IV SA/Po 906/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka P. z o.o. wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej Gminy Pobiedziska z 2016 r. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów rolnych. Głównym zarzutem skarżącej było naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 6 i 15 ust. 2 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez nieuzasadnione zakwalifikowanie jej działek jako terenów rolnych z zakazem zabudowy, mimo ich faktycznego sposobu użytkowania i sąsiedztwa zabudowy mieszkaniowej. Skarżąca podnosiła również naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. przez nieuwzględnienie założeń studium uwarunkowań. Rada Gminy wniosła o odrzucenie skargi, argumentując m.in. niewyczerpaniem przez skarżącą trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za częściowo zasadną. Sąd stwierdził, że skarżąca spółka skutecznie dopełniła obowiązku wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Kontrolując uchwałę pod kątem istotnych naruszeń zasad sporządzania planu, Sąd uznał, że zakaz zabudowy wprowadzony w § 9 pkt 4 i § 10 pkt 4 uchwały dla działek skarżącej stanowił istotne naruszenie prawa, nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności i nie znalazł wystarczającego uzasadnienia w przepisach prawa, studium ani w dokumentacji planistycznej. Sąd podkreślił, że ingerencja w prawo własności musi być proporcjonalna i uzasadniona, a gmina nie wykazała konieczności wprowadzenia tak daleko idącego zakazu. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały oraz załącznika graficznego nr 16B w części obejmującej działki nr 77/57, 77/58, 77/59, 77/60 obręb 0027 Stęszewko. W pozostałym zakresie, dotyczącym działki nr 77/2, skargę oddalono, uznając, że nie była ona objęta zaskarżonymi postanowieniami planu. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zakazu zabudowy w planach miejscowych, proporcjonalność ograniczeń prawa własności, wyczerpanie trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji planistycznej i prawnej związanej z terenami rolnymi i ochroną przyrody.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zakaz zabudowy wprowadzony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla terenów rolnych, stanowiący istotne ograniczenie prawa własności, jest uzasadniony i proporcjonalny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zakaz zabudowy wprowadzony w planie miejscowym dla działek skarżącej spółki był nieuzasadniony, nieproporcjonalny i stanowił istotne naruszenie zasad sporządzania planu oraz prawa własności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że gmina nie wykazała konieczności wprowadzenia tak daleko idącego zakazu zabudowy, który nie znalazł uzasadnienia w przepisach prawa, studium ani w dokumentacji planistycznej. Brak było wyważenia interesu publicznego i prywatnego, co naruszało zasadę proporcjonalności i prawo własności.
Czy skarżący spółka wyczerpała tryb wezwania do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na uchwałę podjętą przed nowelizacją przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skarżąca spółka skutecznie dopełniła obowiązku wezwania do usunięcia naruszenia prawa poprzez złożenie wniosku o zmianę planu miejscowego, który zawierał zarzuty i żądania analogiczne do tych zawartych w skardze.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że treść pisma skarżącej z dnia 16 października 2024 r. (wniosek o zmianę planu) wyraźnie kwestionowała postanowienia uchwały i domagała się zmiany przeznaczenia terenów, co stanowiło skuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r.
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Konstytucję RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w części dotyczącej działek skarżącej spółki, uchwała narusza przepisy art. 28 ust. 1 u.p.z.p. oraz zasady konstytucyjne dotyczące prawa własności.
Uzasadnienie
Istotne naruszenie zasad sporządzania planu, polegające na nieuzasadnionym i nieproporcjonalnym ograniczeniu prawa własności poprzez zakaz zabudowy, skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały w części.
Przepisy (13)
Główne
u.p.z.p. art. 6
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenia miejscowego planu kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.
u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Plan miejscowy określa obowiązkowo szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy.
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu miejscowego powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia, zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 20 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium.
u.s.g. art. 91
Ustawa o samorządzie gminnym
Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności podlega ochronie, a ograniczenia mogą być ustanawiane tylko w drodze ustawy i w zakresie nienaruszającym istoty prawa własności.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
u.o.p. art. 17 § ust. 1
Ustawa o ochronie przyrody
Określa katalog zakazów możliwych do wprowadzenia na terenie parku krajobrazowego.
Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 2 § ust. 1 pkt 3 i 4
Definicja gruntu rolnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 6 i 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. przez nieuzasadniony zakaz zabudowy na działkach rolnych. • Naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. przez nieuwzględnienie założeń studium uwarunkowań. • Zakaz zabudowy stanowi nieproporcjonalne ograniczenie prawa własności i narusza zasady konstytucyjne. • Skuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o braku wyczerpania trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. • Argumentacja organu o zgodności planu z prawem i studium. • Zarzuty dotyczące działki nr 77/2, która nie była objęta zaskarżonymi postanowieniami planu.
Godne uwagi sformułowania
przekroczenie granic władztwa planistycznego • nieuzasadniona prawnie i faktycznie ingerencja w prawo własności • nie sposób doszukać się przesłanek zakazu zabudowy w niniejszej sprawie • arbitralny charakter działania Gminy • ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji • nie może być rozumiana zbyt dosłownie, gdyż – jak się trafnie przyjmuje się w dominującym obecnie nurcie orzecznictwa sądowoadministracyjnego – plan miejscowy musi zawierać poszczególne ustalenia [...] tylko wówczas, gdy okoliczności faktyczne [...] uzasadniają dokonanie takich ustaleń.
Skład orzekający
Izabela Bąk-Marciniak
przewodniczący
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
sprawozdawca
Monika Świerczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zakazu zabudowy w planach miejscowych, proporcjonalność ograniczeń prawa własności, wyczerpanie trybu wezwania do usunięcia naruszenia prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji planistycznej i prawnej związanej z terenami rolnymi i ochroną przyrody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a władztwem planistycznym gminy, z naciskiem na uzasadnienie ograniczeń zabudowy. Pokazuje, jak sądy oceniają proporcjonalność działań organów samorządowych.
“Gmina nie może dowolnie zakazać zabudowy na Twojej działce – sąd administracyjny wyjaśnia granice władztwa planistycznego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.