IV SA/Po 650/25

IV SA/Po 650/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Monika Świerczak
Wojciech Rowiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionej kopii akt oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 13 maja 2025 r. (znak: [...]) utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Gminy [...] z dnia 25 marca 2025 r. (znak: [...]) w przedmiocie odmowy wydania K. Z. (dalej: skarżącemu) uwierzytelnionych kopii akt spraw prowadzonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...].
Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 25 lutego 2025 r. do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęły odwołania skarżącego od decyzji nr: [...], [...], [...]. Odwołania zawierały także wnioski o wydanie kopii akt dotychczasowej pomocy.
Postanowieniem z dnia 25 marca 2025 r. (znak: [...]) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza Gminy [...], odmówił skarżącemu wydania uwierzytelnionej kopii akt spraw prowadzonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] od dnia 18 lutego 2025 r. do dnia wydania rzeczonego postanowienia, z uwagi na to, że wniosek nie został uzasadniony ważnym interesem strony. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w toku postępowania zwrócił się pismem z dnia 27 lutego 2025 r. do skarżącego o wskazanie ważnego interesu strony, dla którego ww. akta miałyby zostać udostępnione. Skarżący odebrał pismo w dniu 27 lutego 2025 r., jednak nie udzielił na nie odpowiedzi.
Skarżący wniósł jednakże zażalenie na powyższe postanowienie dnia 25 marca 2025 r.
Wymienionym we wstępie postanowieniem z dnia 13 maja 2025 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
W ocenie Kolegium argumentacja przedstawiona przez stronę nie dowodzi zaistnienia ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów. Organ wskazał, że zgodnie z art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: K.p.a.) strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Z kolei w myśl art. 73 § 2 K.p.a. strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Dalej Kolegium podkreśliło, że organ może odmówić wydania stronie takich odpisów ze względu na brak ważnego interesu strony. Jednakże to strona, żądając wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać swój ważny interes, a organ rozpatrując takie żądanie dokonać oceny, czy ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie zaistniał ważny interes strony. Wskazano także, że gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienie uprawnienia strony do żądania uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów lub wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to zbędne byłoby ustalenie dodatkowego wymogu uzasadniania przez stronę, że ma ważny interes w ich uzyskaniu.
W ocenie Kolegium argumentacja przedstawiona przez skarżącego w pismach, w których wnosił o wydanie uwierzytelnionych kopii akt spraw dotyczących odmów pomocy społecznej oraz w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, nie uzasadnia zaistnienia po stronie wnioskodawcy (skarżącego) ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów. Treść pism zawierających wnioski o uwierzytelnione kopie akt jest chaotyczna, dotycząca szeregu kwestii. Skarżący przedstawia w nich swój negatywny stosunek do organów administracji i ich pracowników oraz podnosi argumenty odnoszące się do treści skarżonych decyzji organu I instancji.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem SKO, pismem z 10 czerwca 2025 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając:
- uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości,
- przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych,
- zasądzenia odszkodowania w kwocie 500 tys. złotych za znęcanie się w celu doprowadzenia do przedwczesnej śmierci,
- wezwania do udziału prokuratora,
- nakazania Burmistrzowi Gminy [...], aby w terminie 7 dni ujawnił Sądowi oraz stronom sporu kto i za co otrzymał nagrody pieniężne w ciągu ostatnich 10 lat,
- przeprowadzenia dowodu z pism znajdujących się w aktach sprawy.
W uzasadnieniu zgłoszonych żądań skarżący przedstawił swoją sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. Ponadto, zarzucił pracownikom Ośrodka Pomocy Społeczne w [...] dokonywanie fałszerstw na dokumentach oraz zbiorach dokumentów, a także utrudnianie i uniemożliwianie mu zapoznania się z aktami sprawy. Skarżący wyjaśnił przy tym, że nie może zapoznać się z aktami sprawy, bo nie zna terminów, a z uwagi na swój stan psychiczny oraz fizyczny, w tym brak koncentracji i brak zdolność nie ma możliwości wykonania dokumentacji fotograficznej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga była niezasadna.
Przedmiotem zaskarżenia (oceny legalności) w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie wydania uwierzytelnionej kopii akt sprawy administracyjnej, które zostało wydane na podstawie art. 73 i art. 74 K.p.a.
Sprawy dotyczące skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym – co też miało miejsce w niniejszej sprawie.
Na wstępie wskazać należy, że prawo dostępu do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym może przybierać postać dwóch odrębnych uprawnień. Pierwsze zostało uregulowane w art. 73 § 1 K.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Stronie służy prawo zaznajomienia się ze wszystkimi materiałami, które znalazły się w aktach sprawy, niezależnie od tego, czy zostały zaliczone do dowodów służących rozstrzygnięciu sprawy, czy też nie mają takiego charakteru. Prawo to przysługuje stronie także po zakończeniu postępowania. Uprawnienie do zaznajomienia się z aktami sprawy oraz samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek nie wymaga przy tym spełnienia przez stronę żadnych warunków, a organ nie może co do zasady ograniczać dostępu do akt.
Drugie uprawnienie – o odmiennym charakterze – ustanowione zostało w art. 73 § 2 K.p.a., zgodnie z którym strona ma także prawo żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Powyższe uprawnienie dotyczy szczególnej formy dostępu do akt sprawy. W tym przypadku też na stronie spoczywa obowiązek wykazania "ważnego interesu" w uzyskaniu uwierzytelnionych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych.
Należy podkreślić, że podstawową formą uzyskiwania kopii lub odpisów z akt sprawy administracyjnej jest ich samodzielne wykonywanie przez stronę postępowania (art. 73 § 1 K.p.a.), natomiast wydanie stronie uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelnionych kopii z akt sprawy ma charakter wyjątkowy, przy czym realizacja tego uprawnienia uzależniona jest od legitymowania się przez stronę ważnym interesem.
Jak słusznie wskazuje Kolegium pojęcie "ważny interes strony", o którym mowa w art. 73 § 2 K.p.a., jest pojęciem nieostrym, co zobowiązuje organ rozpatrujący podanie wniesione na podstawie powołanego przepisu, by dokonał oceny, czy w danej sprawie, ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub potrzeby strony, została spełniona przesłanka "ważnego interesu strony". Nie ulega przy tym wątpliwości, że to na wnioskującej stronie spoczywa obowiązek wykazania, że jej żądanie jest uzasadnione ważnym interesem.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez organy administracji publicznej na potrzeby wydania zaskarżonych postanowień. Analiza treści dokumentów włączonych do akt administracyjnych, a także dokumentów załączonych do skargi, nakazuje przyjmować, że okoliczności kontrolowanej sprawy pozostają pomiędzy stronami bezsporne.
Skarżący w odwołaniu z dnia 22 lutego 2025 r. zawarł żądanie "wydania mu kopii akt dotyczących odmów dotychczasowej pomocy, poświadczonych za zgodność z oryginałem i kolejno ponumerowanych, w tym odmowy przyznania tzw. 500+, a obecnie 800+ z powodu niespełnienia warunku dochodowego, tzw. progu, który nie istniał i nie istnieje".
Skarżone organy prawidłowo uznały, że w treści wniosku zawarte zostało żądanie wydania uwierzytelnionej kopii akt sprawy w rozumieniu art. 73 § 2 K.p.a.
Analiza argumentacji skarżącego, którą zawarł on w uzasadnieniu odwołania, w uzasadnieniu zażalenia, a także w treści skargi, doprowadziła Sąd do przekonania, że skarżone organy prawidłowo rozpoznały podstawy uzasadniające żądanie, jako jedynie chęć posiadania takiej uwierzytelnionej kopii akt sprawy, która to potrzeba motywowana jest toczącym się postępowaniem odwoławczym, subiektywnym przekonaniem skarżącego o fałszowaniu dokumentów, stanem zdrowia skarżącego oraz brakiem umiejętności wykonania dokumentacji fotograficznej.
Organy trafnie uznały, że argumentacja powołana przez skarżącego nie uzasadniała przyjęcia stanowiska o zaistnieniu po stronie skarżącego ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionej kopii akt sprawy.
Przyjmuje się, że uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Sama potrzeba (chęć) posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, czy też chęć ich weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodami, nie stanowi o ważnym interesie. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienie uprawnienia strony do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii dokumentów lub wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to zbędne byłoby ustalenie dodatkowego wymogu uzasadnienia przez stronę, że ma "ważny interes" w ich uzyskaniu. W takim przypadku wystarczającym rozwiązaniem byłoby ustanowienie w art. 73 § 2 K.p.a. samego uprawnienia strony do posiadania uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów, bez wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń w możliwości ich żądania (zob. wyrok NSA z 12 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 800/22, wszystkie powołane orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 roku o sygn. akt I OPS 1/18, że w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy końcowo wyjaśnić należy, że motywy powoływane przez skarżącego nie stanowią o zaistnieniu ważnego interesu w rozumieniu art. 73 § 2 K.p.a., czyli podstawy do pozyskania uwierzytelnionej kopii akt sprawy, ale skarżący może przecież wystąpić o wydanie mu kserokopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy na podstawie art. 73 § 1 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.