IV SA/Po 694/25

IV SA/Po 694/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58 § 1, art. 129 § 1-2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 października 2025 r. sprawy ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 maja 2025 r. nr [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W. Sp. z o.o. z siedzibą w P. , działająca przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia 05 marca 2025 roku, wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne doręczenie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 stycznia 2025 roku w przedmiocie naliczenia opłaty w kwocie [...]zł za usunięcie 34 drzew i niewykonanie w terminie nasadzeń 96 drzew lub o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.
W uzasadnieniu zgłoszonych żądań wyjaśniono, że doręczenie decyzji powinno być dokonane w sposób umożliwiający stronie zapoznanie się z jej treścią. Tymczasem przedstawiciel Spółki stawił się w urzędzie pocztowym po odbiór przesyłki, lecz urzędnik pocztowy nie wydał przesyłki zawierającej decyzję, a przekazał inną przesyłkę. Przedstawiciel Spółki nie został poinformowany o przyczynach tego faktu i nie miał wglądu w rejestry pocztowe, co uniemożliwiło ustalenie które przesyłki zostały faktycznie wydane. W związku z tym uzasadnione było przypuszczenie, że wydana przesyłka była tą, która została awizowana. W rezultacie W. Sp. z o.o. nie miała możliwości zapoznania się z treścią decyzji w terminie, co uniemożliwiło wniesienie odwołania. Niezwłocznie po stwierdzeniu braku odbioru przesyłki Spółka złożyła reklamację w urzędzie pocztowym.
Do podania załączono: odwołanie od decyzji nr [...] z dnia 15 stycznia 2025r. oraz kserokopię reklamacji złożonej w urzędzie pocztowym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 21 maja 2025 roku (znak: [...]), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że Spółka nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. O braku winy w uchybieniu terminowi nie świadczy okoliczność, że w dniu 13 lutego 2025 roku przedstawiciel Spółki odebrał w urzędzie pocztowym przesyłkę inną niż przesyłka zwierającą decyzję o naliczeniu opłaty za usunięcie drzew oraz o niewykonaniu nasadzeń drzew. Przedstawiciel Spółki miał możliwość sprawdzenia czy numer wydanej mu przesyłki jest zgodny z numerem widniejącym na zawiadomieniu. Skoro już w dniu 13 lutego 2025 roku Spółka miał świadomość, że nie podjęła przesyłki zawierającej decyzję i może dojść do jej doręczenia w trybie art. 44 K.p.a., to miała możliwość zapoznania się z treścią decyzji w siedzibie organu przed złożeniem odwołania. Przedstawiciel Spółki zapoznał się z aktami sprawy dopiero w dniu 03 marca 2025 roku, przy czym złożenie odwołania w tym terminie nastąpiłoby z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a.
Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że niezasadny jest wniosek o ponowne doręczenie decyzji. Organ zaznaczył, że Spółka nie wyjaśniał dlaczego taki wniosek kieruje akurat do organu odwoławczego. Nie zmienia to jednak faktu, że takiej instytucji nie przewidują przepisy Kodeku postępowania administracyjnego.
W. Sp. z o.o. z siedzibą w P. , reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżąca zażądała: uchylenia zaskarżonego postanowienia, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i przyjęcia odwołania do rozpoznania, a także zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto Spółka wniosła o:
- zobowiązanie Poczty Polskiej SA do wskazania danych osobowych kierownika urzędu pocztowego FUP nr [...] ul. [...], [...],
- przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z zeznań kierownika urzędu pocztowego nr [...] w przedmiocie uchybienia w braku wydania przesyłki nr [...] wraz z przesyłką nr [...],
- przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z zeznań pełnomocnika pocztowego skarżącej Spółki na okoliczność wydania tylko jednej przesyłki w okienku pocztowym oraz otrzymania oświadczenia od pracownika poczty o braku innych przesyłek, a także złożenia pisemnej reklamacji u operatora pocztowego oraz okoliczności zawiadomienia telefonicznego o wydanej decyzji przez pracownika organu wydającego decyzję.
Spółka zarzuciła organowi brak prawidłowego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz wydanie postanowienia z naruszeniem:
1) art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy strony, mimo że nie miała ona realnej możliwości zapoznania się z treścią decyzji z uwagi na niezawinione przez stronę niewydanie przesyłki przez operatora pocztowego;
2) art. 7, art. 77 § 1 art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez:
- niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący okoliczności sprawy dotyczącej procedury doręczenia i działania placówki pocztowej,
- brak należytej oceny materiału dowodowego, w szczególności dokumentów potwierdzających złożenie reklamacji oraz dowodów na odbiór innych przesyłek,
- nienależyte uzasadnienie prawne i faktyczne rozstrzygnięcia;
3) art. 6 i art. 8 K.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie możliwości działania w zaufaniu do organu oraz niedochowanie zasady pogłębiania zaufania do administracji publicznej;
4) art. 78 Konstytucji RP poprzez pozbawienie strony realnej możliwości wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej z przyczyn od niej niezależnych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Spółka nie wniosła odwołania albowiem decyzja Prezydenta Miasta [...] nie została jej skutecznie doręczona.
Przedstawiciel Spółki stawił się osobiście w placówce operatora pocztowego w celu odbioru awizowanych przesyłek. Nie dysponując fizycznymi blankietami awiza, poprosił o wydanie wszystkich przesyłek widniejących w systemie operatora dla W. Sp. z o.o. Wydano mu przesyłkę nr [...] wskazując, że więcej przesyłek do odbioru nie ma. Jak się później okazało przesyłka nr [...], zawierającą decyzję z dnia 15 stycznia 2025 toku, nie została przekazana pełnomocnikowi pocztowemu, pomimo że znajdowała się w urzędzie pocztowym i nie było przeszkód do jej odbioru. Przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją nie podjęto w terminie. Skarżąca nie miała świadomości istnienia przesyłki ani treści wydanej decyzji. Dowiedziała się o istnieniu przesyłki dopiero z rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu administracji. Pełnomocnik pocztowy Spółki niezwłocznie udał się do siedziby organu i zapoznał się z aktami sprawy. Następnie działając przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, Spółka złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenia skargi w całości oraz podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a.").
Uwzględniając skargę na postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
W świetle art. 133 § 2 P.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2.
Natomiast zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Dostrzegać zatem należy, że sąd administracyjny może prowadzić postępowanie dowodowe jedynie w granicach wynikających z art. 106 § 3 P.p.s.a. Wśród środków dowodowych wymienionych w tym przepisie nie ma dowodu z przesłuchania świadków.
Przyjmuje się ponadto, że przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. pozwala jedynie w drodze wyjątku przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu - a nie co do prawidłowości poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych (wyrok NSA z 14.05.2025 r., I GSK 1276/22, LEX nr 3866694).
Sprawy ze skarg dotyczących postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym - co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych względów niż powołane na jej uzasadnienie.
W świetle treści art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej w skrócie "K.p.a.") w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Organ rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu, nie dokonuje ustaleń dotyczących samego faktu uchybienia terminu, ale ocenia jedynie, czy zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 58 i powołane tam orzecznictwo).
Za przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu uznać można wystąpienie przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc takiej, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Na stronie spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przez uprawdopodobnienie należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli strony, co uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie takich przeszkód, których strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw.
Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Sąd podziela stanowisko organu, że okoliczności powołane w treści wniosku o przywrócenie terminu oraz powtórzone w skardze nie stanowią o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania.
Skoro dowody włączone do akt administracyjnych potwierdzają dwukrotne awizowanie przesyłki, a skarżąca nie kwestionuje tego faktu, to całkowicie niezrozumiałe jest zarzuty, że Spółka nie miała świadomości istnienia przesyłki.
Z okoliczności powołanych we wniosku wynika, że pełnomocnik pocztowy odbiera przesyłki polecone bez jakiejkolwiek weryfikacji ilości oraz rodzaju awizowanych przesyłek względem treści zawiadomień pozostawionych w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej Spółki.
W tym stanie rzeczy przywołane przez Skarżącą okoliczności dotyczące sposobu odbioru przesyłek poleconych dowodzą istnienia nienależytego zorganizowania w Spółce obsługi administracyjno-prawnej w zakresie odbioru przesyłek awizowanych.
Sąd doszedł jednak do przekonania, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 w związku z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Do akt administracyjnych organu pierwszej instancji włączona została bowiem notatka służbowa, z której wynika, iż inspektor P. O. w rozmowie telefonicznej w dniu 26 lutego 2025 roku "poinformowała pełnomocnika pocztowego skarżącej Spółki o tym, że nie odebrał listu poleconego z decyzją nakładającą opłatę w kwocie [...]zł, że decyzja stała się ostateczna w dniu 26 lutego 2025 roku oraz pouczyła o możliwych dalszych rozwiązaniach związanych z wykonaniem decyzji, uiszczeniem opłaty, odwołaniem się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i o złożeniu wniosku o przywrócenie terminu w celu złożenia odwołania".
Analiza dokumentów włączonych akt administracyjnych wskazuje natomiast, że w dniu 03 lutego 2025 roku podjęta została nieskuteczna próba doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 stycznia 2025 roku o naliczeniu opłaty za usunięcie drzew oraz niewykonanie w terminie nasadzeń drzew. W pocztowej skrzynce oddawczej Spółki pozostawiono awizo. Przesyłka nie został podjęta w terminie 7 dni. W dniu 11 lutego 2025 roku w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej Spółki pozostawione zostało powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. W dniu 18 lutego 2025 roku niepojęta przesyłka została zwrócona do nadawcy.
Zgodnie z art. 129 § 1-2 K.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że skutek doręczenia decyzji nastąpił z upływem dnia 17 lutego 2025 roku. Natomiast termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 03 marca 2025 roku.
Dowody włączone do akt administracyjnych wskazują zatem, że organ administracji publicznej pierwszej instancji wprowadził stronę postępowania w błąd, bo udzielił stronie nieprawdziwych informacji o jej sytuacji procesowej. Wskazał bowiem, że decyzja stała się ostateczna już z dniem 26 lutego 2025 roku.
Powyższe umknęło organowi odwoławczemu na etapie oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
W tym stanie rzeczy uznać należało, że ocena zasadności wniosku została przeprowadzana z pominięciem okoliczności udokumentowanych w aktach administracyjnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wadliwe pouczenie nie niweczy i nie może zmieniać ustawowo określonego porządku prawnego co do systemu środków odwoławczych. Jednak co do zasady oznacza obowiązek pozytywnego rozpoznania przez organ wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, skoro uchybienie terminu było zawinione przez organ wskutek wadliwego pouczenia prawnego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 wskazanej ustawy. Zasądzone koszty obejmują uiszczony wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego w stawce minimalnej (480 zł).