IV SA/Wa 167/05

IV SA/Wa 167/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Krzycki
Otylia Wierzbicka
Wanda Zielińska - Baran /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Wanda Zielińska – Baran /spr./, Sędziowie sędzia NSA Otylia Wierzbicka, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2005 r. sprawy ze skargi H. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew - oddala skargę -
Uzasadnienie
Sygn. IV SA/Wa 167/05
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po ropoznaniu odwołania wniesionego przez H. i J. R., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło decyzję z dnia [...] czerwca 2004r. Prezydenta W. w części dotyczącej odmowy udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa oznaczonego numerem 6 i w tym zakresie umorzyło postępowanie pierwszej instancji,
a w pozostałym zakresie utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podano, że H. i J. R. - właściciele działki nr ew. [...], obręb [...], położonej w W. pomiędzy ulicami: [...] i [...] - wystąpili z wnioskiem z dnia 14 stycznia 2004r. o wydanie zezwolenia na wycięcie z terenu ww. działki drzew oznaczonych numerami [...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] w "Projekcie [...]". Przedmiotową działkę dzierżawi Spółka Akcyjna "C." na podstawie zawartej z ww. właścicielami umowy z dnia [...] kwietnia 1999r. w formie aktu notarialnego (repertorium [...]) i umowy z dnia [...] stycznia 2002r. Wymieniona Spółka posiada od roku 1999 pozwolenie na budowę biurowca oraz zaplecza infrastrukturalnego budynku biurowego wraz z miejscami parkingowymi na terenie tej działki. Przyczyną zamierzonego usunięcia drzew jest realizacja budowy parkingu. Organ odwoławczy zaznaczył, że na mocy art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r.
o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92, poz. 880 ) w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody ( jedn. tekst. z 2001r. Dz. U. Nr 99, poz. 1079 ze zm.). Wymieniona ustawa wprowadziła pojęcie "władającego nieruchomością" jako podmiotu, który obowiązany jest do utrzymania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na nieruchomości będącej w jego władaniu ( art. 47e ust. 1) i który uprawniony jest do występowania z wnioskiem do wójta ( burmistrza, prezydenta miasta ) o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, krzewów z terenu nieruchomości będącej w jego władaniu ( art. 47e ust. 2) oraz zobowiązany jest do ponoszenia opłat za usunięcie drzew i krzewów ( art. 47f ust.1). W ocenie organu odwoławczego przez pojęcie " władający nieruchomością" na gruncie ustawy o ochronie przyrody należy rozumieć osobę sprawującą faktyczne władztwo nad nieruchomością,
a więc posiadacza samoistnego, posiadacza zależnego (np.: dzierżawcę), jak
i właściciela nieruchomości, pod warunkiem, że nie przekazał tego władztwa na rzecz innego podmiotu.
Z treści art. 47f ust. 5 ustawy o ochronie przyrody wynika, że ustawodawca wprowadził wymóg, aby wniosek o zezwolenie na wycinkę zieleni zawierał m.in. przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzew lub krzewów oraz w odniesieniu do samych krzewów- wielkość powierzchni, z której ma zostać usunięta roślinność. Organ odwoławczy stwierdził ,że podziela stanowisko organu pierwszej instancji, że usunięcie drzew i krzewów z terenu przedmiotowej działki leży w prawnym i faktycznym interesie dzierżawcy - inwestora Spółki " C." S.A., a nie wnioskodawców- H. i J. R., Usunięcie drzew z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położonej w obrębie [...] pomiędzy ulicami: [...] i [...] w W. wiąże się ściśle z koniecznością przygotowania terenu pod przyszłą inwestycję ww. Spółki. Dlatego też, w ocenie organu, należało przyjąć, że
w świetle powołanej ustawy właściciele nieruchomości – H. i J. R. nie mogą wystąpić
o usunięcie drzew z ww. działki, gdyż to nie oni są aktualnym posiadaczem nieruchomości, inwestorem i gospodarzem budowy, lecz działają jedynie w interesie wymienionego dzierżawcy. To przesądza o braku legitymacji po stronie H. i J. R. do skutecznego ubiegania się o zgodę organu na usunięcie zieleni kolidującej
z zaplanowaną na nieruchomości inwestycją, pomimo tego, że w umowie dzierżawy zobowiązali się do przygotowania terenu pod realizację potrzeb dzierżawcy. Postanowienia umowy cywilnoprawnej kształtują stosunki prawne pomiędzy stronami, to jednak nie przesądzają o możliwości uzyskania przez wydzierżawiającego zezwolenia na usunięcie drzew z tego powodu, że inny podmiot zamierza zrealizować planowaną inwestycję. Podmiotem uprawnionym w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów może być jedynie władający nieruchomością, zaś właściciel nieruchomości ma prawo uczestniczenia w tym postępowaniu. Uprawnienie do ubiegania się o usunięcie drzew z przedmiotowej działki posiada dzierżawca - Spółka "C." S.A., ponieważ jest aktualnym gospodarzem inwestycji na tej nieruchomości, z której zachodzi potrzeba usunięcia drzew, posiada pozwolenie na budowę i prowadzi stosowne działania pod przyszłe zamierzenie inwestycyjne.
Zdaniem organu przyjęcie innego stanowiska, pozostawałoby w sprzeczności
z przepisami ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody i mogłoby prowadzić do obejścia prawa w zakresie ponoszenia przez inwestora opłat za usunięcie drzew. Podniesiono ponadto, że organowi pierwszej instancji uszło uwadze, iż postępowanie w odniesieniu do wydania zezwolenia na wycięcie drzewa owocowego (mirabelki) oznaczonego numerem 6 było bezprzedmiotowe, ponieważ w świetle art. 47e ust. 4 pkt 1 cyt. wyżej ustawy o ochronie przyrody nie jest wymagane wydanie zezwolenia na usunięcie z nieruchomości drzew i krzewów owocowych, o ile nie jest to nieruchomość wpisana do rejestru zabytków.
Skardze ma powyższą decyzję H. i J. R. m.in. podnieśli, iż nie zgadzają się ze stanowiskiem organu, że nie mają legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o usunięcie drzew z terenu działki nr [...], stanowiącej ich własność. Zdaniem skarżących, jako właściciele są również władającymi przedmiotową działką, co w oparciu o art. 47e ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody jednoznacznie przesądza, iż są uprawnieni do wystąpienia z rzeczonym wnioskiem. Prawo własności na gruncie art. 140 k.c. utożsamiane jest z dwoma podstawowymi atrybutami: korzystania z rzeczy oraz rozporządzania rzeczą, ograniczonymi jednocześnie - przez przepisy ustaw, zasady współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarcze przeznaczenie danej własności. Zdaniem skarżących, ustawodawca w przepisie art. 47 e ust. 2 cyt. ustawy nie zawęził zakresu podmiotowego osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o wycięcie drzew definiując ustawowo " władającego" wyłącznie jako posiadacza, w związku z tym, właściciel nieruchomości z takim wnioskiem może wystąpić. W żadnym akcie prawnym nie znajduje oparcia stanowisko organu, że przesłanką skutecznego ubiegania się
o pozwolenie na wycięcie drzew jest uzyskanie jakiegokolwiek pozwolenia, w tym na prowadzenie budowy lub faktyczne prowadzenie jakichkolwiek działań na nieruchomości. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.47 e ust. 2 ustawy o ochronie przyrody w zakresie pojęcia " władający nieruchomością" a przez to naruszających art. 6 i art. 7 kpa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło
o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto dodano, że pojęcie "władający nieruchomością " należy utożsamiać
z faktycznym władztwem nad nieruchomością związanym z fizyczną na niej obecnością
i w zawiadywaniu nią w określony sposób. Właściciel nieruchomości, jako podmiot mający tytuł do najszerszego korzystania z nieruchomości może być posiadaczem
(podmiotem sprawującym faktyczne władztwo), ale tylko wtedy, gdy w drodze stosunku obligacyjnego nie wyzbędzie się władztwa na rzecz innego podmiotu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), zadaniem sądu jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dacie ich wydania. W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż w wbrew zarzutom skargi kwestionowana decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności.
Na wstępie należy zauważyć, iż organ odwoławczy prawidłowo przyjął na podstawie art.158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92, poz.2004r.), która weszła w życie z dniem 1 maja 2004r., z wyjątkiem art. 39 i art. 134 pkt 2, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2005r., iż do spraw wszczętych
i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, w więc przepisy ustawy z dnia 16 października 1991r.
o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.), zwaną dalej ustawą.
Z akt sprawy wynika, iż wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło w dniu 22 stycznia 2004r.- wpłynięcia do organu pierwszej instancji wniosku H. i J. R. o wydanie zezwolenia na wycięcie 7 drzew z działki nr [...], położonej w obrębie [...] przy ul. [...]
w W.
Wymagania dotyczące utrzymania drzew i krzewów we właściwym stanie oraz potrzeby uzyskania stosownego pozwolenia na ich usunięcie zostały umieszczone
w ustawie z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody w rozdziale 5a dotyczącym " Ochrony walorów krajobrazowych, terenów zieleni, drzew i krzewów" ,
Przepis art. 47e ust. 1 ustawy określa zasadę, że władający nieruchomością mają obowiązek utrzymywać we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na nieruchomościach będących w ich władaniu.
Usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta wydanym na wniosek władającego. Organ ten może uzależnić udzielenie zezwolenia od przeniesienia drzew lub krzewów we wskazane przez siebie miejsce albo zastąpienia drzew i krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami ( art. 47e ust. 2 ustawy).
Jak stanowi art. 47f ust. 5 ustawy wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać dane dotyczące gatunku drzewa, obwodu jego pnia, przeznaczenia terenu, na którym rośnie drzewo, przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzewa lub przyczynę i termin usunięcia drzewa lub przyczynę i termin zamierzonego usunięcia krzewów oraz wielkość powierzchni, z której zostaną usunięte krzewy.
Wykładnia językowa oraz systemowa art. 47e ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 47f ust. 5 ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prowadzi do konkluzji, że jedynie podmiot faktycznie władający nieruchomością może być adresatem decyzji zezwalającej na wycinkę drzew i krzewów. Innymi słowy, chodzi o podmiot, który sprawuje faktyczne władztwo nad nieruchomością, przy czym władztwo to może wynikać z tytułu własności albo z tytułu posiadania w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, tj. faktycznego władania nieruchomością, jak właściciel, ale także, ten który faktycznie włada nieruchomością jak użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawa, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą.
Trafnie podniósł organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że pojęcie "władający nieruchomością" należy utożsamiać z faktycznym władztwem nad nieruchomością związanym z fizyczną na niej obecnością i zarządzaniem nią
w określony sposób. Stanowisko to znajduje oparcie w art. 47f ust. 2 ustawy, bowiem, jak już powiedziano powyżej, ustawodawca w przepisie tym wskazał na obowiązek władającego nieruchomością podania we wniosku przeznaczenia terenu , na którym rośnie drzewo przewidziane do usunięcia oraz przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzewa a w przypadku usunięcia krzewów przyczynę i termin ich usunięcia. Te ustawowe wymogi wniosku, a w szczególności określenie przeznaczenia terenu, powodu oraz przewidywanego terminu usunięcia drzewa i krzewów może podać podmiot władający nieruchomością, który ma interes prawny i faktyczny w uzyskaniu zezwolenia ze względu na osiągnięcie zamierzonego celu, wynikającego z faktycznego jego władztwa na nieruchomością. Oznacza to, że właściciel nieruchomości będzie uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew
z nieruchomości, o ile swego władztwa do nieruchomości nie utracił na rzecz innego podmiotu w drodze umowy obligacyjnej, np. umowy dzierżawy. W przeciwnym razie legitymację do wystąpienia z tego rodzaju wnioskiem będzie miał podmiot, który jest posiadaczem samoistnym bądź zależnym. Właścicielowi nieruchomości, jak słusznie zauważył organ odwoławczy będzie przysługiwało prawo uczestniczenia
w postępowaniu administracyjnym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący – H. i J. R., pomimo iż są właścicielami działki nr [...] położonej przy ul. [...] i ul. [...] w W. nie są uprawnieni do ubiegania się o zezwolenie na usunięcie drzew z terenu tej działki, ponieważ władającym faktycznie tą nieruchomością jest " C." S.A. na mocy umowy dzierżawy zawartej ze skarżącymi. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, planowana wycinka drzew z terenu tej działki wiąże się ściśle
z inwestycją tej Spółki, polegającą na budowie budynku biurowca wraz z zapleczem infrastrukturalnym i parkingami, przewidzianą do realizacji na przedmiotowej nieruchomości. Oznacza to, że w interesie Spółki, a nie skarżących, jest uzyskanie zezwolenia na wycięcie 7 drzew wskazanych w "Projekcie [...]", sporządzonym w dniu [...].02.2004r.
W orzecznictwie i literaturze przedmiotu ugruntował się pogląd, że obowiązek publicznoprawny nie może być przenoszony umową cywilnoprawną, gdyż strony takiej umowy w sposób swobodny regulują wzajemne prawa i obowiązki, natomiast obowiązek publiczno -prawny, wynika z przepisu prawa materialnego i jest kierowany do oznaczonego podmiotu. Oznacza to, że chociaż skarżący w umowie dzierżawy z dnia
7 stycznia 2002r. ( § 6 ust. 3) przyjęli na siebie obowiązek wystąpienia do organów administracji o zgodę na usunięcie drzew z terenu dzierżawionej nieruchomości, to jednak nie może on wywierać skutku w sferze prawa materialnego, jeżeli z przepisu tego prawa wynika brak uprawnienia do uzyskania takiej zgody przez zobowiązanego.
Z przyczyn wymienionych powyżej, wobec bezzasadności zarzutów skargi i braku podstaw prawnych, które należałoby wziąć pod rozwagę z urzędu niezależnie od zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.