IV SA/PO 762/25

IV SA/Po 762/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Monika Świerczak /sprawozdawca/
Wojciech Rowiński
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionej kopii akt oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej jako : SKO ) postanowieniem z dnia 24.czerwca 2025 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Gminy [...] ( dalej jako: organ i instancji ) z dnia 2 czerwca 2025 r. nr [...], który na podstawie art. 73 § 2 i art. 74 § 2 oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) odmówił K. Z. wydania uwierzytelnionej kopii akt wszystkich spraw prowadzonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] od dnia 10 maja 2025 r. do dnia wydania niniejszej decyzji albowiem wniosek nie został uzasadniony ważnym interesem strony.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że K. Z. (dalej jako: skarżący) w dniu 19 maja 2025 r. .zwrócił się w treści odwołania od decyzji o wydanie uwierzytelnionej kopii akt dotychczasowej pomocy.
Organ I instancji wyjaśnił, że skarżący wnioski tej treści składał już uprzednio wielokrotnie, co stanowiło podstawę wydania postanowień odmownych. Następnie organ I instancji pismem z dnia 21 maja 2025 r. zwrócił się do skarżącego z prośbą o wskazanie w terminie 7 dni od dnia odebrania pisma, ważnego interesu strony, dla którego akta miałyby być udostępnione. Skarżący nie podał żadnych okoliczności wskazujących na ważny interes w uzyskaniu uwierzytelnionej kopii akt sprawy administracyjnej. Skarżący pismem z dnia 27 maja 2025 r. dostarczył pisemne oświadczenie w którym wskazał że ważny interes społeczny polega na możliwości zapoznania się z aktami do celów odwoławczych. Organ I instancji postanowieniem z dnia 2 czerwca 2025 r. odmówił wydania uwierzytelnionych kopii. Wskazując w uzasadnieniu, ze okoliczności, które wskazał skarzmy nie mogą być uznane jako spełniające kryterium ważnego interesu strony.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący. Strona zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz wydania kopii akt sprawy ze stosownym zaświadczeniem, a ponadto wypłacenia odszkodowania w kwocie 2.000 złotych oraz zadośćuczynienia za doznane krzywdy w kwocie 250.000 złotych.
W uzasadnieniu zgłoszonych żądań podano, że uczciwość i transparentność strony są ważnym interesem oraz interesem publicznym. Kierownik OPS w [...] odmawia wydania kopii akt sprawy, bo w ten sposób ukrywa fakt popełnienia wielu przestępstw, w tym fałszerstw dokumentów publicznych na szkodę strony i interesu publicznego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 24 czerwca 2025 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W ocenie SKO argumentacja przedstawiona przez stronę nie dowodzi zaistnienia ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów.
Organ wskazał, że argumentacja skarżącego w złożonym wniosku (zawartym w odwołaniu) nie uzasadnia zaistnienia po stronie skarżącego ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów. Strona wskazał na swoją trudną sytuację finansową, zaś w zażaleniu podniosł, że kierownik OSP odmawiając wydania akt sprawy - ukrywa fakt popełnienia przez siebie wielu przestępstw, w tym fałszerstw dokumentów publicznych na szkodę skarżącego i interesu publicznego.
SKO wyjaśniło, że potrzeba (chęć) posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach spraw, czy też chęć weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodowymi, nie stanowi o ważnym interesie. Ocena prawidłowości wydanych decyzji w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy finansowej dokonywana jest w toku postępowania odwoławczego.
K. Z., pismem z dnia 27 lipca 2025 r., wniósł skargę do tut. Sądu wnosząc o :
1. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych,
2. uchylenia zaskarżonej decyzji w całości,
3. wydanie skarżącemu kopii zawartości akt,
4. wezwania do udziału prokuratora,
5. nakazania Burmistrzowi Gminy [...], aby kto i za co otrzymał nagrody pieniężne w ciągu ostatnich 10 lat,
6. przeprowadzenia dowodów z pism zawnioskowanych odwołaniu i ponagleniu
7. nakazanie kierowniczce OPS w [...], niejakiej S. podania dlaczego prowadzi działalność przestępczą zamiast pomocowej w zakresie swojej właściwości i dlaczego dziala bez upoważnienia.
8. wyznaczenie rozprawy sadowej.
W uzasadnieniu zgłoszonych żądań skarżący przedstawił swoją sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną. Ponadto zarzucił pracownikom Ośrodka Pomocy Społeczne w [...] dokonywanie fałszerstw na dokumentach oraz zbiorach dokumentów, a także utrudnianie i uniemożliwianie mu zapoznania się z aktami sprawy. Skarżący wyjaśnił przy tym, że nie może zapoznać się z aktami sprawy, bo nie zna terminów, a z uwagi na swój stan psychiczny oraz fizyczny, w tym brak koncentracji i brak zdolności nie ma możliwości wykonania dokumentacji fotograficznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej jako: p.p.s.a.). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (wyrok WSA w Olsztynie z 8.07.2025 r., II SA/Ol 945/24, LEX nr 3895495). Nadto, Sąd uwzględnia przepis art. 133 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, przez które rozumieć należy akta administracyjne, ale i sądowe sprawy. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły też stan faktyczny, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przyjmuje jako podstawę dla swoich rozważań prawnych.
Przedmiotem zaskarżenia (oceny legalności) w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które postanowieniem z dnia 24.czerwca 2025 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Gminy [...] ( dalej jako: organ i instancji ) z dnia 2 czerwca 2025 r. nr [...], wydane na podstawie art. 73 § 2 i art. 74 § 2 oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572) odmawiające K. Z. wydania uwierzytelnionej kopii akt wszystkich spraw prowadzonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] od dnia 10 maja 2025 r. do dnia wydania niniejszej decyzji albowiem wniosek nie został uzasadniony ważnym interesem strony.
W ocenie Sądu, w świetle akt sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że kwestionowane skargą postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w postaci błędnej wykładni przepisów art. 73 § 1-2 K.p.a. oraz art. 74 § 2 K.p.a.
Prawo dostępu do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym może przybierać postać dwóch odrębnych uprawnień. Pierwsze zostało uregulowane w art. 73 § 1 K.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Stronie służy prawo zaznajomienia się ze wszystkimi materiałami, które znalazły się w aktach sprawy, niezależnie od tego, czy zostały zaliczone do dowodów służących rozstrzygnięciu sprawy, czy też nie mają takiego charakteru. Prawo to przysługuje stronie także po zakończeniu postępowania. Uprawnienie do zaznajomienia się z aktami sprawy oraz samodzielnego utrwalenia zawartych tam treści na własny użytek nie wymaga przy tym spełnienia przez stronę żadnych warunków, a organ nie może co do zasady ograniczać dostępu do akt.
Uprawnienie innego rodzaju zostało ustanowione w art. 73 § 2 K.p.a., przewidującym, że strona ma także prawo żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Powyższe uprawnienie dotyczy szczególnej formy dostępu do akt sprawy.
W tym ostatnim przypadku na stronie spoczywa obowiązek wykazania "ważnego interesu" w uzyskaniu uwierzytelnionych dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych.
Należy podkreślić, że podstawową formą uzyskiwania kopii lub odpisów z akt sprawy administracyjnej jest ich samodzielne wykonywanie przez stronę postępowania (art. 73 § 1 K.p.a.), natomiast wydanie stronie uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelnionych kopii z akt sprawy ma charakter wyjątkowy, przy czym realizacja tego uprawnienia uzależniona jest od legitymowania się przez stronę ważnym interesem.
Jak słusznie wskazuje organ odwoławczy pojęcie "ważny interes strony", o którym mowa w art. 73 § 2 K.p.a., jest pojęciem nieostrym, co zobowiązuje organ rozpatrujący podanie wniesione na podstawie powołanego przepisu, by dokonał oceny, czy w danej sprawie, ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub potrzeby strony, została spełniona przesłanka "ważnego interesu strony". Nie ulega przy tym wątpliwości, że to na wnioskującej stronie spoczywa obowiązek wykazania, że jej żądanie jest uzasadnione ważnym interesem.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez organy administracji publicznej na potrzeby wydania zaskarżonych postanowień. Analiza treści dokumentów włączonych do akt administracyjnych nakazuje przyjmować, że istotne okoliczności kontrolowanej sprawy pozostają pomiędzy stronami bezsporne.
Skarżone organy prawidłowo uznały, że w treści wniosku zawarte zostało żądanie wydania uwierzytelnionej kopii akt sprawy w rozumieniu art. 73 § 2 K.p.a.
Analiza argumentacji skarżącego, którą zawarł on w uzasadnieniu wniosku, w uzasadnieniu zażalenia, a także w treści skargi, doprowadziła Sąd do przekonania, że skarżone organy prawidłowo rozpoznały podstawy uzasadniające żądanie.
Uzasadnienie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów z akt administracyjnych w celu wykorzystania ich w postępowaniu odwoławczym czy skargowym oraz subiektywnym przekonaniem skarżącego o fałszowaniu dokumentów, stanem zdrowia skarżącego oraz brakiem umiejętności wykonania dokumentacji fotograficznej. jest niewystarczające.
Sąd zatem nie znalazł podstaw do przyjęcia stanowiska o błędnym zastosowaniu prawa, tj. przepisów art. 73 § 2 w związku z art. 74 § 2 K.p.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Sama potrzeba (chęć) posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, czy też chęć ich weryfikacji z zebranymi przez siebie dowodami, nie stanowi o ważnym interesie. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienie uprawnienia strony do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii dokumentów lub wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy od samej potrzeby ich posiadania przez stronę, to zbędne byłoby ustalenie dodatkowego wymogu uzasadnienia przez stronę, że ma "ważny interes" w ich uzyskaniu. W takim przypadku wystarczającym rozwiązaniem byłoby ustanowienie w art. 73 § 2 K.p.a. samego uprawnienia strony do posiadania uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów, bez wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń w możliwości ich żądania (wyrok NSA z 12.12.2024 r., II OSK 800/22, LEX nr 3854950; wyrok WSA w Poznaniu z 06.08.2025 r., sygn. akt: IV SA/Po 776/24, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2018 roku o sygn. akt I OPS 1/18, że w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 K.p.a. mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy końcowo wyjaśnić należy, że motywy powoływane przez skarżącego we wniosku i zażaleniu nie stanowią o zaistnieniu ważnego interesu w rozumieniu art. 73 § 2 K.p.a., czyli podstawy do pozyskania uwierzytelnionej kopii akt sprawy, ale skarżący może nadal wystąpić o wydanie mu kserokopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy na podstawie art. 73 § 1 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a, Sąd oddalił skargę w całości.