Pełny tekst orzeczenia IV SA/Wa 644/19

IV SA/Wa 644/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-05-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska
Aneta Dąbrowska
Joanna Borkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 2996/19 - Wyrok NSA z 2022-10-05
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1382
art. 46 ust 2 pkt. 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych osobowo - adresowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej organ) po rozpatrzeniu sprawy z wniosku M. Z. (dalej skarżący) o udostępnienie z rejestru PESEL danych osobowo - adresowych A. O. oraz jego rodziców, rodzeństwa, małżonka i dzieci, odmówił udostępnienia żądanych danych w części dotyczącej danych osobowo - adresowych rodziców, rodzeństwa, małżonka oraz dzieci A. O..
Stan sprawy był następujący:
Wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r. M. Z. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie z rejestru PESEL adresu i daty zameldowania na pobyt stały, adresu i daty zameldowania na pobyt czasowy oraz adresu zamieszkania Pana A. O., a także danych personalnych oraz adresów zamieszkania rodziców, rodzeństwa, małżonki oraz dzieci wyżej wymienionego. Uzasadniając potrzebę uzyskania wyżej wymienionych danych skarżący wyjaśnił, że zarządzeniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2018 r., sygn. akt [...], został ustanowiony kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu A. O., celem reprezentowania go w postępowaniu sądowym i podanie danych jest niezbędne do przedstawienia między innymi w KRK i ZUS, a także odszukania krewnych reprezentowanego celem ustalenia przy ich pomocy aktualnego miejsca jego pobytu.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., wezwał skarżącego m.in. do nadesłania dokumentów potwierdzających interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych, tj. zobowiązania właściwego sądu do wskazania danych dotyczących krewnych A. O. wyjaśniając, że w przypadku ubiegania się o udostępnienie danych z rejestru PESEL nie wystarczy samo uprawdopodobnienie istnienia interesu prawnego, ale interes ten musi zostać udowodniony poprzez przedstawienie określonych dokumentów.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie organu, skarżący podniósł, że nie posiada dodatkowych dokumentów potwierdzających interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych, tj. zobowiązania sądu i zakwestionował stanowisko organu, jakoby kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu nie posiadał interesu prawnego do uzyskania z rejestru PESEL danych krewnych tej osoby.
Uznając interes prawny do uzyskania części żądanych danych, przy piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r., udostępniono skarżącemu informację, że A. O. aktualnie nie posiada adresu zameldowania na pobyt stały i czasowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.
Uzasadniając odmowne załatwienie wniosku w pozostałej części organ wskazał, że przesłanką do przekazania danych osób poszukiwanych jest wykazanie interesu prawnego, o czym stanowi art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że skarżący nie wykazał, iż aktualnie posiada interes prawny w uzyskaniu z rejestru PESEL danych osobowo- adresowych rodziców, rodzeństwa, małżonka oraz dzieci A. O.. W ocenie organu skarżący udowodniając, że został wyznaczony jako kurator dla A. O., tj. osoby nieznanej z miejsca pobytu, nie wykazał jednocześnie, że pełniąc powyższą funkcję, jest zobligowany przepisami prawa do ustalenia miejsca pobytu jego żyjących krewnych. Zdaniem organu rolą kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, jest podejmowanie czynności stricte procesowych, a odmienne zapatrywanie na tę rolę, która miałaby polegać na podejmowania poszukiwań osoby nieobecnej, budzi uzasadnione wątpliwości.
Organ pokreślił, że nawet gdyby skarżący uzyskał z rejestru PESEL żądane dane dotyczące żyjących krewnych A. O., niekoniecznie mogłyby one być przydatne w odnalezieniu samego A. O., bowiem mogłyby one nie być w posiadaniu informacji dotyczących jego aktualnego miejsca pobytu. Wskazał również, że czym innym jest udostępnienie z rejestru PESEL danych dotyczących samego A. O., a czym innym udostępnienie informacji o żyjących bliskich wyżej wymienionego - osobach trzecich, które nie mają nic wspólnego z toczącym się postępowaniem sądowym, w toku którego wyznaczono kuratora.
Z takim stanowiskiem nie zgodził się M. Z. wywodząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...] zarzucając jej naruszenie, naruszenie:
1. art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 września 2010 roku o ewidencji ludności przez przyjęcie, że podmiot wnioskujący o udostępnienie danych z rejestru PESEL musi udowodnić interes prawny w uzyskaniu żądanych danych oraz przez przyjęcie, że uprawnienie do uzyskania danych osobowych musi wynikać wprost z przepisów prawa tj., że musi istnieć norma prawna wyraźnie przyznająca uprawnienie do udostępnienia danych osobowych.
2. art. 802 k.p.c. przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że rolą kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu jest wyłącznie reprezentowanie go w postępowaniu, a nie jej poszukiwanie.
W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...], którą organ, po rozpatrzeniu wniosku M. Z. o udostępnienie z rejestru PESEL danych osobowo - adresowych A. O. oraz jego rodziców, rodzeństwa, małżonka i dzieci, odmówił udostępnienia żądanych danych w części dotyczącej danych osobowo - adresowych rodziców, rodzeństwa, małżonka oraz dzieci A. O..
Podstawą wydania powyższej decyzji był art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2018r., poz. 1382, ze zm.) stanowiący, że dane z rejestru PESEL mogą zostać udostępnione osobom, które wykażą w tym interes prawny. Na podstawie powołanego przepisu, osoby te bez zgody "właściciela" danych, mogą uzyskać informacje, które są niezbędne np. do zagwarantowania ochrony prawnej interesów "właściciela" danych.
Zarządzeniem z [...] marca 2018 roku, wydanym w sprawie [...], Sąd Rejonowy w [...] ustanowił skarżącego kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu A. O. w sprawie z powództwa [...] S.A. [...] w [...] o zapłatę 15.000,00 zł tytułem regresu za szkodę i zadośćuczynienie wypłacone w związku ze spowodowaniem przez znajdującego się w stanie nietrzeźwości A. O., wypadku samochodowego.
Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że treść art. 144 k.p.c., nie nakłada ograniczenia roli kuratora jedynie do czynności reprezentowania zastępowanej osoby. Ma rację skarżący wywodząc, że mimo braku takiego wyraźnego wskazania w ostatnio powołanym przepisie, kurator winien również poszukiwać osoby nieznanej z miejsca pobytu. Za istnieniem takiego obowiązku przemawia wykładnia celowościowa przepisów o kuratorze dla osoby nieobecnej, bowiem ustanowienie kuratora nie oznacza, że ustała potrzeba zapewnienia udziału samej strony w postępowaniu, lecz jest zabiegiem mającym na celu umożliwienie formalnego prowadzenia tego postępowania poprzez zastosowanie swego rodzaju prowizorycznego rozwiązania, na czas określony, wyznaczony nieobecnością strony.
Należało podzielić stanowisko skarżącego, że nie ma podstaw do różnicowania instytucji kuratora w postępowaniach cywilnym i sądowoadministracyjnym. W ostatnio wskazanym postępowaniu, kwestię tą reguluje t art. 78 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym ustawodawca wprost zapisał, iż kuratora ustanawia się do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika. W komentarzach do tego przepisu akcentuje się, iż: "Pierwszym obowiązkiem kuratora jest podjęcie starań o nawiązanie kontaktu z zastępowaną stroną. Równocześnie powinien on podejmować stosowne czynności procesowe, na danym etapie postępowania chroniące Interesy strony, którą reprezentuje." (tak T. Woś (red.) w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, źródło LEX). "Z istoty ustanowienia kuratora, zwanego kuratorem procesowym (curator absentis), wynika, że nie jest to kurator wyłącznie do doręczeń. Ma on bowiem podejmować za nieobecną i nieświadomą toczącego się postępowania sądowego stronę czynności niezbędne do obrony jej praw w całym okresie trwania sprawy. (...) Rolą kuratora jest z jednej strony aktywny udział w postępowaniu, łącznie ze składaniem środków zaskarżenia, z drugiej zaś podejmowanie prób ustalenia miejsca pobytu strony."
W tej sytuacji Sąd uznał za słuszne twierdzenie skarżącego, że odmienna redakcja przepisów art. 144 k.p.c. oraz 78 p.p.s.a., nie jest z pewnością celowym zabiegiem ustawodawcy, lecz jedynie niekonsekwencją techniki prawodawczej, która w żaden sposób nie może wpływać na ograniczenie roli kuratora w cywilnym postępowaniu sądowym. Zważywszy na przesłanka ustanowienia kuratora nie można obronić tezy, że w administracyjnym postępowaniu sądowym, kurator miałby szukać strony, a w cywilnym postępowaniu sądowym, takiego obowiązku by nie miał. Zatem wbrew stanowisku organu, rolą kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, nie jest wyłącznie zastępowanie jej w toczącym się postępowaniu, lecz również podejmowanie działań zmierzających do zapewnienia realnego udziału osoby w tym postępowaniu.
Błędne jest również stanowisko organu, że interes prawny w uzyskaniu danych ze rejestru PESEL musi być udowodniony. Interes prawny, jak stanowi art. 46 ustawy o ewidencji ludności, powinien być wykazany, a nie udowodniony, bowiem jak słusznie podkreślił skarżący, pojęcia nieostre nie są okolicznościami faktycznymi, lecz konstrukcjami prawnymi, które się uzasadnia (wykazuje), a nie udowadnia. Interes prawny, o którym mowa w art. 46 ust.2 pkt 1 ustawy, został wykazany, ponieważ zarządzeniem z dnia [...] marca 2018 roku, wydanym w sprawie [...] Sąd Rejonowy w [...] ustanowił kuratora, który tylko do czasu zakończenia postępowania, będzie mógł podnosić ew. zarzuty i twierdzenia.
W tym kontekście logiczne i prawidłowe są działania kuratora zmierzające do kontaktu z rodziną A. O.. Obawy organu, że osoby objęte wnioskiem nie posiadają informacji o jego miejscu pobytu czy mogących mieć wpływ na jego sytuację procesową są przedwczesne i nieuzasadnione. Pełnienie obowiązków kuratora zobowiązuje do starannego działania, a nie do osiągnięcia określonego rezultatu i w tym kontekście należało ocenić wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2018r.
Reasumując : interes prawny skarżącego w uzyskaniu żądanych danych uzasadnia potrzeba należytego wykonania przyjętej funkcji kuratora oraz konieczność zagwarantowania rzeczywistego udziału osoby nieobecnej w postępowaniu sądowym.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia, Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku.