy) z naruszeniem konkretnego interesu prawego Stowarzyszenia. Zdaniem Sądu argumentacji takiej nie stanowi również podniesiona przez Stowarzyszenie okoliczność, że ze "sprawowaniem funkcji radnego wiąże się podwyższenie jego diety", czy też że "przewodniczący rady reprezentuje radę w stosunkach wewnętrznych z innymi jednostkami organizacyjnymi gminy, organizuje prace rady i prowadzi obrady". Odnosi się ona bowiem jedynie do kompetencji przypisanych przewodniczącemu Rady Gminy, którego wyłącznym zadaniem jest sprawne organizowanie i prowadzenie prac rady, w tym przewodniczenie obradom rady (art. 19 ust. 2 us.g.). Przez organizowanie prac rady należy rozumieć wiele czynności, głównie o charakterze materialno-technicznym, takich jak przygotowywanie projektu sesji, zawiadomienie radnych o miejscu, terminie sesji oraz porządku obrad, przygotowanie dla radnych stosownych dokumentów i innych materiałów, odbieranie skarg lub wniosków kierowanych do rady itp. Ww. okoliczności nie dowodzą natomiast interesu prawnego Stowarzyszenia.
Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) dalej: p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę. Ponieważ naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia stanowi przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., uzasadniającą jej merytoryczne rozpoznanie, a skarga w rozpoznawanej sprawie nie spełnia tych warunków, Sąd nie był uprawniony do dokonania kontroli legalności zaskarżonej uchwały, w tym badania merytorycznych zarzutów skargi. Z tego też powodu Sąd za bezzasadne uznał rozpoznanie innych wniosków podniesionych przez strony w sprawie. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.