IV SA/Wa 3035/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra Środowiska odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji w otulinie Parku Narodowego, uznając, że planowana zabudowa mogłaby negatywnie wpłynąć na cenne przyrodniczo tereny.
Skarżący domagali się uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla swojej działki położonej w otulinie Parku Narodowego. Minister Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Parku odmawiające uzgodnienia, wskazując na potencjalny negatywny wpływ planowanej zabudowy na chronione gatunki ptaków i walory przyrodnicze jeziora stanowiącego ostoję ptasią o randze międzynarodowej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły ryzyko dla środowiska i że ograniczenia w zagospodarowaniu terenu są uzasadnione celem ochrony przyrody.
Sprawa dotyczyła skargi B. i Z. L. na postanowienie Ministra Środowiska, które utrzymało w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji planowanej na działce położonej w otulinie Parku Narodowego. Organy administracji, w tym Dyrektor Parku i Minister Środowiska, uznały, że planowana zabudowa może negatywnie wpłynąć na walory przyrodnicze Parku, w szczególności na populacje ptaków chronionych prawem, gniazdujących w pobliżu jeziora stanowiącego ostoję ptasią o randze międzynarodowej. Argumentowano, że nowa zabudowa stanowiłaby barierę dla migracji ptaków i fragmentację ich siedlisk żerowych. Skarżący zarzucali nierówne traktowanie, brak sprecyzowania zagrożeń oraz nieprawidłowe operowanie odległościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny sprawy. Sąd podkreślił, że cel wyznaczenia otuliny Parku uzasadnia ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, nawet jeśli nie są one wprost wymienione w przepisach dotyczących samego parku. Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy, w tym opracowania naukowe i monitoring przyrodniczy, był wystarczający do podjęcia decyzji o odmowie uzgodnienia, a argumentacja organów była logiczna i oparta na obiektywnych przesłankach, nie naruszając przy tym prawa własności ani zasady równego traktowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa uzgodnienia jest uzasadniona, ponieważ planowana zabudowa może stanowić barierę dla migracji ptaków, fragmentować ich siedliska żerowe i negatywnie wpłynąć na walory przyrodnicze parku i jego otuliny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że cel wyznaczenia otuliny parku narodowego uzasadnia ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, a zebrany materiał dowodowy (opracowania, monitoring) potwierdził potencjalne negatywne skutki planowanej inwestycji dla chronionej przyrody, w tym dla ptaków wodno-błotnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 53 § 4 pkt 7
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.o.p. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 5 § 14
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 5 § 29
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 60 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.o.p. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 6 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
u.o.p. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 85
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. 2016 poz. 2183
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potencjalny negatywny wpływ planowanej zabudowy na chronione gatunki ptaków i walory przyrodnicze otuliny parku. Cel wyznaczenia otuliny parku jako strefy ochronnej uzasadnia ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Zebrany materiał dowodowy (opracowania, monitoring) potwierdza zagrożenia dla środowiska.
Odrzucone argumenty
Zarzut nierównego traktowania obywateli. Zarzut braku sprecyzowania zagrożeń dla przyrody. Zarzut nieprawidłowego operowania odległościami. Zarzut naruszenia przepisów k.p.a. (art. 7, 8, 10, 11, 77, 80, 85). Zarzut naruszenia art. 21 i 32 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
otulina oznacza strefę ochronną graniczącą z formą ochrony przyrody i wyznaczoną indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka Zagrożenia zewnętrzne to czynniki mogące wywołać niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobów, tworów i składników chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów przyrodniczych, wynikających z przyczyn naturalnych lub z działalności człowieka, mający swoje źródło poza granicami obszarów lub obiektów podlegających ochronie prawnej w otulinie parku można lokalizować tylko takie inwestycje, które dla tego parku nie stwarzają zagrożenia wynikającego z działalności człowieka uzgodnienia [...] mają charakter uznania administracyjnego ograniczenia w wykonywaniu prawa własności [...] jeżeli mają służyć konstytucyjnie określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ochronie środowiska [...] nie muszą dla ich zidentyfikowania wynikać jedynie z literalnej treści przepisów prawa.
Skład orzekający
Agnieszka Wójcik
przewodniczący sprawozdawca
Jarosław Łuczaj
sędzia
Agnieszka Wąsikowska
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących otuliny parku narodowego, ograniczeń prawa własności w celu ochrony przyrody, charakteru uznania administracyjnego w postępowaniu uzgodnieniowym oraz oceny wpływu inwestycji na środowisko."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji położenia działki w otulinie parku narodowego i ochrony cennych siedlisk ptaków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a ochroną przyrody, co jest tematem budzącym zainteresowanie i dyskusję.
“Dom w otulinie parku narodowego? Sąd rozstrzyga konflikt między własnością a ochroną przyrody.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 3035/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska
Agnieszka Wójcik /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Łuczaj
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 3084/20 - Wyrok NSA z 2023-09-13
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi B. L. i Z. L. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] października 2019r. Nr [...] Minister Środowiska dzialając na podstawie art. 138 § 1 pkt l w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), art. 53 ust. 4 pkt 7 oraz art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 z późn. zm.) oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614, z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia państwa B. i Z. L., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Parku [...] z dnia [...] stycznia
2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na "[...]".
W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie toczyło się na wniosek Wójta Gminy [...], który zwrócił się do Dyrektora [...] Parku [...] (dalej zamiennie "Dyrektor Parku", "Dyrektor [...]") z prośbą o uzgodnienie projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla ww. inwestycji na działce położonej w otulinie [...] Parku [...] (dalej zamiennie "[...]", "Park").
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], Dyrektor Parku odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy. W uzasadnieniu do wydanego postanowienia organ I instancji potwierdził położenie planowanej inwestycji w otulinie [...] i zaznaczył, że inwestycja byłaby położona w odległości około 200 m od najbliższej zabudowy mieszkalnej we wsi [...], w sąsiedztwie jeziora [...] (ostoji ptasiej o randze międzynarodowej), bezpośrednio granicząc z obszarem Parku. Dyrektor podkreślił, że dotychczasowe rolnicze wykorzystanie terenów położonych na południe od jeziora [...] zapewnia niezbędne warunki ochrony ze względu na jedynie okresowe przebywanie ludzi na tym obszarze i zmniejszony efekt płoszenia. Tereny przyległe od strony południowej do jeziora posiadają także ważne znaczenie dla awifauny przelotnej i migracji z rejonów północnej i wschodniej Europy. Planowana zabudowa, zdaniem Organu I instancji, będzie stanowiła barierę fizyczną i może oddziaływać w sposób istotny na gatunki ptaków przemieszczających się pomiędzy żerowiskami, a noclegowiskiem najeziorze [...]. W związku z planowaną zabudową kubaturową należy się spodziewać nowej bariery antropogenicznej i jej negatywnego wpływu na siedlisko jeziora [...]. Dyrektor Parku wskazał na uzgodnienia dokonane z Gminą [...], w trakcie procedowania w roku 2012 zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (nadal w opracowaniu), odnoszące się do pozostawienia terenów położonych na północ od drogi do wsi [...] jako wolnych od zabudowy mieszkaniowej. Obecnie działka ewidencyjna nr [...] znajduje się poza wyznaczoną uprzednio strefą osiedleńczą. Jednocześnie organ I instancji zaznaczył, że dalszy rozwój zabudowy w kierunku wschodnim od tej miejscowości nie powinien mieć miejsca.
Na skutek zażalenia wniesionego na to postanowienie przez inwestorów, Minister Środowiska, postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], uchylił postanowienie Dyrektora Parku oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swojego postanowienia Minister Środowiska podkreślił m.in, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Organ I instancji powinien ustalić w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody i zgromadzony materiał dowodowy, czy ewentualny rozwój inwestycji na działce stanowiącej własność Skarżących może mieć negatywny wpływ na walory przyrodnicze Parku [...]. Organ II instancji w szczególności zalecił organowi I instancji dowieść, że charakter planowanej inwestycji jest sprzeczny z ustawowym celem wyznaczenia otuliny parku jako strefy lokalizowania tylko tych inwestycji, które nie stwarzają zagrożenia zewnętrznego wynikającego z działalności człowieka oraz wykazać wpływ danego czynnika presji (zabudowa, ogrodzenia) jako bariery dla migracji zwierząt, obszarowych zanieczyszczeń chemicznych, niekorzystnej emisji światła, hałasu, wpływu na lokalne stosunki wodne etc.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] Dyrektor Parku ponownie odmówił uzgodnienia dla planowanej inwestycji.
Na postanowienie Dyrektora państwo B. i Z. L. złożyli zażalenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu nierówne traktowanie obywateli wobec prawa, brak sprecyzowania skonkretyzowanych zagrożeń dla przyrody przez zrealizowanie tej konkretnej inwestycji, pomniejszenie znaczenia Płyty [...], nierzetelne operowanie odległościami na gruncie oraz brak właściwego udokumentowania dowodowego zaleconego przez Ministra Środowiska.
Rozpoznając sprawę, Minister Środowiska wskazał, że zgodnie z art. 53 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, decyzję o warunkach zabudowy, wydaje się po uzgodnieniu z właściwymi organami. W rozpatrywanym przypadku, w odniesieniu do obszaru położonego w otulinie parku [...] decyzje takie wydawane są po uzgodnieniu z Dyrektorem Parku.
Wyjaśnił, że ochronę przyrody realizuje się, między innymi, poprzez obejmowanie zasobów, tworów i składników przyrody formami ochrony przyrody (art. 3 pkt 2 Ustawy), w tym poprzez tworzenie parków [...] (art. 6 ust. 1 pkt l Ustawy). Park [...] jest najwyższą formą ochrony przyrody w Polsce, a podstawę do jego tworzenia stanowi interes publiczny. Z treści art. 8 ust. 1 Ustawy, wynika, że park [...] jest obszarem wyróżniającym się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi ( ... ), na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Parki [...], jako najcenniejsze obszary przyrodnicze stanowią swoiste refugia (biocentra) dzikiej przyrody w porównaniu do innych (poza rezerwatami przyrody) cennych obszarów przyrodniczych. Obszary te spełniają, fundamentalną rolę w ochronie zasobów genetycznych, podtrzymujących różnorodność biologiczną nie tylko bezpośrednio na ich terenie ale także zasilając oraz stabilizując znaczenie ekologiczne terenów do nich przyległych. Zważywszy na fakt, że park [...] tworzy się w celu ochrony przed zniszczeniem całej, szczególnie cennej przyrody, wraz z całokształtem powiązań ekologicznych w jego otoczeniu, w Ustawie uwzględniono pojęcie zagrożenia zewnętrznego (w odróżnieniu od zagrożenia wewnętrznego), jak również pojęcie otuliny parku [...] jako swoistej strefy buforowej, strefy ochronnej zabezpieczającej walory przyrodnicze parku przed różnego rodzaju wpływami (generalnie antropogenicznego pochodzenia) mogącymi powodować ewentualną ich degradację. Ustawodawca miał w tym miejscu na myśli wszelkie negatywne czynniki (zagrożenia), a więc również te działające pośrednio, znajdujące się nie tylko w granicach samego parku [...], lecz także poza jego obszarem. Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że zagrożeniem może być czynnik "mogący" wywołać niekorzystne zmiany (oddziaływanie pośrednie), niekoniecznie zaś czynnik bezpośrednio je wywołujący. W związku z tym, interpretacja przepisu art. 5 pkt 29 w związku z art. 11 ust. 1 i art. 5 pkt 14 Ustawy powinna być rozumiana szerzej i za zagrożenia zewnętrzne dla zasobów przyrodniczych i walorów krajobrazowych parku [...] należy uznać także te czynniki pośrednie (potencjalne), które mogą prowadzić do obniżania wartości przyrodniczej samego parku [...], a w sytuacjach szczególnych przyczyniać się nawet do zniszczenia chronionych w parku [...] zasobów przyrody.
W świetle powyższego wskazano, że działka na której planowana jest realizacja przedsięwzięcia nr [...] w miejscowości [...] aktualnie jest działką rolną, nieużytkowaną, porośniętą roślinnością ruderalną. Dodatkowo, położona jest w enklawie gruntów rolnych i graniczy z gruntami cennymi przyrodniczo - jeziorem [...], a najbliższe istniejące zabudowania znajdują się w odległości ok. 200 m od niej ([...]).
Działka ta znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie [...] dokładnie graniczy z jeziorem [...], które jest ostoją ptasią o randze międzynarodowej, wpisaną na listę konwencji o obszarach wodno-błotnych [...] ze względu na wielotysięczne koncentracje ptaków wodno-błotnych w okresie migracji. Podkreślić tu należy, że jednym z głównych zadań Parku jest ochrona obszarów wodno-błotnych oraz zamieszkujących je zwierząt. Jezioro [...] stanowi ze względu na licznie występującą populację ptaków część Ostoi Ptaków oznaczeniu międzynarodowym - [...] ([...]) "[...]" kod [...] (T. W., M. J., J. K., P. C., [...], "[...]"). Ostoje ptaków [...] nie stanowią jako takie terenów chronionych, natomiast ze względu na swoją wysoką wartość dla systemu ochrony ptaków powinny być obejmowane ochroną. Dyrektywa Siedliskowa nie określa sposobów ochrony poszczególnych siedlisk i gatunków ale wyznacza cele i warunki ich zachowania. W przypadku gatunków właściwy stan ochrony oznacza, że zostanie zachowana wystarczająco duża powierzchnia siedliska gatunku, zachowana zostaje liczebność populacji, gwarantująca jej utrzymanie się w biocenozie przez dłuższy czas i naturalny zasięg nie zmniejszy się. Jezioro [...] jest jednym z najważniejszych miejsc gromadzenia się ptaków podczas okresu migracji i zimowania w [...] Parku [...] objęte jest również Państwowym Monitoringiem Środowiska, opracowane dane z liczeń na noclegowiskach publikowane są na łamach [...]. Zespół Monitoringu [...] prowadzi regularny monitoring awifauny jeziora od roku 2009. Część jeziora na wysokości wsi [...] jest jednym z miejsc koncentracji ptaków wodnych, obserwowane są tu m.in.: [...] sp. (do 200 os.), krzyżówki [...] (do 250 os.), [...] (do 500 os.), [...] (do 160 os), [...] (do 50 os.), [...] (do 61 os.), [...] (do 144 os.) oraz [...] (do 350 os.). W okolicznych zadrzewieniach i zakrzaczeniach obserwowane są duże koncentracje ptaków wróblowych: m.in. [...] (do 200 os.) jak również ptaki szponiaste, takie jak [...] i [...] (dane z 2018r. z Dane Zespołu Monitoringu [...] w latach 2009-2018 dotyczące awifauny jeziora [...] oraz okolicznych zakrzaczeń i zadrzewień na wysokości [...]).
Na terenie przewidzianym pod planowaną inwestycję zgodnie z monitoringiem prowadzonym przez służby Parku ("Liczba par lęgowych oraz trendy liczebności wybranych gatunków ptaków nad jeziorem [...] w latach 1968-1978 ([...] 1983), monitoring przyrodniczy [...] lata 2005-2017) gniazdują w zakrzewieniach dwa gatunki wróblowe: [...] i [...] ([...]) - wymienione w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej, który waloryzuje Obszary Specjalnej Ochrony Natura 2000. Oba gatunki są cenne i rzadkie, ze względu na wybiórczość siedlisk, w których gniazdują są objęte ochroną ścisłą zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. 2016 poz. 2183).
W pobliżu działki, w pasie szuwaru trzcinowego i jeziornego, regularnie gniazdują gatunki objęte ochrona ścisłą, tj.: łabędź [...], perkoz [....], trzciniak [...], rokitniczka [...], brzęczek [...], wąsatka [...] i potrzos [...], natomiast w strefie krzewów i zadrzewień porastających działkę oraz w jej najbliższym sąsiedztwie do gniazdowania przystępuje: skowronek [...], słowik [...], świerszczak [...], gąsiorek [...], jarzębatka [...], cierniówka [...], pierwiosnek [...], piecuszek [...], łozówka [...], trznadel [...], pokląskwa [...], kapturka [...], kos [...], remiz [...] i dziwonia [...] (monitoring ornitologiczny [...] 2009-2018). Podstawowym zagrożeniem dla tych gatunków, według poradnika metodycznego dotyczącego gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią (Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny. 2009. P. Chylarecki, A. Sikora, Z. Cenian, Warszawa 2009r., BMS) jest: degradacja ich terenów łowieckich (terenów rolniczych przyległych do dużych zbiorników wodnych) wskutek różnych form aktywności człowieka (niepokojenie ptaków poprzez wzmożony ruch turystyczny - utrata siedlisk żerowania w wyniku likwidacji ekstensywnie użytkowanych łąk i pastwisk, również zabudowa otwartych obszarów żerowisk oraz ułatwienie ludziom dostępu do gniazd w wyniku obniżenia poziomu wody w miejscach lęgu. Znajduje to potwierdzenie w charakterystyce tego obszaru ("Ostoje ptaków oznaczeniu międzynarodowym w Polsce") gdzie jako kluczowe zagrożen ie podano "rozwój zabudowy letniskowej i infrastruktury turystycznej". Jako inne ważne zagrożenia odnotowano niszczenie siedlisk przez wydeptywanie, płoszenie, niszczenie gniazd, zabijanie wynikające z penetrowania siedlisk oraz melioracje obniżające poziomu wód gruntowych i przyspieszające mineralizację gleb organicznych.
Coroczny monitoring prowadzony przez [...] noclegowisk gęsi [...] i gęsi [...], łabędzi [...] i żurawi [...] wykazał duże koncentracje tych ptaków na opisanym akwenie jeziora [...]. Maksymalne odnotowane liczebności gęsi to 14 tysięcy ptaków podczas rozlotu na żerowiska oddalone na południe i południowy-wschód od granic [...]; łabędzi [...] (255 osobników); łabędzi [...] (27 osobników); żurawi (1023 osobniki). Regularnie przed świtem ptaki odlatują z jeziora [...], stanowiącego ich miejsce noclegowe, na żerowiska oddalone nawet do 30 km na południe, południowy-wschód i południowy-zachód od granic [...] Parku [...] (opinia M. H. i G. J. z dnia [...].12.2018).
Organ wskazał, powołując się na opracowania, że zabudowa terenów nadwodnych wpływa negatywnie na bioróżnorodność ptaków lęgowych (Stephen C. Rottenborn 1999. Predicting the impacts of urbanization on riparian bird communities. Biological Conservation 88(3):289-299). Badania Rottenborna wykazały, iż wraz ze spadkiem pokrywy roślinnej spowodowanym postępującą zabudową, liczebność ptaków i ich bioróżnorodność zmniejszyły się. Podobne wyniki opublikowano w innych pracach.
W ocenie organu planowana nowa zabudowa na terenach obecnie niezabudowanych odległych od obu wsi, gdzie występuje tak duża koncentracja gatunków ptaków podlegających ochronie będzie stanowiła barierę i doprowadzi do fragmentacji siedlisk naturalnych stanowiących obecnie bazę żerową dla migrujących ptaków, może więc istotnie oddziaływać na wyżej wymienione grupy ptaków przemieszczających się pomiędzy żerowiskami a noclegowiskiem, pogarszając warunki ich bytowania" (opinia M. H. i G. J. z dnia [...].12.2018). Istotne dla analizy wpływu planowanej zabudowy na funkcjonowanie tej przestrzeni ma fakt, że planowana zabudowa ma być zlokalizowana w znacznej odległości od obecnie istniejącej zabudowy wsi [...] (około 200 m), jak i od uzgodnionej zabudowy (jeszcze nie zrealizowanej) na działkach przylegających do wsi [...] (ponad 100 m). Minister Środowiska przychyla się do stanowiska Dyrektora Parku, że realizacja zabudowy spowoduje zmniejszenie obszaru żerowisk i lęgowisk wskazanych wcześniej cennych gatunków ptaków bez możliwości alternatywnego wyboru innych terenów.
Odnosząc się do zarzutu Inwestorów, iż zebrane w sprawie dokumenty i opracowania mają charakter zbyt ogólny, nie odnoszą się stricte do ich działki, a cześć opracowań jest nie związana ze sprawą, wyjaśnił, że jako wyspecjalizowany organ przeanalizował wszystkie dokumenty zebrane w sprawie i w swoim postanowieniu powołał się na wybrane z nich.
Podkreślono, że zważywszy na fakt, że otulina jest wyznaczana na obszarach graniczących z obszarem parku [...] (art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody), zasadne wydaje się przyjęcie, że większość czynników mogących negatywnie oddziaływać na chronione walory przyrodnicze będzie, z uwagi na lokalizację, oddziaływała pośrednio. Bezpośrednie oddziaływanie byłoby możliwe w sytuacji gdyby źródło szkodliwego oddziaływania było zlokalizowane wewnątrz obszaru chronionego. Zrywanie roślin w parku [...] jest oddziaływaniem prowadzącym do niszczenia obiektów podlegających ochronie prawnej. Jednakże oddziaływaniem bezsprzecznie szkodliwym i prowadzącym do analogicznego skutku będą także działania realizowane na terenie otuliny parku [...] prowadzące np. do zmiany poziomu wód gruntowych, która w konsekwencji, z uwagi na zmianę warunków siedliskowych spowoduje również zniszczenie składników chronionej przyrody. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z oddziaływaniem czynników bezpośrednich, natomiast w drugim, biorąc pod uwagę lokalizację źródła oddziaływania, na chronione walory przyrodnicze działają czynniki pośrednie. W obu przypadkach działania te prowadzą do zagłady chronionej przyrody, w związku z czym stanowią zagrożenie dla obszarów lub obiektów objętych ochroną. Tym samym, uwzględniając przepis art. 5 pkt 14 w związku z art. 5 pkt 29 ustawy o ochronie przyrody, w świetle powyższego wywodu, właściwe jest uznanie, że zagrożeniem zewnętrznym są także czynniki mogące wywołać niekorzystne zmiany określonych cech zasobów, tworów lub składników chronionej przyrody działające również pośrednio na obiekty lub obszary objęte ochroną.
Odnosząc się do zarzutu nierzetelnego operowania odległościami, tj. twierdzenia, że najbliższa zabudowa [...] znajduje się w odległości 200 m od działki Skarżących gdzie wydane zostały pozwolenia na budowę, zatem w najbliższej przyszłości ta odległość zostanie zabudowana zmaleje do 20 - 30 m, organ wskazał, że Dyrektor Parku w uzasadnieniu wyraźnie różnicuje odległość od obecnej zabudowy i odległość do uzgodnionej zabudowy. W postanowieniach Dyrektora Parku uzgadniających inwestycje na działkach nr [...], [...] we wsi [...] wyraźnie określone zostały obszary na których ma pozostać przestrzeń wolna od zabudowy w dotychczasowym użytkowaniu. Zaś Skarżący w swoim zażaleniu określili odległość od planowanej inwestycji do wschodniej granicy działki (30 m), a nie do terenu faktycznie przeznaczonego pod zabudowę (100m).
W kontekście twierdzeń stron, co do pomniejszenia znaczenia Płyty [...] organ podkreślił, że nieprawdziwe jest stwierdzenie Skarżących, iż istnienie Płyty [...] jest w jakikolwiek sposób pomijane. Zgodnie z wcześniej podawanymi argumentami Płyta [...] funkcjonuje tylko w sezonie letnim od maja do końca września. Teren ten nie jest własnością prywatną ale nieruchomością komunalną należąca do gminy [...] jedynie dzierżawioną przez osob prowadzące działalność na tym terenie. Park w swoim zakresie jedynie udostępnia (do końca 2019r.) część akwenu do obsługi ruchu turystycznego dla rekreacji czym realizuje zadania parku ograniczając dostępność zbiornika dla społeczeństwa. Działalność na terenie Płyty [...] rozpoczęto w 1992 roku, w innej sytuacji prawnej, kiedy Park nie posiadał funkcjonującej otuliny Parku. Na tej podstawie twierdzenia Inwestorów, iż dla inwestora Płyty [...] powinny obowiązywać tam te same ograniczenia i procedury jak dla całego obszaru pomiędzy wsiami [...] i [...] należy uznać za bezzasadne. To Gmina [...] jest właścicielem działki i to ona ustala zasady dzierżawy ww. terenu. Negatywny wpływ funkcjonowania zagospodarowania Płyty [...] w pewnym zakresie minimalizuje ukształtowanie terenu. Obszar ten jest prawdopodobnie starym wyrobiskiem poboru kruszywa, jeszcze z okresu przedwojennego. Jest to misa otoczona z trzech stron wyniesionym terenem pokrytym zadrzewieniem i zakrzaczeniem. Od strony "Płyty" w kierunku wsi [...] teren obniża się a następnie mocno podnosi. Teren planowanej inwestycji położony jest właśnie na skraju tego wyniesienia. Oczywiście optymalne byłoby gdyby cały brzeg jeziora [...] pomiędzy wsią [...] i wsią [...] był wolny od zagospodarowania i obecności ludzi ale jest to oczekiwanie nierealne. Dlatego tak istotne jest funkcjonowanie terenu rolnego niezabudowanego przynajmniej w jego fragmencie.
Odnosząc się do podniesionego przez Inwestora zlokalizowania 2 skrzynek energetycznych na działkach sąsiednich niezabudowanych, które mają stanowić przyczynek do nowej zabudowy (jedna przy drodze przy samej wsi, druga przy drodze na zachód od działki z uzgadnianą inwestycją), organ wskazał, że Park nie ma podstaw do odmowy realizacji inwestycji celu publicznego, polegającego na doprowadzeniu energii do działek.
Analizując zarzut nierównego traktowania obywateli, tj. uzgodnienia zabudowy na działkach [...] i [...] obręb [...] ramach kontynuacji zabudowy wsi [...] (odległość do uzgodnionej lokalizacji budynków to około 120 m) wyjaśniono, że działka przeznaczona do zabudowy położona jest na terenie, który stanowi ważne miejsce dla bytowania zwierząt, gdyż jest to jedyny tak duży, niezabudowany fragment pomiędzy wsiami [...], a [...] i [...]. Na tym obszarze wskazane jest ograniczenie w przeznaczaniu pod zabudowę nowych terenów i terenów stanowiących powiększenie terenów już zabudowanych i planowanych do zabudowy. Urbanizacja tego terenu może istotnie zakłócić lub uniemożliwić funkcjonalność tej przestrzeni dla ptaków. Na podstawie aktualnej ortofotomapy stwierdzono, że południowa część działki (około 55 m od drogi) jest zadrzewiona i zakrzaczona. Projekt decyzji o warunkach zabudowy wyznacza nieprzekraczalną linię zabudowy maksymalnie 50m od drogi, czyli w strefie obecnie zakrzaczonej i zadrzewionej najcenniejszej dla [...] bo stanowiącej barierę odcinającą tą przestrzeń od drogi.
Na działce bezpośrednio graniczącej od wschodu z działką objętą projektem decyzji - działka nr [...] obręb [...], Dyrektor Parku we wrześniu 2017 roku odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie 4 domków rekreacyjnych w miejscowości [...]. Ponadto w sąsiedztwie działki inwestorów istnieje presja na zabudowę działek sąsiednich. Niesłuszny w ocenie organu jest więc zarzut Skarżących podnoszony w postępowaniu o nierównym traktowaniu Inwestorów na sąsiadujących działkach. Obszar objęty planowaną inwestycją, zgodnie z treścią decyzji o warunkach zabudowy pomimo, iż leży bliżej obszaru wsi [...] ma być administracyjnie częścią wsi [...] od której jest oddalony w linii prostej ponad 1000m (o czym świadczy treść projektu decyzji) powyższa inwestycja może stanowić podstawę dalszej zabudowy pomiędzy analizowaną nieruchomością a wsią [...].
Powyższe, jakkolwiek opierające się o zagadnienie uznania administracyjnego, nie może nosić znamion działania niekonsekwentnego, dowolnego, nie opartego na obiektywnych przesłankach. Możliwość wystąpienia takowych, a podniesionych w zażaleniu Inwestora, Minister rozstrzygnął o treść materiału powstałego w ramach analizy postępowania dowodowego i wątpliwość tę wykluczył.
Analizując propozycję Inwestorów o przeprowadzenie wizji lokalnej dla terenu Płyty [...] organ wyjaśnił, że zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2014r. IV SAlWa 365/14 odmiennej oceny nie może powodować status prawny nieruchomości sąsiednich, bowiem sposób zastosowania prawa w innych sprawach nie znosi powszechnie obowiązujących zakazów.
Dodatkowo organ wskazał, że na podstawie analizy akt sprawy uznał, że nie można stwierdzić, by planowane zagospodarowanie działki, na której planuje się realizację przedsięwzięcia stanowiło kontynuację dotychczasowego sposobu jej zagospodarowania. Powyższe uwarunkowania wskazują, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia, będąc nowym elementem na tym terenie, nie wkomponuje się w żaden sposób w przyrodę Parku, ani istniejący krajobraz. Podkreślić tu należy, że jednym z dwóch punktów widokowych nad jeziorem [...] jest obszar planowanej pod inwestycję działki i działek przyległych, zwany punktem widokowym [...], czyli fragment pomiędzy wsią [...] i wsią [...]. Jako sposób ochrony punktów widokowych (zgodnie z projektem planu ochrony Parku) powinno się preferować lokalizację wprowadzania nowej zabudowy w obrębie istniejących jej układów, ciągów lub na terenach ich możliwej kontynuacji (przy wyraźnym określeniu w planach dopuszczalnego zasięgu terenów inwestowanych). Obszar działki objęty projektem decyzji o warunkach zabudowy powyższego warunku nie spełnia.
Skargę na powyższe postanowienie wnieśli B. i Z. L.. Skarżący zarzucają zaskarżonym postanowieniom naruszenie art. 21 ust.1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez uniemożliwienie przez odmowę uzgodnienia warunków zabudowy podstawowego celu wynikającego z prawa własności jakim jest wybudowanie na własnej działce domu mieszkalnego jak również naruszenie równości obywateli wobec prawa, ponieważ dla najbliższych sąsiedzkich działek w stosunku do działki Skarżących takie uzgodnienia zostały dokonane a Skarżącym uzgodnienia warunków zabudowy odmówiono. Nie wskazano jednocześnie, dlaczego konkretnie nie uzgodniono warunków zabudowy dla działki Skarżących a dokonano takich uzgodnień dla działek nr [...], [...] i [...], na których budynki po ich z pewnością rychłym wybudowaniu znajdą się w odległości zaledwie 20 - 30 m od działki Skarżących.
W ocenie skarżących zaskarżone orzeczenia naruszają wskazaną w art. 32 ust.1 Konstytucji zasadę równości obywateli wobec prawa.
Podkreślono, że organy administracji uporczywie utrzymują, że inwestycja Skarżących byłaby zrealizowana aż 200 m od najbliższej zabudowy, to jest skrajnych zabudowań wsi [...]. Tymczasem nie jest to prawdą, ponieważ po zrealizowaniu budów na działkach [...],[...] i [...] odległość domu Skarżących znajdzie się w odległości zaledwie 20 - 30 m od najbliższej zabudowy.
Podkreślono również, że w toku postępowania administracyjnego naruszone zostały normy art. 5 pkt 14 i 29 oraz art.11 ust.1 ustawy z dnia 16.04.2004 o ochronie przyrody /t.j.Dz.U.z 2018 r .poz. 142/. Zdaniem skarżących organy administracji działające w niniejszej sprawie przypisują sobie prawo do jednostronnej interpretacji tych przepisów w ten sposób, że należy je rozumieć szeroko, że zagrożeniem jest czynnik je wywołujący bezpośrednio ale również czynnik mogący w przyszłości wywoływać niekorzystne zmiany. Nie można się z tym do końca zgodzić ponieważ dotyczy to sytuacji nieprzewidywalnych. W ocenie skarżących Organ powinien raczej wskazać, jakim rygorom należy poddać nową inwestycję tak by zagrożeń uniknąć. Skarżący zgłaszali gotowość poddania się takim rygorom i ograniczeniom, ale organ tej możliwości nie wykorzystał ani się w ogóle do niej nie odniósł.
Wskazano, że we wcześniejszym postanowieniu Ministra Środowiska z dnia [...].11.2018r nr [...] uchylającym i przekazującym do ponownego rozpatrzenia zaskarżone postanowienie Dyrektora [...] Parku [...] /[...]/ z dnia [...].08.2018 r nr [...]. Organ zalecił, w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody, by Dyrektor [...] dowiódł, że charakter planowanej inwestycji należy badać z ustawowym celem wyznaczania otuliny Parku jako strefy lokalizowania tylko tych inwestycji, które nie stwarzają zagrożenia zewnętrznego wynikającego z działalności człowieka.
Strony sakrżące zarzuciły tym samym zaskarżonym postanowieniom naruszenie zasad postępowania administracyjnego: art. 7, 8, 10 k.p.a jak również art.77, 80 i 85 k.p.a.
Naruszenie art.7, 8 i 85 k.p.a. polega zdaniem Skarżących na pominięciu wniosku dowodowego o przeprowadzenie wizji na gruncie Płyty [...] w sytuacji gdy organy zarówno I jak i II instancji uporczywie pomniejszająjej znaczenie jako zagrożenia dla przyrody, co jest jednocześnie zarzutem na nierówne traktowanie różnych osób a także - pomijanie nieporównanie większego faktycznego zagrożenia tego obiektu dla przyrody niż zagrożenia wynikającego z realizacji niewielkiego domu mieszkalnego.
Naruszenie art.10 k.p.a polega na tym, że pismem z dnia [...].02.2019 r nr [...] Minister Środowiska wezwał Dyrektora [...] Parku [...] do potwierdzenia jedynie przesłanych wcześniej akt za zgodność z oryginałem wraz z kopertą od zażalenia, na co w odpowiedzi Dyrektor [...] z dnia [...].03.2019 r nr [...] dodatkowo przesłał również /poza żądaniem/ kilkaset stron dalszych dokumentów, nie załączonych wcześniej do sprawy i nie informując o tym Skarżących. Skarżący mają wątpliwości, czy dokumenty włączone do sprawy w takim trybie mogły być podstawą rozstrzygnięcia w II instancji.
Naruszenie art. 11 k.p.a polega na tym, że Skarżącym przy rozpomawaniu ich sprawy nie wyjaśniono przekonywująco, dlaczego identyczne pozytywne przesłanki wskazane w postanowieniach o uzgodnieniu warunków zabudowy dla pobliskich działek [...],[...] i [...], dla działki Skarżących stały się przesłankami negatywnymi.
Wreszcie naruszenie art.77 i 80 k.p.a. polega na tym, że zaskarżone orzeczenia oparto na materiałach, które w świetle przepisów art. 5 pkt 29 ustawy o ochronie przyrody nie mają przymiotu dowodów, ponieważ w tym postępowaniu dowody muszą mieć cechę szczególną, a mianowicie jednoznacmie muszą wskazywać na powiązanie oddziaływania konkretnej inwestycji na konkretne zagrożenie przyrody w konkretny sposób. Do skargi dołączona dowody mające uzasadaniać podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wnióśł o jej oddalenie, podtrzymujac stanowisko zaware w zaskarzonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia polegająca na badaniu zgodności z prawem postępowania prowadzonego przez organ administracji oraz wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, doprowadziła Sąd do wniosku, że wbrew zarzutom skargi nie wydano go z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy ani z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt b) bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt c).
Zasakrżonym postanowieniem Minister Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Parku [...] orzekajace o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na "[...].
Postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U z 2018 poz. 1945, ze zm.), stosownie do którego dyrektor parku [...] dokonuje uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, w trybie art. 106 k.p.a., w odniesieniu do obszarów położonych w granicach parku [...] i jego otuliny. Teren inwestycji znajduje się w obszarze otuliny [...] Parku [...]. Wskazać zatem należy, że ustawa o ochronie przyrody wyczerpująco reguluje różnorodne aspekty tworzenia i funkcjonowania parku [...]. Park [...] obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Ustawodawca w art. 15 ustawy 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018r. poz. 1614 ze zm.), ustanowił różnego rodzaju zakazy obowiązujące na terenie parku, w tym zakaz budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, niszczenia lub uszkadzania drzew i innych roślin, zanieczyszczania wód, zmiany stosunków wodnych. Na obszarach graniczących z parkiem [...] wyznacza się otulinę parku [...] (art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Słusznie Minister Środowiska wskazał, że jakkolwiek w ustawie o ochronie przyrody nie określono wobec obszaru otuliny zakazów w zakresie wykonywania własności nieruchomości w niej położonych, tak jak w odniesieniu do obszaru samego parku [...] w art. 15 ustawy o ochronie przyrody, to nie oznacza to, że brak jest jakichkolwiek ograniczeń dotyczących zabudowy na tym terenie. Ustawowo określony cel otuliny stanowi podstawę do formułowania ograniczeń w sferze wykonywania własności nieruchomości położonych w otulinie. Zgodnie z art. 5 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody otulina oznacza strefę ochronną graniczącą z formą ochrony przyrody i wyznaczoną indywidualnie dla formy ochrony przyrody w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Zagrożenia zewnętrzne to czynniki mogące wywołać niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub biologicznych zasobów, tworów i składników chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów przyrodniczych, wynikających z przyczyn naturalnych lub z działalności człowieka, mający swoje źródło poza granicami obszarów lub obiektów podlegających ochronie prawnej (art. 5 pkt 29 ustawy o ochronie przyrody). Mając na uwadze cel otuliny, wynikający z definicji legalnej otuliny, przyjąć należy że w otulinie parku [...] można lokalizować tylko takie inwestycje, które dla tego parku nie stwarzają zagrożenia wynikającego z działalności człowieka. Natomiast o niemożności zaakceptowania określonej inwestycji na terenie otuliny przesądza brak możliwości pogodzenia tej inwestycji z funkcją ochronną otuliny.
Podkreślenia wymaga, że uzgodnienia, o których mowa w art. 53 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym z właściwym dyrektorem parku [...] (pkt 7) dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a. i ze względu na ochronę przyrody ma charakter uznania administracyjnego. W orzecznictwie podkreśla się, że organ, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje w jakim zakresie uczyni użytek ze swoich uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchać strony w trakcie postępowania, przed wydaniem rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 19 lipca 1982 r., sygn. II SA 883/82 (Pip z 1983, z. 6, s. 141). Wedle zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. oraz zasady zupełności postępowania dowodowego zawartej w art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązany jest do ustalenia prawdziwego stanu faktycznego sprawy na podstawie zebranego w sposób wnikliwy materiału dowodowego. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Organ zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. obowiązany jest jako dowód dopuścić wszystko, co w jego ocenie może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wnikliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy ma diametralne znaczenie, z tego względu, że uzgodnienie, w tym przypadku projektu decyzji o warunkach zabudowy, jest formą o znaczeniu stanowczym, bowiem wiąże organ administracyjny decydujący o rozstrzygnięciu w postępowaniu głównym. Treść stanowiska zajętego przez organ uzgodnieniowy może przesądzić o treści decyzji, która wydawana jest po uzgodnieniu przez organ decydujący (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 1999r., OPK 14/98, ONSA 1999/3/80).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy wbrew zarzutom skargi w sposób przekonujący, oparty o stosowne opracowania dokonały oceny możliwości realizacji planowanej inwestycji pod kątem celów ochrony Parku.
W spawie ustalono, że działka na której planowana jest realizacja przedsięwzięcia aktualnie jest działką rolną, nieużytkowaną, porośniętą roślinnością ruderalną. Dodatkowo, położona jest w enklawie gruntów rolnych i graniczy z gruntami cennymi przyrodniczo - jeziorem [...], a najbliższe istniejące zabudowania znajdują się w odległości ok. 200 m od niej ([...]).
Działka ta znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie parku, dokładnie graniczy z jeziorem [...], które jest ostoją ptasią o randze międzynarodowej, wpisaną na listę konwencji o obszarach wodno-błotnych [...] ze względu na wielotysięczne koncentracje ptaków wodno-błotnych w okresie migracji. Podkreślić tu należy, że jednym z głównych zadań Parku jest ochrona obszarów wodno-błotnych oraz zamieszkujących je zwierząt. Jezioro [...] stanowi ze względu na licznie występującą populację ptaków część Ostoi Ptaków oznaczeniu międzynarodowym - [...] ([...]) "[...]" kod [...] (T. W., M. J., J. K., P. C., [...], "[...]"). Ostoje ptaków [...] nie stanowią jako takie terenów chronionych, natomiast ze względu na swoją wysoką wartość dla systemu ochrony ptaków powinny być obejmowane ochroną. Dyrektywa Siedliskowa nie określa sposobów ochrony poszczególnych siedlisk i gatunków ale wyznacza cele i warunki ich zachowania. W przypadku gatunków właściwy stan ochrony oznacza, że zostanie zachowana wystarczająco duża powierzchnia siedliska gatunku, zachowana zostaje liczebność populacji, gwarantująca jej utrzymanie się w biocenozie przez dłuższy czas i naturalny zasięg nie zmniejszy się. Wskazano, że Jezioro [...] jest jednym z najważniejszych miejsc gromadzenia się ptaków podczas okresu migracji i zimowania w [...] Parku [...] objęte jest również Państwowym Monitoringiem Środowiska, opracowane dane z liczeń na noclegowiskach publikowane są na łamach Biuletynu Monitoringu Przyrody. Wskazano gatunki i ilość ptaków podlegających monitoringowi w tym objęte ochroną ścisłą zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. 2016 poz. 2183).
Podkreśłono, że w pobliżu działki, w pasie szuwaru trzcinowego i jeziornego, regularnie gniazdują gatunki objęte ochroną ścisłą (w postanowieniu wymieniono dokładnie jakie to są ptaki) , wywodząc, że podstawowym zagrożeniem dla tych gatunków, według poradnika metodycznego dotyczącego gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią (Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny. 2009. P. Chylarecki, A. Sikora, Z. Cenian, Warszawa 2009r., BMS) jest: degradacja ich terenów łowieckich (terenów rolniczych przyległych do dużych zbiorników wodnych) wskutek różnych form aktywności człowieka (niepokojenie ptaków poprzez wzmożony ruch turystyczny - utrata siedlisk żerowania w wyniku likwidacji ekstensywnie użytkowanych łąk i pastwisk, również zabudowa otwartych obszarów żerowisk oraz ułatwienie ludziom dostępu do gniazd w wyniku obniżenia poziomu wody w miejscach lęgu.
Organ wskazał także, powołując się na wymienione w treści postanowienia opracowania, że zabudowa terenów nadwodnych wpływa negatywnie na bioróżnorodność ptaków lęgowyc.
W oparciu o przeprowadzoną ocenę organy uznały, że planowana nowa zabudowa na terenach obecnie niezabudowanych odległych od obu wsi, gdzie występuje tak duża koncentracja gatunków ptaków podlegających ochronie będzie stanowiła barierę i doprowadzi do fragmentacji siedlisk naturalnych stanowiących obecnie bazę żerową dla migrujących ptaków, może więc istotnie oddziaływać na wyżej wymienione grupy ptaków przemieszczających się pomiędzy żerowiskami a noclegowiskiem, pogarszając warunki ich bytowania" (opinia M. H. i G. J. z dnia [...].12.2018). Zdaniem organów istotne dla analizy wpływu planowanej zabudowy na funkcjonowanie tej przestrzeni ma fakt, że planowana zabudowa ma być zlokalizowana w znacznej odległości od obecnie istniejącej zabudowy wsi [...] (około 200 m), jak i od uzgodnionej zabudowy (jeszcze nie zrealizowanej) na działkach przylegających do wsi [...] (ponad 100 m). Minister Środowiska przychylił się tym samym do stanowiska Dyrektora Parku, że realizacja planowanej zabudowy spowoduje zmniejszenie obszaru żerowisk i lęgowisk wskazanych wcześniej cennych gatunków ptaków bez możliwości alternatywnego wyboru innych terenów.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, przeprowadzona przez organy ocena pozwalała na podjęcie kwestionowanego rozstrzygnięcia. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestią zasadniczą i przesądzającą było położenie działki skarżących względem Parku (jeziora). Co więcej w ocenie Sądu zebrane w sprawie dokumenty i opracowania były wystarczające do dokonania kwestionowanej oceny. Podkreślenia wymaga, że organ wyjaśnił dlaczego w niniejszej sprawie –pomimo podnoszonych przez skarżących zarzutów dotyczacych nierównego traktowania stron (kwestia ew. zagospodarowania działek [...],[...],[...]), uznał za zasadne odmówić uzgodnienia warunków zabudowy, wyjaśnijąc, że winika to wprost z położenia działki skarżących, jej wpływ na funkcjonowanie przyrody, jak również zagrożeń wynikających z dalszej urbanizacji terenu planowanej inwestycji. Stanowiko to organ oparł zarówno na posiadanej przez niego wiedzy jak i szereg opracowań w tym wyników monitoringu przerodniczego tego terenu.
Podkreślenia wymaga również, że wprawdzie jak wskazano na wstępie w ustawie o ochronie przyrody nie określono wobec obszaru otuliny zakazów w zakresie wykonywania prawa własności nieruchomości w niej położonych, jak w przypadku obszaru parku [...], jednak zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych nie oznacza to jednak braku w tym względzie jakichkolwiek dających się prawnie uzasadnić ograniczeń, ponieważ sam ustawowo określony cel otuliny stanowi taką właśnie podstawę do formułowania ograniczeń w sferze wykonywania własności nieruchomości położonych w otulinie, dla zapobieżenia zniweczenia ustawowego jej celu.
Wbrew zatem zarzutom skargi w zakresie naruszenia przpisów Konstytucji, wyjaśnić należy, że ograniczenia w wykonywaniu prawa własności, inaczej niż ograniczenia samego prawa własności, jeżeli mają służyć konstytucyjnie określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ochronie środowiska, którego istotną częścią są zasoby przyrodnicze, w szczególności ujęte w ustawowe formy ochrony przyrody, nie muszą dla ich zidentyfikowania wynikać jedynie z literalnej treści przepisów prawa. Jako normy prawne; ograniczenia te mogą być rekonstruowane także na podstawie przepisów określających cele ochrony przyrody i jej poszczególnych form. Istotne jest, aby dla zachowania konstytucyjności tych norm, ich rekonstrukcja wynikała z przepisów rangi ustawowej. Jeżeli bowiem, dla realizacji przez Dyrektora Parku, ustawowego uprawnienia określonego w art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym miałaby istnieć literalnie wysłowiona przez ustawodawcę norma prawna dająca podstawę do odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, to obowiązek zastosowania takiej normy spoczywałby na organie wydającym decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, niezależnie od wyniku uzgodnienia jej projektu przez Dyrektora Parku. Ustawowe umocowanie dyrektora parku [...] do uzgadniania projektu ww. decyzji, służy zatem konieczności uwzględnienia tych wszystkich prawnie określonych uwarunkowań przyrodniczych, które dają podstawę do rekonstruowania prawnych ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości ze względu na ustawowo zdefiniowane cele i środki ochrony przyrody, której to rekonstrukcji tych norm, w odniesieniu do parku [...] i jego otuliny, dokonuje dyrektor parku [...], jako właściwy do realizacji ustawowych zadań z zakresu tej formy ochrony przyrody (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2079/07; wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 590/08).
W sprawie nie można zatem zarzucić organom, że naruszyły prawo własności skarżących, czy też zasadę równego traktowania stron. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że organy odniosły się do postanowień Dyrektora Parku uzgadniających inwestycje na działkach nr [...], [...] we wsi [...] w zakresie odległości od działki skarżących, oraz kwestii funkcjonowania Płyty [...]. Wyjaśniły również, dlaczego w odniesieniu do działki skarżących uznały za zasadne odmówienie uzgodnienia dla planowanej inwestycji, wskazując jakie zagrożenia dla funkcjonowawania przyrody może ona wywołać. Minister wywiódł, że działka przeznaczona do zabudowy położona jest na terenie, który stanowi ważne miejsce dla bytowania zwierząt, gdyż jest to jedyny tak duży, niezabudowany fragment pomiędzy wsiami [...], a [...] i [...]. Na tym obszarze wskazane jest ograniczenie w przeznaczaniu pod zabudowę nowych terenów i terenów stanowiących powiększenie terenów już zabudowanych i planowanych do zabudowy. Urbanizacja tego terenu może istotnie zakłócić lub uniemożliwić funkcjonalność tej przestrzeni dla ptaków. Na podstawie aktualnej ortofotomapy stwierdzono, że południowa część działki (około 55 m od drogi) jest zadrzewiona i zakrzaczona. Projekt decyzji o warunkach zabudowy wyznacza nieprzekraczalną linię zabudowy maksymalnie 50m od drogi, czyli w strefie obecnie zakrzaczonej i zadrzewionej najcenniejszej dla [...] bo stanowiącej barierę odcinającą tą przestrzeń od drogi. Podkreśłono także, że również na działce bezpośrednio graniczącej od wschodu z działką objętą projektem decyzji - działka nr [...] obręb [...], Dyrektor Parku we wrześniu 2017 roku odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie 4 domków rekreacyjnych w miejscowości [...].
Powyższe stanowisko organów, jakkolwiek opierające się o zagadnienie uznania administracyjnego, w ocenie Sądu nie nosi znamion działania niekonsekwentnego, dowolnego, nie opartego na obiektywnych przesłankach. Powyższe uwarunkowania pozwalały zatem na przyjęcie, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia, będąc nowym elementem na tym terenie, nie wkomponuje się w żaden sposób w przyrodę Parku, ani istniejący krajobraz.
Reasumując w ocenie Sądu organy w sposób logiczny wskazały przesłanki uzasadniające zastosowanie takiego środka ograniczającego prawo własności, w odniesieniu do konkretnie rozpatrywanego przypadku. Zgodnie również z art. 7, 8,11, i art. 77 Kpa w związku z art. 75 § 1 oraz art. 80 Kpa, dochowały staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, rozpatrzeniu całości materiału dowodowego oraz wydania obiektywnego rozstrzygnięcia. Wskazać również należy, że wbrew zarzutom zawartym w skardze Minister 26 czerwca 2019r. zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, tym samym nie można zarzucić organowi naruszenia art. 10 §1 k.p.a. W sprawie w ocenie Sądu nie doszło także do naruszenia innych przepisów w tym wskazanych w skardze.
Z przedstawionych względów oraz z uwagi na to, że Sąd działajac również z urzędu nie dostrzegł nieprawidłowości - w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI