IV SA/Wr 132/22

IV SA/Wr 132/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA del. Tomasz Judecki, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 4 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 4 stycznia 2022 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn.zm. dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy
z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz.U. z 2020 r. poz.111 ze zm.; przywoływana dalej jako "ustawa" bądź "u.ś.r.") po rozpatrzeniu odwołania skarżącej – M. B. - od wydanej z upoważnienia Prezydenta Ś. decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ś. (dalej: organ I instancji), z dnia 19 listopada 2021 r. nr DŚRIA.4302.242.2021 orzekającej o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ podał, że strona wnioskiem z dnia 29 września 2021 r, wystąpiła do właściwego organu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem. Do wniosku strona dołączyła wyrok z dnia 27.06.2001 r. sygn. akt[...], na mocy którego przyznano bratu wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji począwszy od 1 lipca 2000 r. na trwałe. W dniu 16 listopada 2021 r. dołączono orzeczenie o niepełnosprawności brata z dnia 5 listopada 2021 r., w treści którego wynika, że został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 października 2021 r. przy jednoczesnym braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności. W aktach sprawy znajdują się akty zgonów obojga rodziców skarżącej i jej brata. W dniu 29 września 2021 r. strona złożyła oświadczenie o pobieraniu przez nią renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz decyzję z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 października 2020 r., która potwierdza, że otrzymuje rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
W oświadczeniu strona wskazała, że jest jedyną osobą, która może sprawować opiekę nad chorym bratem, który jest kawalerem i nie ma dzieci. W dniu
8 października 2021 r. do organu wpłynęło oświadczenie siostry wnioskodawczyni, która informuje, że nie jest w stanie zająć się bratem. W celu potwierdzenia okoliczności sprawowania faktycznej opieki nad bratem w dniu 4 listopada 2021 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy w wyniku, którego ustalono,
że wnioskodawczyni sprawuje codzienną opiekę nad bratem przez ok. 4 godziny, zdarza się, że przyjeżdża do brata dwa razy dziennie. Opieka polega na robieniu zakupów, rozpalaniu w piecu w sezonie grzewczym, przygotowywaniu śniadania
i kolacji, gotowaniu obiadów, zamawianiu wizyt lekarskich, kontrolowaniu czynności higienicznych, praniu odzieży, sprzątaniu mieszkania. Brat wnioskodawczyni wymaga stałej opieki osób drugich, jest osobą chorą na schizofrenię, nie opuszcza mieszkania, nie utrzymuje kontaktów społecznych, jest z nim utrudniony kontakt słowno - logiczny. Jest bezdzietny, wcześniej opiekę sprawowała nad nim matka, która zmarła. Organ pierwszej instancji odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego po przywołaniu wskazanych wyżej okoliczności faktycznych, jako powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stronie wskazał brak możliwości ustalenia od kiedy istnieje niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Okoliczność ta, zdaniem organu I instancji , z uwagi na treść w art. 17 ust. 1b u.ś.r., stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z treścią tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca w ustawowym terminie złożyła odwołanie, w którym opisała historię choroby brata i związane z tym problemy jego i rodziny. Rozpoznając odwołanie organ II instancji dokonując ponownej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy wskazał, że nie podziela stanowiska organu I instancji w zakresie interpretacji przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że art. 17ust. 1b u.ś.r. nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13, tj. od dnia 23 października 2014 r. Mocą tego wyroku uznano bowiem, że zróżnicowanie uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego od powstania niepełnosprawności najpóźniej przed ukończeniem 25 roku życia jest niezgodne z Konstytucją RP.
Następnie przywołując pełną treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. organ podkreślił,
że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w powołanym przepisie, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W rozpoznawanej sprawie, w opinii organu odwoławczego spełnione zostały jedynie dwie z trzech określonych w wymienionym przepisie przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz pozostawanie skarżącej i jej brata w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Wedle wskazań organu dowody zebrane w trakcie postępowania administracyjnego, w tym w postaci rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 listopada 2021 r., jednoznacznie wskazują, że skarżąca nie sprawuje stałej opieki nad bratem, w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. Organ odwoławczy ponownie przytaczając ustalenia faktyczne powołane na wstępie podkreślił, że podstawowe czynności domowe tj. sprzątanie, pranie, robienie zakupów, gotowanie i przygotowywanie posiłków wykonywane są
w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Czynności te mogą być wykonane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu. Konieczność podejmowania takich czynności nie może zatem zostać uznana za uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Również przypominanie o higienie osobistej, czy też umawianie wizyt lekarskich, w sytuacji gdy brat jest osobą samodzielną w obrębie mieszkania (sam mieszka, sam porusza się po mieszkaniu, sam spożywa posiłki, sam się myje, sam może zażywać lekarstwa) nie może być uznane na przeszkodę w podjęciu zatrudnienia przez stronę. Czynności wykonywane przez siostrę mogą być bowiem, bez przeszkód, wykonywane przed lub po pracy. Nie można uznać opieki sprawowanej przez
4 godziny w ciągu dnia za przyczynę, która uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu. W dalszych motywach swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. tej ustawy, wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Z powołanego przepisu wynika,
że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej lub niepodejmowanie jej - spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Końcowo organ, nie kwestionując zarówno złego stanu zdrowia brata skarżącej legitymującego się stosownym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i konieczności świadczenia pomocy przez siostrę na rzecz brata (do czego zresztą jest ona zobowiązana chociażby na mocy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) wskazał, że sama tylko konieczność sprawowania opieki nad bratem nie stanowi jeszcze - w świetle art 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - wystarczającej podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, skoro nie uzasadnia tego zakres sprawowanej opieki. Opieka ta nie jest ani "stała" ani "długotrwała", bowiem zajmuje stronie 4 godziny dziennie i dotyczy czynności, które wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym i zwykle dotyczą osób pracujących na pełnym etacie. Skarżąca wywiodła skargę na opisaną decyzję zarzucając jej naruszenie
art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 7 i art. 80 k.p.a. Strona powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że stała opieka to nie tylko nieustające, ciągłe przebywanie z podopiecznym w sytuacji gdy podopieczny może się samodzielnie poruszać i wykonywać pewne czynności. Pod pojęciem opieki stałej należy rozumieć stałą pieczę nad osobą wymagającą opieki, stałą gotowość i możliwość udzielania pomocy w sytuacji gdy taka potrzeba w danym momencie zaistnieje. Podniosła,
że warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości,
a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Końcowo podkreśliła, również powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że fakt prowadzenia oddzielnego gospodarstwa domowego nie stanowi przesłanki wykluczającej przyznanie świadczenia, o które się ubiega. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. Nr 329 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu bratem.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; poniżej przywoływana jako "ustawa" lub "u.ś.r).
Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wypada podkreślić, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. A. Kawecka, K. Małysa-Sulińska, J.Sapeta w: Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Ustawa o świadczeniach rodzinnych - komentarz do art. 17). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (vide wyroki NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20 i z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16). Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Przy czym należy odróżnić pojęcie niepodejmowania i rezygnacji z zatrudnienia. Ten związek przyczynowo-skutkowy w pierwszym przypadku winien polegać na tym, że potencjalny świadczeniobiorca nie podejmuje zatrudnienia, musi bowiem się opiekować niepełnosprawnym. Drugi przypadek występuje w sytuacji, gdy potencjalny świadczeniobiorca rezygnuje z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym, o którym stanowi art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ administracji ma zatem obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
W zakresie spełnienia materialnoprawnych przesłanek ustalonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., odmawiając przyznania komentowanego świadczenia organ przyjął, iż strona skarżąca nie sprawuje stałej lub długotrwałej opieki nad bratem w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie ustalone okoliczności wskazują jednak na potrzebę rozważenia przypadku braku możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą z uwagi na konieczność sprawowania przez nią opieki nad bratem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z zaznaczonym wpisem w treści tego orzeczenia, że niepełnosprawny wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. To ustalenie generalnie wypełnia dyspozycję art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. i uprawnia osobę sprawującą nad nią opiekę, po spełnieniu pozostałych przesłanek wskazanych w tym przepisie, do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W tej mierze z ustaleń organów, w tym na podstawie wywiadu środowiskowego, wynika, że niepełnosprawny choruje na schizofrenię. Nie opuszcza mieszkania, mieszka sam, porusza się samodzielnie, jest samodzielny w spożywaniu posiłków, zażywaniu lekarstw oraz w czynnościach higienicznych, skarżąca zaś – bywa że dwa razy dziennie - dojeżdża do miejsca zamieszkania brata na 4 godziny i tam jej opieka polega na przygotowaniu posiłków, przypominaniu bratu o czynnościach higienicznych, praniu odzieży, sprzątaniu, robieniu zakupów, rozpalaniu w piecu, zamawianiu wizyt lekarskich.
W przeświadczeniu organu rozmiar tej opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym czasie pracy, albowiem wskazane czynności strony skarżącej mogą być wykonywane przed lub po pracy.
Zdaniem Sądu jednak trzeba zwrócić uwagę na to, że - po pierwsze, wywiad środowiskowy, wprawdzie zgodnie z przepisami obowiązującymi (na podstawie art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych) został wykonany przez pracownika socjalnego tylko w drodze telefonicznego zebrania danych i w zasadzie sprowadził się do odebrania oświadczeń strony na zadane pytania, a one nie w pełni nakierowane były na ustalenie rzeczywistego, dokładnego stanu psychofizycznego brata skarżącej i możliwości przez niego samodzielnego funkcjonowania. Po drugie – istotny walor ma tu rodzaj schorzenia z powodu którego stwierdzono niepełnosprawność. Schizofrenia jest przewlekłą chorobą psychiczną cechującą się zaburzeniem w sposobie myślenia, postrzegania, porozumiewania się, a także spłyconym i niedostosowanym afektem (ekspresją emocjonalną). Choroba ta charakteryzuje się znacznym upośledzeniem w postrzeganiu rzeczywistości oraz zmianami w sposobie zachowania pacjenta. W literaturze fachowej wskazuje się, że choć leczenie schizofrenii przebiega najczęściej farmakologicznie, to wymaga również ukształtowania podtrzymującego środowiska rodzinnego i społecznego jako istotnego czynnika modyfikującego przebieg choroby (vide wyrok WSA w Poznaniu z 31 marca 2022 r., II SA/Po 646/21).
Organ zaś sam wskazał na fakt, że podopieczny nie utrzymuje kontaktów społecznych. Z tego należy wnosić, że jest wycofany i z racji rodzaju schorzenia, na które cierpi – opieka nad nim nie może być utożsamiana z czynnościami typowymi dla podopiecznych niepełnosprawnych obłożnie chorych, z ograniczeniami ruchowymi etc. Stałości i długotrwałości opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną psychicznie nie można rozpatrywać jedynie w kontekście samodzielności niepełnosprawnego w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego. Sąd podziela ukształtowany w orzecznictwie pogląd, że "opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21). Opieka sprawowana nad osobami ze schorzeniami psychicznymi wymaga niejednokrotnie poświęcenia psychicznego oraz fizycznego, czego nie sposób pominąć przy rozpatrywaniu spraw wszczętych z wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Choroba psychiczna, jak stwierdzona u brata skarżącej, uniemożliwia nie tylko samodzielne funkcjonowanie chorego, ale również znacząco ogranicza życie osób najbliższych (opiekunów). Schizofrenia może stanowić zagrożenie dla otoczenia. Nie sposób deprecjonować więc zakresu czynności opiekuńczych podejmowanych przez skarżącą wobec brata i twierdzić, że działania te nie wypełniają pojęcia opieki, a skarżąca może podjąć pracę zarobkową. W ocenie Sądu, niewystarczające pozostaje przytoczenie przez organ czynności, jakie samodzielnie wykonuje brat skarżącej. Organ także nie uwzględnił, że przy utrudnionym, czy wręcz nie utrzymywanym kontakcie niepełnosprawnego z otoczeniem zewnętrznym, może nie być wystarczający kontakt pośredni opiekuna (np. tylko telefoniczny), zatem w czasie przeznaczonym na opiekę organ powinien ujmować również czas dojazdu do podopiecznego, a wypada zauważyć, że niejednokrotnie wspólne zamieszkanie z osobą chorą psychicznie może być wysoce uciążliwe z powodu nie dających się przewidzieć reakcji chorego. Doświadczenie życiowe wskazuje również, że problemem osób psychicznie chorych nie jest to, czy są zdolne fizycznie same zażywać wymagane w chorobie lekarstwa, lecz to, czy ze względu na swój stan psychiczny (zmienność nastrojów, urojenia etc.) w ogóle przejawiają taką wolę i nie rezygnują z leków bądź czy przyjmują je systematycznie. W sporządzonym protokole wywiadu środowiskowego podano, że brat skarżącej przyjmuje zastrzyki. Organ nie wyjaśnił w jakich warunkach je przyjmuje i czy mają związek z komentowanym schorzeniem. Skarżąca w odwołaniu podnosiła, że brat nie jest w stanie wykonywać najdrobniejszych nawet czynności życiowych, nie jest np. w stanie przygotować sobie posiłku i trzeba mu przypominać o konieczności zachowania higieny osobistej. Mimo pobytów w szpitalu jego stan się pogorszył. W celu zatem zapewnienia dobrostanu takiej chorej osoby – wymagany jest kontakt bezpośredni opiekuna i naoczna kontrola stanu zdrowia psychofizycznego osoby chorej. Z całą pewnością dotycząca tych osób nieprzewidywalność i zmienność zachowań, ryzyko działań autodestrukcyjnych lub stanowiących zagrożenie dla otoczenia, stanowi duże obciążenie dla opiekuna sprawującego faktyczną pieczę nad taką osobą. Okoliczność, że choroba psychiczna brata skarżącej uniemożliwia mu samodzielne funkcjonowanie wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zdaniem Sądu zatem czynności opiekuńcze strony skarżącej powinny być kwalifikowane niewątpliwie jako opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
W tym stanie rzeczy, na kanwie ustalonych okoliczności faktycznych w toku postępowania administracyjnego organ błędnie przyjął, że opieka jaką sprawuje skarżąca na rzecz brata nie wyklucza podjęcia przez nią pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Brak przewidywalności w wystąpieniu i nasileniu objawów choroby psychicznej winien być przez organy rozważony w kontekście sprawowanej opieki oraz możliwości przez to podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą.
W zaprezentowanym świetle, w ocenie Sądu, organy naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego w sposób uzasadniający eliminację wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego. Organy nie wywiązały się z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co stanowi gwarancję realizacji zasady prawdy obiektywnej (materialnej) ustalonej art. 7 k.p.a., a także art. 77 § 1 k.p.a. Realizacja nałożonych tymi przepisami obowiązków wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, by dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Obowiązkom tym organy nie sprostały, wobec czego Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie się kierować wiążącą oceną wyrażoną przez Sąd w motywach niniejszego wyroku.