IV SA/Po 914/25

IV SA/Po 914/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sąd. WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Wojewody z dnia 4 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 8 lipca 2025 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego P. sp. z o.o. z siedzibą w D. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 4 września 2025 r. nr [...] Wojewoda (dalej również: Wojewoda; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia sprawy z odwołania P. sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej również: spółka P. ; skarżąca; strona), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 2 i art. 146 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. [aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1691]) - dalej: k.p.a., uchylił decyzję Starosty [...] (dalej również: Starosta; organ I instancji) z dnia 8 lipca 2025 r. znak [...] odmawiającą uchylenia decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestycji J. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej również: J. sp. z o.o.; inwestor) obejmującej budowę urządzenia obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych w W. przy ul. [...] na działce nr ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] i w to miejsce: pkt 1) odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa, polegającym na wadliwości procesowej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. braku udziału w tym postępowaniu na prawach strony spółki P. oraz pkt 2) wskazał, że okolicznością, z powodu, której nie uchylono ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) jest art. 146 § 2 k.p.a., tj. w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadające w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Decyzja Wojewody została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, wskazanych w jej uzasadnieniu.
W dniu 10 września 2021 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek J. sp. z o.o. z siedzibą w W. o wydanie pozwolenia na budowę urządzeń obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych w W. przy ul. [...] na działce o nr ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. [...]. Do wyżej wymienionego wniosku załączono m.in. oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz 3 egzemplarze projektu budowlanego, składającego się z projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji.
W dniu 20 marca 2025 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek P. sp. z o.o. z siedzibą w D. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wyżej opisaną decyzją o pozwoleniu na budowę, ze wskazaniem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jak też z żądaniem uchylenia tej decyzji i orzeczenia o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę.
W motywach wniosku wskazano, że skarżąca jest właścicielem działki o nr ewid. [...] (wcześniej działka o nr ewid. [...]) i nie brała udziału na prawach strony w postępowaniu zakończonym powyższą decyzją, o której dowiedziała się z pisma Starosty [...] z dnia 24 lutego 2025 r. (znak: [...], [...], [...]). W dalszej części wniosku podkreślono, że w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości inwestycyjnej widnieje ograniczone prawo rzeczowe polegające na służebności swobodnego przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnego właściciela objętego księgą wieczystą nr [...] Podniesiono, że postawiony w ramach inwestycji płot betonowy uniemożliwia skarżącej korzystania z ustanowionej służebności.
Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2025 r. (znak: [...]) Starosta [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wznowił postępowanie administracyjne zakończone wyżej opisaną decyzją o pozwoleniu na budowę.
W piśmie z dnia 10 kwietnia 2025 r. Starosta wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy [...] z prośbą o przesłanie uwierzytelnionych kopii wszystkich decyzji podziałowych dotyczących działki nr [...] w W. , natomiast w odrębnym piśmie zobowiązał w trybie art. 50 § 1 k.p.a. inwestora do przesłania dokumentów potwierdzających posiadane prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także przedłożenia do wglądu aktu notarialnego dotyczącego ustanowienia służebności.
W dniu 11 kwietnia 2025 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynęło pismo skarżącej z dnia 10 kwietnia 2025 r., do którego załączono wypis z aktu notarialnego ustanowienia służebności na nieruchomości inwestora oraz odpis zupełny księgi wieczystej nieruchomości inwestora, z której wynika fakt wpisania przedmiotowej służebności.
W piśmie z dnia 14 kwietnia 2025 r. (znak: [...]) Burmistrz Miasta i Gminy [...] przesyłał decyzję z dnia 1 lipca 2024 r. (znak: [...]) zatwierdzającą podział działki o nr ewid. [...] na działki o nr ewid. [...] i [...] oraz poinformował, że skarżąca była uznawana za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji mającej polegać na budowie urządzeń obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych na działce o nr ewid. [...], niemniej nie wnosiła ona zastrzeżeń do postępowania.
W piśmie z dnia 6 maja 2025 r. (znak: [...]) Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] (dalej: PODGiK w [...]) poinformował organ, że działka o nr ewid.[...] została podzielona na działki o nr ewid. [...] i [...], a następnie działka o nr ewid. [...] została podzielona na działki o nr ewid. [...] i [...], zaś działka o nr ewid. [...] na działki o nr ewid. [...] i [...]. Z kolei działka o nr ewid. [...] uległa podziałowi na działki o nr ewid. [...] i [...], [...] i [...]. Jednocześnie PODGiK w [...] podkreślił, że "z materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie wynikają informacje o ustanowieniu służebności gruntowej polegającej na prawie dostępu do drogi publicznej".
W dniu 20 maja 2025 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynęła odpowiedź inwestora na wezwanie z dnia 10 kwietnia 2024 r., do którego załączono dokumenty potwierdzające posiadane prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. akt notarialny oraz umowy przeniesienia własności zorganizowanej części przedsiębiorstwa i sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Spółka P. w piśmie z dnia 11 czerwca 2025 r. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o rozważenie poinformowania Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa, ponieważ złożone oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością nie było zgodne z rzeczywistym stanem prawnym.
Decyzją z dnia 8 lipca 2025 r. (znak: [...]), wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., Starosta [...] odmówił uchylenia wyżej opisanej decyzji o pozwoleniu na budowę z powodu braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W motywach decyzji Starosta stwierdził, że po przeanalizowaniu materiału dowodowego organ I instancji podkreślił, że inwestycja nie będzie powodować ograniczeń w zabudowie działek o nr ewid. [...], [...], [...] oraz [...]. Odnosząc się do poruszanych przez skarżącą kwestii, Starosta [...] wyjaśnił, że wprawdzie inwestor zabudował pas terenu, na którym wcześniej została ustanowiona służebność gruntowa, niemniej jednak działania i stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi w zakresie ustanowienia służebności gruntowych reguluje ustawa Kodeks cywilny w art. od 285 do 295, zaś przestrzeganie umowy cywilno-prawnej wynika z zapisów Kodeksu cywilnego (dalej również: k.c.), a nie z Prawa budowlanego. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji zaznaczył, że "ingerencja w ustanowioną na terenie inwestycji służebność gruntową wpłynęła wprawdzie na sposób wykonania prawa własności nieruchomości władnącej (możliwość korzystania), niemniej jednak nie wpłynęła na możliwość zabudowy tej nieruchomości, co jest istotne w odniesieniu do zapisów Prawa budowlanego, gdyż tylko ograniczenie możliwości zabudowy nieruchomości powoduje objęcie nieruchomości obszarem oddziaływania inwestycji, o jakim mowa w art. 3 pkt 20".
Z powyższym stanowiskiem nie zgodziła się spółka P. , która we wniesionym odwołaniu od tej decyzji domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając Staroście [...] naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia, art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w obrocie nieprawidłowej decyzji o pozwoleniu na budowę, która to narusza interes skarżącej; 2. art. 8 i art. 28 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez błędną wykładnię i wskutek tego błędne przyjęcie, że skarżąca nie posiada przymiotu strony; 3. art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, poprzez błędną wykładnię i wskutek tego błędne uznanie, że skarżąca nie jest stroną w sprawie, albowiem planowana inwestycja nie powoduje ograniczeń w zakresie możliwości zagospodarowania działek stanowiących własność skarżącej; 4. brak ustaleń faktycznych polegających na ustaleniu, że skarżąca była na każdym etapie informowana o postępowaniu o warunkach zabudowy, podczas gdy korespondencja w tej sprawie była kierowana na inny adres.
Motywując swoje rozstrzygnięcie, Wojewoda w uzasadnieniu decyzji z dnia 4 września 2025 r. przywołał uwarunkowania dotyczące postępowania wznowieniowego, wynikające z art. 145 § 1, art. 146 § 2, art. 148, art. 149 § 2 i art. 151 § 1 k.p.a. i podkreślił, że jeżeli ponowna ocena stanu sprawy prowadzi do wniosku, iż postępowanie, pomimo zaistnienia przesłanek formalnych do jego wznowienia, nie skutkuje jednak żadną wadą materialną, która uniemożliwiłaby wydanie decyzji odpowiadającej w swej istocie decyzji dotychczasowej, nie można uchylić decyzji kończącej postępowanie.
W ocenie Wojewody, istota problemu przedmiotowej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy P. sp. z o.o. posiada interes prawny do bycia stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, a w konsekwencji, czy jej pominięcie przy wydawaniu decyzji oznacza, że w sprawie spełniona została przesłanka wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż z akt sprawy wynika, że wnioskodawca swój przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji o udzieleniu pozwoleniu na budowę wywodzi z prawa własności nieruchomości położonych w sąsiedztwie terenu inwestycyjnego oraz z ograniczonego prawa rzeczowego ciążącego na nieruchomości inwestycyjnej, polegającego na prawie swobodnego przechodu i przejazdu do drogi publicznej.
Zdaniem organu II instancji, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, dla nieruchomości inwestycyjnej, tj. działki nr [...] (aktualnie: działki o nr ewid. [...] i [...]) księgę wieczystą o nr [...] prowadzi Sąd Rejonowy w [...].
Organ odwoławczy wskazał na to, że w powyższej księdze w dziale III Prawa, Roszczenia I Ograniczenia widnieje ograniczone prawo rzeczowe związane z inną nieruchomością: "nieodpłatna i na czas nieoznaczony służebność gruntowa polegająca na prawie dostępu do drogi publicznej, zatem na prawie swobodnego przejazdu i przechodu przez nieruchomość obciążoną oraz na prawie przeprowadzenia przez nią wszelkich urządzeń infrastruktury technicznej, w tym na prawie budowy, eksploatacji i remontów instalacji doprowadzających media, zgodnie z załącznikiem graficznym do aktu stanowiącego podstawę wpisu, na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...], zgodnie z § 3 ustęp 1 aktu stanowiącego podstawę wpisu; nieruchomość współobciążona [...]". Powyższe w ocenie Wojewody świadczy o tym, że już podczas procedowania wniosku o pozwolenie na budowę w księdze wieczystej nieruchomości inwestycyjnej widniał wpis dotyczący ustanowienia służebności, którą ustalono na podstawie umowy służebności z dnia 18 marca 2019 r. repertorium [...], a zgodnie z załącznikiem do tejże umowy służebność wyznaczono na działkach o nr ewid. [...] (aktualnie: działka o nr ewid. [...]) i [...] wzdłuż zachodniej granicy działek o nr ewid. [...] (aktualnie: działki o nr ewid. [...], [...], [...] i [...]) i nr ewid. [...] na szerokości 13 m wraz z rezerwą terenów pod skrzyżowania z drogami: gminną - działka o nr ewid. [...] oraz krajową nr [...] na działce o nr ewid.[...]
W takich okolicznościach Wojewoda stwierdził, że w pasie 13 m wzdłuż działki inwestycyjnej ustanowiona jest m.in. służebność przejazdu i przechodu i że słusznie organ I instancji wywodzi, że przymiot strony należy wywodzić z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, a więc w sytuacji, gdy inwestycja ograniczać będzie możliwości zabudowy.
W dalszej części uzasadnienia Wojewoda podniósł, że z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego wynika wprost, że obiekt budowlany, jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.
Według organu odwoławczego zaprojektowanie w miejscu pasa służebności: podziemnego osadnika wstępnego o pojemności 55 m3, reaktorów od nr I do nr III o pojemności 55 m3 każdy, osadnika wtórnego o pojemności 9,36 m3, połączonych ze sobą przewodami tłocznymi oraz zbiornika retencyjnego z filtrem żwirowym i roślinnością wodolubną o powierzchni 1270 m2 oznacza, że skarżącą pozbawia się prawa służebności ustanowionej w księdze wieczystej. Niemniej jednak, według organu należy zwrócić uwagę na to, że realizacja inwestycji nie pozbawia całkowicie dostępu działek o nr ewid. [...], [...], [...] i [...] do drogi publicznej, bowiem dostęp ten jest zapewniony przez pas służebny na działce o nr ewid. [...]. Organ stwierdził, że realizacja inwestycji w tym zakresie wpływa jedynie na ograniczenia w korzystaniu ze służebności.
Odnosząc się do stanowiska skarżącej, organ II instancji powołał się na to, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że inwestor korzystający z przysługującego mu prawa zabudowy powinien mieć na względzie analogiczne uprawnienia innych podmiotów, co oznacza, że w przypadku rzeczywistego istnienia uzasadnionych interesów osób trzecich inwestor zobowiązany jest uwzględnić je na etapie projektowania, w celu zrównoważenia jego własnych zamierzeń z interesami sąsiada. Uwzględnienie uzasadnionego interesu osoby trzeciej może polegać m.in. na przewidzeniu odstępstw od planowanych charakterystycznych parametrów zabudowy (np. poprzez obniżenie tych parametrów względem maksymalnych, jakie dałyby się zrealizować w zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa). Na skutek uwzględnienia tych interesów powinno dojść do "kompromisu inwestycyjnego" polegającego na swego rodzaju zrównoważeniu ograniczeń w maksymalnej możliwości zainwestowania na działkach sąsiednich (wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2803/19).
W podsumowaniu Wojewoda stwierdził, że skarżącej przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę, a więc w sprawie wystąpiła przesłanka wynikająca z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niemniej w dalszym ciągu istnieje możliwość obsługi komunikacyjnej dla nieruchomości skarżącej pasem służebności na działce nr [...], co wpłynęło na okoliczność możliwości realizacji inwestycji w miejscu wskazanym w projekcie zagospodarowania terenu. W związku z tym według organu należało uchylić zaskarżoną decyzję i orzec o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę z naruszeniem prawa, polegającym na wadliwości procesowej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jakkolwiek okolicznością, z powodu której decyzja pierwotna nie może zostać uchylona, jest fakt, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W takich warunkach Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję Starosty z dnia 8 lipca 2025 r. i orzekł o odmowie uchylenia decyzji Starosty [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. o pozwoleniu na budowę, jednocześnie stwierdzając wydanie tej ostatniej decyzji z naruszeniem prawa.
W skardze na decyzję Wojewody z dnia 4 września 2025 r. spółka P. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
1. przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności mapy obrazującej służebność przejazdu przez działkę nr [...] (obecnie działka nr [...]) i działkę nr [...] dołączoną do wniosku o wznowienie postępowania i wobec tego uznanie, że wybudowanie urządzenia obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych na działce nr [...] w dalszym ciągu umożliwia zapewnienie dostępu do drogi publicznej działek skarżącej i wobec tego inwestycja nie będzie powodować ograniczeń w ich zabudowie; b) art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie spowodowane błędnym uznaniem, że w wyniku wznowienia postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę urządzeń obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, podczas gdy zważając na to, że inwestycja zrealizowana na działce nr [...] pozbawia całkowicie dostępu do drogi publicznej dla działki nr [...] oraz częściowo dla działki nr [...] stanowiących własność skarżącej, stanowi to podstawę do uchylenia w całości ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (nr sprawy [...]), zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki (lub terenu) oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę urządzenia obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych położonej przy ul. [...] w gminie [...], obręb [...], działka nr ewid. [...] – ze względu na to, że inwestor nie posiadał prawa do dysponowania na cele budowlane częścią nieruchomości, przez którą przechodzi pas służebności, a zatem nie posiadał prawa zabudowy tej części działki, tymczasem zrealizowanie wskazanej inwestycji doprowadziło do sytuacji, w której to nieruchomości należące do skarżącej nie mają dostępu do drogi publicznej, co pozbawia skarżącą możliwości zabudowy działek, mimo tego, że skarżąca dopóki nie powstały urządzenia obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych, miała zapewniony dostęp do drogi publicznej;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 32 Konstytucji poprzez naruszenie zasady bezstronności i równego traktowania stron postępowania, wyrażające się w przyznaniu prymatu interesom inwestora, który wybudował urządzenia obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych na działce nr [...], a w konsekwencji tego również naruszenie zasady poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów skarżącej, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej;
3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że realizacja inwestycji na działce nr [...] nie pozbawia całkowicie dostępu działek stanowiących własność skarżącej do drogi publicznej, bowiem dostęp ten jest zapewniony przez pas służebny na działce nr [...].
Przy tak sformułowanych zarzutach, które skarżąca rozwinęła i umotywowała w uzasadnieniu skargi, strona wniosła o: 1. uchylenie w całości decyzji Wojewody z dnia 4 września 2025 r. i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) zatwierdzającej projekt zagospodarowania działki oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla J. sp. z o.o. obejmującego urządzenia obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych w W. , przy ul. [...], gmina [...] mającego powstać na działce nr [...]; 2. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, 3. zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca argumentowała, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi prawa, w tym również praw cywilnego oraz, że skoro ustanowienie służebności gruntowej ma zapewnić właściwe korzystanie z nieruchomości skarżących, to nie można uznać, że realizacja inwestycji na działce obciążonej służebnością nie wpłynie na sposób korzystania z nieruchomości władnące, w tym możliwości zagospodarowania i korzystania z takiej nieruchomości.
Końcowo, strona podniosła, że realizacja inwestycji całkowicie pozbawia dostępu do działek stanowiących własność skarżącej do drogi publicznej, bowiem dostęp ten jest zapewniony przez pas służebny na działce nr [...].
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda argumentował, że obowiązek wykazania interesu prawnego spoczywa na wnioskodawcy postepowania wznowieniowego, a nie na organie administracji publicznej i wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie jej w trybie uproszczonym. Ponadto poniósł, że skarżąca w toku postępowania, jak również w samym wniosku o wznowienie postępowania (pomimo szczegółowego wyjaśnienia, jakich nieruchomości jest właścicielem) nie wskazywała na to, że jest również właścicielem działki o nr ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. [...]. Podniósł, że to na wnioskodawcy postępowania wznowieniowego spoczywa obowiązek wykazania interesu prawnego, zwłaszcza gdy opiera swoje żądanie na przesłane wyrażonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W piśmie procesowym z dnia 5 listopada 2025 r., stanowiącym replikę na odpowiedź organu na skargę, strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz rozszerzyła zarzuty podniesione w skardze o: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, skutkujące wydaniem pozwolenia na budowę, mimo tego, że inwestor nie posiadał prawa do dysponowania na cele budowlane tą częścią nieruchomości, przez którą przechodzi pas służebności, a który to został zabudowany urządzeniami obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych na działce nr [...]; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 11 oraz art. 4 Prawa budowlanego oraz art. 285 k.c. polegające na dokonaniu błędnej wykładni i w konsekwencji uznanie, że inwestor złożył prawidłowe oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i wobec tego została spełniona przesłanka do wydania pozwolenia na budowę.
Strona dodała, że mimo iż we wniosku o wznowienie postępowania omyłkowo nie podano działki nr [...], to w toku postępowania podawała szereg informacji, w tym numery ksiąg wieczystych, z których wprost wynika, które działki są własnością skarżącej. Wskazała również na to, że nie można pominąć, iż organ II instancji, wbrew twierdzeniom wskazanym w odpowiedzi na skargę, miał wiedzę o tym, że P. sp. z o.o. jest właścicielem działki nr [...], bowiem wynika to wprost z zaskarżonej decyzji, w której to Wojewoda wskazał w odniesieniu do ustanowionej służebności gruntowej, że "powyższe uprawnienie przeniesiono z urzędu do współciążenia na nieruchomość objętą KW [...]", zaś wskazana księga wieczysta prowadzona jest dla działki nr [...].
Na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wnioski i argumentację przedstawione w skardze i piśmie procesowym z dnia 5 listopada 2025 r. Z kolei pełnomocnik organu okazał fragment mapy projektowej z naniesionymi urządzeniami, którego dotyczy pozwolenie na budowę, obrazujący dostęp działek strony skarżącej do dróg publicznych. Podniósł także, że zrealizowana inwestycja w pasie służebności dostępu takiego nie wyłącza i wskazał, że działka nr [...] ma dostęp do drogi publicznej, tj. ulicy [...], co wynika z druku mapy SIP. Pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi na okazany przez organ materiał graficzny wyjaśnił, że przedmiotowym zarzutem jest pozbawienie drogi publicznej poprzez przysługującą służebność, a nie kwestia dostępu do drogi publicznej z terenu działki należącej do skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przywołany przepis, wespół z przepisami ustrojowymi, wyznacza zakres kontroli sądowoadministracyjnej. Kontrola ta dokonywana jest w granicach sprawy wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (por. np. wyroki NSA z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1799/07, 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 22/08 i 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 73/10 - dostępne w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie zaś z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, w tym przede wszystkim na podstawie przedstawionych przez organ akt postępowania administracyjnego i pism procesowych stron wraz z załącznikami. Analiza i ocena prawna okoliczności niniejszej sprawy nastąpiła na gruncie faktów znajdujących odzwierciedlenie [ewentualnie pominiętych przez organ] w aktach tejże sprawy (por. np. orzecznictwo powołane w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2678/21, dostępnym jw.).
Przedmiotem tak rozumianej kontroli była w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Wojewody, który uchylił wydaną we wznowionym postępowaniu decyzję Starosty [...] z dnia 8 lipca 2025 r. odmawiającą uchylenia decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestycji J. sp. z o.o. obejmującej budowę urządzenia obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych w W. przy ul. [...] na działce nr ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] – i w to miejsce: pkt 1) odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa, polegającym na wadliwości procesowej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. braku udziału w tym postępowaniu na prawach strony spółki P. oraz pkt 2) wskazał, że okolicznością, z powodu, której nie uchylono ostatecznej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) jest art. 146 § 2 k.p.a., tj. w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadające w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że każdej decyzji organu administracyjnego należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z powyżej przywołanych przepisów, jak konieczność respektowania zasady legalizmu i prawdy obiektywnej (art. 6 i art. 7 k.p.a.), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i 11 k.p.a.), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego i motywowania stanowiska organu (art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.). Odnosi się to również do decyzji organu odwoławczego. Ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (patrz np. wyrok NSA z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17, dostępny jw. - i powołane tam orzecznictwo).
Mając to wszystko na uwadze, Sąd w wyniku kontroli zaskarżonych decyzji uznał, że zarówno Starosta, jak też Wojewoda dopuścili się błędów przy rozstrzyganiu sprawy we wznowionym postępowaniu, jakkolwiek każdy z tych organów uczynił to w innych zakresie. Nadto, organ II instancji zasadnie dążył do usunięcia błędów organu I instancji, jednakże przy rozstrzyganiu sprawy w postępowaniu odwoławczym również końcowo wydał nietrafną decyzję.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Wojewody stanowiły przepisy art. 151 § 2 i art. 146 § 2 k.p.a. Natomiast podstawę prawną decyzji Starosty odmawiającego uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu był art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Przepis art. 151 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z kolei art. 149 k.p.a. przewiduje, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1), a postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Z kolei art. 151 § 2 k.p.a. stanowi, że w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
W niniejszej sprawie nie jest sporne ani nie budzi wątpliwości Sądu, że P. sp. z o.o. nie brała udziału jako strona w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 418) w postępowaniu administracyjnym, w którym została wydana decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) zatwierdzająca projekt zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielającej pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej budowę urządzenia obiegu zamkniętego dla myjni samochodów ciężarowych w W. przy ul. [...] na działce nr ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. [...].
Nie budzi też sporu, że w sprawie zaszły podstawy do wznowienia tego postępowania na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 § 2 k.p.a., co z kolei stanowiło podstawę do ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz – w razie pozytywnego wyniku tych czynności – przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. Postępowanie wznowieniowe nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym, ale obejmuje również rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Decyzja kończąca postępowanie w sprawie wznowionej rozstrzyga ją zarówno co do podstaw wznowienia, jak i co do istoty sprawy administracyjnej (tak np. NSA w wyroku z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 380/21, dostępny jw.).
W odniesieniu do przesłanki pominięcia strony postępowania należy zaznaczyć, że wniesienie żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi podstawę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Natomiast ustalenie, czy żądająca wznowienia postępowania jednostka ma interes prawny i czy została pozbawiona udziału w postępowaniu bez własnej winy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, z zapewnieniem jej udziału w tym postępowaniu. Ustalenie interesu prawnego żądającej wznowienia postępowania bez udziału tej jednostki powołującej się na swój interes prawny stanowi naruszenie przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy (patrz: wyrok NSA z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3355/17, dostępny jw.).
Ze zgromadzonego materiału dowodowego, dla nieruchomości inwestycyjnej, tj. działki nr [...] (aktualnie: działki nr [...] i [...]) księgę wieczystą o nr [...] prowadzi Sąd Rejonowy w [...]. W tejże księdze w dziale III Prawa, Roszczenia I Ograniczenia widnieje ograniczone prawo rzeczowe związane z inną nieruchomością, określona jako nieodpłatna i na czas nieoznaczony służebność gruntowa polegająca na prawie dostępu do drogi publicznej, zatem na prawie swobodnego przejazdu i przechodu przez nieruchomość obciążoną oraz na prawie przeprowadzenia przez nią wszelkich urządzeń infrastruktury technicznej, w tym na prawie budowy, eksploatacji i remontów instalacji doprowadzających media, zgodnie z załącznikiem graficznym do aktu stanowiącego podstawę wpisu, na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...], zgodnie z § 3 ustęp 1 aktu stanowiącego podstawę wpisu; nieruchomość współobciążona [...] Nie ma też żadnych wątpliwości, że podczas procedowania wniosku o pozwolenie na budowę przedmiotowy wpis dotyczący ustanowienia służebności widniał w księdze wieczystej nieruchomości inwestycyjnej (służebność ustalono na podstawie umowy służebności z dnia 18 marca 2019 r. repertorium A nr [...]). Służebność wyznaczono na działkach nr [...] (aktualnie: działka nr [...]) i [...] wzdłuż zachodniej granicy działek nr [...] (aktualnie: działki nr [...], [...], [...] i [...]) i [...] na szerokości 13 m wraz z rezerwą terenów pod skrzyżowania z drogami: gminną – działka nr [...] oraz krajową nr [...] na działce o nr [...]. W pasie 13 m wzdłuż działki inwestycyjnej ustanowiona jest służebność gruntowa polegająca na prawie dostępu do drogi publicznej, która obejmuje prawo swobodnego przejazdu i przechodu przez nieruchomość obciążoną, jak również prawo przeprowadzenia przez nią wszelkich urządzeń infrastruktury technicznej, w tym budowy, eksploatacji i remontów instalacji doprowadzających media. Trafnie zatem spółka w replice z dnia 5 listopada 2025 r. stwierdziła, że służebność gruntowa przysługująca skarżącej obejmuje również dostępność mediów, tj. sieci kanalizacji sanitarnej, wodociągowej i energetycznej.
Spółka, mająca prawo własności nieruchomości władnącej – jak strona finalnie wskazuje, chodzi o teren stanowiący działkę nr [...] (powstałą w wyniku poddziału działki nr [...] na działki nr [...], [...], [...] i [...]) i działkę [...] – niewątpliwe zatem miała przymiot strony, wywodzony z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz art. 285 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm.). Według tegoż przepisu nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).
Realizacja zamierzenia inwestycyjnego na działce nr [...], dla którego Starosta [...] wydał sporne pozwolenie na budowę (decyzja nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r., znak: [...]), w sposób oczywisty będzie ograniczać będzie możliwość korzystania ze służebności gruntowej, nie tylko w z karesie dostępu do drogi publicznej poprzez prawo przejazdu i przechodu, ale również przeprowadzenia przez pasa terenu służebności gruntowej wszelkich urządzeń infrastruktury technicznej.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę ma przy tym na uwadze, że ochrona wynikająca z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego – który nakazuje w procesie budowlanym poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej – nie ma charakteru absolutnego. Interes osób trzecich chroniony tym przepisem nie może naruszać prawa inwestora do zabudowy swojej nieruchomości, wynikającego z art. 4 Prawa budowlanego. Trafnie zauważył Wojewoda, że z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 32 Konstytucji wynika, że inwestor korzystający z przysługującego mu prawa zabudowy powinien mieć na względzie analogiczne uprawnienia innych podmiotów, co oznacza, że w przypadku rzeczywistego istnienia uzasadnionych interesów osób trzecich inwestor zobowiązany jest uwzględnić je na etapie projektowania, w celu zrównoważenia jego własnych zamierzeń z interesami sąsiada. W konsekwencji, na skutek uwzględnienia tych interesów powinno dojść do "kompromisu inwestycyjnego" polegającego na swego rodzaju zrównoważeniu ograniczeń w maksymalnej możliwości zainwestowania na działkach sąsiednich (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2024 r. sygn. akt II OSK 2523/23, dostępny jw.).
Jak też wskazuje się w orzecznictwie, naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego będzie takie zaprojektowanie obiektu budowlanego, które pozbawi inne podmioty dostępu do drogi publicznej, na przykład poprzez uniemożliwienie wykonywania służebności przejścia lub przechodu (patrz np. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 757/17, dostępny jw.). W związku z tym w orzecznictwie podnosi się również, że w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego ustawodawca wprost wskazał na konieczność takiego zaprojektowania obiektu, aby nie ograniczał on innym podmiotom dostępu do drogi publicznej, jak też że ustanowienie służebności samo w sobie nie uniemożliwia inwestorowi zabudowania nieruchomości obciążonej co do zasady, a jedynie takie zaplanowanie inwestycji, która nie będzie kolidowała z ustanowionym prawem np. poprzez inny sposób zagospodarowania terenu. Oczywiście organ architektoniczno-budowlany w tym zakresie związany jest złożonym wnioskiem, jednakże art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego pozwala na wezwanie do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w procesie weryfikacji, o którym mowa w art. 35 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, gdyż projekt zagospodarowania terenu podlega sprawdzeniu nie tylko z punktu widzenia jego zgodności z warunkami techniczno-budowlanymi, ale również z przepisami w ogólności, w tym także czy nie ogranicza się dostępu do drogi publicznej (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II OSK 2766/13, dostępny jw.).
W ocenie tutejszego Sądu nie można zaś mówić o żadnym kompromisie w sytuacji, gdy inwestor tak zagospodarowuje w ramach prawa zabudowy swojej nieruchomości teren służebności gruntowej, że nie jest możliwe wykonywanie tej służebności. Nie ma tu żadnego znaczenia, że teren nieruchomości władnącej może mieć zapewniony dostęp do drogi publicznej czy to bezpośrednio, czy to poprzez jeszcze inny teren. Chodzi bowiem o konkretny teren objęty służebnością gruntową, z którego właściciel nieruchomości władnącej nie może korzystać w ramach przysługującego mu organicznego prawa rzeczowego do gruntu.
Dlatego też Sąd nie uznał słuszności stanowiska Wojewody, że skoro realizacja inwestycji nie pozbawia całkowicie dostępu działek nr [...], [...], [...] i [...] do drogi publicznej, bowiem dostęp ten jest zapewniony przez pas służebny na działce nr [...], to realizacja inwestycji w tym zakresie wpływa jedynie na ograniczenia w korzystaniu ze służebności. Poza tym, właściciel nieruchomości władnącej ma prawo oczekiwać, że w procesie budowlanym jego uprawnienia do korzystania ze służebności gruntowej (podlegającej ochronie według zasad wynikających ze stosowanych odpowiednio przepisów o ochronie własności - art. 251 k.c.) nie dozna niedopuszczalnych ograniczeń.
Tak jak na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowanego chroniony jest interes prawny właściciela nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu, tak też odpowiednio na mocy art. 251 k.c. do kręgu stron w sprawie pozwolenia na budowę zaliczyć należy podmiot, któremu przysługuje służebność obciążająca nieruchomość przeznaczoną pod realizację określonej inwestycji. Przymiot strony przysługuje właścicielowi nieruchomości sąsiedniej w stosunku do działki inwestora z tytułu ochrony związanej z wykonywaniem służebności gruntowej. Wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego obowiązek poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich wymaga, aby przy rozstrzyganiu sprawy w przedmiocie pozwolenia na budowę właściwy organ uwzględnił, że warunki realizacji inwestycji nie mogą ograniczać cywilnoprawnych uprawnień właścicieli do korzystania z nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania danego obiektu budowlanego (tak NSA w wyroku z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2811/12, dostępnym jw.). Przy tym, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów cywilnych, do czego są powołane sądy powszechne, jednak w ramach badania tytułu prawnego uprawniającego do wykonywania robót budowlanych, organ ten powinien uwzględniać rzeczywisty prawny zakres dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane. Uprawnienie do korzystania z nieruchomości inwestora, będące ograniczonym prawem rzeczowym, np. służebność przejazdu, ogranicza tytuł, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego (patrz: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. akt II OSK 1984/18, dostępny jw.).Wojewoda słusznie dostrzegł zasadniczą wadliwość rozstrzygnięcia organu I instancji i trafnie uchylił tę decyzję, jednakże podejmując się orzeczenia reformatoryjno-kasacyjnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. sam również błędnie uznał, że nie ma podstaw do uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) o pozwoleniu na budowę – i w konsekwencji bezpodstawnie zastosował w tej sprawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a.
W świetle niespornych okoliczności sprawy, jak też przywołanych przepisów i poglądów prawnych w pełni uzasadniony jest wniosek, że nie można przyjąć, iż w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. To bowiem oznaczałoby z jednej strony utrwalenie nieprawidłowości popełnionych przy wydawaniu pierwotnej decyzji z dnia 7 grudnia 2021 r. o pozwoleniu na budowę, jak też zarazem wsteczną ekstrapolację aktualnych błędów organów architektoniczno-budowlanych na etapie rozstrzygania sprawy we wznowionym postępowaniu. W związku z tym brak jest podstaw do uznania, że zaszła przeszkoda z art. 146 § 2 k.p.a. do uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu, na którą powołał się Wojewoda. Co też oczywiste – a co trafnie dostrzegł organ odwoławczy – nieuprawnione było wydanie przez organ I instancji decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. ze względu na niepotwierdzenie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Waga i charakter stwierdzonych uchybień były tego rodzaju, że w sprawie zaszły podstawy do uchylenia nie tylko zaskarżonej decyzji Wojewody, ale i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazane przez Sąd naruszenia prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro świadczą o braku wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy, co doprowadziło do niezasadnego wydania we wznowionym postępowaniu decyzji odmownej przez organ I instancji na podstawie przepisów art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zaś przez Wojewodę do wydania decyzji na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. W szczególności decyzja organu I instancji została wydana bez należytego oparcia takiego rozstrzygnięcia w analizie stanu faktycznego i obwiązujących przepisach prawa (naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), powodując również naruszenie przywołanych przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu o art. 5 ust. 1 pkt 9 oraz art. 32 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. art. 3 pkt 11 oraz art. 4 Prawa budowlanego, jak też art. 251 i art. 285 k.c.
W toku ponownie prowadzonego postępowania Starosta obowiązany będzie prawidłowo rozpatrzyć sprawę, uwzględniając wszystkie wytyczne wynikające z rozważań przedstawionych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim organ na nowo rozpatrzy sprawę we wznowionym postępowaniu, oceniając ją z perspektywy wszystkich przepisów prawa procesowego i materialnego, znajdujących zastosowanie w sprawie. W ten sposób organ zapewni realizację obowiązku ustalenia i rozpatrzenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy w jej całokształcie (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz wymogów wynikających z przepisów z zakresu prawa budowlanego.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Sąd wziął pod uwagę wniosek strony skarżącej, wynik sprawy i wysokość uiszczonych w tej sprawie kosztów sądowych (200 zł wpisu od skargi), jak również wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) i wysokość uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).