IV SA/Wa 1786/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska dotyczącą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy drogi wojewódzkiej, uznając, że wybór wariantu P1, mimo że nie najkorzystniejszego dla środowiska, był zgodny z prawem.
Skarga dotyczyła decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla budowy drogi wojewódzkiej. Skarżący zarzucali m.in. błędny wybór wariantu P1 jako najmniej korzystnego dla środowiska i społeczeństwa, naruszenie przepisów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko oraz brak uwzględnienia wariantu W jako najbardziej optymalnego. Sąd oddalił skargę, uznając, że wybór wariantu P1, mimo iż nie najkorzystniejszego środowiskowo, był zgodny z prawem, ponieważ był dopuszczalny, a organ nie miał podstaw do narzucenia inwestorowi innego wariantu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę K. K. i Stowarzyszeń na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) dotyczącą ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi wojewódzkiej. Skarżący podnosili liczne zarzuty, w tym dotyczące błędnej wykładni przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, naruszenia Dyrektywy UE w sprawie oceny oddziaływania na środowisko oraz Konstytucji RP. Głównym punktem sporu był wybór wariantu P1 do realizacji, który zdaniem skarżących był najmniej korzystny środowiskowo i społecznie, podczas gdy istniał wariant W, uznawany za bardziej optymalny. Sąd analizując sprawę, stwierdził, że choć wariant W mógł być korzystniejszy dla środowiska, to wybór wariantu P1 przez inwestora był zgodny z prawem. Sąd podkreślił, że organ administracji jest związany wnioskiem inwestora i nie może narzucić innego wariantu, jeśli proponowany jest prawnie, technicznie i środowiskowo dopuszczalny. W tym przypadku ocena oddziaływania na środowisko nie wykazała braku możliwości realizacji wariantu P1. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że droga ta jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu społecznym i ekonomicznym, a nałożone przez organy warunki minimalizujące i kompensujące mają na celu ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko. W związku z tym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja GDOŚ nie narusza prawa i oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wybór wariantu P1, mimo że nie najkorzystniejszego dla środowiska, był zgodny z prawem, ponieważ był dopuszczalny, a organ administracji nie miał podstaw do narzucenia inwestorowi innego wariantu, zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy ooś.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ administracji jest związany wnioskiem inwestora i nie może narzucić innego wariantu, jeśli proponowany jest prawnie, technicznie i środowiskowo dopuszczalny. Ocena oddziaływania na środowisko nie wykazała braku możliwości realizacji wariantu P1, a droga ta jest inwestycją celu publicznego o znaczeniu społecznym i ekonomicznym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
ustawa ooś art. 62 § 1 i 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Określa zakres oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym wpływ na środowisko, ludność, dobra materialne, krajobraz, a także możliwości zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania oraz wymagany zakres monitoringu. W ust. 2 dotyczy oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.
ustawa ooś art. 81 § 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Sąd uznał, że przepis ten ma zastosowanie tylko gdy proponowany wariant jest niedopuszczalny.
ustawa ooś art. 71 § 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Określa, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia, w tym dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
ustawa specustawa drogowa art. 11 § 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Wyłącza stosowanie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.
Pomocnicze
ustawa ooś art. 66 § 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Dotyczy treści raportu o oddziaływaniu na środowisko, w tym obowiązku przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje rozpatrywanie odwołań przez organ odwoławczy, w tym możliwość uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Wybór wariantu P1 jako najmniej korzystnego dla środowiska i społeczeństwa. Naruszenie przepisów ustawy ooś i Dyrektywy UE w zakresie oceny oddziaływania na środowisko. Niewłaściwe zastosowanie art. 81 ust. 1 ustawy ooś. Niezastosowanie wariantu W jako najbardziej optymalnego. Niezgodność inwestycji z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. Brak uwzględnienia wpływu inwestycji na chronione gatunki i siedliska przyrodnicze. Niewłaściwe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego.
Godne uwagi sformułowania
organ jest związany wnioskiem inwestora o wydanie decyzji oraz zaproponowanym przez niego wariantem realizacji przedsięwzięcia Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter związany wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie musi to być wybór, wbrew twierdzeniom skarżących, zawsze wariantu najkorzystniejszego dla środowiska
Skład orzekający
Aleksandra Westra
przewodnicząca
Anita Wielopolska
sprawozdawca
Tomasz Wykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyboru wariantu realizacji przedsięwzięcia w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zwłaszcza w kontekście ustawy ooś i specustawy drogowej. Ustalenie, że dopuszczalność wariantu jest kluczowa, a nie jego optymalność środowiskowa, jeśli inwestor wybiera inny, zgodny z prawem wariant."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy drogi wojewódzkiej w trybie specustawy drogowej, gdzie przepisy o planowaniu przestrzennym nie mają zastosowania. Interpretacja art. 81 ust. 1 ustawy ooś w kontekście dopuszczalności wariantu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej inwestycji infrastrukturalnej i konfliktu między interesem społecznym a ochroną środowiska, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie. Pokazuje złożoność procedur administracyjnych i prawnych w kontekście ochrony środowiska.
“Droga kontra środowisko: Sąd rozstrzyga, który wariant jest legalny, nawet jeśli nie najzdrowszy dla natury.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 1786/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-02-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anita Wielopolska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
III OZ 387/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-19
III OSK 1871/23 - Wyrok NSA z 2025-12-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 62 ust. 1 i 2; art. 81;
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aleksandra Westra Sędziowie Sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski Protokolant ref. Jagoda Słowik po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. K., Stowarzyszenia [...], Stowarzyszenia [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 21 czerwca 2022 r. nr DOOŚ-WDŚ/ZIL.420.20.2019.KCz./AB.1 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę
Uzasadnienie
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 21 czerwca 2022 r. nr DOOŚ-WDŚ/ZIL.420.20.2019.KCz/AB.I, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołań wniesionych na decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...] (RDOŚ), z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...], o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Budowie drogi wojewódzkiej od węzła [...] do drogi wojewódzkiej [...] i do granicy [...]":
- uchylił punkt 1.2.1.; 1.2.3.; 1.2.6.; 1.2.7., 1.2.8.; 1.2.13.; 1.2.17.; 1.2.18.; 1.2.29.; 1.3.7.; 1.3.11.; 1.3.12. ww decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we [...];
- uchylił punkt II ww decyzji i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy;
- punkt 1.2.2. ww decyzji i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji;
- w pozostałej zaś części ww decyzję utrzymał w mocy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r RDOŚ we [...], po rozpatrzeniu wniosku Województwa [...] - [...] Służby Dróg i Kolei we [...] z dnia 3 stycznia 2019 r., na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 6 w związku z art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. "b", art. 82 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ("ustawa ooś"), określił środowiskowe uwarunkowania dla ww przedsięwzięcia.
Z uwagi, iż Stowarzyszenie [...], [...] Klub Ekologiczny oraz Stowarzyszenie [...] spełniły przesłanki, aby móc uczestniczyć w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony, RDOŚ we [...] postanowieniami z dnia 8 sierpnia 2018 r., z dnia 12 października 2018 r. oraz z dnia 13 listopada 2018 r. dopuścił ww podmioty do uczestnictwa na prawach strony w niniejszym postępowaniu.
Od decyzji tej do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) zostały wniesione przez osoby fizycznie (wymienione w zaskarżonej decyzji) a także przez Stowarzyszenie [...], [...] Klub Ekologiczny oraz Stowarzyszenie [...] - odwołania.
Skarżący we wniesionych odwołaniach m.in. zarzucili naruszenie:
- art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym nadaniu skarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, tym samym nieuprawnionym preferowaniu jednej strony, tj. interesu wnioskodawcy (inwestora), a także nierówne traktowanie stron poprzez sanowanie przez organ I instancji opieszałości wnioskodawcy w sytuacji, kiedy przewlekłość niniejszego postępowania jest wyłącznie wynikiem zaniedbań i zaniechań wnioskodawcy;
- art. 7 k.p.a. zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. - poprzez ich błędną wykładnię, poprzez nie wskazanie z jakich względów RDOŚ we [...], jednoznacznie stwierdzając, że warianty P i P1 inwestycji są środowiskowo najmniej korzystne, nie zastosował procedury wystąpienia do inwestora o realizację inwestycji w innym wariancie, a w razie gdyby inwestor odmówił owej zmiany, nie odmówił realizacji ww przedsięwzięcia;
- art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (ustawa ooś), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na całkowicie dowolnym i bezpodstawnym przyjęciu, iż przepis ten mógł mieć zastosowanie tylko w sytuacjach wyjątkowych, zaniechaniu przez RDOŚ we [...] przeprowadzenia procedury objętej tym przepisem w sytuacji, kiedy unormowanie to bezwzględnie nakazuje zastosowanie jego mechanizmu w stanie faktycznym niniejszej sprawy;
- art. 66 ust. 1 pkt 3a oraz art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 8 Et. a ustawy ooś - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na wydaniu skarżonej decyzji w oparciu o dalece wadliwie sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (raport ooś), z pominięciem istnienia szeregu budynków mieszkalnych położonych w miejscowości [...] bezpośrednio przy planowanej obwodnicy, tym samym przyjęcie obliczeń emisyjnych hałasu i drgań z pominięciem tych obiektów, co skutkowało błędnymi obliczeń emisyjnych;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 K k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na odmowie przeprowadzenia ponownej oceny wpływu planowanej inwestycji na środowisko, pomimo jego zasadności, w świetle podnoszonych zarzutów;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., a także prawa materialnego - art. 82a ustawy ooś - poprzez ich błędną wykładnię, co polegało na wydaniu decyzji trwałe niewykonalnej;
- art. 108 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. - poprzez nieuzasadnione nadanie w punkcie V zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oraz niedostateczne uzasadnienie decyzji w tym zakresie i uznanie, że natychmiastowe wykonanie decyzji uzasadnia ważny interes inwestora i interes społeczny podczas gdy, wbrew twierdzeniom organu I instancji, w sprawie nie zachodzi wyjątkowo ważny interes (społeczny i inwestora) uzasadniający nadanie przedmiotowej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;
- art. 81 ust. 1 ustawy ooś, poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie procedury objętej powołanym przepisem w sytuacji, gdy powołany przepis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie;
- art. 82 ustawy ooś, poprzez ustalenie warunków inwestycji dla wariantu P1 przy jednoznacznym stwierdzeniu w zaskarżonej decyzji, że warianty P i P1 planowanej inwestycji są środowiskowo najmniej korzystne;
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia podnoszonych przez Stowarzyszenie [...] zarzutów w ustosunkowaniu się do całości raportu ooś, na etapie konsultacji społecznych i odmowę ponownego przeprowadzenia oceny przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego na środowisko;
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe powoływanie się w zaskarżonej decyzji środowiskowej na zgodność inwestycji w wariancie P1 z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego (mpzp), podczas gdy Stowarzyszenie wielokrotnie wskazywało na niezgodność inwestycji z mpzp i przywoływało w tym zakresie stosowne dowody;
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne ustalenie kwestii tożsamości niniejszego postępowania z postępowaniem wszczętym przed Urzędem Gminy w [...] gdzie inwestor ogłosił przetarg w zakresie odcinka inwestycji od [...] do [...], przy czym dopiero podmiot wyłoniony w przetargu ma przystąpić do formalnego realizowania inwestycji, co nie niweczy faktu, że inwestor zlecił poszukiwanie wykonawcy, który z ramienia inwestora wystąpi o wydanie decyzji środowiskowej na etap drogi od [...] do [...], czyli pokrywający się z odcinkiem analizowanym w ramach niniejszego postępowania, zdaniem skarżących taka sytuacja jest niedopuszczalna;
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie w zaskarżonej decyzji twierdzeń, na których organ opiera swoje rozstrzygnięcie w zakresie zmniejszenia się hałasu, jednocześnie nie wskazując na podstawie jakich danych/dowodów uznał, że nie będzie wzmożonego oddziaływania hałasu;
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. polegające na niedostatecznym uzasadnieniu decyzji i przywoływaniu wniosków, które nie wynikają ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 7 k.p.a., art. 8, k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podnoszonej przez skarżących kwestii nielegalności stawów funkcjonujących na przebiegu wariantu alternatywnego na gruntach należących do J. S.;
- w złożonych odwołaniach strony skarżące podniosły też aspekt nierównego przedstawienia walorów przyrodniczych i krajobrazowych wariantów trasy inwestycji;
- raport ooś dla przedmiotowego przedsięwzięcia został sporządzony nierzetelnie;
- eksploatowanie inwestycji będzie miała negatywny wpływ na okolicznych mieszkańców z uwagi na generowania hałasu od poruszających się pojazdów;
- wybranie przez RDOŚ najmniej korzystnego wariantu bez uwzględnienia wariantów alternatywnych, który z kolei opiera się na badaniach naukowych niedostępnych publicznie;
- przy wyborze wariantu P1, jako preferowanego do realizacji, pomimo wskazania, iż organ kierował się m.in. interesem społecznym to jednak interes ten nie został wykazany a także, organ nie wyjaśnił, dlaczego wariant P1 miałby, w przeciwieństwie do wariantu W, przyczynić się do poprawy sytuacji komunikacyjnej jak również zignorował fakt, że wnioskowany wariant P1 jest najbardziej niekorzystny dla środowiska i nie zwrócił się do wnioskodawcy o zgodę na wariant mniej szkodliwy, ewentualny brak takiej zgody powinien skutkować odmowną zgody na realizację przedsięwzięcia (art. 81 ustawy ooś);
- art. 81 ust. 1 ustawy ooś polegające na nieuprawnionym przyjęciu przez organ I instancji, że jest on związany wskazanym przez inwestora wariantem i nie może zmienić wariantu wskazanego przez inwestora na inny;
- pominięcie przez organ I instancji istniejącego dla terenu planowanej inwestycji mpzp;
- pominięcie w raporcie ooś informacji dotyczących osób niepełnosprawnych w jaki sposób będzie zapewniona komunikacja dla osób niepełnosprawnych;
- naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3a oraz art. 80 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy ooś - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na wydaniu skarżonej decyzji w oparciu o wadliwie sporządzony raport ooś;
- naruszenie art. 108 § 1 k.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo braku ku temu przesłanek.
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego oraz wnikliwym zbadaniu poprawności postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji a także mając na uwadze, że kompetencje orzecznicze organu odwoławczego obejmują analizę całości akt sprawy oraz kontroli merytorycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia - tj. mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istotą jest zapewnienie stronom prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy GDOŚ, w ramach postępowania odwoławczego, dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w tym m.in. wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (dalej: raport ooś) wraz z uzupełnieniami, treści decyzji organu I instancji oraz treści odwołań, a następnie wydał ww decyzję, którą uchylił punkty: I.2.I., I.2.3., I.2.6., I.2.7., 1.2.8., 1.2.13., 1.2.17., 1.2.29., I.3.7., 1.3.11., 1.3.12. oraz pkt II decyzji RDOŚ we [...] i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, uchylił punkt 1.2.2., I.2.3., 1.2.18. ww decyzji i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie, w pozostałej zaś części utrzymał ww decyzję w mocy. Organ odwoławczy rozpatrzył i odniósł się do zarzutów stron, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu kontrolowanej przez Sąd decyzji. W sentencji decyzji jak i w jej uzasadnieniu GDOŚ szczegółowo wskazał zarówno treść zmienionych punktów decyzji RDOŚ jak i przyczyny dokonania tych zmian tym samym nie ma potrzeby ponownego w tym miejscu (zwłaszcza na ich obszerną treść) ich opisywania. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji GDOŚ podzielając stanowisko organu I instancji wskazał, że nie zachodziły przesłanki do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań w kształcie określonym we wniosku przez inwestora (Województwa [...] - [...] Służby Dróg i Kolei we [...]), o których mowa w art. 80 ust. 2 i 3 ustawy ooś, art. 81 ust. 1 ustawy ooś w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. Z 2019 r., poz. 1712). Przekazane w odpowiedzi na wezwanie dodatkowe informacje i wyjaśnienia posłużyły do szczegółowej oceny oddziaływania planowanego zamierzenia inwestycyjnego na środowisko oraz pozwoliły organowi odwoławczemu na doprecyzowanie warunków realizacji przedsięwzięcia zawartych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
GDOŚ wskazał, iż w trakcie prowadzonej procedury oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji rozważanych było kilka wariantów: P, P1, W (połączenie wariantów 3 i 4) oraz A. W obrębie przedmiotowych wariantów nie zostały ustanowione formy ochrony przyrody w rozumieniu art. 6 ustawy o ochronie przyrody, stwierdzono natomiast występowanie chronionych na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. poz. 2183) gatunków zwierząt. W celu zachowania parametrów planowanej drogi i utrzymania inwestycji w granicach terenu objętego planem zagospodarowania dla wariantu P został stworzony podwariant P1, różniący się nieznacznie przebiegiem od wariantu P, natomiast wprowadzający istotne zmiany w profilu podłużnym drogi. Jest to wariant preferowany do realizacji przez inwestora, o długości 6,2 km. Jak wynika z raportu o oddziaływaniu na środowisko, zgodnie z wariantem P1 planowana do budowy droga łączy ul. [...] z drogą wojewódzką nr [...]. Projektowana droga pomiędzy węzłem [...] na [...] a rondem w [...] przebiegać będzie w większości nowym śladem. Początkowy odcinek stanowią tereny ogródków działkowych, teren kolejowy i pól uprawnych. Dalej, inwestycja przecina dolinę rzeki [...], pola uprawne. Od [...] przebiega przez fragment ogródków działkowych oraz wzdłuż południowej granicy [...]. Od ul. do ul. [...] przebiega przez zabudowę mieszkaniową [...]. Od ul. [...] do ul. [...] wariant inwestycyjny przebiega wzdłuż ogródków działkowych po stronie północnej oraz po terenach rolnych po stronie południowej. Począwszy od ul. [...] droga wojewódzka będzie miała przekrój dwujezdniowy aż do skrzyżowania - ronda z ul. [...]. Na dalszym odcinku - do ronda [...] - przewidywana jest budowa drogi w przekroju jednojezdniowym z rezerwą terenową na jezdnię drugą jako rozwiązanie docelowe.
Przyjęty przez organ Wariant P1 przebiega częściowo przez tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i wielorodzinnej, częściowo przez tereny ogródków działkowych, ponadto przez tereny rolne bądź nieużytki. W najbliższym otoczeniu planowanej do realizacji drogi w wariancie P1 znajdują się tereny chronione akustycznie, m.in. tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, jednorodzinnej, zagrodowej, jednorodzinnej z usługami, rodzinne ogródki działkowe (tereny rekreacyjno-wypoczynkowe), tor wyścigów konnych o funkcji wypoczynkowej i rekreacyjnej, a także tereny zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży (szkoła, punkty przedszkolne). W analizie akustycznej zawartej w raporcie o oddziaływaniu na środowisko zostały uwzględnione wszystkie tereny chronione akustyczne, znajdujące się w najbliższym sąsiedztwie drogi - również istniejące punkty przedszkolne na terenie osiedla w [...], a także teren placówki oświaty (szkoła, zespół szkolno-przedszkolny).
Wariantem alternatywnym do realizacji inwestycji jest wariant W o długości 6,5 km. Jak wynika z przedłożonego raportu o oddziaływaniu na środowisko początkowo biegnie on przez tereny ogródków działkowych, przecina w poprzek teren kolejowy i pola uprawne, a następnie ciek [...] i rzekę [...]. Przedmiotowy wariant jest połączeniem wcześniejszych wariantów 3 i 4. W raporcie o oddziaływaniu na środowisko wskazano, iż około 80% drogi w tym wariancie biegnie przez pola uprawne, w zachodniej części przecina on kompleks zadrzewień, w którym zinwentaryzowano m.in. drzewa i krzewy o znacznych rozmiarach. W południowej części projektowana droga przebiega w odległości ok. 100 m od niewielkich zadrzewień śródpolnych, w obrębie których występują okazałe drzewa. Wariant ten przecina również kompleks sztucznych zbiorników wodnych, który jest zlokalizowany w otoczeniu cieku [...]. W dalszej części występują tereny zabudowane oraz nieużytki. Badaniami na potrzeby przygotowania raportu o oddziaływaniu na środowisko objęto również położony w otoczeniu analizowanego wariantu kompleks sztucznych zbiorników wodnych, zlokalizowany na terenach rolniczych, poddanych renaturyzacji jako ostoja dla płazów. Stanowi on miejsce bytowania gatunków zwierząt objętych ochroną na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, w szczególności płazów i owadów m.in. kumaka nizinnego Bombina bombina, traszki grzebieniastej Triturus cristatus i czerwończyka nieparka Lycaena dispar. Powyższy kompleks stanowi również siedliska gatunków ptaków wymienionych w załączniku / Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (wersja ujednolicona) (DZ.U.UE.L10.20.7), tj. jarzębatki Sylvia nisoria, ortolana Emberiza bortulana, gąsiorka Lanius collurio, derkacza Crex crex. W roku 2018 r., w trakcie prowadzonych konsultacji społecznych, pojawiły się informacje o występowaniu na analizowanym terenie populacji barczatki kataks Eriogaster catax, gatunku objętego ochroną ścisłą i wymienionego w Załącznikach II i IV Dyrektywy Siedliskowej, a także wymienionego w Polskiej czerwonej księdze zwierząt o statusie VU (tzn. gatunki, które mogą wymrzeć stosunkowo niedługo, choć nie tak szybko jak zagrożone). Informacje podane zostały przez Stowarzyszenie [...] jako wynik obserwacji prowadzonych w ramach projektu naukowego przez pracowników naukowych Uniwersytetu [...]: prof. dr. hab. D. T. i dr. inż. M. K. Stwierdzono dwie lokalizacje, w których obserwowano oprzędy i larwy bądź pozostałości larw tego gatunku na krzewach tarniny. Ponadto w zasięgu oddziaływania inwestycji w wariancie W znajduje się łąka kwietna na powierzchni 9 ha, w okolicy remiz śródpolnych, cieku [...] i kompleksu stawów, która powstała na gruntach użytkowanych rolniczo. Przedmiotowa łąka została założona w 2018 r. w ramach projektu naukowego pod przewodnictwem prof. K. W. z Uniwersytetu [...] we [...].
Wariant A stanowi również wariant alternatywny o długości ok. 7,2 km. Jak wynika z przedłożonego raportu o oddziaływaniu na środowisko wariant ten aż do momentu przecięcia rzeki [...] przebiega przez tereny ogródków działkowych, teren kolejowy i obszary pól uprawnych. Po przekroczeniu rzeki [...] i jej kanału bocznego kieruje się w stronę autostrady [...] w sąsiedztwie terenów zabudowanych oraz wielkoobszarowych pól uprawnych. Powyższe pola uprawne mają charakter monokultur, głównie kukurydzy i zbóż. Jak wynika z przedłożonego raportu wzdłuż brzegu rzeki rosną ekspansywne i inwazyjne gatunki roślin. Za Ślęzą inwestycja przebiega przez tereny rolnicze, po południowej stronie bezpośrednio granicząc z siedliskiem przyrodniczym 91F0 łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario- Ulmetum) o podtypie 91F0-1 łęg wiązowo-jesionowy. Po północnej stronie zlokalizowany jest kompleks stawów utworzonych jako ostoja dla płazów, ciek [...] i pola uprawne. W rejonie ulicy [...] po północnej stronie wariantu A znajduje się niewielki fragment łęgu wiązowo-jesionowego, a po jego południowej stronie zlokalizowane są nieużytki z nalotem krzewów. Wariant A przecina ciek [...], a dalej w kierunku [...] po południowej stronie przebiega w pobliżu kompleksu krzewów. Następnie inwestycja przebiega przez tereny upraw rolnych, aż do ronda w [...]. Jak wynika z przedłożonego Raportu wariant A wymagać będzie wycinki drzew o znacznych rozmiarach, w większości drzew gatunku: wierzba biała Salix alba, topola biała Populus alba i topole mieszańce.
Przeprowadzona analiza wykazała, iż warianty P i P1 zostały ocenione najmniej korzystnie, jednakże ostatecznie inwestor wybrał wariant P1 jako preferowany do realizacji. Odpowiadając na zarzut dotyczący uzasadnienia zmiany wariantu preferowanego do realizacji z W na P1 wskazano, iż zmiana została podyktowania wynikiem oceny przeprowadzonej w analizie wielokryterialnej zawartej w raporcie o oddziaływaniu na środowisko. A także, iż inwestor przy wyborze danego wariantu kierował się zarówno wnioskami społecznymi, jak i również szeroko pojętym interesem społecznym, uwarunkowaniami środowiskowymi, kwestiami ekonomicznymi o znaczeniu długofalowym.
Planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest poza granicami obszarów chronionych wymienionych w art. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1614), w tym poza obszarami Natura 2000. Najbliżej położona forma ochrony przyrody: Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk [...] w [...] znajduje się w odległości ok. 4 km.
W celu zminimalizowania i zrekompensowania oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, w rozstrzygnięciu niniejszej decyzji określono warunki dotyczące realizacji i eksploatacji oraz wymagań dotyczących ochrony środowiska koniecznych do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art 72 ust. 1 ww ustawy, których spełnienie ograniczy oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko.
Ustalono także, iż realizacja inwestycji nie wpłynie znacząco negatywnie na bioróżnorodność, rozumianą jako zmienność wewnątrzgatunkową (różnorodność genowa), międzygatunkową (różnorodność gatunków) i ponadgatunkową (różnorodność ekosystemów i krajobrazów). Również, odnośnie kwestii odrzucenia argumentu uzasadniającego wybór lokalizacji drogi w wariancie P1, z uwagi na "wyjątkowo cenne aspekty przyrodnicze terenów planowanych dla wariantów W i A organ odwoławczy wskazał, że RDOŚ, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wziął pod uwagę wszystkie aspekty środowiskowe związane z przedsięwzięciem, zarówno aspekty przyrodnicze, jak i społeczne. Wyjaśnił, iż wprawdzie realizacja inwestycji w wariancie P1 spowoduje największą spośród wszystkich wariantów wycinkę drzew i uszczuplenie powyższych walorów, biorąc jednak pod uwagę m.in. znaczenie i rangę drogi, jak i również zaproponowane działania minimalizujące i kompensujące, uznał za możliwą budowę planowanej drogi w tym wariancie. Warunki określone w decyzji mają bowiem na celu ograniczenie negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na wskazane walory przyrodnicze (udział w wycince drzew specjalistów chiropterologa i entomologa oraz wskazany termin wycinki ma zagwarantować prawidłowe jej przeprowadzenie bez szkody dla grup zwierząt, tj. ptaków, nietoperzy i owadów próchnożernych, a dokonanie nowych nasadzeń ma zrekompensować straty związane z wycinką oraz przyczynić się do ograniczenia oddziaływania inwestycji na otaczający krajobraz). Powyższe odnosi się również do wycinki starodrzewia w obrębie [...] we [...].
Zdaniem GDOŚ, analiza wielokryterialna przeprowadzona dla wariantów: P, P1, W i A została wykonana poprawnie. Przy ocenie wariantów omówiono ich wpływ na takie czynniki jak: zagospodarowanie przestrzenne, powierzchnię ziemi, florę, gleby - etap realizacji oraz etap eksploatacji, krajobraz, faunę - etap realizacji oraz etap eksploatacji, stan sanitarny powietrza - etap realizacji oraz etap eksploatacji, środowisko gruntowo-wodne, klimat akustyczny - etap realizacji oraz etap eksploatacji, jakość życia i zdrowia ludzi, aspekty ekonomiczne - etap realizacji oraz etap eksploatacji, aspekty społeczne, co umożliwiło porównanie i dokonanie oceny wartości rozpatrywanych wariantów. W raporcie o oddziaływaniu na środowisko wskazano, iż każdy z proponowanych wariantów jest bardzo wrażliwy zarówno pod kątem konfliktów społecznych, jak i uwarunkowań środowiskowych. GDOŚ też wskazał, iż każdy z możliwych przebiegów trasy nie pozostaje bez wpływu na środowisko przyrodnicze, a lokalizacja trasy budzi bardzo duże emocje społeczne. Niemniej jednak droga ta jest bardzo oczekiwana przez społeczeństwo, a brak realizacji tego odcinka przyczynia się do pogarszania sytuacji komunikacyjnej na istniejącej sieci dróg południowego rejonu miasta (szczególnie ul. [...]).
Ponadto organ zaznaczył, iż nie ma metodyki, która określałaby szczegółowe zasady ustalania wartości czynników korygujących, czy też wartości ocen oddziaływania przyjętych do analizy. Analiza wielokryterialna zawarta w raporcie o oddziaływaniu na środowisko pozwala ocenić oddziaływanie poszczególnych wariantów inwestycji w odniesieniu do poszczególnych czynników.
GDOŚ wyjaśnił iż większość składanych uwag, zarówno przez strony postępowania jak i społeczeństwo, dotyczyła wydania decyzji dla konkretnego, wskazanego przez nich wariantu. Protestujący, którzy wnioskowali o wydanie decyzji dla przebiegu obwodnicy w wariancie przebiegającym przez [...] (wariant P/P1), powoływali się na zapisy dokumentów planistycznych i wyznaczonego od lat w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego korytarza drogowego, wskazując jednocześnie na występowanie cennych przyrodniczo gatunków w tym rejonie oraz wysokie koszty odszkodowań w przypadku wykupu gruntów oraz oddziaływania na tereny zainwestowane. Protestujący występujący przeciwko wariantowi P/P1 wnioskowali o wydanie decyzji dla przebiegu obwodnicy w wariancie A lub W. Swoje stanowisko argumentowali głównie bliskim sąsiedztwem terenów zabudowy mieszkaniowej oraz placówek oświatowych, podziałem funkcjonalnym zabudowy w [...], wycinką starodrzewia, wpływem na środowisko, w tym w szczególności na klimat akustyczny oraz na stan powietrza atmosferycznego.
GDOŚ, odnosząc się do zarzutów w zakresie nie wskazania przez organ innego wariantu niż preferowany przez inwestora podkreślił, iż to inwestor we wniosku wskazuje wariant, w którym zamierza realizować inwestycję. Organ prowadzący postępowanie administracyjne oraz rozpatrujący sprawę związany jest jego zakresem, w tym żądaniem, które zostało określone przez inwestora co powoduje, iż organ rozpatrujący sprawę nie może samodzielnie dokonać wyboru wariantu realizacji zamierzenia inwestycyjnego, tym bardziej, iż preferowany przez inwestora wariant przy zastosowaniu odpowiednich działań minimalizujących, nie będzie istotnie negatywnie oddziaływać na środowisko. Jednocześnie, jak podkreślił GDOŚ, nie oznacza to jednak, że organ nie dokonuje analizy pozostałych wariantów alternatywnych zaprezentowanych w raporcie.
Odrzucenie wariantu preferowanego przez inwestora może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych. W omawianym przypadku natomiast, z analizy wielokryterialnej wynika, iż każdy z wariantów w porównywalnym stopniu może oddziaływać na środowisko, a jednocześnie w każdym przypadku możliwa jest realizacja inwestycji z punktu widzenia przepisów prawa, przy zastosowaniu działań minimalizujących i kompensujących. W tej sytuacji Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we [...] nie mógł, w oparciu o art. 81 ust. 1 ustawy ooś, wskazać inwestorowi innego wariantu do realizacji, aniżeli zaproponowany przez wnioskodawcę. A także, co istotne, przedmiotowa inwestycja ma duże znaczenie społeczne i ekonomiczne.
Od powyższego rozstrzygnięcia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 21 czerwca 2022 r. skargę do tut. Sądu, wniosło: Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...], Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] oraz K. K., w której zarzucili naruszenie:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. - poprzez ich błędną wykładnię, co polegało na całkowicie błędnym przyjęciu przez organ, jakoby "pod względem aspektów społecznych wariant P1 został oceniony na równi z wariantem W" (vide: str. 44 skarżonej decyzji), podczas gdy sporządzony w niniejszym postępowaniu Raport oddziaływania na środowisko traktuje całkowicie przeciwnie, a mianowicie, że pod względem społecznym wariant P1 został oceniony dalece gorzej aniżeli wariant W, który jest najmniej uciążliwy dla społeczeństwa;
- art. 81 ust. 1 Ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2081, z późn. zm.) w brzmieniu sprzed dnia 24 września 2019 r. w zw. z art. 4 ust. 1 Ustawy z dnia 19
lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1712);
- art. 3 i art. 8 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia
13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko poprzez ich błędną wykładnię, iż organ był związany wnioskiem inwestora o wydanie decyzji w zakresie zaproponowanego przez niego wariantu przedsięwzięcia (vide: str. 44 zaskarżonej decyzji), a także, iż organ był uprawniony do zastosowania instytucji/procedury wskazanej w art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko dopiero wówczas, kiedy z oceny oddziaływania na środowisko wyniknie brak możliwości realizacji wariantu preferowanego przez inwestora, tj. w sytuacji, kiedy wariant proponowany przez inwestora jest prawnie, technicznie lub środowiskowo niedopuszczalny (vide: str. 42 zaskarżonej decyzji), a tym samym poprzez bezpodstawne zaniechanie zastosowania przez organ procedury objętej art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a także poprzez zaniechanie właściwego określenia, opisania i oceny wszystkich wariantów przedsięwzięcia, a następnie zaniechanie ich należytego wzięcia pod uwagę w procedurze zezwolenia na przedmiotową inwestycję;
- art. 74 ust. 4 i ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6 Ustawy Prawo ochrony środowiska, a także art. 3 i art. 8 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko - poprzez ich błędną wykładnię polegającą na umożliwienie wnioskodawcy (inwestorowi) realizacji przedmiotowej inwestycji w wariancie najgorszym środowiskowo w sytuacji, kiedy istnieją warianty dalece mniej uciążliwe dla środowiska, a w tym w szczególności dalece mniej uciążliwe dla ogromnej grupy ludzi, na których przedmiotowa inwestycja będzie następnie niekorzystnie oddziaływała.
Wobec powyższego skarżący wnieśli o:
- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.;
- zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu swojego stanowiska odnieśli się szczegółowo do poszczególnych podniesionych w skardze zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Sąd zatem uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska nie narusza prawa.
Materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy przywołanej wcześniej ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, a w szczególności przepisy art. 63 ust. 1 i 4, art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. l (obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji).
Stosownie do art. 71 ust. 1 ooś, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ właściwy do wydania tej decyzji powinien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami powołanej ustawy i jest zobligowany wydać pozytywną decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, iż planowana inwestycja stanowi inwestycję, o jakiej mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy, a więc przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przyjęta klasyfikacja wynika z
przepisu § 3 ust. 1 pkt 60 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. L . z 2016 r., poz. 71), tj. drogi o nawierzchni twardej o całkowitej długości przedsięwzięcia powyżej 1 km inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 31 i 32 oraz obiekty mostowe w ciągu drogi o nawierzchni twardej, z wyłączeniem przebudowy dróg oraz obiektów mostowych, służących do obsługi stacji elektroenergetycznych i zlokalizowanych pozą obszarami objętymi formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 15, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Podkreślić należy, że rozporządzenie te utraciło moc w toku postępowania drugoinstacyjnego (tj. w dniu 26 września 2019 r.) ale z uwagi na § 4 zastępującego go rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 1839) wciąż znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Konsekwentnie zatem, inwestor przed wystąpieniem do właściwego organu z wnioskiem o wydanie jednej z decyzji, o jakich mowa w art. 72 ust. 2 ustawy, obowiązany był do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
W niniejszej sprawie planowana do realizacji inwestycja polegać będzie na budowie drogi wojewódzkiej od węzła [...] do drogi wojewódzkiej nr [...] i do granicy [...]. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 31 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71) – autostrady i drogi ekspresowe] planowane zamierzenie inwestycyjne stanowi przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem – stosownie do art. 59 ust. 1 pkt 1 ooś – przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko było wymagane.
W myśl z kolei art. 62 ust. 1 ustawy ooś w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-ca, dostępność do złóż kopalin, ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko,; 3) wymagany zakres monitoringu. Ponadto, w myśl art. 62 ust. 2 ww. ustawy w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 określa się, analizuje oraz ocenia oddziaływania przedsięwzięcia na obszary Natura 2000, biorąc pod uwagę także skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi realizowanymi, zrealizowanymi lub planowanymi przedsięwzięciami.
Przechodząc do oceny kwestionowanego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że podjęto je zgodnie z obowiązującymi w dacie wydania przepisami prawa materialnego, a stan faktyczny ustalony w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy – wbrew twierdzeniom wszystkich skarżących - dawał organom podstawę do określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Sąd przypomina, iż skarżący zarzucają błędne przyjęcie przez organ II instancji wariantu P1 najmniej korzystnego, powodującego negatywny wpływ na środowisko zamiast uwzględnić preferowany wariant W. Skarżący argumentują, że planowana inwestycja powinna zostać zrealizowana w innym miejscu, najbardziej korzystnym dla środowiska (wariant W) nie zaś w terenie zabudowanym, uniemożliwiającym funkcjonowanie mieszkańców, nie tylko
powodującym zagrożenie dla ich zdrowia i życia ale również powodującym szkody w środowisku (wariant P1). W opinii skarżących przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała ponad wszelką wątpliwość, iż realizacja planowanego zamierzenia negatywnie wpłynie na okoliczne tereny, zarówno w toku jak i po zrealizowaniu inwestycji.
Okoliczności niniejszej sprawy wskazują jednak, iż przedstawiony przez skarżących pogląd nie znajduje uzasadnienia w obowiązującej regulacji prawnej.
Tytułem wstępu, odnosząc się do powyższego Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Kielcach z dnia 14 kwietnia 2010 r. w sprawie o sygn. II SA/Ke 34/10, a także w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie II SA/Ke 812/12, z dnia 24 października 2012 r. w sprawie II SA/Ke 587/12 czy z dnia 28 grudnia 2011r. w sprawie II SA/Ke 449/11, zgodnie z którym pozytywna decyzja, o jakiej mowa w art. 71 ustawie o.o.ś., może być wydana tylko wówczas, gdy realizacja przedsięwzięcia na danym terenie jest dopuszczalna, to znaczy nie zakazują jej przepisy odrębne, w szczególności takie, których celem - podobnie jak w przypadku postępowania uregulowanego w ustawie - jest ochrona środowiska naturalnego człowieka. Mimo iż ustawa, określając przypadki wydania odmownej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie zawiera odesłania do przepisów odrębnych (za wyjątkiem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli został uchwalony), to jednak ratio legis uregulowań w niej zawartych, którym jest ochrona środowiska naturalnego, nakazuje sięgać do innych przepisów, a zwłaszcza tych, które w sposób bezwzględnie obowiązujący zakazują lokalizowania na danym terenie pewnych inwestycji - właśnie ze względu na ochronę środowiska.
Należy mieć na uwadze, że u podstaw wydania decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia mogącego zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, musi leżeć założenie, że z punktu widzenia ochrony środowiska inwestycja objęta wnioskiem jest w ogóle dopuszczalna (art. 81 ww ustawy). O dopuszczalności tej decyduje nie tylko raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ale także uregulowania zawarte w innych obowiązujących powszechnie aktach prawnych, które w niektórych przypadkach zakazują lokalizacji pewnych inwestycji na terenach objętych szczególną ochroną ze względu na zachowanie jakości zasobów naturalnych środowiska przyrodniczego. W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca albowiem, po pierwsze, żadne zakazy co do lokalizacji planowanego przedsięwzięcia w omawianym terenie nie występują po drugie zaś ww raport coś, w ocenie Sądu, kompletny, prawidłowy, nie budzący żadnych merytorycznych zastrzeżeń, wskazuje na cztery zawarte w nim warianty, w tym wskazany w obu decyzjach wariant P1, jako dopuszczalne do realizacji, co potwierdziła przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko. A zatem, na co powyżej zwrócono już uwagę, nie ma podstaw do zastosowania art. 81 ustawy ooś i wskazywania za zgodą inwestora,
wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oczekiwanego przez skarżących (tu wariantu W) jako wariantu przyjętego do realizacji.
Podkreślić w tym miejscu też należy, iż wskazana w treści art. 81 ustawy ooś ocena oddziaływania na środowisko nie jest synonimem analizy wielokryterialnej wykorzystanej jako narzędzie do porównania wariantów w raporcie ooś. Może się zatem zdarzyć sytuacja, jak w przedmiotowym przypadku, że wariant najlepszy w analizie wielokryterialnej nie będzie pokrywał się z wariantem zasadnym do realizacji w świetle oceny oddziaływania na środowisko. W skład oceny oddziaływania na środowisko wchodzi bowiem nie tylko weryfikacja raportu ooś (w tym przyjętych przez jego autorów pewnych założeń dotyczących metodyki zbierania i przetwarzania informacji) ale także udział społeczeństwa i uzyskanie wymaganych prawem stanowisk organów współdziałających. Organ inspekcji sanitarnej w postanowieniu z dnia 25 października 2018 r. wskazał zaś, że opiniuje pozytywnie (w odpowiedzi na wniosek organu dotyczący wariantu P1) pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych realizację przedsięwzięcia dodając w uzasadnieniu swojego postanowienia, że pozytywnie zaopiniował już uprzednio wariant P1 (w postanowieniu z dnia 20 listopada 2017 r.), ale także i wariant W (w postanowieniu z dnia 29 maja 2018 r.). Na marginesie w tym miejscu podkreślenia wymaga, iż każde z analizowanych rozwiązań jest konfliktogenne, ale jak wskazał inwestor, to właśnie skala protestów przy wskazaniu do realizacji wariantu W była największa (w tym protestów środowisk naukowych, por. raport, str. 180).
Oczywiście, zasadnym jest stanowisko, iż analiza wieloktrytenalna jest stosowana celem wyboru do realizacji wariantu najoptymalniejszcgo, tj. takiego który uzyska z niej najlepszą punktację jednak jej stosowanie nie jest obowiązkowe (jest tylko narzędziem do analizy wariantowej) a jej ustalenia nie są obligatoryjne. Na uwadze należy mieć, że w przedmiotowym postępowaniu inwestor wielokrotnie zmieniał wariant inwestycyjny, a aktualny wybór wariantu P1 jest wyrazem powrotu do pierwotnych jego założeń (uzupełnienie raportu ooś z 14 kwietnia 2017 r.). Wariant IV i tzw. podstawowy zostały bowiem wskazane przez inwestora, niejako w wyniku "wymuszenia" przez RDOŚ we [...], jeszcze przed postanowieniem o konieczności oceny i złożeniem raportu ooś. W toku zmian (już w ramach raportu ooś) wariantu, wariantem inwestycyjnym był odpowiednio wariant P1, następnie W i ostatecznie P1. Każdorazowo organ I instancji a następnie II instancji, prawidło i rzetelnie zaproponowany przez inwestora wariant poddawał ocenie oddziaływania na środowisko (weryfikacja raportu, opinia organu inspekcji sanitarnej i udział społeczeństwa). Każdorazowa weryfikacja raportu przez organ wymuszała wielokrotne wezwania inwestora o jego uzupełnienie w zakresie kwestii merytorycznych, w tym analizy wariantowej i sposobu prezentacji analizy wielokryterialnej.
Zmiana analizy wielokryterialnej wraz z każdą zmianą wariantu inwestycyjnego tak by wariantem najoptymalniejszym był każdorazowo wariant inwestycyjny (co sugerują skarżący, że powinno mieć miejsce) wiązałaby się z koniecznością zmiany albo kryteriów branych pod uwagę albo współczynników korekcyjnych. Takie działanie zaś skutkowałoby obniżoną wiarygodnością raportu jako, chodź dokumentu prywatnego, to sporządzanego przez osoby dysponujące specjalistyczną wiedzą. Ustalone w analizie wielokryterialnej, przedstawionej w ostatecznej wersji raportu ooś, kryteria i wagi zostały dobrane co do zasady prawidłowo a kształt tej analizy odzwierciedla skomplikowany i wieloaspektowy przebieg prowadzonego postępowania. Dlatego też Sąd, wbrew podniesionym zarzutom stwierdza, iż dopuszczenie do realizacji wariantu de facto nie najkorzystniejszego dla środowiska, jest dopuszczalne i legalne albowiem przeprowadzona w sprawie niniejszej ocena oddziaływania na środowisko nie wykazała, aby taki wariant nie mógł zostać wybrany.
Sąd w tym miejscu przypomina, iż wariant P i P1 różni się od wariantu A i W lokalizacją, a różnica między wariantem P a P1 sprowadza się do rozwiązań technologicznych zastosowanych przy przejściu przez miejscowość [...] (wariant P droga w nasypie, wariant P1 droga w wykopie). Wariant P1 został wskazany jako wariant proponowany przez wnioskodawcę, a warianty A, W i P jako racjonalne rozwiązania alternatywne przy czym ich racjonalność nie jest poddawana w wątpliwość (wariant W
jest także wariantem najkorzystniejszym dla środowiska). Podkreślić jednak należy, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś wariant najkorzystniejszy dla środowiska może (ale nie musi) pokrywać się z wariantem inwestycyjnym lub z wariantem racjonalnym alternatywnym. Może te być odrębnym rozwiązaniem i nie pokrywać się z żadnym z wariantów wskazanych w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy ooś. Dla osiągnięcia celów oceny oddziaływania na środowisko pożądana jest sytuacja kiedy ocenie poddawanych
jest wiele, równoważnych pod kątem racjonalności (a w tym przede wszystkim wykonalności), rozwiązań. Istotą oceny jest bowiem wybór jednego spośród zaproponowanych przez wnioskodawcę rozwiązań, prawnie, ekonomicznie i technologicznie dopuszczalnych. Ale nie musi to być wybór, wbrew twierdzeniom skarżących, zawsze wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2021 r. (sygn. akt: III OSK 376/21), w którym wskazano, że warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być przez niego zaakceptowany. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia nie zależy zatem od woli i uznania, a także oceny inwestora. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest zatem najoptymalniejszym wariantem tylko z jednego punktu widzenia - środowiskowego i wraz z pozostałymi wariantami, innymi niż wskazany do realizacji przez inwestora, stanowi tło do oceny wariantu inwestycyjnego. Dopiero jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wyniknie brak możliwości realizacji tego wariantu organ jest uprawniony do zastosowania instytucji wskazanej w art. 81 ustawy ooś. Zgodnie bowiem z art. 81 ust. 1 ustawy ooś (w brzmieniu właściwym dla przedmiotu tej sprawy), jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Zasadność ta będzie mieć miejsce przede wszystkim, na co powyższej już wskazano, gdy wariant proponowany jest wariantem prawnie, technicznie lub środowiskowo niedopuszczalnym. Natomiast w okolicznościach analizowanej sprawy wariant P1 jest dopuszczalny do realizacji, co potwierdziła przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko, wobec czego nie ma podstaw do zastosowania art. 81 § 1 ustawy ooś i wskazywania, za zgodą inwestora, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (tu wariantu W) jako wariantu przyjętego do realizacji. W tej materii Sąd w całości aprobuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W tym miejscu niewątpliwie podkreślenia wymaga, iż procedujące w sprawie organy Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) i Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (GDOŚ) stanowią jednostki wysoce wyspecjalizowane, realizują zadania dotyczące polityki ochrony środowiska w zakresie zarządzania ochroną przyrody, kontroli procesu inwestycyjnego oraz przekazywania informacji o środowisku - RDOŚ - na obszarze danego województwa, stanowią organy ochrony środowiska i organy ochrony przyrody. To w sposób oczywisty wskazuje na ich kompetencję i posiadaną wiedzę specjalistyczną, którą ani organy wydające decyzje zezwalające na realizację inwestycji mogących potencjalnie negatywnie wpływać na środowisko ani Sąd nie posiadają.
Oczywiście, Sąd ma świadomość, iż przedmiotowe przedsięwzięcie już od 2011 r., kiedy rozpoczęto prace projektowe, budzi ogromne konflikty społeczne. Część protestujących sprzeciwiała się przebiegowi drogi przez osiedle mieszkaniowe w [...], natomiast druga część alternatywnym przebiegom przez tereny, które w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego nie były wyznaczone pod drogę. Również w toku prowadzonego postępowania RDOŚ otrzymał liczną korespondencję stron postępowania oraz mieszkańców okolicznych terenów, w tym też dotyczących uwagi do karty informacyjnej przedsięwzięcia, w tym m.in. uwagi dotyczące pominięcia w niej kwestii powstających na tym etapie postępowania w pobliżu planowanej drogi zespołu szkolno-przedszkolnego oraz nowej zabudowy mieszkaniowej, wiarygodności karty informacyjnej, a także przedstawienia wariantów przebiegu drogi. Większość składanych uwag, zarówno przez strony postępowania, jak i społeczeństwo, dotyczyła jednak wydania decyzji dla konkretnego, wskazanego przez nich wariantu. Protestujący, którzy wnioskowali o wydanie decyzji dla przebiegu obwodnicy w wariancie przebiegającym przez [...] (wariant P/P1), powoływali się na zapisy dokumentów planistycznych i wyznaczonego od lat w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego korytarza drogowego, jednocześnie wskazując na występowanie w tym rejonie cennych przyrodniczo gatunków oraz wysokie koszty odszkodowań w przypadku wykupu gruntów oraz oddziaływania na tereny zainwestowane. Protestujący występujący przeciwko wariantowi P/P1 wnioskowali z kolei o wydanie decyzji dla przebiegu obwodnicy w wariancie A lub W. Swoje stanowisko argumentowali głównie bliskim sąsiedztwem terenów zabudowy mieszkaniowej oraz placówek oświatowych, podziałem funkcjonalnym zabudowy w [...], wycinką starodrzewia, wpływem na środowisko, w tym w szczególności na klimat akustyczny oraz na stan powietrza atmosferycznego.
Sąd w tym miejscu przypomina, iż na odcinku około 300 m planowana droga w wariancie inwestycyjnym przecina wybudowane w 2007 r. osiedle mieszkaniowe w [...], ponadto jej fragment przebiega przez ogródki działkowe. Grunty te, we wszystkich uchwalonych na tym obszarze miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, uwzględniono jako tereny pod budowę drogi. Niemniej jednak zapisy poszczególnych planów w perspektywie czasu ulegały zmianom, szczególnie dotyczy to planu dla obszaru nowo-wybudowanych osiedli w okolicach ulic: [...], [...] i [...]. Przy czym podkreślić należy, iż planowana inwestycja będzie realizowana w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1474), stąd też, w świetle art. 11 i ust. 2 ww ustawy, przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie stosuje się w sprawach dotyczących zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. W związku z powyższym zapisy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie były decydujące w kwestii lokalizacji i parametrów drogi.
Odnosząc się do podniesionego w pkt 1-szym skargi zarzutu, zgodnie z którym skarżący podnoszą wyższość wariantu W nad wariantem P1, Sąd wskazuje. iż planowany wariant P1 nie jest najbardziej konfliktowym pod względem społecznym wariantem. Przeprowadzony przez organ udział społeczeństwa wykazał, że wariant W wiąże się z większą liczbą sprzeciwów ze strony zróżnicowanych grup społecznych. Uwagi w kwestii wariantu W wnieśli poza mieszkańcami Wysokiej, przedsiębiorcy i środowiska naukowe, wykazując wysoką wartość przyrodniczą terenów projektowanego przebiegu ww. wariantu oraz wskazując go jako obszar prowadzenia projektów naukowych. Ponadto w tak często przywoływanej przez skarżących analizie wielokryterialnej, w przypadku aspektów społecznych zarówno wariant W jak i wariant inwestorski P1 uzyskały tą samą najniższą ocenę - 3. Skarżący powołując się na raport ooś, przywołują jego treść związaną z oceną i analizą wielokryterialną wariantów pod względem oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, a w szczególności odnoszą się do wpływu na jakość powietrza, klimat akustyczny oraz jakość życia i zdrowia ludzi. Podkreślają, że warianty P oraz P1 są absolutnie najgorsze środowiskowo, o czym ma świadczyć fragment raportu ooś (Tom I, wersja 3, z lipca 2018 r.) dotyczący wycinki drzew. W każdym z wyznaczonych podobszarów (5-ciu) wnioskodawca podał ilość drzew przeznaczonych do usunięcia wraz z informacją o ilości drzew w złym stanie fitosanitarnym, drzew poniżej 20 cm obwodu i drzew owocowych. Zgodnie z przedstawionym w uzupełnieniu z sierpnia 2021 r. zestawieniem, z 1723 szt. drzew jedynie około 782 sztuki stanowią drzewa w dobrym stanie fitosanitarnym, w starszym wieku i nie będące drzewami owocowymi.
Należy zgodzić się ze skarżącymi, że wycinka drzew jest nieodwracalna, jednak istotnym jest, iż w decyzji nałożono na wnioskodawcę obowiązek kompensacji przyrodniczej poprzez realizację nasadzeń w postaci ok. 2000 szt. drzew i ok. 33 000 szt. krzewów, a utrata stanowisk ptaków bytujących w dziuplach, tzw. dziuplaków i nietoperzy, zostanie skompensowana poprzez wykonanie zastępczych skrzynek lęgowych. A także, należy mieć na uwadze, iż w sąsiedztwie terenu [...] znajdują się tereny wykorzystywane przez ptaki jako tereny lęgów i żerowania, a w obrębie zabudowań i na terenie toru panują warunki umożliwiające rozwój bazy pokarmowej w postaci licznej populacji owadów, co wskazuje, iż w ww rejonie nadal występować będą korzystne warunki do rozwoju lęgowych populacji ptaków. Natomiast niewątpliwie podkreślenia wymaga, iż istotne są walory przyrodnicze terenów występujących na przebiegu pozostałych wariantów inwestycji, w szczególności wariantu W, na który powołują się skarżący. Wariant W przebiega przez obszary, na których występuje m.in. czerwończyk nieparek lycaena dispar i barczatka kataks F.ńogaster catax, czyli gatunki motyli wymienione w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej. Obszary te stanowią żerowiska i miejsca rozwoju form larwalnych ww. gatunków, w szczególności pomiędzy ciekiem [...] a śródpolnymi remizami. Fragmentacja tego siedliska mogłaby doprowadzić do zmniejszenia ich puli genowej populacji i uszczuplenia bazy pokarmowej. Teren ten jest także cenny pod względem ornitologicznym. Występują tutaj gatunki znajdujące się w załączniku I Dyrektywy Ptasiej, np. jarzębatka Syhńa nisoria, ortolan Ftmberiza hortulana, gąsiorek Lanius collurio. Ponadto wariant W inwestycji przecina system zbiorników wodnych będących elementem systemu ochrony płazów w dolinie [...], a jego realizacja utrudniłaby lub wręcz uniemożliwiła swobodną migrację płazów pomiędzy zbiornikami oraz pomiędzy zbiornikami a ich zimowiskami znajdującymi się w remizach śródpolnych. Z powyższego zatem wynika, iż realizacja przedsięwzięcia w wariancie W wiązałaby się ze znacznie większym negatywnym oddziaływaniem na środowisko przyrodnicze niż w wariancie P1.
Sąd także nie podziela stanowiska skarżących, iż przedmiotowa inwestycja drogowa uniemożliwi komunikację poprzez odcięcie dzieci od znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie dużego kompleksu żłobkowo - szkolno - przedszkolnego. Wskazać bowiem należy, iż komunikację pieszych i rowerzystów w poprzek drogi wojewódzkiej zapewni lekka kładka pieszo — rowerowa zaprojektowana w km 1+721,0 (str. 27, raport ooś Tom I, wersja 3 z lipca 2018 r.). Kładka ta znajdzie się w niewielkiej odległości od placówki edukacyjnej mieszczącej się między km 2+000 a 2+200 planowego przebiegu wariantu P1. Rozwiązanie to umożliwi swobodne i bezkolizyjne przemieszczanie się pieszych (w tym dzieci) na drugą stronę planowanej drogi. Stąd też brak jest podstaw do twierdzenia, iż planowana inwestycja narazi na realne niebezpieczeństwo dzieci, czy innych jej użytkowników (drogi).
Sąd zauważa, odnośnie zarzutów wskazanych w pkt 2 i 3, iż skarżący niezasadnie, na co wyżej zwrócono już uwagę, nie akceptują ugruntowanego już stanowiska, że organ jest związany wnioskiem inwestora o wydanie decyzji oraz zaproponowanym przez niego wariantem realizacji przedsięwzięcia. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter związany, tzn. organ właściwy do wydania decyzji nie ma swobody działania, a katalog podstaw wydania decyzji negatywnych ma charakter zamknięty (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie IV SA/Wa 726/16).
Sąd w tym miejscu przywołuje też treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2018 r. (sygn. akt: IV SA/Wa 2998/17), zgodnie z którym celem prawodawcy unijnego jest szeroko rozumiana ochrona środowiska i zharmonizowanie procedur na terenie UE. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku przedsięwzięcie ma być realizowane w wariancie najkorzystniejszym dla środowiska, co wynika wprost z art. 81 ust. 1 ustawy ooś. Odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji, w której w każdym przypadku inwestor musiałby przedstawić wariant korzystniejszy dla środowiska niż wariant przez mego planowany. Pomimo zatem stwierdzenia przez organ I instancji, jak i II instancji, że najkorzystniejszym dla środowiska wariantem jest wariant W, to jednak wnioskodawca ma prawo do wskazania innego wariantu realizacji przedsięwzięcia jako preferowanego. Reasumując w tej części Sąd przypomina, iż w przypadku gdy wskazany przez wnioskodawcę wariant jest dopuszczalny do realizacji, organ nie posiadając przesłanek, na podstawie których mógłby wskazać inny wariant w trybie art. 81 ust. 1 ustawy ooś, jest związany wnioskiem inwestora i nie może odmówić wydania decyzji. Odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań w kształcie określonym we wniosku, a zatem w niniejszej sprawie w wariancie P1, mogłaby bowiem nastąpić jedynie w ściśle określonych przypadkach wskazanych w ustawie ooś, tj. w sytuacji:
- niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub naruszenie zamierzoną działalnością przeznaczenia nieruchomości określonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 i 3 ustawy ooś);
- w przypadku braku zgody wnioskodawcy na wskazanie w decyzji wariantu innego niż proponowany przez niego, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę (art. 81 ust. 1 ustawy ooś w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw;
- wykazania znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 ustawy o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 ustawy ooś);
- wykazania, że przedsięwzięcie może wpływać negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. L. z 2021 r. poz. 624, ze zm.), o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1,314 ww. ustawy (art. 81 ust. 3 ustawy ooś w zw. z art. 545 ust. 1a ustawy Prawo wodne).
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przywołanych powyżej okoliczności stanowiących podstawę realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, a zatem me była konieczna zgoda inwestora na wskazanie w decyzji wariantu innego niż przez niego proponowanego.
Wybór wariantu najbardziej zasadnego powinien być dokonywany w oparciu o zestawienie skutków realizacji dla środowiska, a także wpływu na zagospodarowanie przestrzenne, jakość życia i zdrowia ludzi, aspekty ekonomiczne, aspekty społeczne. W omawianym przypadku, z analizy wielokryterialnej wynika, iż każdy z wariantów w porównywalnym stopniu może oddziaływać na środowisko, a jednocześnie w każdym przypadku możliwa jest realizacja inwestycji z punktu widzenia przepisów prawa, przy zastosowaniu działań minimalizujących i kompensujących. W tej sytuacji organ nie może w oparciu o art. 81 ust. 1 ustawy ooś wskazać inwestorowi innego wariantu do realizacji, aniżeli zaproponowany przez wnioskodawcę. Dodatkowo należy zauważyć, iż w rozstrzygnięciu decyzji (II instancji i I w części utrzymanej w mocy) zostały wskazane liczne, niezbędne działania minimalizujące i kompensujące oddziaływanie
przedsięwzięcia na środowisko, których przestrzeganie pozwoli dotrzymać standardy ochrony środowiska.
W kontekście powyższego podkreślenia też wymaga, iż przedmiotem planowanej inwestycji jest budowa ww drogi wojewódzkiej. Realizacja tego przedsięwzięcia, stanowiącego ostatni odcinek [...] Obwodnicy [...] (od ronda [...] do ronda przy ul. [...]) jest inwestycją celu publicznego o zasięgu ponadlokalnym. Droga ta jest bardzo oczekiwana przez społeczeństwo i wręcz niezbędna dla południowych osiedli miasta [...]. Jej brak przyczynia się do pogorszenia sytuacji komunikacyjnej w istniejącym układzie dróg południowego rejonu miasta (szczególnie ul. [...]), zwiększa negatywny wpływ na środowisko. Realizacja przedmiotowej inwestycji podyktowana jest ważnym interesem społecznym ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego, bowiem inwestycja zwiększy bezpieczeństwo, jak też poprawi warunki życia ludzi. Zgodnie ze zdaniem inwestora, droga ta uruchomi również potencjał terenów przyległych, zwiększając ich atrakcyjność inwestycyjną, co przyczyni się również do powstania nowych miejsc pracy. Ponadto, mną co słusznie zwrócono uwagę, oprócz finansowania tej inwestycji ze środków Unii Europejskiej, inwestor podpisał też porozumienie z władzami miasta [...] na współfinansowanie tego przedsięwzięcia. Powyższe niewątpliwie przesądza o ważnym interesie strony (inwestora).
Reasumując wskazać należy, iż działania reformatoryjne, które podjęto na etapie postępowania odwoławczego w stosunku do zapisów kwestionowanej decyzji RDOŚ, przyczyniły się do wzrostu klarowności i jednoznaczności obowiązków nałożonych na inwestora. W zakresie udziału społeczeństwa podkreślić też należy, że w sprawie organ I instancji prawidłowo przeprowadził trzy - odrębne procedury w zależności od wybranego do realizacji wariantu przez podmiot podejmujący się realizacji przedsięwzięcia. Uwagi i wnioski, a także sposób ich uwzględnienia przez organ, zebrane ze wszystkich udziałów społeczeństwa, zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Jeżeli jakieś uwagi, pozostały bez odpowiedzi, to taką wadliwość ocenić należy przez pryzmat wpływu na wynik sprawy.
Podkreślić też należy, że szacunkowa liczba ludności narażonej na którekolwiek z oddziaływań inwestycji, jako samodzielne kryterium czy też kryterium uzupełniające, w ocenie społecznej analizy wielokryterialnej ma charakter jedynie pomocniczy i wpływa wyłącznie na wybór z analizy wielokryterialnej wariantu najbardziej optymalnego. Jak już jednak wyjaśniono, wyniki analizy wielokryterialnej nie są bezwzględnie wiążące dla przyjętego do realizacji wariantu.
Zdaniem Sądu również, mając na uwadze, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, na etapie postępowania odwoławczego wymagał tylko nieznacznych uzupełnień, przewidzianych granicami art. 136 k.p.a., możliwym było w oparciu o niego przeprowadzenie pełnej oceny oddziaływania na środowisko i rozstrzygnięcie sprawy zarówno co do okoliczności faktycznych jak i prawnych, a także stwierdzenie nie wystąpienia w postępowaniu I instancji kwalifikowanych naruszeń procesowych, co GDOŚ zasadnie uczynił na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.
Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI