IV SA/Po 596/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-11-07
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ochrona przyrodyusuwanie drzewnasadzenia zastępczeopłatynieprawnomocnedecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneSKOWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Parafii na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta dotyczącej zezwolenia na usunięcie drzew i nałożenia opłat.

Sprawa dotyczyła skargi Parafii na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta dotyczącej zezwolenia na usunięcie drzew i nałożenia opłat. Parafia kwestionowała prawidłowość naliczenia opłat za usunięcie drzew, argumentując, że powinna być zwolniona na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody. Sąd administracyjny uznał, że decyzja Prezydenta Miasta z 30.10.2019 r. zmieniająca pierwotną decyzję w zakresie terminów i miejsca nasadzeń zastępczych nie naruszyła prawa w sposób rażący, a kwestia naliczenia opłat była rozstrzygana w odrębnym postępowaniu dotyczącym pierwotnej decyzji. Sąd oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Parafii na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2024 r., która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30 października 2019 r. zmieniającej decyzję z dnia 5 grudnia 2017 r. zezwalającą na usunięcie drzew. Pierwotna decyzja zezwalała na usunięcie 13 drzew i nakładała obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych oraz opłatę za usunięcie 11 drzew. Decyzja z 30 października 2019 r. zmieniała pierwotną decyzję w zakresie terminu i miejsca nasadzeń zastępczych oraz terminu uiszczenia opłaty. Parafia wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta, argumentując, że naliczenie opłaty za usunięcie drzew było niezgodne z prawem, w szczególności z art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, który przewiduje zwolnienie z opłaty dla drzew rosnących na terenach przeznaczonych pod zabudowę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchyliło własną decyzję z 11 stycznia 2024 r. (która odmówiła stwierdzenia nieważności) z powodu wadliwości podpisu i orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z 30 października 2019 r. Sąd administracyjny uznał, że decyzja z 30 października 2019 r. nie naruszyła prawa w sposób rażący, ponieważ zmiany dokonano na wniosek strony, za jej zgodą i były one dla niej korzystne. Kwestia zasadności naliczenia opłaty za usunięcie drzew była rozstrzygana w odrębnym postępowaniu dotyczącym pierwotnej decyzji z 5 grudnia 2017 r., a nie w postępowaniu dotyczącym zmiany terminu i miejsca nasadzeń. Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z 30 października 2019 r. Skarga Parafii została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jeśli dotyczy ono ustaleń faktycznych lub oceny dowodów, a nie oczywistej sprzeczności z przepisami prawa. Kwestia ta powinna być rozstrzygana w zwykłym trybie postępowania lub w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rażące naruszenie prawa wymaga oczywistej sprzeczności z przepisami, a nie błędów w ustaleniach faktycznych czy ocenie dowodów. Kwestie te powinny być podnoszone w zwykłym trybie postępowania, a nie w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (37)

Główne

u.o.p. art. 86 § 1 pkt 7

Ustawa o ochronie przyrody

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.p. art. 86 § 1 pkt 7

Ustawa o ochronie przyrody

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1 pkt 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.p. art. 83 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83a § 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83c § 3

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83d § 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 § 3

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 § 4

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 84 § 7

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 86 § 2

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 86 § 3

Ustawa o ochronie przyrody

k.c. art. 49 § 1

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.p. art. 86 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83f § 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 86 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.p. art. 86 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja zmieniająca z 30.10.2019 r. nie naruszyła prawa w sposób rażący, gdyż dotyczyła akcydentalnych kwestii (terminy, miejsce nasadzeń) i została wydana na wniosek strony za jej zgodą. Kwestia zasadności naliczenia opłaty za usunięcie drzew była rozstrzygana w odrębnym postępowaniu dotyczącym pierwotnej decyzji z 5.12.2017 r., a nie w postępowaniu dotyczącym zmiany terminów i miejsca nasadzeń. Wadliwy podpis decyzji SKO z 11.01.2024 r. uzasadniał jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. Organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może przekazać jej sobie do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody stanowiło rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z 30.10.2019 r. Decyzja SKO z 11.01.2024 r. była wadliwa, ponieważ została wydana bez podpisu lub z wadliwym podpisem, co czyniło ją nieistniejącą. SKO naruszyło art. 138 § 2 k.p.a. uchylając wadliwą decyzję i orzekając co do istoty sprawy, pozbawiając stronę prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistej sprzeczności z przepisami prawa nie do pogodzenia z założeniami działania organu praworządnego państwa. Postępowanie nieważnościowe nie jest kolejną instancją, nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, a rozstrzyga o ewentualnych wadach decyzji kontrolowanej. Przesłanki stwierdzenia nieważności dotyczą wadliwości decyzji, a nie wadliwości postępowania, w którym decyzję tę podjęto.

Skład orzekający

Tomasz Grossmann

przewodniczący

Józef Maleszewski

sprawozdawca

Sebastian Michalski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oraz zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ustawy o ochronie przyrody i procedury administracyjnej, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych dziedzinach prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonego postępowania administracyjnego związanego z usuwaniem drzew i opłatami, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ochrony środowiska. Brak przełomowych kwestii prawnych obniża jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.

Wadliwy podpis w decyzji administracyjnej: czy to wystarczy do jej unieważnienia?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 596/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Parafii na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia 14 czerwca 2024 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Parafii z siedzibą przy ul. [...] w L. (dalej: skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11.01.2024 r. nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30.10.2019 r. nr [...] orzekającej o zmianie decyzji Prezydenta Miasta L. o nr [...] z dnia 5.12.2017 r. zezwalającej skarżącej na usunięcie 13 drzew z gat. daglezja zielona, cyprysik Lawsona, żywotnik zachodni, świerk pospolity, sumak octowiec, jodła jednobarwna, modrzew europejski, rosnących przy ul. [...], dz. nr [...], [...], [...] ark. m. 43 w L., jednocześnie umarzającej postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie 8 drzew z gat. jałowiec skalny, świerk pospolity, żywotnik zachodni, rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...] ark. m. 43 oraz przy ul. [...], dz. nr [...], [...], ark. m. 43 w L. poprzez:
1. nadanie punktowi 3 następującego brzmienia:
"ZOBOWIĄZAĆ wnioskodawcę do:
a) zastąpienia usuniętych drzew nową zielenią,
nowe nasadzenia w ilości co najmniej 30 drzew, w tym: 3 drzew (za usunięcie drzew nr [...]) i [...] drzew (za usunięcie drzew nr [...]) z gatunków: klon zwyczajny w odm. "Globosum", grab pospolity w odm. "Fastigiata", śliwa wiśniowa w odm. "Pissardii", wiśnia piłkowana w odm. "Kanzan" (do wyboru) należy przeprowadzić do dnia 30 listopada 2019 r., na terenie nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...] ark. m. 39 w L., a sadzonki drzew powinny posiadać obwody pni min. 10 cm - na wysokości 100 cm,
b) poinformowania do dnia 15 grudnia 2019 r. Wydziału Ochrony Środowiska o przeprowadzeniu nowych nasadzeń, tj.: terminie, miejscu, ilości i gatunkach posadzonych drzew, a także przedstawienia ich na planie sytuacyjnym."
2. Nadanie punktowi 4 następującego brzmienia:
"USTALIĆ, że usunięcie 11 drzew o nr : [...] podlega
opłacie na rzecz budżetu Miasta L. w wysokości [...] zł, słownie:
czterdzieścidwatysiącesześćsetpięćdziesiąt złotych [...]:
a) odracza się termin uiszczenia ustalonej opłaty, na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych, wymienionych w punkcie 3a niniejszej decyzji tj. od dnia 30 listopada 2019 r. do dnia 30 listopada 2022 r.,
b) jeżeli posadzone w zamian drzewa zachowają żywotność po upływie okresu w pkt a lub nie zachowają żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew zostanie umorzona,
c) jeżeli posadzone drzewa albo część z nich nie zachowa żywotności po upływie okresu wskazanym w pkt a z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata zostanie przeliczona w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zachowały żywotności,
d) decyzje w sprawach wymienionych w pkt b, c mogą być wydane przed upływem okresu wskazanym w pkt a, jeżeli drzewa nie zachowały żywotności przed upływem tego okresu."
postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30.10.2019 r. nr [...] orzekającej o zmianie decyzji Prezydenta Miasta L. o nr [...] z dnia 5.12.2017 r. zezwalającej skarżącej na usunięcie drzew
W uzasadnieniu wskazano, że dniu 5.12.2017 r. Prezydent Miasta L. , po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 25.10.2017 r. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, wydał decyzję nr [...], w której orzekł o:
1. zezwoleniu wnioskodawcy na usunięcie 13 drzew z gat. daglezja zielona, cyprysik Lawsona, żywotnik zachodni, świerk pospolity, sumak octowiec, jodła jednobarwna, modrzew europejski z terenu nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...], [...], [...], ark. m. 43 w L., w tym nr: [...];
2. ustaleniu terminu usunięcia drzew do dnia 30 kwietnia 2018 r.; jeśli w trakcie prac zostaną stwierdzone gatunki chronione lub miejsca lęgowe ptaków mające ulec zniszczeniu, należy przerwać prace i uzyskać stosowne zezwolenie na odstępstwa od zakazów, które może wydać Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska lub Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P.;
3. zobowiązaniu wnioskodawcy do:
a) zastąpienia usuniętych drzew nową zielenią, nowe nasadzenia w ilości co najmniej 30 drzew, w tym: 3 drzew (za usunięcie drzew nr [...]) i 27 drzew (za usunięcie drzew nr [...]) z gatunków: klon zwyczajny w odm. "Globosum", grab pospolity w odm. "Fastigiata", śliwa wiśniowa w odm. "Pissardii", wiśnia piłkowana w odm. "Kanzan" (do wyboru) należy przeprowadzić do dnia 30 listopada 2018 r., na terenie nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...], dz. nr [...] ark. m. 43 w L., a sadzonki drzew powinny posiadać obwody pni min. 10 cm - na wysokości 100 cm,
b) poinformowaniu do dnia 31 grudnia 2018 r. Wydziału Ochrony Środowiska o przeprowadzeniu nowych nasadzeń, tj.: terminie, miejscu, ilości i gatunkach posadzonych drzew, a także przedstawienia ich na planie sytuacyjnym,
4. ustaleniu, że usunięcie 11 drzew o nr : [...] podlega opłacie na rzecz budżetu Miasta L. w wysokości [...] zł:
a) odroczono termin uiszczenia ustalonej opłaty, na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych, wymienionych w punkcie 3a decyzji tj. od dnia 30 listopada 2018 r. do dnia 30 listopada 2021 r.,
b) jeżeli posadzone w zamian drzewa zachowają żywotność po upływie okresu w pkt a lub nie zachowają żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew zostanie umorzona,
c) jeżeli posadzone drzewa albo część z nich nie zachowa żywotności po upływie okresu wskazanym w pkt a z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata zostanie przeliczona w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zachowały żywotności,
d) decyzje w sprawach wymienionych w pkt b, c mogą być wydane przed upływem okresu wskazanym w pkt a, jeżeli drzewa nie zachowały żywotności przed upływem tego okresu;
5. ustaleniu, że usunięcie 2 drzew nr: [...] nie podlega opłacie na rzecz budżetu Miasta L. ;
6. umorzeniu postępowania w części dotyczącej usunięcia 8 drzew w tym: nr [...].
W dniu 8.12.2017 r. do Urzędu Miasta L. wpłynęło pismo skarżącej, w którym strona poinformowała, że zrzeka się prawa do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia 5.12.2017 r. nr [...]
W dniu 11.10.2018 r. do Urzędu Miasta L. wpłynęło pismo skarżącej, w którym strona zwróciła się z prośbą o przesunięcie terminu nasadzenia 30 drzew na działkach nr [...] oraz [...] w L. przy ul. [...]. Prośbę swoją strona umotywowała planowaną inwestycją na ww. działkach oraz brakiem możliwości określenia na dzień dzisiejszy miejsc, w których nasadzenia mogą być zrealizowane.
W dniu 20.11.2018 r. Prezydent Miasta L. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o zmianie ww. decyzji Prezydenta Miasta L. o nr [...] z dnia 5.12.2017 r., zezwalającej skarżącej na usunięcie 13 drzew rosnących przy ul. [...], dz. nr [...], [...], [...] ark. m. 43 w L., jednocześnie umarzającej postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na usuniecie 8 drzew rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...] ark. m. 43 oraz przy ul. [...], dz. nr [...], [...], ark. m. 43 w L.:
- w punkcie 3 w zakresie terminu wykonania nasadzeń zastępczych ustalając ten termin do dnia 31 października 2019 r. oraz terminu poinformowania o przeprowadzeniu nasadzeń zastępczych wyznaczając ten termin do dnia 30 listopada 2019 r.,
- w punkcie 4 (podpunkt a) w zakresie odroczenia terminu uiszczenia ustalonej opłaty na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych, ustalając ten termin od dnia 31 października 2019 r. do dnia 31 października 2022 r.
W pozostałej części pozostawiono ww. decyzję z dnia 05.12.2017 r. nr [...] bez zmian.
W dniu 3.10.2019 r. do Urzędu Miasta L. wpłynęło pismo skarżącej, w którym strona zwróciła się o zmianę decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 5.12.2017 r. nr [...] oraz z dnia 20.11.2018 r. nr [...] w zakresie terminu nasadzenia drzew, lokalizacji oraz poszerzenia listy gatunków. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że na terenie wskazanym do dokonania nasadzeń przewidywana jest inwestycja uniemożliwiająca prawidłowy i bezpieczny rozwój drzew. Odsuwanie się w czasie inwestycji nie pozwala określić terminu możliwego sadzenia drzew. Parafia wskazała inne miejsce, na którym drzewa mogą zostać posadzone. Zgodę wyraził Dyrektor szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] przy ul. [...] w L.. Nasadzenia będą dokonane na działce [...] ark. mapy 39. Strona zwróciła się jednocześnie o rozszerzenie listy gatunków odpowiednich do sadzenia na terenach zielonych wokół szkoły mając na względzie bezpieczeństwo uczniów.
W oparciu o wypis z rejestru gruntów organ pierwszej instancji ustalił, iż właścicielem działki nr [...] położonej przy ul. [...] jest Szkoła Podstawowa nr [...] im. [...] w L., teren stanowi inne tereny zabudowane (Bi) o powierzchni 0.8880 ha.
Pismem z dnia 9.10.2019 r. nr [...] Prezydent Miasta L. wezwał skarżącą do uzupełnienia braków merytorycznych wniosku o zmianę decyzji nr [...] z dnia 5.12.2017 r. zezwalającej na usunięcie drzew, rosnących przy ul. [...], dz. nr [...], [...], [...] ark. m. 43 w L. poprzez przedłożenie pisemnej informacji wskazującej planowany termin wykonania nasadzeń zastępczych oraz ich gatunki (odmiany drzew), a także przedłożenie projektu nasadzeń zastępczych, wykonanego w formie rysunku, mapy lub projektu zagospodarowania działki.
W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżąca poinformowała, że nasadzenia zostaną wykonane niezwłocznie, jeśli tylko pozwolą na to warunki atmosferyczne. Ponadto strona zwróciła się z prośbą o wydłużenie terminu wykonania nasadzeń do 31 października 2020 r. oraz o pozostawienie gatunków jak w pierwszej decyzji. Do pisma dołączono rysunek - projekt nasadzeń.
Zawiadomieniem z dnia 21.10.2019 r. organ poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji Prezydenta Miasta L. o nr [...] z dnia 5.12.2017 r. Poinformował również o uprawnieniach wynikających z treści art. 10 K.p.a.
W dniu 30.10.2019 r. Prezydent Miasta L. , po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 3.10.2019 r. o zmianę decyzji Prezydenta Miasta L. o nr [...] z dnia 5.12.2017 r., wydał decyzję nr [...], w której orzekł o zmianie ww. decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia 5.12.2017 r.:
- w punkcie 3 w zakresie miejsca wykonania nasadzeń zastępczych, wyznaczając nieruchomość przy ul. [...], dz. nr [...], ark. m. 39 w L. oraz w zakresie terminu wykonania nasadzeń zastępczych ustalając ten termin do dnia 30 listopada 2019 r. oraz terminu poinformowania o przeprowadzeniu nasadzeń zastępczych wyznaczając ten termin do dnia 15 grudnia 2019 r.,
- w punkcie 4 (podpunkt a) w zakresie odroczenia terminu uiszczenia ustalonej opłaty na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych, ustalając ten termin od dnia 30 listopada 2019 r. do dnia 30 listopada 2022 r.
W pozostałej części pozostawiono ww. decyzję z dnia 5.12.2017 r. nr [...] bez zmian.
W dniu 29.11.2019 r. do Urzędu Miasta L. wpłynęło pismo skarżącej, w którym strona poinformowała, że zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 30 października 2019 r., doręczoną w dniu 5 listopada 2019 r. dokonano nasadzeń 30 drzew przy ul. [...] dz. nr [...] ark. m. 39 w L.. Gatunek posadzonych drzew, to grab pospolity odm. Fastigiata. Drzewa zostały nasadzone w dniach 4 - 6 listopada 2019 r.
Zawiadomieniem z dnia 6.12.2022 r. organ poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego umorzenia odroczonej opłaty naliczonej skarżącej za usunięcie 11 drzew z gat. daglezja zielona, cyprysik Lawsona, żywotnik zachodni, świerk pospolity, sumak octowiec, jodła jednobarwna rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...], [...], [...] ark. m. 43 w L., zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 5.12.2017 r. oraz z decyzją zmieniającą Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 20.11.2018 r. i decyzją zmieniającą Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 30.10.2019 r. Poinformował również na podstawie art. 79 i art. 85 § 1 K.p.a. o terminie przeprowadzenia oględzin - dotyczących spełnienia obowiązku wykonania nasadzeń zastępczych w postaci 27 drzew przy ul. [...], dz. nr [...] ark. m. 39 w L. oraz dokonania oceny ich żywotności - a także uprawnieniach wynikających z treści art. 10 K.p.a.
W dniu 14.08.2023 r. Prezydent Miasta L. wydał decyzję nr [...],298.2022, w której orzekł o:
1. odmowie umorzenia skarżącej w całości odroczonej opłaty naliczonej w decyzji
Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 5.12.2017 r. zmienionej
decyzją Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 20.11.2018 r. i decyzją Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 30.10.2019 r., za usunięcie 11 drzew z gat. daglezja zielona, cyprysik Lawsona, żywotnik zachodni, świerk pospolity, sumak octowiec, jodła jednobarwna rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...], [...], [...], ark. m. 43 w L. w kwocie [...]zł w związku z niewykonaniem nasadzeń zastępczych zgodnie z ww. zezwoleniem;
2. przeliczeniu naliczonej opłaty ustalonej w decyzji Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 5.12.2017 r. oraz decyzji zmieniającej Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 20.11.2018 r. i decyzji zmieniającej Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 30.10.2019 r., za usunięcie 11 drzew z gat. daglezja zielona, cyprysik Lawsona, żywotnik zachodni, świerk pospolity, sumak octowiec, jodła jednobarwna rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...], [...], [...], ark. m. 43 w L., proporcjonalnie do liczby drzew (tj. 27 drzew), które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem i ustaleniu jej wysokości na [...] zł;
3. zobowiązaniu skarżącej do zapłaty kwoty wymienionej w pkt 2 niniejszej decyzji tj. [...] zł w ciągu 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna, na nr rachunku bankowego Urzędu Miasta L. : [...].
Od powyższej decyzji z dnia 14.08.2023 r. nr [...] odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakreślonym ustawowo terminie wniosła skarżąca.
W złożonym odwołaniu wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. : [...] z dnia 5.12.2017 oraz [...] z dnia 30.10.2019 lub stwierdzenia, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem prawa.
W dniu 31.08.2023 r. organ pierwszej instancji przesłał do Kolegium akta sprawy wraz z odwołaniem.
Pismem z dnia 31.08.2023 r. Kolegium zawiadomiło stronę o wszczęciu postępowania odwoławczego w sprawie odmowy umorzenia w całości odroczonej opłaty za usunięcie drzew. Jednocześnie pouczono o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed jej rozstrzygnięciem.
Pismem z dnia 27.09.2023 r. nr [...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło stronę o wszczęciu, na wniosek skarżącej, postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 5.12.2017 r. nr [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na terenach nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...] oraz przy ul. [...] dz. nr [...], [...], [...] w L. oraz ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30.10.2019 r. nr [...] zmieniającej ww. decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 5.12.2017 r. nr [...] - w celu sprawdzenia, czy decyzje dotknięte są którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 k.p.a.
W dniu 5.10.2023 r. organ pierwszej instancji - w odpowiedzi na pismo SKO w L. - przekazał do tutejszego Kolegium akta sprawy dot. decyzji Prezydenta Miasta L. o sygn. [...] z dnia 20.11.2018 r.
Postanowieniem z dnia 6.12.2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiesiło z urzędu postępowanie odwoławcze w sprawie umorzenia w całości odroczonej opłaty za usunięcie 11 drzew z gat. daglezja zielona, cyprysik Lawsona, żywotnik zachodni, świerk pospolity, sumak octowiec, jodła jednobarwna rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...], dz. nr [...],[...],[...], ark. m. 43, przeliczenia naliczonej opłaty i pobrania opłaty.
W dniu 11.01.2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzje:
- nr [...], w której orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30.10.2019 r. nr [...] zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 5.12.2017 r. nr [...] i
- nr [...], w której orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 5.12.2017 r. nr [...]
W dniu 5.02.2024 r. do Urzędu Miasta L. wpłynął wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia 5.12.2017 r. lub stwierdzenie nieważności części ww. decyzji w odniesieniu do naliczenia opłat za usunięcie drzew, lub że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, której Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia 11.01.2024 r. odmówiło stwierdzenia nieważności. W treści przedmiotowego wniosku podniesiono niezgodne z prawem działanie Prezydenta Miasta L. . Podkreślono, że w zezwoleniu na usunięcie drzew (tj. decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia 05.12.2017 r., zmienionej decyzją Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia 30.10.2019 r.) naliczono opłatę niezgodnie z przepisami prawa (a dokładnie przepisem art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, który został pominięty), wobec czego strona obowiązana jest wnieść na rzecz Miasta L. nienależną opłatę. Tym samym uznano, że ww. decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa i wydana została bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśniono, że zezwalając na usunięcie drzew Prezydent Miasta L. w pkt 4 decyzji nr [...] z dnia 05.12.2017 r. ustalił, że za usunięcie drzew oznaczonych numerami: [...] nalicza się opłatę w wysokości [...] zł. Zaznaczono przy tym, że w uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że drzewa oznaczone nr [...] nie podlegają zwolnieniu z opłaty, gdyż w stosunku do nich nie mają zastosowania przypadki wyłączenia naliczania opłat, o których mowa w art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Nadmieniono, że organ nie wyjaśnił stronie postępowania i nie przeprowadził dowodu, w oparciu o którym miałby podstawę do stwierdzenia, że nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. Stwierdzono, że organ jedynie stronniczo i władczo orzekł, że nie zachodzą żadne z przesłanek wskazanych w art. 86 ust. 1 ww. ustawy. Uznano przy tym, że brak jest dowodów w zgromadzonym przez organ materiale dowodowym, iż przesłanki z art. 86 ust. 1 u.o.p. nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Tymczasem w powołanym art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawodawca przewidział zwolnienie z opłaty dla drzewa, których obwody pni mierzone na wysokości 130 cm nie przekraczają: 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 80 cm w przypadku pozostałych gatunków drzew, gdy celem usuwania drzew jest przywrócenie gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Stwierdzono, że przepis ten rozszerza wcześniej obowiązujący zapis art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1220), wskazujący, że za usuwanie drzew które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane nie pobiera się opłat. Zgodnie z powyższym wskazano, iż stwierdzić należy że został spełniony warunek wynikający z art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. gdyż usuwane drzewa rosły na terenie budowlanym, a usuwana zieleń miała jedynie charakter tymczasowy. Nadmieniono przy tym, że w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] wskazano, że drzewa mają być usunięte w związku z planowaną inwestycja budowlaną, zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. A więc strona do czasu realizacji inwestycji nie użytkowaLa tego terenu (w celach zgodnych z przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego). Co więcej drzewa te zostały posadzone celowo jako zieleń tymczasowa (czasowo użytkowane jako ogródki). Stwierdzono dalej, że jak wskazuje utrwalona linia orzecznicza - "Fakt przeznaczenia terenu w planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane oznacza, że drzewa, które wyrosły na tym terenie w okresie późniejszym mają charakter tymczasowy i niecelowa jest ich ochrona przez nakładanie opłat za ich usunięcie. W stosunku do takich drzew przestaje bowiem obowiązywać podstawowy cel ustawy o ochronie przyrody, to jest ochrona i racjonalne gospodarowanie jej zasobami." (wyrok NSA z dnia 9.09.2015 r., II OSK 74/14). Zatem, nie wiadomo dlaczego organ uznał, iż nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p., w oparciu o które należałoby uznać, że wycinka drzew oznaczonych numerami [...] nie podlega opłacie. Brak jest w dokumentacji Prezydenta Miasta L. dowodów na przeprowadzenie analizy dotyczącej możliwości zwolnienia z opłat za usunięcie drzew na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 7 u.o.p. W opinii strony organ nie miał podstaw prawnych do naliczenia opłat za usunięcie tych drzew. Tym samym uznać należy, iż nieuprawnione jest żądanie wniesienia opłaty, o której mowa w decyzjach Prezydenta Miasta L. nr: [...] z dnia 14.08.2023 r., [...] z dnia 5.12.2017 r. i [...] z dnia 30.10.2019 r. Podniesiono przy tym, że SKO w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle nie odniosło się do tego zarzutu strony dotyczącego art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, co uzasadnia ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wobec powyższego, ponownie wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji (w całości lub w części dotyczącej wyliczenia opłat) Prezydenta Miasta L. : nr [...] z dnia 5.12.2017 r. oraz nr [...] z dnia 30.10.2019 r. lub stwierdzenia, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem prawa.
Pismem z dnia 8 lutego 2024 r. Prezydent Miasta L. przekazał do tut. Kolegium powyższy wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11.01.2024 r. o sygn. [...] i z dnia 11.01.2024 r. o sygn. [...]
Decyzją z 24 maja 2024 r. nr [...] tut. Kolegium utrzymało w mocy decyzję SKO w L. z 11.01.2024 r. nr [...], w której Kolegium orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 05.12.2017 r. nr [...]
Zawiadomieniem z dnia 27 maja 2024 r. tut. SKO powiadomiło skarżącą o wszczęciu postępowania w związku z wniesieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11.01.2024 r. nr [...] Kolegium pouczyło również o uprawnieniach wynikających z treści art. 10 § 1 K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpatrzeniu sprawy wszczętej wnioskiem skarżącej, podkreśliło, że stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem jej wzruszenia. Może ono nastąpić tylko w przypadkach określonych w przepisach prawa.
Z uwagi na okoliczność, że instytucja ta stoi w opozycji do jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażona w treści art. 16 k.p.a., jej stosowanie jest ograniczone do przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Przesłanki te nie powinny być interpretowane rozszerzająco.
Powołany przepis stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 K.p.a.).
Do stwierdzenia nieważności decyzji może dojść wyłącznie w przypadku stwierdzenia istnienia którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1998 r. o sygn. akt IV SA 1290/96, LEX nr 43251; wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1998 r. o sygn. akt IV SA 1490/96, LEX nr 43254; wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r. o sygn. akt IV SA 2319/96, LEX nr 43686). Odwoływanie się do innych, niewymienionych w tym przepisie przesłanek, w tym błędu, winy, należytej staranności lub dobrej wiary, jest niedopuszczalne (wyrok SN z dnia 11 maja 2000 r. o sygn. akt III RN 62/00, OSNAPiUS 2001, nr 4, poz. 100).
Ponadto w postępowaniu "nieważnościowym", które to postępowanie jest prowadzone w trybie nadzoru, można rozpatrywać sprawę jedynie w granicach określonych w art. 156 § 1 pkt 1- 7 K.p.a., a więc uprawnienia organu nadzoru sprowadzają się do weryfikacji (sprawdzenia), czy decyzja jest obarczona jedną z wad wyliczonych wyczerpująco w tymże art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Jak to wielokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w tymże art. 156 § 1 k.p.a. Należy podkreślić, że nie jest możliwym ponowne merytoryczne rozstrzyganie sprawy administracyjnej, która została załatwiona weryfikowaną decyzją. Innymi słowy, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie "nieważnościowe" nie orzeka co do istoty sprawy, jak to ma miejsce o postępowaniu administracyjnym jurysdykcyjnym (czyli w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym, które toczy się przed organem I instancji /i ewentualnie także przed organem II instancji, jako postępowanie odwoławcze). Tak więc w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ocenia się treść weryfikowanej decyzji. Wprawdzie można porównywać tę treść z materiałami postępowania administracyjnego, które poprzedzało wydanie tej decyzji (tylko wyjątkowo w następstwie tego porównania można stwierdzić wystąpienie wady w decyzji), jednakowoż nie jest możliwym uzupełnianie postępowania poprzedzającego wydanie weryfikowanej decyzji. Innymi słowy - w postępowaniu "nieważnościowym" organy administracji publicznej zobowiązane są "zgromadzić" weryfikowaną decyzję oraz materiały (dowody), które zostały zebrane w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie tej decyzji (a więc już wtedy istniały), natomiast nie jest możliwym przeprowadzanie nowych dowodów. W postępowaniu "nieważnościowym" organ administracji publicznej może jedynie oceniać istniejące dowody (i w tym sensie "przeprowadza" te dowody), natomiast nie może kreować nowych dowodów. Wymaga przy tym dodania, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności weryfikuje się decyzję w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu jej wydania.
W zależności od poczynionej oceny pozostawia się w obrocie decyzję administracyjną, albo usuwają z obrotu prawnego w całości lub w części.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej miarodajną jest zgodność kwestionowanej decyzji ze stanem prawnym, obowiązującym w dacie jej wydawania.
W przedmiotowej sprawie oceny decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia 30.10.2019 r. dokonać należy z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dniu wydania tej decyzji, tj. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1614 z późn. zm.) zwanej dalej "ww. ustawą.".
Analizując poszczególne przesłanki określone w treści art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 K.p.a., stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie decyzja Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia 30.10.2019 r. w przedmiocie zmiany decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia 5.12.2017 r.:
- nie była wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (Prezydent Miasta L. był organem właściwym do jej wydania.);
- nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
- nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
- nie była niewykonalna w dniu jej wydania (przesłanka niewykonalności decyzji może dotyczyć zarówno faktycznej jak i prawnej wykonalności, w pierwszym przypadku, gdy nie ma możliwości technicznych wykonania decyzji, a w drugim gdy istnieją prawne zakazy lub nakazy, które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji (tak: J. Borkowski, Adamiak, Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2012). W orzecznictwie NSA podnosi się, iż nie stanowią przeszkody powodującej niewykonalność decyzji ani względy ekonomiczne i finansowe, ani trudności techniczne jak również negatywne nastawienie adresatów decyzji czy innych podmiotów do wykonania decyzji. Z wyroku NSA z dnia 15.03.2000 r. o sygn. akt IV SA 144/98 wynika, iż nie można mówić o niewykonalności decyzji, jeżeli wynikające z niej obowiązki mieszczą się w granicach prawa.);
- nie powodowała sytuacji, w której w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (przesłanka ta stanowi szczególny przypadek niewykonalności decyzji, która ma charakter prawny. Oznacza w szczególności sytuacje, w których już samo podjęcie wykonania decyzji miałoby znamiona czynu zagrożonego sankcją karną przepisami k.k, k.k.s., k.w. lub innych pozakodeksowych przepisów karnych. W niniejszej sprawie przesłanka taka nie zaistniała, bowiem wykonanie decyzji nie wiązało się z dokonaniem czynu zagrożonego sankcjami karnymi.);
- nie zawiera wad powodujących jej nieważność z mocy prawa.
Nie zaszła zatem żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła również przesłanka stwierdzenia nieważności w postaci wydania decyzji bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Kolegium nie stwierdziło również ażeby ww. decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Wskazać należy, że decyzja Prezydenta Miasta L. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie, tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1614 z późn. zm.).
I tak, zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 ww. ustawy, usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części niewpisanej do rejestru zabytków może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, 585 i 1579), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Stosownie do treści art. 83a ust. 1 ww. ustawy, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
Jednocześnie, po myśli art. 83c ust. 1 ww. ustawy, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych. Kolejno, zgodnie z treścią art. 83c ust. 3 ww. ustawy, wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu.
Jednocześnie, stosownie do treści art. 83c ust. 4 ww. ustawy, organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu:
1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie;
2) wartość kulturową;
3) walory krajobrazowe;
4) lokalizację.
Dalej, po myśli art. 83d ust. 1 ww. ustawy, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu
określa:
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;
2) miejsce usunięcia drzewa lub krzewu;
3) nazwę gatunku drzewa lub krzewu;
4) obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:
a) posiada kilka pni - obwód każdego z tych pni,
b) nie posiada pnia - obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa;
5) wielkość powierzchni, z której zostanie usunięty krzew;
6) wysokość opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu;
7) termin usunięcia drzewa lub krzewu.
Ponadto, jak stanowi art. 83d ust. 2 ww. ustawy, w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie to określa dodatkowo:
1) miejsce nasadzeń;
2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów;
3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów;
4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów;
5) termin wykonania nasadzeń;
6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń.
W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastępczych bądź od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, zezwolenie to może określać dodatkowo warunki techniczne sadzenia lub przesadzenia drzewa lub krzewu (art. 83d ust. 4 ww. ustawy).
Zgodnie z art. 84 ust. 1 ww. ustawy, posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Przepis art. 84 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że opłaty naliczane są w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania tego zezwolenia. W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych (art. 84 ust. 3 ww. ustawy).
Z kolei, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (art. 84 ust. 4 ww. ustawy). Natomiast, zgodnie z art. 84 ust. 5 ww. ustawy, jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności.
W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem (art. 84 ust. 7 ww. ustawy).
Stosownie do treści art. 84 ust. 8 ww. ustawy, decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4, 5 i 7 wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1, jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zostało uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, a przesadzone albo posadzone drzewo lub krzew nie zachowały żywotności po 3 latach od dnia upływu terminu wskazanego w tym zezwoleniu na ich przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych, lub przed upływem tego okresu, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nakłada ponownie w drodze decyzji obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych. Przepisy art. 83c ust. 4 oraz art. 83d ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio (art. 86 ust. 2 ww. ustawy).
W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 2, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 86 ust. 3 ww. ustawy).
Wobec powyższego regułą jest usuwanie drzew lub krzewów na podstawie zezwolenia, za usunięcie których naliczana jest opłata. Wyjątki od reguły usuwania drzew lub krzewów na podstawie zezwolenia przewiduje art. 83f ust. 1 ww. ustawy, z kolei wyjątki od reguły naliczania opłat za usunięcie drzew lub krzewów przewiduje art. 86 ust. 1 ww. ustawy.
W ocenie Kolegium, zgromadzone w aktach sprawy dokumenty nie pozwalają na przyjęcie, iż decyzja Prezydenta Miasta L. z 30.10.2019 r. była rażąco niezgodna z przytoczonymi wyżej przepisami.
Kolegium zauważyło, że decyzja z 30.10.2019 r. zmieniająca decyzję Prezydenta Miasta L. z 5.12.2017 r. dokonywała zmiany decyzji pierwotnej na wniosek samej strony postępowania i dotyczyła jedynie terminu określonego w pkt 3 lit. a decyzji pierwotnej tj. określenia terminu dokonania nowych nasadzeń, zmiany miejsca nasadzeń oraz terminu poinformowania organu o dokonaniu nasadzeń (pkt 3 lit. b decyzji pierwotnej). Zmiana dotyczyła również pkt 4 pierwotnej decyzji w zakresie odroczenia terminu uiszczenia opłaty, ustalając ten termin od 30 listopada 2019 r. do 30 listopada 2022 r.
Zmiany dokonane ocenianą decyzją były dokonane w trybie art. 155 k.p.a. na wniosek strony, za jej zgodą oraz były korzystne dla strony, gdyż wydłużały terminy realizacji obowiązku nasadzeń. SKO zwróciło uwagę, że kwestionowana decyzja została wydana w trybie art. 155 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Z wykładni gramatycznej przepisu art. 155 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:
1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji,
2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji,
3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony (patrz: Andrzej Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", WKP 2020, pkt 13 do art. 155).
W ocenie składu orzekającego organ nie naruszył również art. 155 k.p.a. wydając kwestionowaną decyzję.
Kolegium podkreśliło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem o węższym zakresie niż postępowanie odwoławcze. Ponadto, Kolegium wskazało, że skarżąca nie wniosła odwołania od ww. decyzji i podkreśliło, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie może być traktowana jako substytut odwołania przez strony postępowania. Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest rażące naruszenie prawa a nie każde naruszenie prawa, co wprost wynika z brzmienia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odmienna interpretacja stanowiłaby naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Postępowanie nieważnościowe nie jest kolejną instancją, nie jest postępowaniem, w toku którego bada się sprawę merytorycznie, a rozstrzyga o ewentualnych wadach decyzji kontrolowanej. Sprowadza się przeto do ustaleniu zaistnienia, bądź też nie, przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Istotne jest przy tym, że przesłanki te dotyczą wadliwości decyzji, a nie wadliwości postępowania, w którym decyzję tę podjęto. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zasadniczo nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty, że kwestionowana decyzja została wydana mimo braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonania wadliwej oceny dowodów i na tej podstawie wadliwych ustaleń faktycznych. Tego rodzaju naruszenia, mogą być podnoszone na etapie zwykłego postępowania administracyjnego, ewentualnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, obejmującym kontrolę wydanych w postępowaniu zwykłym decyzji administracyjnych. Przedmiotem postępowania zwykłego jest sprawa administracyjna w sensie materialnym, zaś przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest sprawa administracyjna o charakterze procesowym (zob. B. Adamiak: "Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej" - Państwo i Prawo z 2001 r., nr 8, str. 29 i n.)."
Kolegium stanęło na stanowisku, że ewentualne naruszenia prawa w zakresie czynienia ustaleń faktycznych (przez niewyczerpujące zgromadzenie czy rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy) zasadniczo należą do takich wadliwości, które mogą prowadzić do wzruszenia decyzji w trybie zwykłym, nie stanowią zaś "rażącego" naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzenia nieważności decyzji, w związku rażącym naruszeniem prawa, nie uzasadnia zatem kwestionowanie prawidłowości postępowania dowodowego i trafności oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która może się odbywać w toku postępowania odwoławczego, zainicjowanego wniesieniem odwołania od decyzji organu I instancji. Kwestia prawidłowości ustaleń faktycznych podjętych na jego podstawie nie może natomiast stanowić podstawy stwierdzenia nieważności. Odmienne stanowisko prowadziłoby bowiem do wniosku, że w toku postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności, organ pierwszej instancji winien przeprowadzić kompleksowe postępowanie zmierzające do weryfikacji dowodów zebranych w sprawie i ponownej ich oceny w celu ustalenia stanu faktycznego. Tego rodzaju postępowanie sprzeciwia się jednak istocie stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, które winno mieć oczywisty charakter i pozostawać w wyraźniej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu.
Przez rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należy rozumieć oczywistą sprzeczność z przepisami prawa nie do pogodzenia z założeniami działania organu praworządnego państwa, z zasadą demokratycznego państwa prawnego, wymaganiami praworządności. Stwierdzone wady muszą być o szczególnym ciężarze gatunkowym i muszą mieć charakter rażący w sensie obiektywnym, a nie subiektywnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22.10.1999 r. w sprawie o sygn. akt IV S.A. 1705/97, niepubl. LEX nr 50137). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane w sposób rozszerzający. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09.03.1999 r. w sprawie o sygn. akt. V SA 1970/98, niepubl., LEX nr 50195). Takiego przekroczenia prawa Kolegium nie dopatrzyło się w sprawie.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 stycznia 2024 r. nr [...] obarczona jest jednak wadą, która powoduje że konieczne jest jej uchylenie i orzeczenie na nowo. Wydana decyzja nie została prawidłowo podpisana przez skład orzekający w sprawie.
Wobec powyższego skład orzekający Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30.10.2019 r. nr [...] orzekającej o zmianie decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia 5.12.2017 r. zezwalającej skarżącej na usunięcie drzew.
Skargę na decyzję SKO z dnia 14 czerwca 2024 r. nr [...] wywiodła Parafia z siedzibą przy ul. [...] w L. zastępowana przez fachowego pełnomocnika. Decyzję zaskarżono w całości, zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 pkt. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i orzeczenie co do wniosku o ponowne rozpoznanie od nieistniejącej decyzji, tj. niepodpisanego projektu decyzji;
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie decyzji oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy;
3) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uchylenie wadliwej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy;
4) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie nieistniejącej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy co w sposób faktyczny pozbawiło stronę prawa do odwołania (wniosku o ponowne rozpoznanie);
5) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności decyzji z dnia 11 stycznia 2024 r.;
6) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie odmowę zmiany decyzji z dnia 11 stycznia 2024 r. i niestwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30 października 2019 r.;
7) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1 pkt. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336)
W związku z powyższym w skardze wniesiono o:
- stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 14 czerwca 2024 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzji z dnia 11 stycznia 2024 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego;
- ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia 14 czerwca 2024 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzji z dnia 11 stycznia 2024 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego;
- zasądzenie od organu na rzecz odwołującego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest o tyle błędne, że brak podpisu jest wadą powodującą, że dokument w ogóle nie jest decyzją, a jej projektem.
Skarżąca zauważyła, że w orzecznictwie prezentowane są także mniej radykalne stanowiska, zgodnie z którym brak podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji powoduje nieważność decyzji administracyjnej, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. Uchybienie enumeratywnie określonym w ustawie wymogom określającym elementy składowe i niezbędne każdej decyzji stanowi rażące naruszenie prawa.
Skarżąca stwierdziła, że organ w istocie po raz pierwszy dokonał oceny materiału dowodowego, a strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie postępowania w art. 136 § 2 k.p.a., co doprowadziło do naruszenia w/w przepisu. Organ wadliwie przyjął, że orzekając co do projektu decyzji może dokonać jego uchylenia oraz orzec co do istoty sprawy. Po pierwsze organ nie mógł uchylić nieistniejącej decyzji. Nawet gdyby przyjąć, że uchylenie dokumentu było prawidłowe, to organ w ramach postępowania odwoławczego nie mógł orzec co do istoty sprawy. Działając w ten sposób organ doprowadził do sytuacji, w której strona w rzeczywistości została pozbawiona prawa do rozpoznania sprawy w ramach dwóch instancji. W istocie bowiem decyzja z 14 czerwca 2024 r. była pierwszą decyzją merytoryczną w sprawie. Organ naruszył zatem art. 15 k.p.a.
Niezależnie od powyższych zarzutów podniesiono w skardze, że w sprawie nie wyjaśniono jej istoty. Tym samym konieczne byłoby nie tylko uchylenie decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a., ale także przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
W ocenie skarżącej organ naruszył ar. 156 pkt. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie: organ błędnie uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. W sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a naruszenie to miało charakter kwalifikowany. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt. 7 ustawy o ochronie przyrody nie ustala się opłaty w przypadku drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza:
a) 120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,
b) 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew
- w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Organ słusznie ustalił, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego tereny, na których znajdowały się drzewa przeznaczono pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną i usługową. Przeznaczenie przedmiotowego obszaru zostało określone tak samo zarówno w uchwale nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia 16 lutego 2012 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie osiedla "[...] (Dz. U. Woj. [...]. z 20.03.2012 r. poz. [...]), jak i w uchwale nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulic [...] (Dz. U. Woj. [...]. z 11.01.2016 r. poz. [...]). Przeznaczenie tego terenu pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną i usługową ma zatem charakter trwały.
W konsekwencji konieczne było zbadanie czy wycinka następuje w celu przywrócenia gruntów do użytkowania zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z § 6 ust. 3 Uchwały nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulic [...], należało w tym rejonie w maksymalnym stopniu zachować lub w razie potrzeby zastępować istniejące wartościowe zadrzewienia, w szczególności w obrębie alei i szpalerów drzew w pasach drogowych. W przypadku konieczności ich usunięcia należało zrealizować nowe nasadzenia drzew i krzewów. Przedmiotowe założenie miało na celu ochronę środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego.
Do nasadzeń zieleni powinny być używane gatunki drzew rodzimych, zgodnych z aktualnym siedliskiem gatunków drzew i krzewów, co zapewniłoby długotrwałe utrzymywanie zieleni.
Zgodnie z rysunkiem załączonym do Uchwały nr [...] Rady Miejskiej L. z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulic [...], część nieruchomości przy ul. [...] w L., przeznaczona była pod szpalery drzew do zachowania i uzupełnienia, w związku z tym faktem powszechnie znanym było to, że nie jest ona przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną lub usługową. Dokładna lokalizacja szpalerów drzew powinna być wyznaczona przy uwzględnieniu przebiegu sieci infrastruktury technicznej. Trzeba przy tym podkreślić, że w przesłanką zwalniającą z obowiązku naliczenia opłaty jest dokonanie wycinki w celu przywrócenia gruntów do użytkowania zgodnego z przeznaczeniem terenu.
W uzasadnieniu decyzji [...] Prezydenta Miasta L. wskazano, że drzewa mają być usunięte w związku z planowaną inwestycją budowlaną, zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ wydając decyzję prawidłowo ustalił zatem, że wycinka następuje w związku z planowanym przeznaczeniem gruntu na cele zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że naruszenie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis w swojej treści jest jasny i nie pozwala na odmienną interpretację, nie pozostawia także luzu decyzyjnego organowi orzekającemu. W konsekwencji należy uznać, że naruszenie przepisów ma charakter kwalifikowany, zwłaszcza ze względu na potencjalne skutki dla strony.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 czerwca 2024 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30.10.2019 r. W decyzji tej organ uchylił także w całości zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11.01.2024 r.
Sąd podziela stanowisko SKO co do wadliwości decyzji z dnia 11.01.2024 r. i konieczności wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Decyzja ta dotknięta jest istotną wadą w postaci nieprawidłowego podpisania: jeden z trzech podpisów nie należy do członka - wskazanego w części wstępnej decyzji - składu orzekającego. Nie sposób przy tym ustalić, czy decyzja została prawidłowo podpisana przez cały skład, a jedynie w części wstępnej omyłkowo wskazano inne dane personalne jednego z członków składu, czy też część wstępna decyzji prawidłowo określa skład organu, zaś podpis pod decyzją złożyła osoba spoza składu faktycznie rozpoznającego sprawę. Decyzja taka winna być zatem zweryfikowana w trybie instancyjnym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20.02.2020 r. w sprawie III SA/Gd 718/19 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA), co w zaskarżonej decyzji nastąpiło.
W ocenie Sądu niezasadny jest przy tym zarzut skargi niezastosowania przez organ orzekający art. 138 § 2 k.p.a. Należy mieć bowiem na uwadze, że zaskarżona do Sądu decyzja wydana została w trybie art. art. 127 § 3 k.p.a., a więc na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku takiego przepisy dotyczące odwołań od decyzji stosuje się jedynie odpowiednio. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy różni się tym od odwołania, że nie ma konstrukcji względnie dewolutywnej, rozpatrywany jest bowiem przez organ, który wydał zakwestionowaną decyzję, a zatem nie ma tutaj zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a jedynie art. 138 § 1 k.p.a. (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2013 r. w sprawie I OSK 39/13, CBOSA).
"Ten sam organ, który rozpoznał już sprawę ma możliwość na skutek wniesionego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, dokonać samokontroli wydanego rozstrzygnięcia. Nie może organ przekazać sobie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 k.p.a.), bowiem przekazać można sprawę tylko innemu organowi. Nie można przekazać sobie sprawy, którą się ten organ zajmuje i którą ma obowiązek rozstrzygnąć decyzją (art. 104 § 1 k.p.a.) Skoro nie budzi wątpliwości, że nie można przekazać do ponownego rozpoznania sprawy, ponieważ już się ten organ tą sprawą zajmuje, a miał jedynie ocenić w drodze samokontroli, czy wydał trafne rozstrzygnięcie, to nie powinno budzić wątpliwości, że przekazanie sprawy sobie stanowi rażące naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż przepis ten takiej sytuacji w ogóle nie przewiduje." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie II OSK 940/05, CBOSA)
Na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium w zaskarżonej decyzji było zatem uprawnione i zobowiązane do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. SKO nie przeprowadzało nota bene żadnego postępowania dowodowego, rozstrzygnięcie sprawy sprowadzało się do oceny podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30.10.2019 r.
To merytoryczne rozstrzygnięcie - w postaci odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 30.10.2019 r. nr [...] - jest w ocenie Sądu zasadne.
Kontrolowana decyzja zapadła w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego tj. w trybie stwierdzenia nieważności. W myśl art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).
W razie ustalenia jednej z kwalifikowanych wad decyzji organ zobowiązany jest ustalić, czy w sprawie nie występuje przesłanka negatywna określona w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający i wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z tych wad.
W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyduje łączne wystąpienie trzech przesłanek: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Ponadto rażące naruszenie prawa może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów.
Sąd podziela ocenę wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ wydając decyzję z dnia 30.10.2019 r. nie naruszył rażąco art. 155 k.p.a. Zmiany dokonane decyzją nastąpiły na wniosek strony, za jej zgodą oraz były dla niej korzystne , gdyż wydłużały terminy realizacji obowiązku nasadzeń. Słusznie Kolegium zauważyło, że decyzja z 30.10.2019 r. dokonywała zmiany decyzji Prezydenta Miasta L. z 5.12.2017 r. na wniosek samej strony postępowania a zmiany te dotyczyła jedynie terminu określonego w pkt 3 lit. a decyzji pierwotnej tj. określenia terminu dokonania nowych nasadzeń, zmiany miejsca nasadzeń oraz terminu poinformowania organu o dokonaniu nasadzeń (pkt 3 lit. b decyzji pierwotnej). Zmiana dotyczyła również pkt 4 pierwotnej decyzji w zakresie odroczenia terminu uiszczenia opłaty, ustalając ten termin od 30 listopada 2019 r. do 30 listopada 2022 r.
W postępowaniu wszczętym na skutek wniosku strony z dnia 3.10.2019 r. nie były rozstrzygane żadne kwestie związane z zasadnością naliczenia opłaty za usunięcie drzew. Podstawy faktyczne i prawne zezwolenia na usunięcie drzew i ustalenia związanej z tym opłaty wskazane zostały w decyzji pierwotnej - tj, decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 5.12.2017 r., nr [...] Kwestia wzruszenia tej decyzji rozstrzygana była odrębnie. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, decyzją z 24 maja 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11.01.2024 r. nr [...], w której orzeczono o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 5.12.2017 r. nr [...] Stwierdzić zatem należy, że miejscem na prezentację argumentów podnoszonych w skardze na poparcie tezy, że organ nie miał podstaw prawnych do naliczenia opłaty za usunięcie drzew było postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 5.12.2017 r., zaś w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30.10.2019 r. nie mogą one odnieść oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku. Decyzja z dnia 30.10.2019 r. dotyczyła jedynie akcydentalnych kwestii jak miejsce i termin dokonania nasadzeń zastępczych (i w konsekwencji także termin uiszczenia opłaty).
W świetle powyższego należało podzielić stanowisko Kolegium, że decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia 30.10.2019 r. nr [...] nie narusza prawa w sposób rażący, ani też nie jest dotknięta inną wadą powodującą jej nieważność.
Skarga, jako nieuzasadniona, podlega zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI