IV SA/Wa 2143/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Prezydenta Miasta B. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody dotyczącą ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod rozbudowę drogi. Kluczowym zagadnieniem była kwestia, czy wartość fragmentów jezdni i wjazdu, które stanowiły część drogi publicznej będącej własnością gminy, powinna być wliczona do odszkodowania należnego byłemu właścicielowi nieruchomości. Organ administracji przyjął, że są to części składowe nieruchomości i wliczył ich wartość do odszkodowania. Sąd administracyjny uznał jednak, że stanowisko to jest błędne. Podkreślono, że zgodnie z art. 151 Kodeksu cywilnego, fragmenty drogi publicznej, nawet jeśli znajdują się na wywłaszczonej działce, nie stanowią jej części składowych, jeśli są częścią większej budowli (drogi) należącej do innego podmiotu (gminy). Wartość tych elementów nie powinna zatem obciążać odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaW sprawach dotyczących ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, w szczególności gdy na gruncie znajdują się elementy infrastruktury drogowej należącej do innych podmiotów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której fragment drogi publicznej znajduje się na wywłaszczanej działce, a droga ta stanowi własność gminy. Interpretacja art. 151 KC i jego zastosowanie w kontekście specustawy drogowej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wartość fragmentów drogi publicznej (jezdni, wjazdu), które znajdują się na wywłaszczonej nieruchomości, powinna być wliczona do odszkodowania należnego byłemu właścicielowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wartość fragmentów drogi publicznej stanowiących własność gminy nie powinna być wliczana do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ponieważ nie stanowią one części składowych tej nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że fragmenty drogi publicznej, nawet jeśli znajdują się na wywłaszczonej działce, nie są jej częściami składowymi, jeśli stanowią część większej budowli (drogi) należącej do innego podmiotu (gminy). Wartość tych elementów nie może być przedmiotem odszkodowania za przejęcie nieruchomości, zgodnie z art. 151 Kodeksu cywilnego.
Jak należy interpretować pojęcie części składowej nieruchomości w kontekście wyceny odszkodowania za wywłaszczenie pod inwestycję drogową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Częścią składową nieruchomości są elementy trwale z nią związane, jednakże wyjątek stanowi sytuacja, gdy te elementy stanowią część większej budowli (np. drogi) należącej do innego podmiotu, co wyłącza ich wliczenie do odszkodowania za wywłaszczony grunt.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 151 Kodeksu cywilnego, który stanowi wyjątek od zasady superficies solo cedit, wskazując, że fragmenty budowli (w tym drogi) posadowione na cudzej działce, ale stanowiące część większej całości należącej do innego właściciela, nie są częściami składowymi tej działki w rozumieniu przepisów o wywłaszczeniu.
Przepisy (14)
Główne
specustawa drogowa art. 18 § 1
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
Wyjątek od zasady superficies solo cedit; w przypadku przekroczenia granicy gruntu przy wznoszeniu budynku lub urządzenia bez winy umyślnej, właściciel gruntu sąsiedniego może żądać wynagrodzenia za służebność, wykupienia zajętej części gruntu lub części, która straciła znaczenie gospodarcze.
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli naruszono prawo materialne lub przepisy postępowania.
Pomocnicze
specustawa drogowa art. 12 § 1, 2, 4 pkt 1 i 2
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza podział nieruchomości, a linie rozgraniczające stanowią linie podziału. Nieruchomości lub ich części stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
u.g.n. art. 134 § 1, 3, 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości, określana według aktualnego sposobu jej użytkowania lub alternatywnego sposobu użytkowania, jeśli zgodny z celem wywłaszczenia powoduje zwiększenie wartości.
u.g.n. art. 135 § 1, 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Jeżeli nie można określić wartości rynkowej, określa się wartość odtworzeniową, oddzielnie dla gruntu i jego części składowych.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane.
P.p.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę orzekania.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. a
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § 4
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Fragmenty drogi publicznej (jezdnia, wjazd) stanowiące własność gminy nie są częściami składowymi wywłaszczonej nieruchomości i ich wartość nie powinna być wliczana do odszkodowania. • Zastosowanie art. 151 Kodeksu cywilnego jako wyjątku od zasady superficies solo cedit.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji o wliczeniu wartości jezdni i wjazdu jako części składowych nieruchomości do odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
Okoliczność posadowienia przez inwestora tych fragmentów większej budowli na działce nr [...] nie może przesądzać o uznaniu ich za część składową przedmiotowej działki, podlegającą wycenie przy ustaleniu odszkodowania za nieruchomość. • Fragment jezdni ul. [...] oraz wjazd usytuowane na przedmiotowej działce nie są częścią składową tej działki, lecz stanowią część składową drogi, będącej własnością Gminy. • Sąd w pełni podziela zatem stanowisko prezentowane w skardze.
Skład orzekający
Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Golat
sędzia
Aleksandra Westra
sędzia del. SO
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "W sprawach dotyczących ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, w szczególności gdy na gruncie znajdują się elementy infrastruktury drogowej należącej do innych podmiotów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której fragment drogi publicznej znajduje się na wywłaszczanej działce, a droga ta stanowi własność gminy. Interpretacja art. 151 KC i jego zastosowanie w kontekście specustawy drogowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego przy wywłaszczeniach pod drogi – jak prawidłowo ustalić odszkodowanie, gdy na gruncie znajdują się elementy infrastruktury publicznej. Wyjaśnia złożone relacje między prawem cywilnym a administracyjnym w tym kontekście.
“Czy wartość drogi na Twojej działce obniży odszkodowanie za wywłaszczenie? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.