IV SA/Wa 1419/21

IV SA/Wa 1419/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Dąbrowska
Jarosław Łuczaj /sprawozdawca/
Kaja Angerman /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 880/22 - Wyrok NSA z 2023-11-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 55
art. 90 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 3, art. 88 ust. 2, ust. 3 ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 7 art. 89 ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO, organ odwoławczy lub organ) utrzymało w mocy decyzję Starosty C. (dalej: Starosta lub organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], w sprawie wymierzenia Gminie Miejskiej C. kary pieniężnej za zniszczenie 10 drzew gatunku wiąz, rosnących na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...], obręb [...] w C..
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
Opisaną wyżej decyzją, wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji odmówił umorzenia wszczętego z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia Gminie Miejskiej C. administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie wskazanych drzew gatunku wiąz, spowodowane wykonaniem prac w obrębie ich koron w kwietniu 2019 r. Jednocześnie organ ten wymierzył Gminie Miejskiej C. administracyjną karę pieniężną w wysokości 37.150 zł za zniszczenie 10 tych drzew i orzekł o odroczeniu terminu płatności tej kary w wysokości jej 70%, tj. w kwocie 26.005 zł na okres 5 lat od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna i zobowiązał Gminę do uiszczenia 30% tej kary, tj. 11.145 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Starosta stwierdził też, że kara w wysokości 70% podlega umorzeniu po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stanie się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzew lub braku ich żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego, a także że w przypadku stwierdzenia, że drzewa obumarły przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stanie się ostateczna, karę uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od pomiotu ukaranego.
Organ I instancji uznał za udowodnioną okoliczność zniszczenia drzew na skutek niewłaściwie wykonanych prac w obrębie ich koron. Powołując się na ekspertyzę dendrologiczną wykonaną przez biegłego T. L. oraz dwie uzupełniające opinie złożone w toku postępowania, w których biegły stwierdził, że w przypadku wszystkich 10 drzew dokonano silnych cięć przekraczających 50% ich koron, co stanowi zniszczenie drzew w rozumieniu art. 87a ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. W uzasadnieniu decyzji Starosta przedstawił zasady ustalania wysokości kary pieniężnej za zniszczenie drzew. Wskazał także, że na podstawie art. 88 ust. 4 i 5 ustawy, odroczył termin płatności kary za zniszczenie drzew na okres 5 lat w wysokości 70% kary.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Gmina Miejska C., zarzucając jej naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy, poprzez bezpodstawne uznanie, że strona dokonała zniszczenia 10 wiązów na skutek niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych, mimo że nie doszło do powyższej okoliczności w sposób uzasadniający nałożenie na kary. Gmina zarzuciła również naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 oraz art. 77, art. 86 i art. 107 kpa, poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności poprzez brak rzetelnego i spełniającego wymogi procedury zgromadzenia materiału dowodowego oraz uzasadnienia okoliczności dowodowych stanowiących podstawę do wydania decyzji.
W ocenie Gminy, opinia dendrologiczna sporządzona na użytek niniejszej sprawy przez T. L. jest niepełna i nierzetelna i w takim kształcie nie powinna stanowić podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego. W szczególności odwołująca zakwestionowała materiał zdjęciowy, którym posługiwał się biegły przy wydawaniu decyzji, wskazując na brak potwierdzenia daty wykonania zdjęć, jak również zarzuciła biegłemu niepełne zbadanie drzew pod kątem ich stanu fizycznego, z ograniczeniem jedynie do ustaleń stopnia zniszczenia koron drzew. Gmina zarzuciła również, że w dokonanych pomiarach wiązów nie dokonano ich oceny pod względem fitosanitarnym oraz pokroju korony drzew, ograniczając się do dokonania fizycznego pomiaru obwodu pni wiązów. Z uwagi na podniesione okoliczności odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości, uznając je za bezprzedmiotowe, gdyż utrzymanie uformowanego kształtu korony nie stanowi zniszczenia drzew.
Po przeanalizowaniu akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
SKO uznało, że zarzut dotyczący braku oceny żywotności drzew nie miał znaczenia dla niniejszego postępowania, bowiem do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa nie jest niezbędne ustalenie stanu drzewa po wykonaniu cięcia, gdyż już samo usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% jego korony traktowane jest jako zniszczenie drzewa. Natomiast kwestia stanu fizycznego drzewa jest sprawą wtórną, badaną po okresie odroczenia płatności 70% kary na okres 5 lat.
Odnosząc się natomiast do zastrzeżeń w kwestii braku wiarygodności zdjęć przedstawionych w uzupełniającej opinii biegłego z lutego 2021 r. organ odwoławczy wskazał, że zdjęcia nr 1, nr 2, nr 3, nr 4 oraz nr 7 – pobrane ze strony internetowej portalu www.[...].pl, będącej lokalnym wydawnictwem internetowym publikującym informacje z miasta C., mogą być potraktowane jako wiarygodne i miarodajne do oceny wielkości korony drzew sprzed dokonanych cięć. W ocenie Kolegium, wbrew twierdzeniom odwołującej, możliwe jest ustalenie czasu wykonania powyższych zdjęć. Z zamieszczonego pod zdjęciem nr 3 linku do strony internetowej portalu wynika, że zdjęcie dotyczy postawienia przy zbiegu ul. S. i ul. F. (na działkach, na których rosną wiązy objęte postępowaniem) zabytkowego parowozu. Jak wynika z informacji umieszczonych w artykule – parowóz został w tym miejscu posadowiony w listopadzie 2018 r., co jest informacją powszechnie dostępną. W związku z tym można z całą pewnością przyjąć, że wykonane zdjęcia dotyczą okresu od listopada 2018 r. do kwietnia 2019 r., tj. do dnia podjęcia prac wycinkowych przez Gminę. Obrazują więc one wielkość koron wiązów bezpośrednio przed dokonaniem cięć w kwietniu 2019 r., które w ocenie biegłego doprowadziły do zniszczenia drzew. Przez pojęcie "korona, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa", o którym mowa w art. 87a ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, należy rozumieć stan korony istniejący w momencie wykonywania cięć w obrębie korony.
Na zdjęciach widoczne są drzewa oznaczone w opinii numerami 1, 2, 7, 6 i 8, w odniesieniu do których bezsprzecznie możliwe jest ustalenie wielkości wykonanych cięć (zdjęcie nr 4 opinii). Co więcej, w przedłożonej przez odwołującą opinii prywatnej biegłego T. D. z 23 października 2019 r. – na fotografii nr 1 "Aleja wiązów z nachodzącymi na siebie konarami zima 2019" wyraźnie widać, jaki kształt i wielkość miały korony wiązów oraz że odpowiadały wielkościom wskazanym na zdjęciach przyjętych do opinii przez biegłego T. L. Na powyższym zdjęciu widoczne jest również, że wiązy miały zbliżony kształt koron. Zdjęcia z tej opinii nie były przez Gminę kwestionowane.
Biegły T. L. wskazał ponadto w swojej opinii, że pozostałe drzewa o numerach 3, 4, 5, 9 i 10 zostały obcięte w takim samym zakresie, co drzewa numer 1, 2, 6 ,7 i 8, o czym świadczy dokumentacja fotograficzna – zdjęcia nr 11, nr 12 i nr 13.
W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo ocenił opinię pod kątem jej przydatności dla potrzeb niniejszego postępowania.
Odnosząc się do argumentu podniesionego w odwołaniu, że cięcia wynikały z konieczności usunięcia gałęzi suchych i krzyżujących się, organ odwoławczy uznał go za nieudowodniony. Odwołująca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów potwierdzających konieczność usunięcia gałęzi suchych w tak dużym zakresie, jak 50% korony drzewa.
Ponadto w wyjaśnieniach Gminy z dnia [...] kwietnia 2019 r. wskazano, że celem dokonanych cięć w 2018 r. było utrzymanie uformowanego kształtu korony. Tymczasem w piśmie Prezydenta Miasta C. z [...] marca 2019 r. – zlecenie wykonania usługi przez P. sp. z o.o., w punkcie 17. wskazano, że zleca się czynność "Obniżenie koron drzew gat. wiąz przy ul. F.". W zleceniu nie wskazano więc, że dotyczy ono usunięcia gałęzi suchych lub krzyżujących się, ani też nie zawarto informacji o formowaniu koron drzew. W zleceniu znajduje się jedynie informacja o konieczności obniżenia korony wiązów.
Odmienną z kolei konieczność wykonania cięć wskazuje przedsiębiorstwo świadczące dla odwołującej usługi, które w piśmie z [...] października 2019 r. skierowanym do Gminy wskazuje, że "drzewa wskazane w ekspertyzie dendrologicznej po silnych wiatrach, które występowały w marcu br. miały uszkodzone gałęzie, które mogły stanowić zagrożenie dla spacerujących aleją ludzi".
W związku z powyższym nie jest do końca jasne – jak wynika z odwołania również dla Gminy – z jakich przyczyn korony drzew zostały wycięte w ponad 50%: czy wynikało to z konieczności utrzymania uformowanego kształtu koron drzew, czy z konieczności usunięcia gałęzi obumarłych, czy z konieczności usunięcia gałęzi nadłamanych. W ocenie Kolegium, jeśli strona powołuje się na przesłankę wyłączającą jej odpowiedzialność za zniszczenie drzew, to powinna skonkretyzować z jakich przyczyn dokonała cięć, które nie skutkują nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej. Zadaniem organu I instancji nie jest poszukiwanie wszelkich dowodów na potwierdzenie tezy zgłaszanej przez stronę, tym bardziej, że sama strona nie wie z jakiej przesłanki chciałaby skorzystać.
W sporządzonej na potrzeby postępowania opinii biegły wskazał jednoznacznie, że wykonane cięcia nie mogą zostać zakwalifikowane jako zgodne z art. 87a ust. 2 ustawy, a więc jako cięcia zmierzające do usunięcia gałęzi obumarłych lub do utrzymania uformowanej korony drzewa. Ponadto biegły wskazał, że cięcia zlecone w 2018 r. nie mogły mieć również charakteru cięć formujących, co wynika ze zdjęć przedstawiających korony drzew w 2019 r. Na jesieni 2018 r. i wczesną wiosną 2019 r. drzewa były znacznie wyższe, a ich średnica większa niż po cięciach wykonanych w 2019 r. Biegły zwrócił również uwagę na nieodpowiednie dokonywanie cięć bez pozostawiania "pomp zasilających".
Opinia sporządzona przez biegłego T. L. jest jasna, logiczna, spójna i zupełna i w ocenie Kolegium mogła stanowić dowód w niniejszym postępowaniu.
Zdaniem odwołującej, oględziny drzew dokonane przez organ [...] maja 2020 r., podczas których doszło do wykonania pomiarów drzew, nie potwierdziły prawidłowości pomiarów wykonanych w lipcu 2019 r. przez biegłego bez udziału Gminy, więc nie mogły stanowić podstawy do nałożenia kary. W tym przedmiocie SKO wskazało, że w wydanej decyzji do wymiaru kary organ I instancji przyjął obwody pni wiązów wskazane w opinii biegłego T. L. sporządzonej w lipcu 2019 r., a więc w czasie bliskim wykonaniu cięć przez Gminę. Po upływie roku od daty wykonania cięć organ I instancji dokonał oględzin drzew z udziałem odwołującej, z czego sporządzono protokół. Wynika z niego, że obwody drzew były większe, niż wskazane przez biegłego i tak drzewo:
- nr 1 w opinii miało obwód 85 cm, w protokole 86 cm,
- nr 2 w opinii miało obwód 73 cm, w protokole 74 cm,
- nr 3 w opinii miało obwód 80 cm, w protokole 81 cm,
- nr 4 w opinii miało obwód 66 cm, w protokole 67 cm,
- nr 5 w opinii miało obwód 75 cm, w protokole 76 cm,
- nr 6 w opinii miało obwód 86 cm, w protokole 88 cm,
- nr 7 w opinii miało obwód 55 cm, w protokole 58 cm,
- nr 8 w opinii miało obwód 74 cm, w protokole 76 cm,
- nr 9 w opinii miało obwód 73 cm, w protokole 75 cm,
- nr 10 w opinii miało obwód 76 cm, w protokole 79 cm.
Z powyższego porównania wynika, że każde z drzew po roku miało przyrost obwodu pnia o 1, 2 lub 3 cm i obwód ten był zbliżony do pomiaru dokonanego przez biegłego w 2019 r. bezpośrednio po wykonanych cięciach. W związku z powyższym organ I instancji zasadnie przyjął do wyliczenia wysokości kary obwody pni wskazane przez biegłego, które nie odbiegały na niekorzyść strony od pomiarów dokonanych w 2020 r. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że dowód z oględzin drzew został przez Kolegium zlecony w poprzednich decyzjach z uwagi na rozbieżności pomiędzy opinią złożoną przez Gminę, a opinią biegłego sporządzoną na potrzeby niniejszego postępowania. Z dokonanych oględzin wynika, że opinia złożona przez odwołującą dotyczyła innych drzew, niż objęte niniejszym postępowaniem, albo też ujęte w niej drzewa zostały przedstawione w innej kolejności niż w opinii biegłego L., co nie jest obecnie możliwe do zweryfikowania ze względu na brak odpowiednich oznaczeń w tej opinii, bowiem dokonane tam pomiary odbiegają od tych ustalonych przez biegłego T. L. oraz obwodów ustalonych podczas oględzin z udziałem Gminy. Argument podnoszony przez odwołującą miałby uzasadnienie, gdyby organ I instancji nie dysponował pomiarami dokonanymi przez biegłego w 2019 r. i opierał się wyłącznie na pomiarach dokonanych w 2020 r., gdyż wówczas ustalenie wysokości kary na podstawie oględzin dokonanych rok po zniszczeniu drzew naruszałoby art. 85 ust. 1 oraz 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów SKO uznało złożone odwołanie za niezasadne i orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Gmina Miasta C., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła ją w całości i zarzuciła jej naruszenie:
- art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, poprzez bezpodstawne uznanie, że strona dokonała zniszczenia 10 drzew gatunku wiąz na skutek niewłaściwych zabiegów pielęgnacyjnych, mimo iż zarówno organ I, jak i II instancji nie ustaliły czy doszło do zniszczenia drzew, a tym samym brak było podstaw do nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej;
- art. 88 ust. 3, 4 i 5 ustawy o ochronie przyrody, poprzez wymierzenie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie 10 drzew gatunku wiąz, podczas gdy brak było podstaw do nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej, bowiem jej działania były legalne;
- art. 87a ust. 2 w związku z art. 87a ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, poprzez brak ustalenia, czy przycinka 10 drzew gatunku wiąz dokonana przez skarżącą w 2019 r. przekroczyła 50% korony danego drzewa, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, a tym samym brak podstaw do nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej;
- naruszenie art. 7, art. 8 w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, polegające na braku wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji dowolną ocenę stanu faktycznego oraz zaniechanie dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych, polegających na błędnym uznaniu, że Gmina Miejska C. dokonała zniszczenia 10 drzew gatunku wiąz, podczas gdy z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ta okoliczność nie wynika, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 oraz art. 77 § 1, art. 86 i art. 107 kpa, poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności poprzez brak rzetelnego i spełniającego wymogi procedury zgromadzenia materiału dowodowego oraz uzasadnienia okoliczności dowodowych stanowiących podstawę do wydania decyzji, w szczególności pominięcie oświadczeń skarżącej, niewłaściwe dokonanie oceny dokumentacji fotograficznej, niewłaściwe dokonanie oględzin przez dokonanie nieprawidłowych pomiarów obwodów drzew gatunku wiąz, podczas której to czynności nie uczestniczyli przedstawiciele skarżącej i nie odniesienie się do ekspertyzy T. D. i tym samym nieustalenie stanu faktycznego umożliwiającego wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, m.in. poprzez nieuwzględnienie, bądź nieprawidłowe przeprowadzenie wszystkich dowodów;
- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez utrzymanie przez SKO w mocy decyzji organu I instancji, która została wydana na podstawie nieustalonego stanu faktycznego i oparcie rozstrzygnięcia przez organ zarówno I, jak i II instancji wyłącznie na opinii biegłego T. L., pominięcie opinii T. D. znajdującej się w aktach sprawy oraz przyjęcie jej za podstawę rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy w sprawie zachodzi naruszenie przepisów postępowania oraz konieczność wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jego rozstrzygnięcie, co winno skutkować uchyleniem przez SKO decyzji organu I instancji;
- art. 138 § 1 pkt 2 kpa, poprzez jego niezastosowanie przez organ II instancji, co skutkowało brakiem uchylenia decyzji organu I instancji i brakiem orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy albo umorzenia postępowania I instancji w całości, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zaszła konieczność zastosowania ww. przepisu przez organ II instancji;
- art. 189f kpa, poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie, w następstwie czego nie doszło do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty C. z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w całości i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.
Podnieść w tym miejscu należy, że Sąd w całości podzielił ustalenia organów obu instancji i wyrażoną przez nie ocenę prawną stanu faktycznego. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że nie budzi żadnych wątpliwości, ani nie był kwestionowany przez skarżącą – sposób ustalenia i wysokość przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej w przyjętym stanie faktycznym.
Stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej: ustawa), wójt, burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Czynności, o których mowa w art. 83-89 w zakresie w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy – z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu – wykonuje starosta (art. 90 ust. 1 ustawy).
Zgodnie z art. 87a ust. 5 ustawy, usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ustępie 2, stanowi zniszczenie drzewa.
Z kolei cele usunięcia gałęzi określone w art. 87a ust. 2 ustawy, to:
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
2) utrzymanie uformowanego kształtu korony drzewa;
3) wykonywanie specjalistycznych zabiegów w celu przywrócenia statyki drzewa.
Wykładnia przytoczonych przepisów prowadzi do wniosku, że administracyjna kara pieniężna za zniszczenie drzewa jest wymierzana w sytuacji, gdy zostanie ustalone, iż zostały usunięte gałęzie drzewa w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa oraz że usunięcie gałęzi w takim wymiarze nie miało na celu usunięcia gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymywania uformowanego kształtu korony drzewa lub też wykonania specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa.
Do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa nie jest zatem niezbędne ustalenie stanu drzewa po wykonaniu cięcia, gdyż już samo usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% jego korony traktowane jest jako zniszczenie drzewa. Natomiast kwestia stanu fizycznego drzewa po dokonaniu cięcia, w tym usunięciu gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% jego korony – jest sprawą wtórną, badaną po okresie odroczenia płatności 70% kary na okres 5 lat. W związku z tym w postępowaniu administracyjnym organy I i II instancji na etapie wymierzania administracyjnej kary pieniężnej dokonują jedynie ustaleń w zakresie wielkości dokonanego usunięcia, a więc czy przekracza ono 50% korony drzewa rozwiniętej w całym okresie rozwoju drzewa. Dlatego na potrzeby wymierzenia kary organy nie były zobowiązane do badania stanu drzewa po wykonanym cięciu.
Zgodnie z poglądem ukształtowanym w orzecznictwie sadów administracyjnych przez pojęcie "korona, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa", o którym mowa w art. 87a ust. 4 ustawy, należy rozumieć stan korony istniejący w momencie wykonywania cięć w obrębie korony (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 796/18, LEX nr 2685218, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 971/18, LEX nr 2598776, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 737/18, LEX nr 2589048).
Stanowisko, że została spełniona przesłanka wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, organy oparły na dwukrotnie uzupełnianej opinii biegłego z zakresu dendrologii T. L. Organy obu instancji dokonały oceny tej opinii i uznały jej wnioski za wystarczające dla wymierzenia kary, a Sąd w pełni podzielił tę ocenę. W oparciu o tę opinię możliwe było ustalenie zakresu usunięcia gałęzi, gdyż biegły dokonał analizy koron drzew przed i po dokonaniu cięć. Analiza ta została przeprowadzona w oparciu o zdjęcia pozyskane przez biegłego w trakcie oględzin drzew, jak również z ogólnodostępnych serwisów internetowych. Na tej podstawie możliwe było ustalenie wielkości koron drzew jesienią 2018 r., a więc przed cięciami w kwietniu 2019 r. i porównanie ich po tych cięciach.
Organy dokonały dogłębnej analizy opinii biegłego T. L., co zostało przedstawione powyżej, a Sąd w zupełności podzielił te ustalenia, nie ma więc potrzeby powtarzania wywodu w tym względzie. Podkreślić jednak należy, że opinia ta jest jasna, logiczna, spójna i zupełna i mogła stanowić dowód w postępowaniu administracyjnym, zaś organy nie mogły wkraczać w obszary opinii, które stanowią wiedzę specjalną.
Z kolei przedłożona przez skarżącą prywatna opinia T. D. jest jedynie wyrazem stanowiska strony, a z uwagi na brak prawidłowego oznaczenia poszczególnych drzew nie mogła stanowić podstawy ustaleń organów. Inaczej rzecz ujmując, na jej podstawie nie można ustalić, których konkretnie drzew dotyczyły pomiary. W zakresie przydatności tej opinii prywatnej organy obu instancji wypowiadały się zresztą we wcześniejszych decyzjach, wskazując na jej nieprzydatność.
Zwrócić też trzeba uwagę, że w świetle przepisów ustawy o ochronie przyrody odróżnić należy zniszczenie drzewa, od zachowania przez nie żywotności. Natomiast z prywatnej opinii złożonej przez skarżącą wynika jedynie, że przedmiotowe wiązy zachowały żywotność. Już sama ta okoliczność powoduje nieprzydatność tej opinii dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zgodził się też z organami, że nie zostało udowodnione, iż cięcia wynikały z konieczności usunięcia suchych i krzyżujących się gałęzi, gdyż skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów potwierdzających konieczność usunięcia gałęzi suchych w tak dużym zakresie jak 50% koron drzew. Zresztą stanowisko skarżącej w tym względzie było zmienne: w wyjaśnieniach z 18 kwietnia 2019 r. wskazano, że celem cięć dokonanych w 2018 r. było utrzymanie uformowanego kształtu koron, a w zleceniu wykonania usługi przez P. sp. z o.o. (pismo z [...] marca 2019 r.) wskazano obniżenie koron wiązów, nie wskazując, że dotyczy usunięcia gałęzi suchych lub krzyżujących się, ani też nie zawarto informacji o formowaniu koron drzew. Odmienną z kolei konieczność wykonania cięć wskazało przedsiębiorstwo świadczące usługi dla skarżącej, które w skierowanym do niej piśmie z [...] października 2019 r. wskazało, że "drzewa wskazane w ekspertyzie dendrologicznej po silnych wiatrach, które występowały w marcu br. miały uszkodzone gałęzie, które mogły stanowić zagrożenie dla spacerujących aleją ludzi". W związku z tym nie jest jasne, nawet dla samej skarżącej, z jakich przyczyn korony drzew zostały wycięte w ponad 50% i słusznie organ przyjął, że jeśli strona powołuje się na przesłankę wyłączającą jej odpowiedzialność za zniszczenie drzew, to powinna skonkretyzować z jakich przyczyn dokonała cięć nieskutkujących nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej. Zadaniem organów administracji nie jest poszukiwanie wszelkich dowodów na potwierdzenie tezy zgłaszanej przez stronę, tym bardziej, że sama strona nie wie z jakiej przesłanki chciałaby skorzystać.
Obowiązku gromadzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego nie należy pojmować w ten sposób, że wyłącznie organ jest w każdym wypadku obowiązany do wyszukiwania faktów uzasadniających lub uzupełniających twierdzenie stron oraz poszukiwania i zbierania dowodów mających wskazać istnienie lub nieistnienie tych faktów. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy albo gromadzi dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. W judykaturze wskazuje się, że jakkolwiek w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, to nie może to jednak prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów, które podnosi strona, więc jeśli domaga się ona uznania dodatkowych dowodów, wskazujących na nierzetelność dowodów zgromadzonych w sprawie przez organ, powinna te dowody okazać, by organ mógł je zweryfikować (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2017 r., II OSK 2119/15, LEX nr 2321632).
Co istotne, w swojej opinii biegły T. L. wskazał jednoznacznie, że wykonane cięcia nie mogą zostać zakwalifikowane, jako zgodne z art. 87a ust. 2 ustawy, a więc zmierzające do usunięcia gałęzi obumarłych lub do utrzymania uformowanej korony drzewa. Ponadto biegły wskazał, że cięcia zlecone w 2018 r. nie mogły mieć również charakteru cięć formujących, co wynika ze zdjęć przedstawiających korony drzew w 2019 r. Jesienią 2018 r. i wczesną wiosną 2019 r. drzewa były znacznie wyższe, a ich średnica większa niż po cięciach wykonanych w 2019 r. Biegły zwrócił również uwagę na nieodpowiednie dokonywanie cięć, tj. bez pozostawiania odpowiednich "pom zasilających".
Nie sposób zgodzić się z podniesioną w uzasadnieniu skargi kwestią oględzin drzew, dokonanych przez organ w dniu [...] maja 2020 r. Wbrew twierdzeniom skarżącej, czynność ta potwierdziła prawidłowość pomiarów wykonanych w lipcu 2019 r. przez biegłego bez udziału Gminy, a w konsekwencji te pierwsze pomiary mogły stanowić podstawy do nałożenia kary.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że art. 85 ust. 1 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody nie rozstrzygają wprost w jakim momencie należy dokonać pomiaru obwodu pnia, ale w sprawach tego rodzaju istotne znaczenie mają okoliczności faktyczne w chwili popełnienia deliktu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 339/19, LEX nr 2713387).
Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w wydanej decyzji organ I instancji do wymiaru kary przyjął obwody pni wiązów wskazane w opinii biegłego sporządzonej w lipcu 2019 r., a więc w czasie bliskim wykonaniu cięć przez skarżącą. Po upływie roku od wykonania cięć, organ I instancji dokonał oględzin drzew z udziałem Gminy. Ze sporządzonego z tej czynności protokołu wynika, że po roku każde z drzew miało przyrost obwodu pnia o 1-3 cm i obwody te były zbliżone do pomiaru dokonanego przez biegłego w 2019 r. bezpośrednio po wykonanych cięciach. W związku z powyższym organ I instancji zasadnie przyjął do wyliczenia wysokości kary obwody pni wskazane przez biegłego, które nie odbiegały na niekorzyść strony od pomiarów dokonanych w 2020 r. Należy przy tym wskazać, że dowód z oględzin drzew został zlecony przez organ odwoławczy w poprzednich decyzjach z uwagi na rozbieżności pomiędzy opinią złożoną przez skarżącą, a opinią biegłego zleconą przez organ I instancji. Z dokonanych oględzin wynika, że opinia złożona przez skarżącą dotyczyła innych drzew, niż objęte postępowaniem, albo też ujęte w niej drzewa zostały przedstawione w innej kolejności, niż w opinii biegłego T. L., co nie jest obecnie możliwe do zweryfikowania ze względu na brak odpowiednich oznaczeń w opinii prywatnej, bowiem dokonane tam pomiary odbiegają od tych ustalonych przez biegłego T. L. oraz obwodów ustalonych podczas oględzin z udziałem skarżącej. Słusznie zatem organ podniósł, że argument podnoszony przez skarżącą miałby uzasadnienie, gdyby organ I instancji nie dysponował pomiarami dokonanymi przez biegłego w 2019 r. i opierał się wyłącznie na pomiarach dokonanych w 2020 r., gdyż wówczas ustalenie wysokości kary na podstawie oględzin dokonanych rok po zniszczeniu drzew naruszałby art. 85 ust. 1 oraz 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy art. 189f kpa należy wskazać, że zgodnie z art. 189a ust. 2 kpa, w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru, odstąpienia od nałożenia kary, terminów przedawnienia nakładania kary lub udzielenia ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W związku z faktem, że w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca w sposób wyczerpujący określił przesłanki wymiaru kary pieniężnej za ziszczenie drzewa, przesłanki umorzenia kary, jak również terminy przedawnienia nakładania kary za zniszczenia drzewa, organy obu instancji nie miały podstaw do zastosowania art. 189f kpa.
Powyższe okoliczności wskazują, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały jego poprawnej oceny, właściwe stosując prawo materialne i w rezultacie prawidłowo przeprowadzonego postępowania zasadnie orzekły co do istoty analizowanej sprawy, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. W okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego w stopniu, który mógłby mieć wpływ na jej wynik. Przedstawione w skardze argumenty stanowią jedynie dowolną polemikę ze zgodnym z prawem rozstrzygnięciem, a jako takie pozostają bez wpływu na jego prawidłowość i nie mogły być uwzględnione. Organ II instancji słusznie orzekł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, gdyż nie było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, jak również do umorzenia postępowania w sprawie.
Konkludując, skarżąca bezsprzecznie dokonała usunięcia gałęzi przedmiotowych drzew w wymiarze przekraczającym 50% ich koron, które rozwinęły się w całym okresie rozwoju drzew, co stanowi ich zniszczenie w rozumieniu art. 87a ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, gdyż nie zostało dokonane w celu usunięcia gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymania uformowanego kształtu koron drzew lub jako wykonywanie specjalistycznych zabiegów w celu przywrócenia statyki drzew. Dlatego też były podstawy do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej.
Na zakończenie zauważyć należy, że poza zarzuconymi w skardze Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani innych naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czy naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na powyższe, skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.