IV SA/Wa 388/19

IV SA/Wa 388/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Borkowska
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. D. i J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia R. i J. małżonków D., na postanowienie Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2018r. znak: [...] o obciążeniu kosztami postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych w obrębie [...], gmina [...] w wysokości 8000 zł.: M. G., B. B., K. C., A. G., G. K., M. K. w łącznej kwocie 4000 zł. oraz R. i J. małżonków D. także w kwocie 4000 zł. płatnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia ww postanowienia - utrzymało ww postanowienie mocy.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
Burmistrz [...], postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. wydanym na wniosek W. G. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe mające na celu ustalenie granicy nieruchomości położonych w obrębie [...], gmina [...] tj.:
1. nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej współwłasność M. G., B. B. i K. C., z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka ewid. nr [...], uregulowaną w księdze wieczystej [...], stanowiącą własność R. i J. małżonków D.;
1. nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej współwłasność M. G., B. B. i K. C. oraz nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], stanowiącą współwłasność M. G., B. B., K. C., G. i M. małżonków K., z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka ewid. nr [...], uregulowaną w księdze wieczystej [...], stanowiącą własność R. i J. małżonków D.;
1. nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] uregulowanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej współwłasność M. G., B. B., K. C., A. G., G. i M. małżonków K. z nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi jako działka ewid. nr [...], uregulowana w księdze wieczystej [...] oraz nieruchomością oznaczoną jako działka ewid. nr [...], uregulowana w księdze wieczystej [...], stanowiącymi własność R. i J. małżonków D..
Do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic został upoważniony uprawniony geodeta – A. M. a następnie po jej rezygnacji z powodu braku porozumienia pomiędzy stronami, wyznaczona została przez organ uprawniony geodeta postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 roku – W. K..
Burmistrz [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2017r. orzekł o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego przedmiotowych nieruchomości z uwagi na istniejący między stronami spór graniczny i z urzędu przekazał sprawę do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w [...]. Jednocześnie, kolejnym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017r. organ I instancji orzekł o kosztach ww postępowania rozgraniczeniowego. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez R. i J. małżonków D., M. G., B. B. i K. C. i w wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia ww postanowienie jako wadliwe zostało postanowieniem SKO w [...] nr [...] z dnia [...] września 2018r. uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, iż w przekazanych aktach adminstracyjnych sprawy brak było umowy zawartej z geodetą jak i faktury przez niego wystawionej za przeprowadzone czynności a stanowiących podstawę wyliczonych kosztów. Powyższe uniemożliwiło przeprowadzenie kontroli prowadzonego postępowania i zasadności wydanego postanowienia. Nadto, opierając się na zasadzie rozdziału kosztów w zależności od długości poszczególnej działki, nie wskazano długości granic rozgraniczanych działek co uniemożliwiło z kolei ustalenie zasadności dokonanego podziału kosztów rozgraniczenia pomiędzy poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości. Również, za niedopuszczalne Kolegium uznało uzupełnienie kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów w drodze sprostowania ww orzeczenia.
Rozpoznając wniosek ponownie Burmistrz [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2018r. w oparciu o umowę nr [...] z dnia [...] listopada 2015r. ustalającą koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 8000 zł. oraz na podstawie złożonej przez Ww geodetę faktury, ustalił koszty postępowania na wskazaną kwotę 8000 zł., obciążając tymi kosztami w stosownej części strony postępowania tj. M. G., B. B., K. C., A. G., M. i G. małżonków K. oraz R. i J. małżonków D.. Skarżący zostali obciążeni połową kosztów rozgraniczenia w wysokości 4 000 zł. jako właściciele, na zasadach współwłasności ustawowej majątkowej małżeńskiej, nieruchomości stanowiącej działki ewid. nr [...], [...], [...], rozgraniczanej z sąsiednią nieruchomością oznaczoną jako działki ewid. o nr [...],[...],[...],[...], stanowiącą współwłasność Ww osób w częściach ułamkowych. Koszty rozgraniczenia w stosunku do pozostałych współwłaścicieli w wysokości 4000 zł. rozdzielono stosownie do posiadanych przez nich udziałów, proporcjonalnie do długości granic działek będących przedmiotem rozgraniczenia. Ustalono, iż łączna długość granicy rozgraniczanych nieruchomości wynosi 1014,32 m. Długość granicy działki nr [...] wynosi 589,01 m, działki nr [...] - 257,00 m, [...] - 52,65 m zaś działki nr [...] - 115,57 m. Wobec powyższego odpowiednio koszt rozgraniczenia działki nr [...] wyniósł 2323,00 zł, działki nr [...] - 1013,00 zł, działki nr [...] - 208 zł oraz działki nr [...] - 456 zł. Działka ewid. nr [...] stanowi współwłasność M. G., B. B. i K. C. w udziałach 1/3 części każda. Działka ewid. nr [...] stanowi współwłasność M. G., B. B. i K. C. w udziałach 1/3 części każda. Działka ewid. nr [...] stanowi współwłasność M. G., B. B., K. C., G. i M. małżonków K. w udziałach 1/4 każdy. Działka ewid. nr [...] stanowi współwłasność M. G. w udziale 4/21 części, B. B. w udziale 4/21 części, K. C. w udziale 4/21 części, A. G. w udziale 6/21 części, G. i M. małżonków K. w udziale 3/21 części. Organ I instancji wskazał, iż koszty udziału uprawnionego geodety w tym postępowaniu są kosztami postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 262-263 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa). Zaś z uwagi, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało przeprowadzone w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości, koszty z tym związane obciążają po połowie właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Wskazał, iż wraz z wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie o rozgraniczenie organ wydaje również, w oparciu o art. 264 § 1 K.p.a., postanowienie orzekające o obciążeniu kosztami postępowania stronę lub strony oraz o terminie i sposobie ich uiszczenia. Normę prawną regulującą powyższą kwestię stanowi art. 262 § 1 ww ustawy, zgodnie z którym: "Stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1. wynikły z winy strony; 2. zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.". Nadto, w swoim rozstrzygnięciu organ powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2006 r" sygn. OSP 5/06 wydaną w składzie 7 sędziów.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wnieśli zażalenie podnosząc, iż obciążanie ich kwotą kosztów w wysokości 4000 zł. jest niesprawiedliwe i godzi w regulacje zawarte w art. 262 § 1 pkt. 2 Kpa. Odwołujący się wskazali, że wygenerowane w postępowaniu rozgraniczeniowym koszty nie leżały w ich interesie i nie wiązały się z ich żądaniami. Ich zdaniem, w tym postępowaniu nie ma zastosowania art. 152 kc, zatem nie ma podstaw do stosowania reguły ponoszenia przez nich połowy kosztów. Odwołali się także do wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2005r sygn. Akt: IV SA/Wa 305/05 (LEX nr 168064) oraz NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 1998r sygn. Akt: II SA 1117/97, LEX nr 41275.
Organ odwoławczy podniesione w zażaleniu zarzuty uznał za niezasadne. Podkreślił, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 kpa, nawet w sytuacji kiedy nie doszło do wydania decyzji zatwierdzającej granice nieruchomości, to jednak powstały koszty wskutek czynności rozgraniczenia dokonanych przez uprawnionego geodetę. Organ prowadzący te postępowanie jest zatem władny (zobowiązany) orzec także o kosztach postępowania rozgraniczeniowego o ile takie wystąpiły, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie z treści przywołanych przez Burmistrza przepisów wynika jednoznacznie, że koszty postępowania rozgraniczeniowego winny obciążać strony po połowie, jako poniesione w ich interesie, o czym stanowi także ww uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06.
Ostatecznie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po analizie treści rozstrzygnięcia ww postanowienia uznało je za prawidłowe. Organ poinformował również, iż odwołujący się małżonkowie D. mogą się zwrócić do organu pierwszej instancji o umorzenie ww ustalonej należności odrębnym wnioskiem.
W skardze wniesionej na powyższe postanowienie Skarżący - małżonkowie D. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jako organu drugiej instancji. Zarzucili naruszenie przepisu art. 262 §1 pkt 2 Kpa. wskazując, iż postępowanie rozgraniczeniowe nie było inicjowane ich wnioskiem o rozgraniczenie jako właścicieli działek nr [...], nr [...] i nr [...] natomiast wynik postępowania rozgraniczeniowego przesądził na ich niekorzyść gdyż w ramach czynności rozgraniczeniowych nastąpił znaczny ubytek powierzchni działek Skarżących, przez co zmuszeni byli żądać skierowania sprawy, celem wyjaśnienia okoliczności sprawy, do sądu powszechnego. W ocenie Skarżących wygenerowane w opisanym postępowaniu koszty nie leżały jedynie w ich interesie jako stron postępowania i nie wiązały się w jakimkolwiek stopniu z ich żądaniami. Skarżone rozstrzygnięcie pomija wprost przytoczone przez Skarżących w tym względzie orzeczenia - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 305/05 (LEX nr 168064), w którym wskazano na tezę, iż: "koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien ponosić wnioskodawca, albowiem prowadzone jest ono na jego żądanie i w jego interesie" wraz z tezą zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 1117/97 ( LEX nr 41275), iż "przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego nie zawierają upoważnienia dla organów administracyjnych do stosowania w zakresie kosztów rozgraniczenia kodeksu cywilnego ani też same nie określają zasad podziału tych kosztów pomiędzy uczestników postępowania rozgraniczeniowego". Nadto, nie bez znaczenia dla oceny zaskarżonego postanowienia ma fakt, iż wyszczególniona kwota obciążająca kosztami rozgraniczenia (8000 zł.) jest wygórowana, nie znajduje uzasadnienia w zestawieniu z cenami usług geodezyjnych na obszarze gminy [...], a jej ustalenie przez organ prowadzący postępowanie dokonało się bez udziału Skarżących jako stron postępowania. Ostatecznie na kanwie tezy zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 marca 2018 r. III SA/Łd 1202/17 wskazali, iż ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne, jednak należna kwota winna obciążać w równych częściach wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości a nie w znacznej jej części (w połowie) Skarżących.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jego uchylenia.
Przedmiotem oceny legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie określające koszty postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, w celu ustalenia granicy sąsiadujących nieruchomości położonych w obrębie [...], gm. [...] tj. nieruchomości oznaczonych jako działki ewid. nr [...], [...],[...], [...] z nieruchomościami oznaczonymi jako działki ewid. nr [...], [...],[...], a obciążające strony postępowania.
Podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego.
W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, musi to być interes własny, indywidualny i oparty na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. (...) Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można, więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, który takiego wniosku o ustalenie przebiegu spornych granic nie wystąpił. Zatem, należy stwierdzić, że art. 152 k.c. stanowi podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia także wówczas, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej.
Zgodnie z przytoczoną przez organy uchwałą podjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. I OPS 5/06: "(...) w postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu Cywilnego.". Należy w tym miejscu wskazać, iż uchwały poszerzonego składu NSA są wiążące dla innych sądów administracyjnych. Jedną z funkcji uchwał poszerzonych składów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ujednolicanie orzecznictwa w sprawach, w których zapadają odmienne rozstrzygnięcia. Związanie takie może mieć charakter bezpośredni (uchwałą podjętą w związku z pytaniem sądu administracyjnego w konkretnej sprawie jest związany pytający skład orzekający, co wynika z art. 187 § 2 p.p.s.a.) lub też pośredni, uchwała taka jest wiążąca dla wszystkich innych sądów administracyjnych. Fakt związania tymi uchwałami wynika z art. 269 § 1 p.p.s.a., bowiem jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi tegoż sądu.
W związku z powyższym zasadnie w przedmiotowej sprawie koszty postępowania ustalono po połowie pomiędzy właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Wbrew stanowisku Skarżących "po połowie" oznacza nie w częściach równych od wszyskich współwłaścicieli nieruchomości, a zatem jak w sprawie niniejszej kwota 8000 zł. miałaby zostać podzielona na tyle części ilu współwłaścicieli obu rozgraniczanych nieruchomości występuje (w badanej sprawie ośmiu, w tym małżonkowie D. i K.), lecz pojęcie te odnosi się do rozgraniczanych nieruchomości (właściciele rozgraniczanych nieruchomości po połowie). Nieruchomość Skarżących, stanowiąca działki gruntu o nr ewid. [...], [...] i [...] (jedna nieruchomość) rozgraniczana z nieruchomością sąsiednią stanowiącą działki gruntu o nr [...], [...] i [...] oraz nr [...] (druga nieruchomość), stanowiącą współwłasność Ww osób we wskazanych wyżej udziałach.
Odnosząc się do zarzutu zawyżonej kwoty kosztów postępowania rozgraniczeniowego przypomnieć należy, iż wynikały one z zawartej przez organ umowy nr [...] z dnia [...] listopada 2015r. w wysokości 8000 zł. (k. 79 akt. adm.) z uprawnionym geodetą W. K., upoważnioną do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych postanowieniem Burmistrza [...] z dnia [...] listopada 2015r., wydanym w trybie art. 31 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wobec powyższego w przypadku realizacji zadań, do których geodeta ww umową był zobowiązany, Burmistrz musiał także swoje zobowiązanie, wynikające z § 6 ww umowy wypełniać. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący wskazali na innego geodetę, który ich zdaniem przeprowadziłby przedmiotowe postępowanie za zdecydowanie niższe wynagrodzenie. Twierdzenie, iż kwestionowana kwota jest wygórowana i nie znajduje uzasadnienia w zestawieniu z cenami usług geodezyjnych na obszarze gminy [...] jest niczym nie wykazana. Podobnie twierdzenie, iż jej ustalenie zostało dokonane przez organ prowadzący postępowanie bez udziału Skarżących nie może zostać uwzględnione. Skarżący mieli bowiem wiedzę o prowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym, w którym uczestniczyli na prawach strony, z udziałem geodety A. M., wskazanej przez Wnioskodawcę, a która z uwagi na brak porozumienia i mocne skonfliktowanie stron zrezygnowała z dalszego prowadzenia przedmiotowego postępowania. W takiej sytuacji nic nie stało na przeszkodzie aby Skarżący ze swojej strony zaproponowali inną kandydaturę geodety, godzącego się na niższe stawki, a która mogłaby być przez organ uwzględniona.
Z tych wszystkich względów, mając na względzie przedstawioną wyżej regulację prawną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji ww wyroku.