IV SA/Wa 1889/21

IV SA/Wa 1889/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska /przewodniczący/
Joanna Borkowska
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 2139/22 - Wyrok NSA z 2025-10-07
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Borkowska sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia o wezwaniu do zagospodarowania odpadu oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ") postanowieniem z 15 października 2021 r., nr DKO-420.0-28-21/14/mk utrzymał w mocy postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 czerwca 2021 r., nr DKO-420.0-28-17/14/sd, którym organ odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 lipca 2014 r., nr DKR- 4200-28-4/14/ts, w którym organ:
1. uchylił w całości postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska znak: DKR-4200-28p/14/ra, z dnia 20 maja 2014 r., wzywające M. C. (dalej: "skarżąca"), prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą: [...] z siedzibą pod adresem: ul. [...], [...], do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego motocyklu marki [...], o numerze identyfikacyjnym ramy [...] (dalej: "[...]"), sprowadzonego z terenu USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia;
2. wezwał M. C. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego motocykla marki [...], o numerze identyfikacyjnym ramy [...], sprowadzonego z terytorium USA na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów o ww. kodzie;
3. postanowił, iż obowiązek określony w pkt 2 może być wykonany za pośrednictwem przedsiębiorcy posiadającego decyzję właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów o kodzie 16 01 04*;
4. określił termin wykonania postanowienia znak: DKR-4200-28-4/14/ts z dnia 30 lipca 2014 r. na 30 dni od dnia otrzymania ww. postanowienia.
Zaskarżone postanowienie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.
W dniu 27 kwietnia 2017 r. M. C. wniosła do GIOŚ, o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznym postanowieniem GIOŚ z dnia 30 lipca 2014 r., znak: DKR-4200-28-4/14/ts.
W ww. wniosku pełnomocnik strony poinformował, iż po zapoznaniu się z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt. II OSK 1402/15, który zapadł w przedmiotowej sprawie, M. C. skontaktowała się ze sprzedawcą motocykla, będącego przedmiotem postępowania GIOŚ, celem wyjaśnienia kwestii odpadu na gruncie przepisów obowiązujących w miejscu jego zamieszkania. W trakcie ww. rozmowy sprzedawca poinformował stronę o istnieniu załącznika do umowy sprzedaży motocykla, w którym sprzedawca wskazuje na możliwość naprawy motocykla i odzyskania przez niego pierwotnych właściwości. Tym samym, zdaniem pełnomocnika strony, w dniu wydania ostatecznego postanowienia GIOŚ istniał dowód mający istotne znaczenie dla należytego rozpatrzenia sprawy będącej przedmiotem postępowania, tj. ustalenia statusu pojazdu sprowadzonego przez stronę. Kopia dokumentu w języku angielskim mającego stanowić załącznik do umowy sprzedaży przedmiotowego motocykla została załączona do wniosku o wznowienie postępowania.
Postanowieniem znak: DKGO-420.0-28-14/14/sd z dnia 27 stycznia 2020 r. GIOŚ wznowił na wniosek Strony postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem GIOŚ z dnia 30 lipca 2014 r., znak: DKR-4200-28-4/14/ts.
Postanowieniem z 30 czerwca 2021 r., nr DKO-420.0-28-17/14/sd GIOŚ odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 lipca 2014 r., nr DKR- 4200-28-4/14/ts.
Pismem z 12 lipca 2021 r. M. C. złożyła do GIOŚ wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której wydane zostało postanowienie z 30 czerwca 2021 r., nr DKO-420.0-28-17/14/sd, którym organ odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia GIOŚ z 30 lipca 2014.r, nr DKO-420.0-28-4/14/ts, przy czym postanowienie nr DKO-420.0-28-17/14/sd zostało wydane w trybie art. 151 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej: "k.p.a.").
Koniecznym według pełnomocnika jest dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu Opinia techniczna Nr [...], z dnia [...] lipca 2021 r., załączonego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, potwierdzającego spełnianie przez rzeczony motocykl warunków stawianych pojazdom kolekcjonerskim, zabytkowymi i historycznym. Przywołane okoliczności, zdaniem pełnomocnika, w sposób bezsprzeczny przemawiają za uchyleniem w całości postanowienia GIOŚ z 30 czerwca 2021 r., nr DKO-420.0- 28-17/14/sd i uchyleniem ostatecznego postanowienia GIOŚ z 30 lipca 2014 r., nr DKO-420.0-28-4/14/ts.
GIOŚ zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 czerwca 2021 r., nr DKO-420.0-28-17/14/sd. Organ podniósł, że definicja pojęcia "odpad" została określona w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U z 2021 r. , poz. 779 ze zm.), zgodnie z którą przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 września 2015 r. sygn. akt II OSK 2920/13 wskazał, iż "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Co równie istotne, zgodnie z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 79/15, decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Z powyższego wynika, iż głównym kryterium kwalifikacji rzeczy jako "odpadu" jest postępowanie jej posiadacza. Według Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla oceny tego, czy zaszło "pozbycie się" danej substancji czy przedmiotu, istotne jest określenie przyczyn zastosowania tego zmienionego sposobu wykorzystania i intencji, skłaniających posiadacza do tej zmiany (np. nieprzydatność czy brak możliwości wykorzystania w dotychczasowy sposób), a także ewentualne konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) tego nowego sposobu zastosowania (wyrok TS UE z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i 0419/97, wyrok TS UE z dnia 11 września 2003 r. w sprawie Ol 14/01). Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż zgłoszony do odprawy celnej motocykl marki [...], o numerze identyfikacyjnym ramy [...] był uszkodzony. Powyższe znajduje potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej rozpatrywanego motocykla, jak również w wycenie technicznej Nr [...] z [...] marca 2014 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę mgr inż. F. D., Nr uprawnienia [...]. Ponadto dla uszkodzonego motocykla odpowiednie władze Stanu [...] w USA wydały dokument: "[...] Nonrepairable Yehicle Title". Z tłumaczenia ww. dokumentu, wykonanego przez tłumacza przysięgłego języka angielskiego, M. F., wynika, iż powyższy dokument to "Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy". Dodatkowo ww. dokument posiada adnotację "This vehicle may not be repaired, rebuilt or reconstructed, issued a regular certificate of title, registered or operated in [...]. This vehicle may be used only as a source for usedparts or scrap metal ", co zgodnie z tłumaczeniem przysięgłym oznacza, iż "Pojazd, którego dotyczy niniejsze świadectwo nie może zostać zreperowany, odbudowany ani przebudowany, nie można wystawić dla niego zwykłego świadectwa własności, ani też nie można go zarejestrować ani użytkować w ruchu drogowym w stanie [...]. Pojazd, którego dotyczy niniejsze świadectwo, może zostać wykorzystany wyłącznie jako źródło części używanych lub złom metalowy". Powyższe, w ocenie organu, wyklucza prawną możliwość ponownego dopuszczenia do ruchu spornego motocykla.
Organ podkreślił również, że zgodnie z art. 72 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.) rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był wcześniej zarejestrowany. Stosowanie do art. 72 ust. 2a ww. ustawy w przypadku pojazdu sprowadzanego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie. Podstawowym dokumentem uprawniającym jego właściciela do zarejestrowania pojazdu na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, jest Certyfikat Tytułu Własności (w oryginale " Certificate of Title of Vehicłe ") i taki dokument stanowi " inny dokument stwierdzający rejestrację pojazdu, wydany przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie". Wydane dla ww. pojazdu "Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy" nie stanowi więc dokumentu, o którym mowa w ww. art. 72 ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Biorąc pod uwagę, iż pojazd był zarejestrowany, a następnie w wyniku zdarzenia losowego (zalanie przez wodę, kolizja) uległ uszkodzeniu, jak również przez organ [...] Departament of Motor Vehicle w USA (Wydział Komunikacji Stanu [...] w USA) został uznany za pojazd nienadający się do naprawy, pojazd ten jeszcze na terytorium USA uzyskał status pojazdu wycofanego z eksploatacji i w takim stanie został sprowadzony na terytorium Polski. Z powyższych przyczyn pojazd ten nie może być ponownie zarejestrowany, czego konsekwencją jest brak możliwości użytkowania tego pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem (pojazd obecnie może być wykorzystany jedynie jako źródło części zamiennych lub złom).
Status nienaprawialności spornego motocykla, nadany przez organ amerykański pozwala uznać, iż poprzedni jego właściciel pozbył się go na rzecz M. C., prowadzącej działalność pod nazwą [...], na podstawie rachunku jego sprzedaży (Aktu kupna/sprzedaży pojazdu silnikowego) z [...] stycznia 2014 r. Zdaniem GIOŚ, powyższe stanowi "pozbycie się" w rozumieniu definicji odpadu zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, a tym samym ww. motocykl marki [...] stanowi odpad.
Ww. stanowisko organu zostało poddane ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z 3 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2113/14, oddalił skargę skarżącej na postanowienie GIOŚ z 30 lipca 2014 r., nr DKR- 4200-28-4/14/ts w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, iż w ocenie Sądu, organ orzekający wydając zaskarżone postanowienie, w sposób prawidłowy dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kwestii uznania ww. motocykla za odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy o odpadach. Jednocześnie ww. stanowisko WSA podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 3 lutego 2017 r. sygn.. akt II OSK 1402/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. C. od ww. wyroku WSA, oddalił skargę kasacyjną.
GIOŚ nie zgodził się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącej w kwestii naruszenia przez organ art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 126 k.p.a. oraz w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, poprzez przyjęcie przez organ, iż dowód przedłożony przez stronę w postaci oświadczenia zbywcy pojazdu nie wpływa na jego status, kiedy to wyraźnie określa wolę sprzedawcy jaka towarzyszyła mu przy jego sprzedaży i dowodzi, iż jego zamiarem nie była sprzedaż odpadu należy wskazać jak niżej.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odniósł się do kwestii przedłożonego przez pełnomocnika Strony załącznika do umowy sprzedaży motocykla, w którym sprzedawca wskazuje na możliwość naprawy motocykla i odzyskania przez niego pierwotnych właściwości. Organ wskazał, iż zgodnie z tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego A. K., w ww. dokumencie zatytułowanym "Harmonogram do dokumentu sprzedaży z dnia [...].01.2014", sprzedawca spornego motocykla oświadczył, iż "motocykl [...] VIN: [...] jest sprzedawany przeze mnie jako uszkodzony. Uszkodzenie pojazdu nie powoduje jednak, że nie nadaje się on do ponownego użycia. W związku z tym nie traktuję go jako złom i niniejsza umowa nie jest zawierana w celu utylizacji motocykla. Naprawa pojazdu pozwoli na jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem." Jednak zdaniem GIOŚ, kluczową rolę odgrywa dokument w postaci "[...] Nonrepairable Yehicle Title ", na podstawie którego sporny motocykl nie może być ponownie zarejestrowany, czego konsekwencją jest brak możliwości użytkowania tego pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Jednocześnie przedłożone przez stronę oświadczenie zbywającego pojazd w żaden sposób nie eliminuje faktu istnienia wskazanego wyżej dokumentu wydanego przez właściwy organ stanu [...] w USA, a z którego bezsprzecznie wynika, iż pojazd ten może być wykorzystany tylko i wyłącznie jako źródło części zamiennych lub złom. Tym samym, to ww. dokument przesądza, iż sporny motocykl stanowi odpad, a techniczna możliwość naprawy motocykla, której organ nie kwestionuje, nie eliminuje dalszego przeznaczenia pojazdu wskazanego w ww. dokumencie.
Jak także organ podkreślił, istnienie możliwości wykorzystania ww. pojazdu zgodnie z przeznaczeniem było również poddane ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu skarżąca podnosiła kwestię braku woli pozbycia się po stronie zbywającego motocykl, jako odpadu. Jednakże ten aspekt także był przedmiotem oceny sądowo-administracyjnej. W wyroku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2113/14 oddalającym skargę ww. Sąd odniósł się do kwestii nieużyteczności bezwzględnej i nieużyteczności względnej, jako istotnych elementów, które należy brać pod uwagę w interpretacji pojęcia "odpady". Sąd uznał, że "nieużyteczność względna ma miejsce wówczas, gdy substancja lub przedmiot nie nadaje się do wykorzystania w produkcji podstawowej w miejscu, w którym powstały, posiada natomiast wartość w produkcji ubocznej lub podstawowej w innym miejscu. Nieużyteczność bezwzględna ma miejsce wówczas, gdy substancja lub przedmiot utraciły wszelką wartość użytkową". Ww. Sąd wskazał, iż wystawiony dla spornego pojazdu dokument "[...] Nonrepairable Vehicle Title" jednoznacznie wskazuje, że ww. pojazd utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie jeszcze na terytorium USA, a dotychczasowy właściciel miał świadomość, że jest przeznaczony do zniszczenia i że nie mógł użytkować tego pojazdu w sposób, w jaki nakazuje jego przeznaczenie. Kolejno, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku oddalającym ww. skargę kasacyjną, uznał, że co do stanu faktycznego organ dokonał swoich ustaleń w oparciu o ww. dokument wydany w stanie [...] w USA, co do którego nie zostało obalone domniemanie jego legalności. Przedłożone przez skarżącą oświadczenie o przywołanej wyżej treści w żaden sposób nie eliminuje istnienia ww. dokumentu, a także konsekwencji wynikających z jego wydania. Fakt, że jak twierdzi autor ww. oświadczenia, uszkodzenie pojazdu nie powoduje, że nie nadaje się on do ponownego użycia, oraz że autor oświadczenia nie traktuje go jako złom i nie zawarł umowy w celu utylizacji motocykla, nie zmienia w żaden sposób stanu faktycznego sprawy, tj. że zbywający pojazd miał pełną świadomość, że zbywał pojazd, którego przeznaczenie zakreślone dokumentem "[...] Nonrepairable Yehicle Title " zostało ograniczone do możliwości użycia tego pojazdu jako źródło części zamiennych lub złomu, tj. zostało określone jako zasadniczo odmienne od tego, do którego pojazd ten został wytworzony.
Biorąc pod uwagę powyższe, GIOŚ podtrzymał stanowisko, iż przedłożone w niniejszej sprawie oświadczenie nie dowodzi wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, jak również nie stanowi nowego dowodu istniejącego w dniu wydania postanowienia, nieznanego organowi, który wydał postanowienie. Tym samym zarzut pełnomocnika strony dotyczący naruszenia przez organ art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. oraz w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, organ uznał za bezzasadny.
GIOŚ podkreślił, że dokument "[...] Nonrepairable Yehicle Title" determinuje status prawny pojazdu na terytorium USA, a jego przywóz na teren Unii Europejskiej podlega przepisom rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. W ocenie organu z ww. dokumentu wyraźnie wynika dalsze przeznaczenie pojazdu, tym samym zbędne pozostaje czynienie ustaleń w zakresie interpretacji ustawodawstwa stanowego i federalnego na pozostałym obszarze USA i o które to ustalenia strona nie wnioskowała. Wobec powyższego zarzut pełnomocnika w kwestii naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. również należy uznać za bezpodstawny.
Odnosząc się jednocześnie do załączonej do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kopii opinii technicznej Nr [...] z [...] lipca 2021 r. wskazującej, iż rozpatrywany motocykl w opinii rzeczoznawcy M. D. spełnia warunki stawiane pojazdom kolekcjonerskim, zabytkowym i historycznym organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 39 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.) "pojazd zabytkowy" to pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami. Z kolei według art. 3 pkt 5 lit. a i b ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2020 r. poz. 2056) za pojazd historyczny uważa się:
a) pojazd zabytkowy w rozumieniu przepisów ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym;
b) pojazd mający co najmniej 25 lat, uznany przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji.
Rozpatrywany motocykl, jak wynika z wyceny Nr [...] z [...] marca 2014 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę F. D., znajdującej się w aktach sprawy, a także z opinii technicznej Nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r., został wyprodukowany w roku 1996. Tym samym, w momencie zgłoszenia go do procedury dopuszczenia do obrotu w dniu [...] marca 2014 r., na podstawie zgłoszenia Nr [...], był pojazdem mającym 18 lat. W związku z powyższym ww. pojazd w momencie sprowadzenia nie spełniał kryteriów pozwalających na uznanie go za pojazd historyczny, w myśl przepisów ww. ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Jako pojazd sprowadzony z zagranicy także w dacie jego sprowadzenia motocykl ten nie mógł być wpisany do rejestru zabytków i nie znajdował się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, ani nie był wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami. Powyższe wyklucza więc zakwalifikowanie ww. pojazdu również jako pojazdu zabytkowego w myśl przepisów ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym.
M. C., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę na postanowienie GIOŚ z 15 października 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie:
- art. 151 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach, poprzez przyjęcie, iż dowód przedłożony przez skarżącą w postaci oświadczenia zbywcy pojazdu nie wpływa na jego status, kiedy to wyraźnie określa wolę sprzedawcy jako towarzyszyła mu przy jego sprzedaży i dowodzi, iż jego zamiarem nie była sprzedaż odpadu, wobec czego odmowa uchylenia ostatecznego postanowienia GIOŚ z 30 lipca 2014 r. była wadliwa, zaś przypisanie głównej roli dla ustalenia statusu pojazdu wyłącznie dokumentowi sporządzonemu przez władze stanu [...] USA, a nie woli sprzedawcy wyrażonej w sporządzonym przez niego dokumencie, było nieuprawnione;
- art. 7 oraz art. 77 k.p.a., przejawiające się tym iż organ nie poczynił jakichkolwiek ustaleń w zakresie mocy wiążącej dokumentów sporządzonych przez władze Stanu [...] i ich interpretacji na gruncie ustawodawstwa stanowego i federalnego na pozostałym obszarze USA, zarzucając, iż skarżąca nie zgłosiła wniosków w tym zakresie, kiedy to we wniosku o ponowne rozpatrzenie sformułowała stosowne zarzuty i twierdzenia;
- art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 124 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przytoczenia w uzasadnieniu faktów, które uznano za udowodnione, informacji o dowodach, które stanowiły podstawę faktyczną poczynionych przez organ ustaleń w zakresie stanu faktycznego oraz brak przytoczenia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia wraz z wykładnią stosowanych przepisów, przez co w znacznym stopniu ograniczona została możliwość zapoznania się przez stronę z procesem myślowym, który doprowadził do wydania takiego a nie innego rozstrzygnięcia;
- art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez jego bezzasadne zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia, która stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.
Skarżąca wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i postanowienia I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. 2022, poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu, przedmiotowa skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie GIOŚ z 15 października 2021 r., nr DKO-420.0-28-21/14/mk, utrzymujące w mocy postanowienie GIOŚ z 30 czerwca 2021 r., nr DKO-420.0-28-17/14/sd, którym organ odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia GIOŚ z 30 lipca 2014 r., nr DKR- 4200-28-4/14/ts.
Analizowana sprawa była prowadzona przez organ w trybie tzw. postępowania nadzwyczajnego – wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawą rozstrzygnięcia w sprawie był między innymi art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Wznowienie postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną w sposób precyzyjny w k.p.a. Wady z art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a., art. 145aa § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. są istotnymi wadami postępowania. Nie jest jednak wiadome, jaki wpływ wywarły one na decyzję administracyjną. Mogą spowodować więc jedynie wzruszalność decyzji. Dlatego też wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Skutki prawne decyzji wzruszalnych są zatem uznane przez prawo, a nowym aktem pozbawia się jedynie zdolności ich wywoływania w przyszłości.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wobec tego należy stwierdzić, że uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przywołanej przesłanki uwarunkowane jest łącznym wystąpieniem czterech warunków, polegających nam tym, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody: są "istotne" dla sprawy; są "nowe"; "istniały" w dniu wydania decyzji ostatecznej; "nie były znane organowi", który wydał decyzję. Nową okolicznością istotną dla sprawy w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może być tylko taki fakt, który mógł mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, czyli mógł spowodować, że we wznowionym postępowaniu zapadłaby co do swej istoty decyzja odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. wyrok WSA w Olsztynie z 2 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 160/20).
Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną można podzielić na dwa etapy. Pierwszy etap polega na badaniu formalnych podstaw wszczęcia postępowania i może zakończyć się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) lub o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Oceniając formalne podstawy wznowienia postępowania organ sprawdza, czy wniosek pochodzi od strony, czy strona powołała się na przyczyny wznowienia postępowania wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 k.p.a. Dopiero po stwierdzeniu wystąpienia wszystkich tych przesłanek organ może merytorycznie badać przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 1 - 8 k.p.a. i wydać jedno z rozstrzygnięć przewidzianych przez art. 151 k.p.a.
W niniejszej sprawie GIOŚ wydał rozstrzygniecie na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Sens uregulowania tego przepisu polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, że nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, że nie istniały ściśle określone w k.p.a. podstawy wznowienia postępowania. Brak istnienia przyczyny wznowieniowej tamuje możliwość badania prawidłowości decyzji ostatecznej, co do której wznowiono postępowanie. Przyczyny wznowieniowe podlegają ścisłej interpretacji ze względu na zasadę pewności prawa, której waga dozwala na usunięcie z obrotu decyzji ostatecznej jedynie w wyjątkowych sytuacjach - stwierdzenia, że taka decyzja została dotknięta wadą kwalifikowaną.
Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, z tym, że dotyczyła ona "postanowienia" a nie "decyzji" organu. Zgodnie z art. 126 k.p.a. "do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie". Zatem przepisy dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego mają również zastosowanie odpowiednio do postanowień, od których przysługuje zażalenie (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 800/17).
W niniejszej sprawie wskazać należy na istotne okoliczności faktyczne i prawne mające zasadnicze znaczenie dla sprawy:
- GIOŚ postanowieniem z 30 lipca 2014 r., nr DKR- 4200-28-4/14/ts wezwał skarżąca do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego motocyklu marki [...] przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów;
- M. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie GIOŚ z 30 lipca 2014 r.;
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2113/14 oddalił skargę uzasadniając, że wystawiony dla spornego pojazdu dokument "[...] Nonrepairable Vehicle Title" jednoznacznie wskazuje, że ww. pojazd utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie jeszcze na terytorium USA, a dotychczasowy właściciel miał świadomość, że jest przeznaczony do zniszczenia i że nie mógł użytkować tego pojazdu w sposób, w jaki nakazuje jego przeznaczenie;
- Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1402/15 oddalił skargę kasacyjną M. C., uznając, że co do stanu faktycznego organ dokonał swoich ustaleń w oparciu o ww. dokument wydany w stanie [...] w USA, co do którego nie zostało obalone domniemanie jego legalności;
- w dniu 27 kwietnia 2017 r. M. C. wniosła do GIOŚ, o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznym postanowieniem GIOŚ z dnia 30 lipca 2014 r., znak: DKR-4200-28-4/14/ts wskazując, że pojawiły się istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji. Skarżąca skontaktowała się ze sprzedawcą motocykla, który poinformował stronę o istnieniu załącznika do umowy sprzedaży motocykla, w którym sprzedawca wskazuje na możliwość naprawy motocykla i odzyskania przez niego pierwotnych właściwości.
- Postanowieniem nr DKGO-420.0-28-14/14/sd z dnia 27 stycznia 2020 r. GIOŚ wznowił na wniosek Strony postępowanie administracyjne;
- Postanowieniem z 30 czerwca 2021 r., nr DKO-420.0-28-17/14/sd GIOŚ odmówił uchylenia ostatecznego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 lipca 2014 r., nr DKR- 4200-28-4/14/ts.
- GIOŚ zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 czerwca 2021 r., nr DKO-420.0-28-17/14/sd.
- skargę do WSA w Warszawie na postanowienie GIOŚ z 15 października 2021 r. złożyła skarżąca.
Zatem w niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła do GIOŚ o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem tegoż organu z 30 lipca 2014 r. Wniosek uzasadniała wyjściem na jaw nowego dowodu istniejącego w dniu wydania postanowienia, a nieznanego organowi, który je wydał. Nowy dowód w sprawie miał stanowić załącznik do umowy sprzedaży motocykla, w którym sprzedawca wskazuje na możliwość naprawy motocykla i odzyskania przez niego pierwotnych właściwości.
W ocenie Sądu, wskazane powyżej okoliczności i wyjaśnienia GIOŚ należy uznać za prawidłowe i wiarygodne. Sąd w pełni je podziela. To, że motocykl marki [...] stanowi odpad, zostało już wcześniej poddane ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2113/14, oddalił skargę M. C. na postanowienie GIOŚ z 30 lipca 2014 r. w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał, iż organ orzekający wydając zaskarżone postanowienie, w sposób prawidłowy dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kwestii uznania przedmiotowego motocykla za odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy o odpadach. Jednocześnie ww. stanowisko WSA podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1402/15 oddalił skargę kasacyjną.
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Tym samym zarówno organy, jak i sąd administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, są związane oceną prawną dokonaną wcześniej przez sąd w tej sprawie. Znaczy to, że nie mogą one formułować oceny sprzecznej z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania mu się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 14/21). Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zarówno GIOŚ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie są związani oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2113/14. W wyroku tym, oprócz kwestii uznania przedmiotowego motocyklu za odpad, została również rozstrzygnięta kwestia istnienia możliwości wykorzystania ww. pojazdu zgodnie z przeznaczeniem, na co strona powołuje się w niniejszym postępowaniu (załącznik do umowy sprzedaży motocykla, w którym sprzedawca wskazuje na możliwość naprawy motocykla i odzyskania przez niego pierwotnych właściwości). Zatem dokument zatytułowany "Harmonogram do dokumentu sprzedaży z dnia [...].01.2014", pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpatrywanym przypadku decydujący jest dokument w postaci "[...] Nonrepairable Yehicle Title", na podstawie którego przedmiotowy motocykl nie może być ponownie zarejestrowany, czego konsekwencją jest brak możliwości użytkowania tego pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. To właśnie ten dokument przesądza, iż przedmiotowy motocykl stanowi odpad. Natomiast samo oświadczenie zbywającego pojazd nie podważa istnienia wskazanego wyżej dokumentu wydanego przez właściwy organ stanu [...] w USA, a z którego bezsprzecznie wynika, iż pojazd ten może być wykorzystany tylko i wyłącznie jako źródło części zamiennych lub złom.
W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie (IV SA/Wa 2113/14) skarżąca wskazała, że zbywający pojazd podmiot amerykański zajmuje się sprzedażą uszkodzonych pojazdów mechanicznych, a sporny pojazd po dokonaniu jego naprawy będzie mógł poruszać się po drogach publicznych. Również w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2113/14, pełnomocnik skarżącej wskazał, że pojazd został sprowadzony z zamiarem odrestaurowania, jako pojazdu posiadającego walory kolekcjonerskie i nie mogło być mowy po stronie sprzedawcy o wyzbywaniu się pojazdu stanowiącego odpad. W ww. skardze kasacyjnej pełnomocnik Skarżącej stwierdził, że nie wykazano zmiany przeznaczenia pojazdu, która uniemożliwiałaby jego wykorzystanie zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, jak również świadomości i woli zbywcy, pozwalającej na udowodnienie, że nastąpiło "pozbycie się" przedmiotu uznanego za odpad.
Analizując powyższe należy stwierdzić, że kwestię braku woli pozbycia się po stronie zbywającego motocykl, jako odpadu była już podniesiona przez stronę skarżącą. Sąd wskazał, iż wystawiony dla spornego pojazdu dokument "[...] Nonrepairable Yehicle Title" jednoznacznie wskazuje, że ww. pojazd utracił swoje dotychczasowe przeznaczenie jeszcze na terytorium USA, a dotychczasowy właściciel miał świadomość, że jest przeznaczony do zniszczenia i że nie mógł użytkować tego pojazdu w sposób, w jaki nakazuje jego przeznaczenie. Oznacza to, że przedłożone w niniejszej sprawie oświadczenie zbywcy motocykla nie dowodzi wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, jak również nie stanowi nowego dowodu istniejącego w dniu wydania postanowienia, nie znanego organowi, który wydał postanowienie, a w związku z tym brak było podstaw do uchylenia ostatecznego postanowienia GIOŚ z dnia 30 lipca 2014 r., nr DKR-4200-28-4/14/ts. Nie można zatem uznać za zasadny zarzutu naruszenia art. 151 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach.
GIOŚ nie naruszył również art. 7 i 77 k.p.a. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w dowolność, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (zob. wyrok NSA z 15 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2876/17).
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (postanowienie). Przesłanka wznowienia postępowania w zakresie wyjścia na jaw nowych dowodów będzie zachodziła wówczas, gdy dowody te, nieznane organowi wydającemu są istotne dla sprawy, tzn. dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, a w konsekwencji także wpływ na treść decyzji (postanowienia) w kwestiach zasadniczych. Ta "istotność" nowych dowodów musi być rzeczywista.
Skoro zatem, przedkładane przez skarżącą oświadczenie miało wykazać brak woli pozbycia się po stronie zbywającego motocykl, a kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta w postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygn. akt IV SA/Wa 2113/14 i organ oraz sąd są związani tą oceną prawną, to nie można uznać, że spełniona została przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W związku z powyższym, w świetle art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydał prawidłowe postanowienie, w którym odmówił uchylenia dotychczasowego postanowienia, gdyż stwierdził brak podstaw do jego uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu, GIOŚ zasadnie odmówił uchylenia postanowienia z dnia 30 lipca 2014 r., nr DKR- 4200-28-4/14/ts, co odpowiednio uzasadnił w zaskarżonym postanowieniu. Niezasadny jest więc zarzut naruszenia przez organ art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 124 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.