IV SA/Wa 768/20

IV SA/Wa 768/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska
Katarzyna Golat /przewodniczący/
Wojciech Rowiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Sygn. powiązane
I OSK 636/21 - Wyrok NSA z 2024-05-28
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zabicia [...] oraz zakazu utrzymania w gospodarstwie zwierząt z rodziny [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii na rzecz skarżącego G. L. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...],[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii (dalej "[...]WLW") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] (dalej "PLW") z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...] dotyczącą nakazu zabicia 22 świniodzików utrzymywanych w gospodarstwie w miejscowości [...], gm. [...] oraz zakazu utrzymywania zwierząt z rodziny świniowate w ww. Gospodarstwie.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 29 listopada 2019 r. PLW podczas prowadzenia kontroli fermy norek w gospodarstwie [...] (dalej "skarżący" "strona") w gospodarstwie położonym w [...], gm. [...], stwierdził utrzymywanie 22 sztuk świniodzików.
W dniu 2 grudnia 2019 r. w gospodarstwie tym została przeprowadzona kontrola. Podczas kontroli, udokumentowanej protokołem nr [...] LISTA KONTROLNA SPIWET-ASF, stwierdzono:
1. utrzymywanie na terenie gospodarstwa krzyżówek świń i dzików bez uprzedniego zgłoszenia faktu hodowli do Powiatowego Lekarza Weterynarii
2. wprowadzenie do gospodarstwa krzyżówek świń i dzików bez świadectw zdrowia
3. wybieg, na którym utrzymywane są zwierzęta, nie jest zabezpieczony podwójnym ogrodzeniem o wys. co najmniej półtora metra,
4. brak zabezpieczenia gospodarstwa poprzez wyłożenie mat dezynfekcyjnych
Strona podpisała przedmiotowy protokół kontroli nie wnosząc do niego jakichkolwiek zastrzeżeń i wyjaśnień.
Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., znak [...] poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego zmierzającego do wyegzekwowania przepisów § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. z 2018 r. poz. 290 z poźn. zm.- dalej "Rozporządzenie") w jego gospodarstwie.
W dniu [...] grudnia 2019 r. PLW wydał decyzję, w której: 1) nakazał skarżącemu zabicie 22 świniodzików utrzymywanych na terenie nieruchomości położonej pod adresem [...], gm. [...]; 2) zakazał utrzymywania w gospodarstwie zlokalizowanym w miejscowości [...], gm. [...], zwierząt z rodziny świniowate. Na podstawie art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm., dalej "k.p.a") PLW przedmiotowej decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. Strona odwołała się od decyzji PLW do [...]WLW wnosząc o uchylenie w całości decyzji PLW z dnia [...] grudnia 2019 r.
Decyzją z [...] lutego 2020r. [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisem art. 48b ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. 2018, poz. 1967 z późn. zm., dalej "u.o.z.z"), powiatowy lekarz weterynarii, w przypadku stwierdzenia, że posiadacz zwierząt nie stosuje się do nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1, art. 46 ust. 3, art. 47 ust. 1 i 2, art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 48a ust. 3, w drodze decyzji: (1) nakazuje usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym terminie albo (2) nakazuje zabicie lub ubój zwierząt określonych gatunków oraz zakazuje utrzymywania w gospodarstwie zwierząt tych gatunków. W ocenie [...]WLW organ I instancji na podstawie zebranych w sprawie dowodów w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny tj. uchylanie się strony od obowiązków określnych w § 1 Rozporządzenia, wydanym na podstawie art. 47 ust. 1 oraz art. 48a ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, a polegających na niespełnieniu zasad bioasekuracji określonych dla utrzymywania świniodzików w gospodarstwie w systemie otwartym. PLW w sposób prawidłowy prowadził postępowanie administracyjne poprzez zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania administracyjnego jak i odstąpieniu od zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym z uwagi na groźbę wystąpienia afrykańskiego pomoru świń. Gospodarstwo strony znajduje się bowiem na obszarze wymienionym w części I załącznika do decyzji wykonawczej komisji z dnia [...] października 2014 r. w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą 2014/178/UE 2014/709/UE w sprawie środków kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich (Dz.U.UE.L.2014.295.63 z późn. zm., dalej "decyzja komisji 2014/709/UE") i w związku z tym bezwzględnie musi spełniać wymagania określone w § 1 Rozporządzenia. Na podstawie wyników kontroli z dnia 2 grudnia 2019 r. udokumentowanych w protokole kontroli nr [...] LISTA KONTROLNA SPIWET-ASF z dnia [...] grudnia 2019 r. zdaniem organu odwoławczego należało stwierdzić, że gospodarstwo Skarżącego nie spełnia podstawowych zasad bioasekuracji, w tym określonych dla systemu otwartego utrzymywania świniodzików. Brak jest ponadto wiedzy kiedy i w jakim celu zwierzęta zostały przemieszczone do gospodarstwa strony oraz nie przedstawiono wiarygodnych dokumentów dotyczących zmian w liczebności stada. Fakt przemieszczenia zwierząt o nieznanym statusie epizootycznym z nieokreślonego miejsca pochodzenia (świnie i dziki) oraz możliwy kontakt zwierząt przebywających w gospodarstwie z dzikami wolnożyjącymi z uwagi na nieodpowiednie zabezpieczenie epizootyczne gospodarstwa, w tym poprzez brak odpowiednich ogrodzeń, powoduje w ocenie [...]WLW możliwość zawleczenia wirusa ASF do gospodarstwa i poprzez zagrożenie szerzenia się choroby zakaźnej sprowadzenie niebezpieczeństwa dla gospodarki narodowej. Powyższe potwierdza zasadność zastosowania przez PLW art. 10 § 2 k.p.a., tj. wyłączenia strony z czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, a także art. 108 § 1 k.p.a. dotyczącego rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji PLW z dnia [...] grudnia 2019 r.
Dodatkowo, w części I protokołu kontroli nr [...] LISTA KONTROLNA SPIWET-ASF inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Weterynarii z/s w [...] zawarli informacje o stwierdzonych nieprawidłowościach w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, tj. brak zarejestrowanej w Centralnej Bazie Danych Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt w ARiMR siedziby stada oraz brak oznakowania utrzymywanych świniodzików. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 14 i 14a ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2019, poz. 1149 z późn. zm.) do zwierząt gospodarskich zalicza się m. in. świnie - wszystkie zwierzęta z rodziny Suidae, z wyłączeniem dzików wolno żyjących. Z powyższego wynika, iż z punktu widzenia przepisów dotyczących identyfikacji i rejestracji zwierząt, niezależnie od gatunku, rasy i celu utrzymania, świniowate znajdujące się w ww. podmiocie, czyli świniodziki powinny być oznakowane oraz utrzymane w siedzibie stada zarejestrowanej w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Co prawda strona w odwołaniu wskazuje, iż dokonała w dniu 3 grudnia 2019 r. rejestracji siedziby stada w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa niemniej jednak nie przeprowadziła ich identyfikacji.
Ponadto zgodnie z art. 119a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 142, z późn. zm.) zabrania się rozmnażania zwierząt uzyskanych w wyniku krzyżowania i krzyżowania zwierząt objętych ochroną ścisłą, ochroną częściową, zwierząt gatunków obcych oraz zwierząt łownych, ze zwierzętami z innych gatunków, a także ze zwierzętami z form i odmian hodowlanych, bez zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Skarżący nie posiada obowiązującego zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, wydanego w trybie przywołanego powyżej przepisu, na krzyżowanie osobników gatunku dzik (Sus scrofa) z osobnikami innych gatunków, a także na rozmnażanie osobników uzyskanych w wyniku takiego krzyżowania. Ponadto, z początkiem roku 2017 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podjął decyzję o zawieszeniu w całym kraju wydawania zezwoleń w trybie z art. 119a ust. 1 wyżej cytowanej ustawy w zakresie krzyżowania dzików ze zwierzętami innych gatunków, a także rozmnażania świniodzików uzyskanych w wyniku takiego krzyżowania. Stwierdzenie podczas kontroli w gospodarstwie strony w dniu 2 grudnia 2019 r. obecności młodych prosiąt i warchlaków, a także utrzymywanie loch i odyńców świadczy o nieprzestrzeganiu zakazu rozmnażania zwierząt.
Wobec powyższego w ocenie [...]WLW stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do wydanego przez organ I instancji nakazu zabicia wszystkich sztuk świniodzików znajdujących się w ww. gospodarstwie, ponieważ mięso świniodzików, które zostały wprowadzone do gospodarstwa bez wymaganego świadectwa zdrowia, niewiadomego pochodzenia, bez wymaganego przepisami oznakowana nie może być uznane za zdatne do spożycia przez ludzi. Co więcej odnosząc się do twierdzeń wskazanych w odwołaniu, że "hodowla świniodzików jest prowadzona na potrzeby własne", organ odwoławczy podkreślił, że świń tych nie wolno ubić z przeznaczeniem mięsa na użytek własny, gdyż nie spełniają wymogu zawartego w § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2010r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa przeznaczonego na użytek własny (Dz.U. z 2016, poz. 88). Zgodnie z tym przepisem przy uboju zwierząt na terenie gospodarstwa powinny być spełnione wymagania określone w przepisach o ochronie zwierząt i w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, a także w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, które w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. Organ odwoławczy podkreślił, że jedyną możliwością, jaką w chwili obecnej posiada strona jest humanitarne uśmiercenie posiadanych przez nią świniodzików i przekazanie zwłok do utylizacji. Działanie takie jest konsekwencją nieprzestrzegania przez stronę obowiązujących w przedmiotowym zakresie przepisów prawa.
Od powyższej decyzji G. L złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie w całości. Zarzucił, że decyzja jest niezasadna, gdyż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zabijania stada dwudziestu dwu sztuk świniodzików, których hodowlę prowadzi w obrębie należącej do niego posesji w miejscowości [...] gmina [...]. Skarżący podkreślił, że w chwili przeprowadzania przez organ I Instancji kontroli stanowiącej genezę zaskarżonej niniejszą skargą decyzji administracyjnej - hodowla świniodzików nie była w prawdzie zalegalizowana, ale już w dniu 3 grudnia 2019r. hodowla ta została zarejestrowana w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. Nadto skarżący podniósł, że przeprowadził badania krwi wszystkich posiadanych przez siebie sztuk świniodzików i oznaczył każdą sztukę kolczykami, powiadamiając o tym fakcie Powiatowego lekarza Weterynarii w [...]. Wskazał, że wszystkie hodowane przez niego sztuki świniodzików hodowanych są zdrowe i nigdy nie były na nic chore, jak również nie było nigdy żadnych upadków żadnej ze sztuk świniodzików. Dodał, że co najmniej kilka loch znajdujących się w stadzie oprosiło się i posiada małe sztuki co powoduje, iż ich zabijanie byłoby nieetyczne i niehumanitarne. Skarżący zarzucił, że nie ma przesłanek do likwidacji stada poprzez zabicie świniodzików, a następnie utylizację, gdyż w tym konkretnym przypadku nie istnieje zagrożenie powstania strat w gospodarstwie narodowym. Siedziba jego posesji, w obrębie której znajduje się przedmiotowa hodowla świniodzików, usytuowana jest w tak zwanej strefie żółtej, a więc na obszarze nie stanowiącym najwyższego stopnia zagrożenia na terenie Polski występowania afrykańskiego pomoru świń - co również nie obliguje organu I Instancji oraz organu II instancji do stosowania maksymalnej restrykcyjności przy wydawaniu zaskarżonej niniejszą skargą decyzji administracyjnej. Skarżący dodał, że hodowla świniodzików jest prowadzona tylko i wyłącznie na jego potrzeby własne, bez możliwości wprowadzenia jakichkolwiek produktów pochodzących z tej hodowli do obrotu na rynek.
W odpowiedzi na skargę [...]WLW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018, poz. 2107 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018, poz.1302 t.j. – zwanej dalej "p.p.s.a.")
Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego była decyzja [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, który utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] dotyczącą nakazu zabicia 22 świniodzików utrzymywanych w gospodarstwie Skarżącego oraz zakazu utrzymywania w nim zwierząt z rodziny świniowate.
Skarga okazała się zasadna. Chcociaz nie zostało to wyartykułowane wprost w skardze, to w ocenie Sądu należy uznać, że zaskarżoną decyzja narusza art. 7 i 77 kpa oraz art. 11 kpa i art. 107 § 3 k.p.a. Braki w tym zakresie czynią przedwczesną możliwość oceny zasadności dalszych zarzutów. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że uzasadnienie decyzji czy postanowienia wydanego przez organ administracyjny powinno być przekonujące, dostępne i zrozumiałe dla stron i innych organów czy sądów zgodnie z naczelną zasadą procesową zaufania do organów z art. 8 k.p.a, jak również zasadą przekonywania wyrażonego w art. 11 k.p.a., a realizowaną na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lutego 2020 r. III SA/Gl 755/19, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2020 r. III SA/Lu 366/19, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2020 r. I SA/Gd 1563/19). Uzasadnienie postanowienia [...]WLW w przedmiotowej sprawie tych wymagań w pełni nie spełnia.
Po pierwsze, skarżący przyznał, że w chwili kontroli hodowla świniodzików nie była w prawdzie zalegalizowana, ale już w dniu 3 grudnia 2019r. hodowla ta została zarejestrowana w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. Podniósł, że przeprowadził badania krwi wszystkich posiadanych przez siebie sztuk świniodzików i oznaczył każdą sztukę kolczykami, powiadamiając o tym fakcie Powiatowego lekarza Weterynarii w [...]. Organ II instancji winien się szczegółowo do tych kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji odnieść, w szczególności wskazując, czy fakt ten ma czy też nie znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia nieniejszej sprawy, a także dokładnie kwestię tę uzasadnić. Natomiast w uzasadnieniu znalazło się jedynie lakoniecznie stwierdzenie, że co prawda skarżący w odwołaniu wskazał, że dokonal rejestracji siedziby stada w Agencj Restruktyryzacji i Modernizacji Rolnictwa, niemniej jednak nie przeprowadził ich identyfikacji. Organ winien wskazać, jakie skutki prawne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy wywołuje rejestracja stada, a jakie identyfikacja. Nadto w aktach administracyjnych nadesłanych do sądu nie znajduje się dokument, kóry - jak wynika z treści odwołania - świadczyć miał o rejestracji siedziby stada. Z odwołania wynika, że dowodem na zarejestrowania siedziby stada jest uwierzytelniona kserokopia zaświadczenia z dnia [...].02.2019r. wydanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o zarejestrowania siedziby stada świaniodzików. Z treści uzasadnienia organu odwoławczego nie wynika, czy organ ten dysponował tym dokumentem, czy też uznał tę okoliczność za potwierdzoną na podstawie samych twierdzeń odowłania. Takie postępowanie narusza art. 7 i 77 w z. z art. 80 kpa.
Po drugie, podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 48b ust. 1 u.o.z.z. Zgodnie z tym przepisem powiatowy lekarz weterynarii, w przypadku stwierdzenia, że posiadacz zwierząt nie stosuje się do nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie upoważnień zawartych w ustawie, w drodze decyzji: nakazuje usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym terminie (pkt 1) albo nakazuje zabicie lub ubój zwierząt określonych gatunków oraz zakazuje utrzymywania w gospodarstwie zwierząt tych gatunków (pkt 2). Powołany przepis pozwala organowi administracji na zastosowanie jednego z dwóch alternatywnych rozstrzygnięć. Organ musi w sposób wyczerpujący i przekonujący uzasadnić, zgodnie z powołaną już wyżej zasada zaufania do organów z art. 8 k.p.a oraz zasadą przekonywania wyrażonego w art. 11 k.p.a., dlaczego wybrał surowsze z dwóch potencjalnych rozstrzygnięć. Należy też dodać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie wskazuje się na obowiązek przestrzegania zasady proporcjonalności przy wyborze środka wskazanego w art. 48b ust. 1 u.o.z.z. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 stycznia 2020 r. II SA/Lu 471/19).
Przy ponownym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy organ administracji winien do tych dwóch wskzanych wyżej kwestii szczegółowo się odnieść.
Z uwagi na powyższe na podstawie podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o 205 § 2 p.psa. w związku z art. 200 p.p.s.a.