IV SA/Po 572/25

IV SA/Po 572/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2025 r. sprawy ze skargi Zakładu w K. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 23 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącego Zakładu w K. z siedzibą w C. kwotę 445 zł (słownie: czterysta czterdzieści pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 23.04.2025 r., [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "Dyrektor" lub "Organ") na skutek nieuznania reklamacji od Informacji ustalającej wysokość opłaty podwyższonej za usługi wodne Nr [...] złożonej przez Zakład w K. (dalej jako "Zakład" lub "Skarżący") określił Zakładowi za okres IV kwartału 2021 r. opłatę podwyższoną w kwocie [...]zł za usługę wodną obejmującą pobór wód podziemnych ze studni głębinowej oznaczonej symbolem A26 zlokalizowanej na nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], arkusz 1, obręb [...], gmina [...], powiat [...], woj. [...], bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, ustaloną w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za okres IV kwartału (pkt 1) oraz wskazał, że opłatę podwyższoną określoną w pkt 1 decyzji należy uiścić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji na wskazany rachunek bankowy pod rygorem przymusowego ściągnięcia (pkt 2).
Decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Organ informacją z 26.03.2025 r., Nr [...] , w związku z korzystaniem z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych ze studni A26 bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 1 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm., dalej w skrócie "p.w.") ustalił Zakładowi za okres IV kwartału 2021 r. opłatę podwyższoną za usługi wodne w wysokości [...] zł.
Dyrektor Zakładu w K., jednostki organizacyjnej Gminy [...], pismem z 15.04.2025 r. wniósł reklamację od powyższej informacji, wnosząc jednocześnie o nienaliczenie opłaty podwyższonej za okres objęty ww. informacją. Wskazał w szczególności, że naliczenie opłaty w podwyższonej wysokości jest nieusprawiedliwione, bowiem ma charakter kary administracyjnej, a choć w sprawie pobór wód przy wykorzystaniu studni A26 dokonywany był bez wydania formalnego pozwolenia wodnoprawnego to nie zachodzą przesłanki do naliczenia tej opłaty.
Wskazał w szczególności, że studnia A26 zastąpiła uprzednio funkcjonującą A14, jej działanie nie było ukrywane (było przedmiotem kontroli w 2016 i 2017 r.), urządzenie zostało zalegalizowane w 2018 r., pobór wody z niego był opomiarowany i zgłaszany w oświadczeniach i brak pozwolenia wodnoprawnego to jedyna nieprawidłowość. Poza tym Zakład wykonuje zadania własne Gminy w zakresie zaopatrzenia w wodę i odbioru nieczystości. Niezwłocznie po ujawnieniu braku pozwolenia na pobór wód – wystąpił o nie i je uzyskał, zatem naruszenie ustało, choć jego społeczna szkodliwość i tak była znikoma i nie wynikała z kompleksowych zaniedbań czy złej woli.
Decyzją z 23.04.2025 r., wskazaną we wstępie, Organ określił Zakładowi za okres IV kwartału 2021 r. opłatę podwyższoną w kwocie [...]zł za usługę wodną obejmującą pobór wód podziemnych ze studni głębinowej oznaczonej A26, zlokalizowanej na nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], ark. 1, obr. [...], gm. [...], powiat [...], woj. [...] bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że do ustalenia opłaty podwyższonej przyjęto wysokość 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, ustalonej przez Organ informacją nr [...] z dnia 26.03.2025 r. w wysokości [...] zł. Powołał art. 272 ust. 1 p.w. oraz art. 13 pkt 21 i 22 oraz art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz.U. z 2023 r. poz. 1963, dalej w skrócie "u.r.r.O."). Odnosząc się do zarzutów reklamacji stwierdził, że Zakład nie kwestionuje poboru wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Skala poboru wody nie ma związku ze sprawą opłaty podwyższonej z tytułu poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, jak i fakt zastąpienia starego urządzenia nowym – wykonanie i eksploatacja nowego urządzenia wymagały dwóch pozwoleń wodnoprawnych (na wykonanie urządzenia i pobór wód). Zakład miał wiedzę, że pobór wód wymaga pozwolenia wodnoprawnego, przerzucanie odpowiedzialności na Organ jest niewłaściwe. Opomiarowanie studni, prowadzenie książki eksploatacji nie zmienia okoliczności poboru wody bez pozwolenia. Organ obliczając opłatę zmienną jest związany treścią oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne, stąd próba przerzucania przez Zakład odpowiedzialności stanowi co najmniej nadużycie prawa. Czym innym jest pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzenia wodnoprawnego, a czym innym – na pobór wód za pomocą tego urządzenia. Zalegalizowanie wykonania urządzenia wodnoprawnego było pierwszym krokiem do uregulowania kwestii związanych z poborem wód za jego pomocą, co zostało dokonane dopiero w grudniu 2024 r. Także kwestie wykonywania przez Zakład zadań własnych Gminy nie mają związku ze sprawą, bowiem opłata podwyższona jest związana z korzystaniem z usług wodnych bez pozwolenia, niezależnie od podmiotu jej dotyczącego (a Zakład nie kwestionuje pobierania wody bez pozwolenia w okresie objętym opłatą podwyższoną). Uzyskanie przez Zakład pozwolenia wodnoprawnego dopiero w grudniu 2024 r. potwierdza jedynie brak pozwolenia wodnoprawnego uprzednio. Dopiero 06.12.2024 r. ustało stwierdzone naruszenie poboru wód bez pozwolenia. Regulacja art. 280 pkt 1 p.w. nie daje organowi możliwości odstąpienia od naliczenia opłaty podwyższonej, stąd argumenty o braku społecznej szkodliwości czy wadze naruszenia nie mają znaczenia. Końcowo Dyrektor wskazał, że niewniesiona w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji opłata podwyższona będzie stanowiła zaległość podatkową, od której będą naliczane odsetki za zwłokę.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 280 ust. 1 lit. a p.w. - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż stosujący go organ bada tylko dwie kwestie, tj. czy podmiot korzystał z usług wodnych i czy posiadł stosowne pozwolenie wodnoprawnego na korzystanie z tych usług. Spełnienie warunku korzystania z usług przy jednoczesnym niespełnianiu warunku posiadania pozwolenia (...) skutkuje naliczeniem opłaty podwyższonej", bez rozważenia przesłanek przewidzianych w art. 189f k.p.a.;
2) naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż "potwierdza on brak możliwości odstąpienia od naliczenia opłaty podwyższonej " - podczas gdy przepis ten nie zawiera takiej treści normatywnej, a jedynie stanowi normę intertemporalną, określającą końcową datę stosowania art. 280 pkt 1 p.w.;
3) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie - art. 189f i nast. k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i nierozważenie, czy stan faktyczny w sprawie uzasadnia ustalenie, iż naruszenie ma charakter znikomy oraz strona zaprzestała naruszenia;
4) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie - art. 7 i 77 oraz 107 § 3 k.p.a - poprzez brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności podnoszonych przez stronę argumentów i dowodów świadczących o zaistnieniu przesłanek odstąpienia od nałożenia kary porządkowej;
5) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie - art. 6,7,8 k.p.a., poprzez uchybienie zasadzie praworządności, zasadzie prawdy obiektywnej i zasadzie pogłębiania zaufania stron do organów publicznych - wskutek nierozważenia materiału dowodowego świadczącego o znikomym charakterze naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa przez stronę niezwłocznie po jego ujawnieniu;
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi - z uwagi na niebezpieczeństwo zaistnienia niemożliwej do powetowania szkody, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym opłaty od skargi oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Uzasadniając skargę Skarżący wskazał w szczególności, że w przepisach ustawy Prawo wodne nie unormowano odstąpienia od nałożenia kary (opłaty podwyższonej), tym samym w przypadku opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego organ każdorazowo winien rozważyć możliwość zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Ocena, czy waga naruszenia prawa jest znikoma, powinna być dokonywana z uwzględnieniem art. 189d pkt 1 k.p.a.
Zdaniem Skarżącego w niniejszej sprawie występują zatem obie wymagane dla odstąpienia od nałożenia kary przesłanki - waga naruszenia jest znikoma (z uwagi na wykazane w toku postępowania przed organem okoliczności faktyczne, wymienione w reklamacji od informacji o wysokości opłaty podwyższonej, tj. w szczególności: jawność działania urządzenia wodnego, jego legalizację, fakt zastąpienia tym urządzeniem wcześniejszej studni A14, brakiem przekraczania limitów poboru wody, ujmowaniem wody pobranej ze studni A26 w sprawozdaniach i oświadczeniach kierowanych do organu nadzoru, kontrolowaniem przedmiotowej studni A26 przez PSSE w [...], ponoszeniem opłat za korzystanie z tej wody przez ZWiK i inne) - a także strona zaprzestała naruszenia prawa (bezsporne).
W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że treść decyzji legalizującej wykonanie studni nie ma wpływu na określenie opłaty podwyższonej za korzystanie z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Przepisy nie wymagają badania okoliczności, dlaczego podmiot korzystający z usług wodnych nie posiada wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Również cel poboru wody nie ma znaczenia. Zdaniem Organu, wbrew twierdzeniom Skarżącego, do opłaty podwyższonej nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące administracyjnych kar pieniężnych wprowadzone do Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego jedynie z ostrożności Organ wskazał, ze nawet gdyby miały znaleźć zastosowanie art. 189d i 189f k.p.a. to zasady i tryb nakładania opłaty podwyższonej zostały kompleksowo uregulowane w art. 281 ust. 1 pkt 1 p.w. i art. 282 ust. 11 oraz art. 283 ust. 7 p.w. – co wyłącza możliwość zastosowania ww. regulacji k.p.a.
Postanowieniem z 24.06.2025 r., IV SA/Po 572/25, Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 18.08.2025 r. organ wskazał, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W ocenie organu skarżący obowiązany był składać oświadczenia o zakresie korzystania z usług wodnych, a skoro tego nie czynił, zobowiązanie z tytułu korzystania z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego przedawnia się z upływem 5-letniego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1277), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 23.04.2025 r., [...], określająca Zakładowi w K. za okres IV kwartału 2021 r. opłatę podwyższoną w kwocie [...]zł za usługę wodną obejmującą pobór wód podziemnych ze studni głębinowej oznaczonej symbolem A26 zlokalizowanej na nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], arkusz 1, obręb [...], gmina [...], powiat [...], woj. [...], bez wymaganego pozwolenia, ustaloną w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych za okres IV kwartału oraz wskazująca, że opłatę podwyższoną określoną w pkt 1 decyzji należy uiścić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji na wskazany rachunek bankowy pod rygorem przymusowego ściągnięcia (pkt 2).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.).
Na kanwie niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy ocenić, czy decyzja określająca opłatę podwyższoną została wydana z poszanowaniem terminu przedawnienia.
Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 14.05.2025 r., IV OSK 108/22, opłata podwyższona wymierzana na podstawie przepisów ustawy - Prawo wodne ma sankcyjny charakter administracyjnej kary pieniężnej. Tego rodzaju charakter opłat podwyższonych nie jest kwestionowany zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. w tej materii m.in. uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1998 r.; sygn. akt OPS 13/98; publ. ONSA 1999; Nr 2, poz. 46 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2022 r.; sygn. akt IV OSK 1524/21) jak i w doktrynie prawa (zob.m.in.: A. Wróbel, Komentarz do art. 189b k.p.a. (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX/el. 2025). Podkreślenia przy tym wymaga, że administracyjne kary pieniężne są określane odmiennie w różnych aktach prawnych i dostrzegając to zróżnicowanie ustawodawca w art. 189b k.p.a. zdefiniował pojęcie administracyjnej kary pieniężnej, do której zastosowanie mogą mieć przepisy działu IVa k.p.a. Przez administracyjną karę pieniężną rozumie się - zgodnie ze wskazaną regulacją - określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.
Przedmiotowa opłata podwyższona niewątpliwie wypełnia wskazane wyżej przesłanki, a zatem Dział IVa k.p.a. ma do niej zastosowanie w określonym tam zakresie. Stosownie bowiem do art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Podkreślenia jednakże wymaga wskazanie, że zgodnie z art. 300 ust. 1 p.w. do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom.
Z uwagi na powyższe konieczne staje się określenie znaczenia prawnego art. 300 p.w. dla możliwości stosowania przepisów Działu IVa k.p.a. Norma z art. 300 ust. 1 p.w. odsyła do odpowiedniego stosowania działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Niemniej dalsze jednostki redakcyjne tego przepisu w sposób szczegółowy określają kwestie regulowane właśnie w dziale IV ustawy - Ordynacja podatkowa (zob.m.in. art. 300 ust. 3-6 p.w.). Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej regulacje uznać należy, że ustawodawca wprowadzając Dział IVa k.p.a. przewidział konstrukcję prawną, zgodnie z którą przepisy tego działu mają zastosowanie do wszystkich, zdefiniowanych wyżej administracyjnych kar pieniężnych, o ile brak jest konkretnych regulacji w przepisach odrębnych. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie wskazał, jakie kwestie muszą zostać uregulowane w przepisach odrębnych, żeby wyłączone zostało stosowanie Działu IVa k.p.a. Wynika to ze wskazanego art. 189a § 2 k.p.a. Jeżeli zatem jedna z kwestii, do których odnosi się art. 189a § 2 k.p.a. została uregulowana w przepisach odrębnych zastosowanie regulacji zawartych w Dziale IVa k.p.a. jest wyłączone.
Norma z art. 300 ust. 1 p.w. odsyła - jak wskazano powyżej - do odpowiedniego stosowania działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa. Dział IV Ordynacji podatkowej zawiera przepisy regulujące kwestię przedawnienia. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 300 ust. 5 p.w. do opłat podwyższonych, o których mowa w art. 280 pkt 2, nie stosuje się art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Na kanwie niniejszej sprawy opłata podwyższona została jednak nałożona na podstawie art. 280 pkt 1 lit. a p.w., a zatem powyższe wyłączenie stosowania przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa nie znajduje zastosowania. W powyższym znaczeniu odesłanie do Działu IV ustawy - Ordynacja podatkowa wyłącza stosowanie przepisów Działu IVa k.p.a. dotyczących terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej do przedmiotowej opłaty podwyższonej.
Zgodnie zaś z art. 68 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Skoro więc decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określająca Zakładowi w K. opłatę podwyższoną obejmowała okres IV kwartału 2021 r., a została wydana dopiero w dniu 23.04.2025 r. i doręczona Zakładowi w dniu 30.04.2025 r., to należało przyjąć, że – stosując 3-letni okres przedawnienia określony w art. 68 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – określenie opłaty podwyższonej nastąpiło z przekroczeniem tego terminu. Oznacza to, że doręczenie ww. decyzji nastąpiło już po wygaśnięciu zobowiązania, kiedy to organ utracił uprawnienie do wydania tej decyzji. Powyższe, zdaniem Sądu czyni wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym (vide np. wyrok WSA w Poznaniu z 28.07.2023 r., IV SA/Po 277/23, LEX nr 3603107).
W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie może znaleźć zastosowania art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż przepisy ustawy - Prawo wodne nie przewidują obowiązku składania oświadczeń/deklaracji/informacji w sytuacji poboru wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Tak więc na gruncie treści art. 68 § 1 o.p. przyjąć należało, że zobowiązanie w zakresie obciążenia sporną opłatą podwyższoną nie powstanie, jeśli decyzja ustalająca to zobowiązanie nie zostanie doręczona przed upływem 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, czyli spełnione zostały przesłanki dla ustalenia wysokości tej opłaty.
Za przyjęciem powyższej wykładnia contrario przemawia treść przepisów art. 300 ust. 5 i 6 p.w., gdzie ustawodawca przyjął, iż do opłat podwyższonych, o których mowa w art. 280 pkt 2, nie stosuje się art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz ustanowił regułę, że zobowiązanie wynikające z decyzji, o których mowa w art. 282 ust. 8 oraz art. 283 ust. 4, nie powstaje, jeżeli te decyzje zostały doręczone stronie po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, za który ustalono opłatę podwyższoną (wyrok WSA w Poznaniu z 12.06.2025 r., IV SA/Po 253/25, LEX nr 3888972).
Uznając jednocześnie, że z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia prawa brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd postępowanie to umorzył. Zgodnie z ww. przepisem w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, odstępując od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, Nr 1, poz. 7; T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 - 757).
O umorzeniu postępowania administracyjnego (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego (pkt 3 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi w wysokości 445 zł.