IV SA/WA 1204/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy odmowę stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów, uznając, że organ nadzoru prawidłowo ocenił brak rażącego naruszenia prawa.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji uchylającej zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów. Skarżąca spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny uznał jednak, że organ nadzoru prawidłowo ocenił, iż kwestionowana decyzja uchylająca zezwolenie nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa, a zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. było uzasadnione ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie stosowania przepisów o ochronie przyrody po nowelizacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę D. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów. Skarżąca spółka podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz zasad ogólnych postępowania. Sąd, analizując sprawę w kontekście nadzwyczajnego trybu stwierdzenia nieważności decyzji, podkreślił, że musi być ona poprzedzona niewątpliwym ustaleniem rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu, organ nadzoru prawidłowo ocenił, że decyzja uchylająca zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa. Kluczowe było ustalenie, które przepisy ustawy o ochronie przyrody (przed czy po nowelizacji z 2016 r.) mają zastosowanie, co wymagało szerokiego postępowania wyjaśniającego. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy, polegające na uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, było uzasadnione, gdyż organ odwoławczy nie mógł przeprowadzić takiego postępowania wyjaśniającego w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, nie naruszając przy tym zasady dwuinstancyjności. Sąd uznał zarzuty skargi za chybione i oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja uchylająca zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów, wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie stosowania przepisów po nowelizacji, nie jest dotknięta rażącym naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności.
Uzasadnienie
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wymaga niewątpliwego ustalenia rażącego naruszenia prawa. Decyzja uchylająca zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów, wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z powodu konieczności ustalenia, które przepisy (przed czy po nowelizacji) mają zastosowanie, nie narusza rażąco prawa, gdyż organ odwoławczy nie mógł przeprowadzić takiego postępowania wyjaśniającego w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa decyduje oczywistość naruszenia, charakter przepisu i skutki.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach art. 4 § 1
Do postępowań w sprawach dotyczących zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2017 r.), stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata byłaby wyższa niż na podstawie przepisów dotychczasowych.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
u.o.p. art. 83-87
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nadzoru prawidłowo ocenił, że decyzja uchylająca zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy było uzasadnione ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie stosowania przepisów po nowelizacji, co wykracza poza zakres uzupełniającego postępowania dowodowego. Naruszenie zasady dwuinstancyjności nie nastąpiło.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i zasad postępowania administracyjnego. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 6, 8, 12 § 1, 15, 11, 77, 107 § 3 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Organ nadzoru, w tym postępowaniu działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części narusza zasadę dwuinstancyjności.
Skład orzekający
Jarosław Łuczaj
przewodniczący sprawozdawca
Katarzyna Golat
sędzia
Paweł Dańczak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy oraz zasada dwuinstancyjności w kontekście postępowań dotyczących ochrony przyrody."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z nowelizacją przepisów o ochronie przyrody i zastosowaniem art. 138 § 2 k.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności pojęcia rażącego naruszenia prawa i ograniczeń organu odwoławczego. Jest interesująca dla prawników procesualistów i specjalistów od prawa administracyjnego.
“Kiedy uchylenie decyzji zezwalającej na wycinkę drzew nie jest rażącym naruszeniem prawa? Wyjaśnia WSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wa 1204/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-08-22 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2019-05-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Jarosław Łuczaj /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Golat Paweł Dańczak Symbol z opisem 6136 Ochrona przyrody Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III OSK 2319/21 - Wyrok NSA z 2023-05-26 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak,, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant spec. Joanna Ziółkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], wydaną po rozpoznaniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy tę decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji tegoż Kolegium z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] o uchyleniu w całości decyzji Zarządu [...]z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], Zarząd [...] zezwolił na usunięcie [...] sztuk drzew oraz [...] sztuk krzewów o łącznej powierzchni zakrzewienia 382 m2 z terenu nieruchomości przy ul. [...] w [...] (działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]). Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła L., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że z dniem 1 stycznia 2017 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r. poz. 2249), nowelizujące m.in. przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, ze zm.). Kolegium stwierdziło zatem, że nie ulega wątpliwości, iż podstawową okolicznością wymagającą ustalenia w postępowaniu dotyczącym wydania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów jest ustalenie jakie obwody mają drzewa, których dotyczy wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie oraz jakiego rodzaju krzewów dotyczy ten wniosek. W związku z powyższym rozpatrzenie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, przy czym od poczynionych ustaleń zależeć będzie, czy zastosowanie znajdą przepisy znowelizowane ustawą z dnia [...] grudnia 2016 r., czy też przepisy dotychczasowe. W dniu [...] marca 2017 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek [...] S.A. z siedzibą w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...]. Po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekło o odmowie stwierdzenia jej nieważności. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. Spółka [...] zwróciła się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. wskazując, że przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, nowelizujące m.in. przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody pozostają bez wpływu na merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Rozpatrując powyższą sprawę Kolegium zważyło m.in., że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem takiego postępowania jest ustalenie czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, obowiązkiem organu jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa, a to oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym. Organ nadzoru, w tym postępowaniu działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa do stwierdzenia nieważności decyzji, organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Decyzja z dnia [...] lutego 2017 r., [...], została wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W świetle powyższego Kolegium wskazało, iż zadaniem organu w postępowaniu nadzorczym jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy prawne, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji obarczonej kwalifikowaną wadą określoną w art. 156 § 1 kpa nie zależy zatem od uznania organu administracyjnego, lecz stanowi jego obowiązek. Przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowi, że organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], Kolegium wskazało, że organ administracji publicznej, co do zasady, zobligowany jest do stosowania prawa obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy, chyba że obowiązujące przepisy przewidują inne rozwiązanie. Takie inne rozwiązanie w sprawach dotyczących wydawania zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów przewiduje art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r. poz. 2249), zgodnie z którym do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych. Zatem, że w związku z opisaną wyżej ustawą nowelizującą, daleko idącej zmianie uległy przepisy regulujące zasady i tryb postępowania w sprawie wydawania zezwoleń na usunięcia drzew, a tym samym podstawową okolicznością wymagającą ustalenia w postępowaniu dotyczącym wydania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów jest ustalenie jakie obwody mają drzewa, których dotyczy wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie oraz jakiego rodzaju krzewów dotyczy ten wniosek. Kolegium stwierdziło również, że rozpatrzenie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, przy czym od poczynionych ustaleń zależeć będzie, czy zastosowanie znajdą przepisy znowelizowane ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r., czy też przepisy dotychczasowe. W konkluzji decyzji z dnia [...] marca 2019 r. Kolegium stwierdziło, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to jest taki, który nie wymaga wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie takiej decyzji jako aktu organu praworządnego państwa. W związku z powyższym, organ uznał, że kwestionowana decyzja nie narusza przepisu art. 138 § 2 kpa, jak również nie jest obarczona inną kwalifikowaną wadą prawną, skutkującą stwierdzeniem jej nieważności i dlatego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...] S.A. z siedzibą w [...] zaskarżyła ją w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, poprzez błędne przyjęcie, iż brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. , a tym samym uznanie, że niezbędne jest przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego, a także uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w wyniku powstania wątpliwości, co do tego, jakie przepisy winny mieć zastosowanie na gruncie rozpatrywania niniejszej sprawy; 2) art. 6, art. 8, art. 12 § 1, art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez Kolegium naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady legalności działania, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, jak również zasady szybkości postępowania; 3) art. 6, art. 8, art. 11, art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sposób rażący naruszający przepisy prawa powszechnie obowiązującego, pomijając niewątpliwie interes skarżącej, a nadto w sposób, który godzi w zaufanie do organów Państwa, przy tym także nienależyte wyjaśnienie przesłanek, którymi kierowało się Kolegium przy podejmowaniu tej decyzji, co czyni jej uzasadnienie wadliwym. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji, tj. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Przesłanki stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej zostały określone w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa, przy czym stwierdzenie takie jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 kpa i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających ze wskazanego wyżej art. 156 § 1 kpa, który w punkcie 2. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo, w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności, a ustalenia te oparte są na zebranym materiale dowodowym, który potwierdza to w sposób oczywisty. W tym postępowaniu organ nie poddaje analizie całego postępowania zwykłego, lecz jedynie kontroluje, czy wydanie decyzji może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja, a których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Oczywistość naruszenia prawa polega na niebudzącej wątpliwości sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Z kolei skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2011 r., II OSK 1521/10, LEX nr 965192). Jeżeli zaś chodzi o charakter przepisu, który został naruszony, konieczne jest w konkretnej sprawie dokonanie oceny funkcji jaką pełni dany przepis w relacji do całej regulacji dotyczącej tego rodzaju sprawy i czy naruszenie tego przepisu miało rzeczywiście wpływ na treść kwestionowanej decyzji administracyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008/5/76). Mając na uwadze powyższe unormowania, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, iż prawidłowo organ administracji w niniejszej sprawie ocenił, że kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie uchylające decyzję zezwalającą na usunięcie [...] sztuk drzew oraz [...] sztuk krzewów o łącznej powierzchni zakrzewienia 382 m2 z terenu opisanej wyżej nieruchomości nie jest dotknięte wadami prawnymi, mającymi rażący charakter. Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd w zasadzie w całości podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i uznaje za własne poczynione tam ustalenia i rozważania, stąd też nie ma potrzeby ich powtarzania. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi Sąd uznał je w całości za chybione. Podstawą materialno-prawną decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. były przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r. poz. 2249; dalej: ustawa nowelizująca), zatem pod względem zgodności z jej przepisami należało ocenić sporne orzeczenie w zakresie uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2016 r.. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1 (tj. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody; Dz. U. z 2016 r. poz. 2134), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosowało się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepis ten miał więc zastosowanie m.in. w odniesieniu do postępowań dotyczących zezwoleń na usuwanie drzew i krzewów. Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 1 stycznia 2017 r., zaś decyzja Zarządu [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] nie była wówczas ostateczna, stąd też art. 4 ust. 1 miał determinujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie tej decyzji. Wynika z tego, że aby ustalić, które przepisy (znowelizowane, czy też dotychczasowe) należy stosować w sprawie objętej wnioskiem Spółki [...] o zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów, należy przeprowadzić szerokie postępowanie wyjaśniające. Sprowadza się to do konieczności ustalenia: 1) gatunków drzew objętych wnioskiem; 2) ich obwodów na wysokości 130 cm; 3) wysokości opłat za usunięcie drzew na podstawie przepisów dotychczasowych; 4) wysokości opłat za usunięcie drzew na podstawie przepisów znowelizowanych; 5) porównania wysokości opłat w obu przypadkach w celu ustalenia, które opłaty są niższe. Dopiero przeprowadzenie wszystkich tych czynności da odpowiedź na pytanie, które przepisy (znowelizowane, czy też dotychczasowe) znajdą zastosowanie w niniejszej sprawie. Proceduralną podstawę decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. stanowił art. 138 § 2 kpa. Stanowi on, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zastosowanie art. 138 § 2 kpa możliwe jest o tyle, o ile organ odwoławczy nie jest w stanie sanować wad postępowania pierwszoinstancyjnego w przeprowadzonym przez siebie uzupełniającym postępowaniu dowodowym (art. 136 kpa). Przedstawione wyżej niezbędne ustalenia pociągają za sobą konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, o ile nie w całości, to przynajmniej w znacznej części przez organ I instancji. Jest to o tyle istotne, że skutkować będzie zastosowaniem odpowiedniej podstawy prawnej rozstrzygnięcie, zaś zakres postępowania odwoławczego w tej materii wykracza poza granice uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 136 kpa. Działanie takie, w oczywisty sposób naruszałoby określoną w art. 15 kpa zasadę dwuistancyjności, albowiem od ewentualnej decyzji wydanej przez organ II instancji, po przeprowadzeniu takiego kompletnego postępowania w celu zastosowania właściwej podstawy prawnej, już nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Stałoby to również w oczywistej sprzeczności z art. 136 i art. 138 § 2 kpa, ograniczając swobodę działania organu odwoławczego w tym zakresie. Zasada szybkości postępowania określona w art. 12 i art. 35 § 1 kpa stanowiąca, że organy administracji publicznej zobowiązane są załatwiać sprawy szybko bez zbędnej zwłoki, ma wyłącznie charakter procesowy i nie ma prymatu nad zasadą dwuinstancyjności postępowania, która, jako zasada konstytucyjna (art. 78 Konstytucji RP) wyznacza standard postępowania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. II OSK 1564/10, publ. CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że organ odwoławczy jest kompetentny do przeprowadzenia wyłącznie uzupełniającego postępowania dowodowego. Przeprowadzenie przez ten organ postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części narusza zasadę dwuinstancyjności, gdyż każda sprawa powinna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana (co do istoty) przez dwa organy administracji różnych stopni. Tylko tak rozumiana zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego stwarza gwarancje realizacji praw i interesów stron (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 2058/97, LEX nr 43276). Stąd też nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 pka, który po prostu nie miał zastosowania w sprawie. Tym samym organ nie naruszył też żadnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności legalności działania, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej. Nie mogło więc dojść do naruszenia interesu skarżącej, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa. W trakcie postępowania sądowo-administracyjnego nie stwierdzono również, aby badana decyzja z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] - naruszała pozostałe przesłanki określone w art. 156 § 1 kpa. Decyzja ta wydana została przez organ właściwy rzeczowo i miejscowo oraz powołano w niej prawidłową podstawę prawną. Nie dotyczyła ona również sprawy rozstrzygniętej poprzednio inną decyzją administracyjną i została skierowana do osób będących stronami postępowania. Również wykonanie tej decyzji, w dacie jej wydania, nie prowadziło do czynu zagrożonego karą, ani też nie zawierała ona wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Z kolei z uwagi na jej kasatoryjny, nie odnosiłą się do niej przesłąnka z art. 156 § 1 pkt 5 kpa. W związku z tym nie było podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Oceniając zatem zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie uznać należy, że brak jest podstaw do postawienia organowi nadzoru zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłej w sprawie decyzji. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo uznał, że kontrolowane orzeczenie kasatoryjne nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Niezasadne okazały się tym samym zarzuty skargi. Sąd nie stwierdził także, by doszło do naruszenia innych, poza zarzuconymi, przepisów postępowania lub prawa materialnego, bowiem organ dołożył należytej staranności przy wyjaśnianiu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI