IV SA/Wa 26/23

IV SA/Wa 26/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska /sprawozdawca/
Jarosław Łuczaj /przewodniczący/
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
III OZ 84/23 - Postanowienie NSA z 2023-02-28
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 5 czerwca 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 4 listopada 2022 r. nr DSE3-K0918-W0680487-4/22 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postawieniem nr DNL.sp.616.7.2022 z dnia 4 listopada 2022 r. nr DSE3-K0918-W0680487-4/22 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Szef UDSKiOR) utrzymał w mocy postanowienie własne nr DSE2-K0971-W0680487-2/22 z dnia 5 października 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznania uprawnień wdowy pozostałej po kombatancie.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.
R. J., występujący w imieniu własnym oraz matki I. J. (żona zmarłego kombatanta) wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień wdowy pozostałej po J. J. (kombatancie) na mocy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Analizując powyższy wniosek organ ustalił, iż w ww. Urzędzie toczyło się już postępowanie w tej sprawie, zakończone decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., którą Kierownik UDSKiOR przyznał I. J. (matce wnioskodawcy a wdowie po J. J.) uprawnienia wdowy pozostałej po kombatancie. Strona nie złożyła wówczas wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy co w konsekwencji spowodowało, że decyzja ta stała się ostateczna.
Dnia 16 września 2022 r. do UDSKiOR wpłynął kolejny wniosek w przedmiocie przyznania uprawnień - złożony przez R. J. - syna nieżyjącego kombatanta. W tych okolicznościach mając na uwadze treść przepisu art. 61 a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na załatwienie już tej sprawy uprzednio decyzją ostateczną. Nadto organ wyjaśnił, iż ww ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. nie przewiduje przyznania jakichkolwiek uprawnień dla syna nieżyjącego kombatanta.
Od powyższego rozstrzygnięcia R. J, wniósł zażalenie, w wyniku rozpatrzenia którego Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżonym postanowieniem utrzymał ww własne postanowienie w mocy. Organ potwierdził zarówno ustalenia jak i zastosowaną regulację prawną uznając wyrażone w kontrolowanym postanowieniu stanowisko za w pełni prawidłowe. Zdaniem Szefa Urzędu oczywistym jest, iż uprawnienia kombatanckie zmarłego J. J. zostały już zweryfikowane decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] września 1998 r., tym samym brak jest obecnie podstaw do wszczęcia w tej sprawie postępowania.
Nie zgadzając się z powyższym R. J. wniósł do tut. Sądu skargę, zaskarżając w całości ww postanowienie z dnia 4 listopada 2022 r. i wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji potwierdzającej działalność kombatancką jej męża
w okresie od września 1942 r. do kwietnia 1945 r. i od [...] grudnia 1945 r. do [...] grudnia 1947 r. Na poparcie powyższego wskazała na wyrok Sądu Najwyższego
z dnia 6 lutego 2002 r. III RN 210/00, wskazujący na zastosowanie, w podobnych okolicznościach, przepisu art. 393 13 § 1 k.p.c. (aktualnie uchylony).
W odpowiedzi na skargę Szef UDSKiOR podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem obok przesłanki podmiotowej, podstawą wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania są również inne uzasadnione przyczyny. Powyższy przepis, zgodnie
z szerokim orzecznictwem i doktryną, stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej - tożsamość sprawy. Tak przyjmuje się zarówno w literaturze przedmiotu
(por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Warszawa 2011, teza 6 do art. 61a), jak i w szerokim orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r, sygn. akt I OSK 1385/11). Podkreślić przy tym należy, że decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu
a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kp.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 n, sygn. akt SA 895/81, publ. ONSA Nr 1, poz. 47). Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. M. Jaśkowska (w:), M. Jaśkowska,
B. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz; Kraków 2005,
s. 968). Przyjąć zatem należy, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie
od prawidłowości tej decyzji (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2016 r. w sprawie
o sygn akt I OSK 1467/16).
A zatem, z uwagi, iż uprawnienia kombatanckie zmarłego J. J. zostały już zweryfikowane powołaną wyżej decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...].09.1998 r. obecnie brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w tożsamej sprawie.
Sąd na marginesie wskazuje, iż przytoczony przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego dotyczył zupełnie innej materii a mianowicie ustalenia zasadności przywrócenia uprawnień kombatanckich bez wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją rozstrzygającą̨ o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, z uwagi na zamianę w tym zakresie regulacji prawnej (ustawa z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego). Zgodnie z treścią ww wyroku m.in.: "Stosownie do tego przepisu (w związku z art. 2 ust. 1), przywrócenie uprawnień kombatanckich w przypadkach innych niż nieważność z mocy prawa decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, ale niewątpliwie związanych
z nowelizacją przepisów określających przesłanki uprawnień kombatanckich, następuje na wniosek osoby uprawnionej złożony w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W art. 2 ust. 2 powołanej ustawy nowelizującej ustawę̨ o kombatantach określony został szczególny tryb weryfikacji stosunków prawnych ukształtowanych na podstawie ostatecznych decyzji pozbawiających uprawnień kombatanckich. To te stosunki, w specjalnym trybie mogą̨ być́ inaczej ukształtowane, poprzez zastosowanie nowych norm prawa materialnego i w tym kontekście powstaje prawo do "przywrócenia uprawnień́ kombatanckich". Nie chodzi wiec o zastosowanie, jak to błędnie przyjęto w zaskarżonym wyroku, ogólnej procedury wznowienia postepowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną pozbawiającą uprawnień kombatanckich ale o merytoryczną ocenę tego, czy
w świetle nowej regulacji materialnoprawnej wnioskodawca zachowuje uprawnienia kombatanckie. W razie pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii wnioskodawcy przysługiwałoby "przywrócenie uprawnień kombatanckich", a nie bezpośrednia weryfikacja decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich. Określenie takiego, co należy podkreślić, odrębnego postepowania weryfikacyjnego zostało wyrażone także w § 10 pkt 2 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postepowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. Nr 116, poz. 745)".
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.