IV SA/Wr 132/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje organów obu instancji odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, która sprawowała opiekę nad swoim bratem chorującym na schizofrenię. Organy administracji uznały, że mimo znacznego stopnia niepełnosprawności brata, skarżąca nie sprawuje opieki w stopniu uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, wskazując na samodzielność brata w podstawowych czynnościach i ograniczony czas opieki skarżącej (ok. 4 godziny dziennie). Sąd administracyjny zakwestionował tę ocenę, podkreślając, że specyfika schizofrenii wymaga stałej, psychicznej i fizycznej gotowości do pomocy, która może być obciążająca i nieprzewidywalna. Sąd zwrócił uwagę, że nawet jeśli chory wykonuje pewne czynności samodzielnie, choroba psychiczna może ograniczać jego funkcjonowanie i wymagać stałego nadzoru opiekuna, co może wykluczać możliwość podjęcia przez opiekuna pracy zarobkowej. Sąd wskazał również na wadliwość przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz potrzebę uwzględnienia rodzaju schorzenia przy ocenie zakresu opieki. W konsekwencji, Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego, nie wyczerpując materiału dowodowego i nie dokonując wszechstronnej oceny okoliczności sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'stałej opieki' w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego dla osób z chorobami psychicznymi, zwłaszcza schizofrenią, oraz ocena wystarczalności wywiadu środowiskowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby chorującej na schizofrenię i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności w innych przypadkach chorób psychicznych lub niepełnosprawności.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zakres sprawowanej opieki nad osobą chorującą na schizofrenię, która wykonuje niektóre czynności samodzielnie, może uzasadniać rezygnację z zatrudnienia i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, specyfika schizofrenii wymaga stałej, psychicznej i fizycznej opieki, która może wykluczać możliwość podjęcia pracy zarobkowej przez opiekuna, nawet jeśli chory wykonuje pewne czynności samodzielnie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie oceniły zakres opieki, nie uwzględniając specyfiki choroby psychicznej, która wymaga stałej gotowości do pomocy i może być nieprzewidywalna, co stanowi obciążenie dla opiekuna i może uniemożliwiać podjęcie pracy zarobkowej.
Czy wywiad środowiskowy przeprowadzony telefonicznie w okresie pandemii COVID-19 jest wystarczający do oceny stanu psychofizycznego osoby niepełnosprawnej i możliwości samodzielnego funkcjonowania?
Odpowiedź sądu
Nie, taki wywiad może być niewystarczający, jeśli nie jest nakierowany na dokładne ustalenie stanu psychofizycznego i możliwości samodzielnego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wywiad środowiskowy przeprowadzony telefonicznie nie w pełni pozwolił na ustalenie rzeczywistego stanu psychofizycznego brata skarżącej i jego możliwości samodzielnego funkcjonowania, co miało wpływ na ocenę zakresu opieki.
Czy przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ograniczający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do przypadków, gdy niepełnosprawność powstała do 25. roku życia, jest zgodny z Konstytucją RP?
Odpowiedź sądu
Trybunał Konstytucyjny uznał to zróżnicowanie za niezgodne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, który uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z Konstytucją RP.
Przepisy (12)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeśli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności z odpowiednimi wskazaniami. Kluczowe jest istnienie bezpośredniego związku między rezygnacją z pracy a sprawowaną opieką oraz stałość i długotrwałość tej opieki, wykluczająca możliwość podjęcia zatrudnienia.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Szczegółowe określenie przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis ten, uznany za niezgodny z Konstytucją RP, określał warunek powstania niepełnosprawności do 25. roku życia.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny materiału dowodowego na podstawie całokształtu okoliczności.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15o
Podstawa prawna do przeprowadzania wywiadów środowiskowych w formie telefonicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Specyfika schizofrenii wymaga stałej, psychicznej i fizycznej opieki, która może wykluczać możliwość podjęcia pracy zarobkowej. • Wywiad środowiskowy przeprowadzony telefonicznie był niewystarczający do oceny stanu faktycznego. • Organy nie uwzględniły w pełni rodzaju schorzenia i jego wpływu na funkcjonowanie chorego oraz obciążenie dla opiekuna.
Odrzucone argumenty
Zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia. • Czynności opiekuńcze mogą być wykonywane przed lub po pracy. • Brat skarżącej jest samodzielny w podstawowych czynnościach życiowych.
Godne uwagi sformułowania
Opieka sprawowana nad osobami ze schorzeniami psychicznymi wymaga niejednokrotnie poświęcenia psychicznego oraz fizycznego. • Stałości i długotrwałości opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną psychicznie nie można rozpatrywać jedynie w kontekście samodzielności niepełnosprawnego w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego. • Choroba psychiczna, jak stwierdzona u brata skarżącej, uniemożliwia nie tylko samodzielne funkcjonowanie chorego, ale również znacząco ogranicza życie osób najbliższych (opiekunów).
Skład orzekający
Bogumiła Kalinowska
przewodniczący sprawozdawca
Marta Pająkiewicz-Kremis
asesor
Tomasz Judecki
sędzia del.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'stałej opieki' w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego dla osób z chorobami psychicznymi, zwłaszcza schizofrenią, oraz ocena wystarczalności wywiadu środowiskowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osoby chorującej na schizofrenię i może wymagać uwzględnienia indywidualnych okoliczności w innych przypadkach chorób psychicznych lub niepełnosprawności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń pielęgnacyjnych i opieki nad osobami z chorobami psychicznymi, pokazując złożoność oceny sytuacji faktycznej przez organy i sądy.
“Czy opieka nad bratem chorującym na schizofrenię wyklucza pracę? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.