IV SA/Po 626/24

IV SA/Po 626/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 5 ust. 1 pkt 2, 3a i 3b oraz ust. 6-8
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 maja 2024 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania K. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 04 sierpnia 2023 r. ([...]) w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
Zaskarżona decyzja SKO, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Podczas kontroli w dniu 12 czerwca 2023 r. prowadzonej z udziałem właściciela, K. P. (zwanego też dalej "Stroną" lub "Skarżącym"), przez pracownika Urzędu Miasta P. (dalej w skrócie "UMP") ustalono, że posesja przy ul. [...] nie została podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a nieczystości ciekłe gromadzone są w zbiorniku bezodpływowym.
W korespondencji kierowanej do Wydziału Gospodarki Komunalnej UMP, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjnego A. S.A. z siedzibą w P. (dalej w skrócie "A. ") w dniu 03 lipca 2023 r. wskazało, że do działki nr ewid.[...] przy ul. [...] zostały wykonane dwa fragmenty przyłączy kanalizacji sanitarnej o średnicy 150 mm z rur kamionkowych w pasie drogowym, tj. od sieci kanalizacji sanitarnej w ul. [...] w kierunku linii rozgraniczającej działkę nr [...] z ul. [...]. W notatce służbowej z 03 lipca 2023 r. pracownik prowadzący postępowanie ustalił, że na działce nr ewid.[...] znajdują się trzy budynki o oddzielnych numerach porządkowych: ul. [...], ul. [...] i ul. [...]. Nieczystości płynne z budynków przy ul. [...] odprowadzane są do kanalizacji sanitarnej wybudowanej w tej ulicy.
W dniu 14 lipca 2023 r. Prezydent Miasta P. (dalej jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") doręczył Stronie zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej w ul. [...], natomiast w dniu 19 lipca 2023 r. zawiadomienie o zakończeniu tego postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy do 03 sierpnia 2023 r.
Przywołaną wyżej decyzją z 04 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta nakazał K. P., właścicielowi nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] [oznaczonej jako działka ewid. nr [...], ark. mapy 11, obr. K. ], wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, wyjaśniając w uzasadnieniu, że art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej w skrócie "u.c.p.g.") nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Na podstawie informacji przekazanych przez A. ustalono, że właściciel nieruchomości położonej przy ul. [...] powyższego obowiązku nie wykonał, mimo że istnieje techniczna możliwość przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a sama nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków.
W odwołaniu K. P., reprezentowany przez r.pr. R. W. – zarzuciwszy naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 5 u.c.p.g. "w szczególności pkt. 1 ppkt. 2, 3aa oraz pkt. 7 i 8", a także zawnioskowawszy na tej podstawie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania I instancji w całości – wyjaśnił w uzasadnieniu, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej będzie związane z nadmiernymi kosztami i jest technicznie nieuzasadnione. Na nieruchomości urządzony jest plac manewrowy o nawierzchni betonowej. Plac przeznaczony jest do ruchu samochodów ciężarowych. Budowa przyłącza sanitarnego o długości około 35 m wymagałaby kucia betonowej nawierzchni placu. Z węzła sanitarnego na posesji przy ul. [...] korzysta tylko jeden najemca i jego klienci. Dlatego, zdaniem Skarżącego, rozwiązaniem wystarczającym jest zbiornik bezodpływowy.
Utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta – przywołaną na wstępie decyzją z 10 maja 2024 r. – SKO wyjaśniło w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W niniejszej sprawie ustalono bezspornie, że działka nr ewid.[...] nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków; posiada tylko szczelny zbiornik bezodpływowy. Kanalizacja sanitarna w ulicy [...] została oddana do użytku i spełnia wszystkie wymagania niezbędne do podłączenia do sieci. Zarazem regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie miasta P., stanowiący załącznik do uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia 26 lutego 2019 r., nie stawia przeszkód uniemożliwiających podłączenie działki nr [...] przy ul. [...] do kanalizacji sanitarnej. Sieć kanalizacyjna na wysokości tej posesji ma przygotowane dwa przykanaliki, do których można podłączyć wewnętrzny węzeł sanitarny budynku. Fakt istnienia możliwości technicznych przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest niekwestionowany. Natomiast warunki przyłączenia i budowy przyłącza na działce nr [...] oddzielenie ustali A. na podstawie projektu i obliczeń hydraulicznych. Wskazanie przez właściciela nieruchomości, że nie chce ponosić ekonomicznie nieuzasadnionego wydatku na wykonanie przyłącza kanalizacyjnego, jest okolicznością bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności żaden przepis nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści wynikających z podłączenia do sieci kanalizacyjnej, i rozstrzygania, która z tych wartości przeważa. Zatem niezależnie od kosztów i utrudnień, właściciele nieruchomości zobowiązani są, w świetle obowiązujących przepisów, do przyłączenia nieruchomości do nowopowstałej sieci kanalizacji. Odwołanie Strony nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż powołuje się tylko na kwestie nakładów finansowych i nadmierny zakres prac technicznych, czyli okoliczności bez doniosłości prawnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO, K. P., reprezentowany przez dotychczasowego pełnomocnika – zarzuciwszy naruszenie:
1. art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. – przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w celu zapewnienia utrzymania czystości i porządku Skarżący jest zobligowany do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnie ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Skarżący realizuje obowiązek utrzymania czystości i porządku wynikający z ustawy – nieruchomość wyposażona jest w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych, a wywozem nieczystości zajmuje się S. P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą wywóz nieczystości płynnych [...]. Art. 5 ust. 1 u.c.p.g. wskazuje na czynności, jakie może dokonać podmiot celem realizacji obowiązku utrzymania czystości i porządku. Dyspozycje wskazane w przepisie nie muszę być spełnione łącznie, co oznacza, że wystarczy realizacja obowiązku wyłącznie w jednym ze wskazanych przepisów. Organy I i II instancji wskazują natomiast, że obowiązek Skarżącego może być realizowany wyłącznie przez przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (tj. zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.). Takie stanowisko organów jest błędne – Skarżący może realizować swój obowiązek w oparciu także o pozostałe przepisy wymienione w art. 5 ust. 1 u.c.p.g., co zresztą czyni na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b u.c.p.g. Nieruchomość Skarżącego wyposażona jest w bezodpływowy zbiornik nieczystości, w których nieczystości są składowane, a następnie wywożone przez uprawnione do tego przedsiębiorstwo. W konsekwencji nie sposób przyjąć, że ze strony skarżącej nie dochodzi do realizacji powyższego obowiązku i należy uznać, że obowiązek utrzymania czystości i porządku jest przez stronę skarżącą realizowany. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. został zatem przez organ II instancji błędnie zastosowany;
2. art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b u.c.p.g. – przez ich niezastosowanie. Przepisy te stanowią, że obowiązek utrzymania czystości i porządku realizowany jest przez gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków (pkt 3a) oraz przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (pkt 3b). Nieruchomość Skarżącego wyposażona jest w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych, a strona skarżąca obsługiwana jest przez przedsiębiorstwo wywozu nieczystości płynnych, zgodnie z przepisami odrębnymi – ustawą z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dalej w skrócie "u.z.z.w"). Organy I i II instancji wskazują natomiast, że obowiązek Skarżącego może być realizowany wyłącznie przez przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Takie stanowisko organów jest błędne – Skarżący może realizować swój obowiązek w oparciu także o pozostałe przepisy wymienione w art. 5 ust. 1 u.c.p.g., co zresztą czyni na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b u.c.p.g. Nieruchomość Skarżącego wyposażona jest w bezodpływowy zbiornik nieczystości, w których nieczystości są składowane, a następnie wywożone przez uprawnione do tego przedsiębiorstwo. Na kanwie przytoczonych przepisów oznacza to, że Skarżący realizuje obowiązek utrzymania czystości i porządku na podstawie dyspozycji wynikającej z art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b u.c.p.g. Organy I i II instancji w żaden sposób nie odniosły się do tego faktu;
3. art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. – przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Skarżący jest zobligowany do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnie ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Skarżący wskazuje, że dokonanie przyłączenia nieruchomości do powstałej sieci kanalizacyjnej wiązałoby się z nadmiernymi kosztami, które strona skarżąca nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Skarżący ustalił, że z uwagi na odległość do przyłącza kanalizacyjnego i konieczność przeprowadzenia zaawansowanych prac budowlanych (m.in. kucia w grubym betonie) całkowite koszty związane z podłączeniem nieruchomości do sieci kanalizacyjnej przekraczają kwotę [...]tysięcy złotych. Z tego też powodu przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej staje się ekonomicznie nieuzasadnione i naraża Skarżącego na poniesienie niewspółmiernego uszczerbku na sytuacji finansowej Strony
– wniósł o: (1) uchylenie zaskarżonej decyzji organu II i I instancji; (2) zasądzenie na rzecz strony skarżącej od organu należnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych za obie instancje oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; (3) rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, argumentując, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż oparta została na błędnej wykładni przepisów prawa, a jej autor wskazuje, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej wiąże się z wykonaniem prac, których koszt oszacował na [...] tys. zł. Już wcześniej wyjaśniono, że kwestia nakładów finansowych nie ma doniosłości prawnej. Podobnie pozbawiona podstaw prawnych jest teza, jakoby Skarżący mógł wybrać, czy obowiązek usuwania nieczystości ciekłych będzie realizował przez użytkowanie zbiornika bezodpływowego, bądź przez podłączenie do sieci kanalizacyjnej. Tam, gdzie istnieje sieć kanalizacyjna i spełnione są warunki techniczne odbioru nieczystości przez taką sieć, powstaje obowiązek podłączenia nieruchomości do sieci. Jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków zwalnia z realizacji tego obowiązku.
Pomimo wniosku strony skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie, w dniu 07 listopada 2024 r. na rozprawie przed Sądem nie stawił się nikt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonawszy tak sprawowanej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 10 maja 2024 r. ([...]) – utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 04 sierpnia 2023 r. ([...]) w sprawie nakazania Skarżącemu wykonania obowiązku przyłączenia należącej do niego nieruchomości przy ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej – Sąd nie dopatrzył się przy wydaniu tej decyzji naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji SKO, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni podstawą faktyczną dalszych rozważań.
Jest to tym bardziej uzasadnione, że analiza stanowisk procesowych stron pokazuje, że istotne okoliczności faktyczne sprawy nie są pomiędzy stronami sporne. W szczególności jest poza sporem, że:
- Skarżący jest właścicielem nieruchomości zabudowanej, położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej działkę oznaczona numerem ewidencyjnym [...] (ark. mapy 11, obr. K. ), wyposażoną w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych;
- w pasie drogowym ulicy [...] poprowadzona jest sieć kanalizacji sanitarnej, umożliwiająca podłączenie przedmiotowej nieruchomości do tej sieci, w szczególności poprzez jeden z dwóch wykonanych już fragmentów przyłączy kanalizacji sanitarnej o średnicy 150 mm z rur kamionkowych w ww. pasie drogowym;
- pomimo istniejących możliwości technicznych, nieruchomość Skarżącego nie została przyłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, lecz nieczystości ciekłe są odprowadzane do zbiornika bezodpływowego, skąd – według oświadczenia Skarżącego – są odbieranie przez przedsiębiorcę zajmującego się zawodowo tego rodzaju działalnością.
W konsekwencji spór w niniejszej sprawie dotyczył wyłącznie kwestii prawnej, a mianowicie tego, czy wywiązywanie się przez Skarżącego z obowiązków przewidzianych w art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r. poz. 399; w skrócie "u.c.p.g.") – tj. gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiorniku bezodpływowym (pkt 3a), a następnie ich pozbywanie się w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (pkt 3b) – zwalnia Skarżącego z obowiązku przyłączenia jego nieruchomości przy ul. [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej, przewidzianego w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.
Kluczowe znaczenie ma prawidłowa wykładnia wchodzących w tej sprawie w grę przepisów prawa, tj.:
- art. 5 ust. 1 pkt 2, 3a i 3b u.c.p.g. – w brzmieniu: "Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez:
2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; [...]
3a) gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków;
3b) pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi";
- art. 5 ust. 6-8 u.c.p.g. – w brzmieniu:
"6. Nadzór nad realizacją obowiązków określonych w ust. 1-4 sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
7. W przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
8. Ust. 7 nie dotyczy obowiązków, o których mowa w ust. 1 pkt 3-3b".
Cytowany art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. statuuje zasadę, zgodnie z którą w przypadku istnienia sieci kanalizacyjnej nieruchomość ma być do niej podłączona, a jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wyłącznie wtedy przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (zob. wyroki NSA: z 03.10.2017 r., II OSK 2367/16; z 25.09.2019 r., II OSK 1417/18; z 06.07.2023 r., II OSK 802/20; z 20.02.2024 r., III OSK 3177/21; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Spełnienie zatem warunków podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej – do których należy faktyczne istnienie takiej sieci w otoczeniu nieruchomości oraz realna i technicznie wykonalna możliwość przyłączenia do sieci nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków – oznacza, że na właścicielu ciąży bezwzględny obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W konsekwencji, jak trafnie wywodzi się w doktrynie i orzecznictwie, względy ekonomiczne i wysokość kosztów wykonania przyłącza – np. z uwagi na jego długość, wynikającą z powierzchni nieruchomości i usytuowania budynku i miejsca wpięcia w znacznej odległości od sieci doprowadzonej jedynie do granicy nieruchomości – nie stanowią okoliczności, które mogłyby poważyć ten obowiązek (por.: wyrok WSA z 25.09.2019 r., II SA/Wr 256/19; M. Budziarek [w:] M. Budziarek, A. Szymczak, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 5 do art. 5). "Obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej ma charakter powszechny, co oznacza, że odnosi się do wszystkich właścicieli nieruchomości zlokalizowanych w zasięgu sieci kanalizacyjnej i nie jest uzależniony ani od względów ekonomicznych, ani od względów osobistych leżących po stronie właściciela nieruchomości; nie ma przykładowo znaczenia, czy właściciel nieruchomości posiada fundusze na jej podłączenie" (tak trafnie M. Budziarek [w:] M. Budziarek, A. Szymczak, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 5 do art. 5).
W konsekwencji w kontrolowanej sprawie nie mógł odnieść skutku zarzut z pkt 3 petitum skargi, oparty na twierdzeniu, że przyłączenie nieruchomości do powstałej sieci kanalizacyjnej – zdaniem Skarżącego – "wiązałoby się z nadmiernymi kosztami, które strona skarżąca nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny", a więc że jest ono "ekonomicznie nieuzasadnione i naraża Skarżącego na poniesienie niewspółmiernego uszczerbku na sytuacji finansowej strony skarżącej".
Jak trafnie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, żaden przepis prawa nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści wynikających z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, która z tych wartości przeważa (por wyroki WSA: z 08.06.2021 r., II SA/Kr 367/21; z 16.11.2021 r., II SA/Bd 776/21; z 08.03.2023 r., II SA/Po 900/22).
Zatem niezależnie od kosztów i utrudnień, Skarżący zobowiązany jest, w świetle obowiązujących przepisów, do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej.
Wbrew twierdzeniom autora skargi, wywiązywanie się przez Skarżącego z powinności określonych w art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b u.c.p.g. nie zwalnia go z realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 in principio u.c.p.g. Inaczej bowiem, niż przyjmuje pełnomocnik Skarżącego, to nie przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. ma być wykładany z uwzględnieniem art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b u.c.p.g., lecz odwrotnie – to interpretacja art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b u.c.p.g. nie może być dokonywana w oderwaniu od unormowania zawartego w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Już sama kolejność tych punktów pokazuje (tzw. argumentum a rubrica), że w przypadku nieczystości ciekłych to realizacja obowiązku z pkt 2 ma pierwszeństwo przed obowiązkiem z pkt 3a (i odpowiednio z pkt 3b) u.c.p.g., a nie na odwrót.
W konsekwencji należy w pełni podzielić pogląd, zgodnie z którym wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 3a u.c.p.g. obowiązek gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych nie znosi obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.). Powyższe obowiązki są bowiem różnymi obowiązkami, a ich odrębność wyklucza tezę, zgodnie z którą posiadanie bezodpływowego zbiornika i gromadzenie w nim nieczystości ciekłych – zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3a u.c.p.g. – zwalnia właściciela nieruchomości z obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. (zob. M. Budziarek [w:] M. Budziarek, A. Szymczak, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 7 do art. 5; por. też: wyrok NSA z 27.06.2013 r., II OSK 538/12; wyrok WSA z 25.10.2011 r., II SA/Lu 700/11).
Zatem stanowisko Skarżącego, jakoby posiadanie bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe (tzw. szamba) i jego regularne opróżnianie – zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b u.c.p.g. – zwalniało go z obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., nie jest słuszne.
Na tle analizowanych regulacji trzeba bowiem kategorycznie stwierdzić, że posiadanie zbiornika bezodpływowego, nawet spełniającego wszelkie wymagania, nie zwalnia z obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Stanowisko takie prezentuje zarówno doktryna, jak i wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych i prawnych orzecznictwo sądów administracyjnych (por.: M. Budziarek [w:] M. Budziarek, A. Szymczak, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 5 do art. 5; D. Danecka, W. Radecki, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2023, uw. 3 do art. 5; por też wyroki NSA: z 26.01.2010 r., II OSK 171/09; z 27.06.2013 r., II OSK 538/12; z 30.05.2016 r., II OSK 2276/14; z 25.09.2019 r., II OSK 1417/18; z 20.02.2024 r., III OSK 3177/21). Z obowiązku podłączenia do sieci kanalizacyjnej zwalnia jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków (i to powstałej przed zrealizowaniem sieci kanalizacyjnej; por. wyroki NSA: z 22.06.2020 r., II OSK 101/20; z 06.07.2023 r., II OSK 802/20), a takiej – jak pokazuje ustalony i niekwestionowany w kontrolowanej sprawie stan faktyczny – strona skarżąca nie posiada. Natomiast rozwiązanie polegające na wyposażeniu nieruchomości w zbiornik bezodpływowy – w przeciwieństwie do przydomowej oczyszczalni ścieków – ustawodawca traktuje ewidentnie jako przejściowe (do czasu wybudowania przez gminę sieci kanalizacyjnej) i dopuszczalne wyłącznie tam, gdzie budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona (podobnie M. Budziarek [w:] M. Budziarek, A. Szymczak, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, Warszawa 2021, uw. 5 do art. 5).
Z tych względów również zarzuty podniesione w pkt 2 i 3 petitum skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Natomiast zastosowanie w niniejszej sprawie przez organy obu instancji przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 in principio u.c.p.g. – a w efekcie także art. 5 ust. 7 u.c.p.g. – było w pełni uprawnione.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.