Pełny tekst orzeczenia IV SA/Wr 415/23

IV SA/Wr 415/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn
Marta Pająkiewicz-Kremis
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1285
art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 54
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Protokolant: referent Iga Nowik po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. S. A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 6 marca 2023 r. nr SKO 4103/362/2023 w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.
Wnioskiem z 12 października 2022 r. S. S.A. w P. (dalej: strona, skarżąca) wystąpiło
o wydanie decyzji potwierdzającej prawo O. S. (dalej: pacjentka) do świadczeń opieki zdrowotnej. Wniosek uzasadniono przyjęciem pacjentki do Oddziału Intensywnej Terapii w dniu 7 października 2022 r. w trybie nagłym. Kolejnym pismem strona poinformowała o śmierci pacjentki w dniu 18 października 2022 r. W okresie udzielania świadczeń w trybie nagłym, od 7 do 18 października 2022 r., pacjentka nie była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym.
Wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta Kłodzka decyzją odmówiono potwierdzenia prawa pacjentki do świadczeń opieki zdrowotnej w okresie od 7 do 18 października 2022 r. Ustalono, że pacjentka była obywatelką U., która przybyła do Polski przed konfliktem zbrojnym na terenie tego państwa. Zamieszkiwała
w K., nie posiadała obywatelstwa polskiego ani statusu uchodźcy, nie była objęta ochroną uzupełniającą oraz nie posiadała zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (dalej: ustawa o cudzoziemcach).
W oparciu o powyższe stwierdzono, że pacjentka nie spełniła wszystkich przesłanek wymienionych w art. 54 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 ze zm. - dalej: ustawa o świadczeniach), niezbędnych do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: organ, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przytoczyło przepisy art. 2 ust. 1 i art. 54 ust. 1-4 ustawy
o świadczeniach i na ich podstawie wskazało, że prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może uzyskać wyłącznie osoba nieubezpieczona, która spełnia łącznie trzy następujące przesłanki: 1) ma miejsce zamieszkania na terenie Polski; 2) posiada obywatelstwo polskie lub uzyskała w RP status uchodźcy lub ochronę uzupełaniającą albo posiada zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z nadaniem statusu uchodźcy lub udzieleniem ochrony uzupełniającej; 3) nie posiada żadnego dochodu lub jej dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Z uwagi na to, że pacjentka nie posiadała statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, ani zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z ww. okolicznościami, organy nie mogły przyznać jej prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, gdyż nie została spełniona jedna z ustawowych przesłanek. Przy czym
- odnosząc się do zarzutów odwołania - Kolegium wyjaśniło, że do pacjentki nie znajdą zastosowania przepisy szczególne ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 1383 ze zm. - dalej: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy), gdyż nie przybyła on do Polski z powodu działań wojennych w okresie wskazanym
w ustawie.
W skardze na decyzję Kolegium skarżąca zarzuciła naruszenie art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez uznanie, że pacjentka nie spełniła przesłanek określonych w tym przepisie oraz niezastosowanie art. 37 i art. 42 w zw. z art. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów.
W uzasadnieniu podniosła, że w jej ocenie obywatel Ukrainy, zamieszkujący na terytorium RP przed dniem 24 lutego 2022 r., jest objęty co najmniej takimi samymi prawami, jak uchodźcy, którzy przybyli do Polski po tej dacie. Dodatkowo zwróciła uwagę, że wiza krajowa pacjentki została przedłużona do 31 grudnia 2022 r. na mocy art. 42 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, a więc obowiązywała w okresie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej. Zdaniem skarżącej, odmowa potwierdzenia prawa pacjentki do świadczeń pozostaje również w sprzeczności z art. 37 ww. ustawy, formułującym szczególne przesłanki nabycia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przez obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski z powodu działań wojennych w okresie wskazanym w ustawie.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny
i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo osoby objęte powszechnym - obowiązkowym
i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym (pkt 1); inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone
w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy
o cudzoziemcach, spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych (pkt 2); inne niż wymienione w pkt 1 i 2 osoby, które nie ukończyły 18. roku życia i spełniły przesłanki wymienione w tym przepisie (pkt 3); inne niż wymienione w pkt 1-3 osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które są w okresie ciąży, porodu lub połogu i spełniły przesłanki wymienione w tym przepisie (pkt 4). Z kolei dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 ww. ustawy). Decyzję wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę,
o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub b) posiadanie statusu uchodźcy, lub c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy o cudzoziemcach; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2 (art. 54 ust. 3 ustawy). Stosownie do art. 54 ust. 4 tej ustawy, decyzję, o której mowa
w ust. 1, wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia.
Z powyższego wynika, że w celu wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osób, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy
o świadczeniach - o co wnioskowała strona w stosunku do pacjentki, w związku
z zaistnieniem stanu nagłego w rozumieniu art. 54 ust. 4 ww. ustawy - spełnione muszą zostać kumulatywnie następujące przesłanki przez osobę nieubezpieczoną:
1) posiadanie miejsca zamieszkania na terytorium Polski;
2) posiadanie obywatelstwa polskiego lub uzyskanie w RP statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, lub zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku
z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy
o cudzoziemcach (tj. w celu połączenia się z rodziną, gdy członek rodziny zamieszkuje na terytorium RP w związku z nadaniem mu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej);
3) posiadanie dochodu nieprzekraczającego ustawowego kryterium dochodowego lub nieposiadanie żadnego dochodu.
Jednocześnie treść przywołanego art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach nie pozostawia wątpliwości, że organy przy podejmowaniu decyzji w trybie art. 54 tej ustawy mają obowiązek ustalić, czy strona spełnia wymogi określone w ustawie
i jedynie w takiej sytuacji wydać decyzję zgodną z wnioskiem. Niespełnienie którejkolwiek z powyższych przesłanek wiąże się natomiast z koniecznością wydania decyzji odmownej. Organy orzekające w tym przedmiocie nie mogą bowiem działać na zasadzie uznania administracyjnego, gdyż decyzja ta ma charakter tzw. decyzji związanej. Wydanie orzeczenia wbrew przywołanym postanowieniom ustawy rażąco naruszyłoby prawo.
W realiach rozpoznawanej sprawy Kolegium prawidłowo stwierdziło, że pacjentka nie spełniła wszystkich przesłanek niezbędnych do potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Bezsporne jest, że pacjentka była obywatelką Ukrainy, przebywała na terytorium Polski co najmniej od 2014 r. i zamieszkiwała
w K. W dniu 16 listopada 2018 r. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, niemniej do dnia jej śmierci decyzja nie została wydana. Co istotne, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, pacjentka nie uzyskała w RP statusu uchodźcy, nie była objęta ochroną uzupełniającą, ani nie udzielono jej zezwolenia na pobyt czasowy w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy o cudzoziemcach (tj. w celu połączenia się
z rodziną, gdy członek rodziny zamieszkuje na terytorium RP w związku z nadaniem mu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej). Tym samym, wobec niespełnienia jednej z ustawowych przesłanek, organ nie mógł potwierdzić jej prawa do świadczeń opieki zdrowotnej.
W odniesieniu do zarzutów skargi o niezastosowaniu art. 37 i art. 42 ustawy
o pomocy obywatelom Ukrainy, Sąd podziela stanowisko Kolegium, że przywołane przepisy nie znajdą zastosowania w sytuacji pacjentki. Stosownie bowiem do art. 37 ust. 1 tej ustawy, obywatel Ukrainy, którego pobyt na terytorium RP jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 (tj. który przybył legalnie na terytorium RP
w okresie od 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach), jest uprawniony do opieki medycznej udzielanej na terytorium RP obejmującej świadczenia opieki zdrowotnej na zasadach i w zakresie, w jakim osobom objętym obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym przysługuje prawo do świadczeń na podstawie ustawy o świadczeniach. Przepis ten dotyczy zatem wyłącznie obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski z powodu działań wojennych w okresie wskazanym w ustawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika zaś, że pacjentka przebywała na terytorium Polski co najmniej od 2014 r., a więc nie jest objęta jego dyspozycją. Nie jest również osobą, o której mowa w art. 37 ust. 1a i ust. 1b.
Z kolei, zgodnie z art. 42 ust. 5 omawianej ustawy, jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego obywatelowi Ukrainy przypada w okresie od 24 lutego 2022 r., okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu
z mocy prawa do dnia 31 grudnia 2022 r. Jak ustaliły organy rozpoznające sprawę, pacjentka posiadała kartę pobytu ważną do 1 grudnia 2018 r., a kolejny wniosek z 16 listopada 2018 r. o udzielenie zezwolenia nie został rozpoznany do dnia jej śmierci,
a więc ważność jej zezwolenia nie mogła zostać przedłużona na mocy tego przepisu.
W tych okolicznościach sprawy ustalenia organów oraz oparte na nich wnioski w zakresie braku spełnienia przez pacjentkę ustawowych przesłanek warunkujących wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej - w ocenie Sądu - należy uznać za prawidłowe. Słusznie zatem orzekające w sprawie organy przyjęły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że pacjentka nie jest osobą, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach. Jednocześnie
w sytuacji pacjentki nie znajdą zastosowania przepisy szczególne ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, gdyż jej przybycie na terytorium RP nie było związane
z działaniami wojennymi w okresie wskazanym w ustawie. W tym stanie rzeczy, organy prawidłowo odmówiły potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), skarga została oddalona w całości.