IV SA/Po 436/06

IV SA/Po 436/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska /przewodniczący/
Ewa Kręcichwost-Durchowska /sprawozdawca/
Ewa Makosz-Frymus
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 08 lutego 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Z.P. ze skargi E.F.L. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieważności dowodu rejestracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E.F.L. S.A. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/B. Popowska /-/E. Makosz-Frymus MZ
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...]rozpoznając sprzeciw Prokuratora Okręgowego z dnia [...] listopada 2005 r. od ostatecznej decyzji Starosty Powiatowego w K. w przedmiocie rejestracji pojazdu ciężarowego marki [...] nr rej. [...] wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie "stwierdzenia nieważności dowodu rejestracyjnego wydanego dla wyżej określonego samochodu ciężarowego".
Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] SKO stwierdziło nieważność dowodu rejestracyjnego serii nr [...] wydanego w dniu [...] stycznia 2000 r. przez Starostę Powiatowego w K. Panu T.B., zam. B. [...] na samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] o nr nadwozia [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że pierwotnie pojazd został zarejestrowany przez Starostę Powiatowego w K. [...] stycznia 2000 r. jako samochód osobowy o nr rej. [...], dowód rejestracyjny seria nr [...]. Z kolei pojazd ten na podstawie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu oraz opisie zmian dokonanych w tym pojeździe z dnia [...] stycznia 2000 r. wydanym przez Stację Kontroli Pojazdów w O. został zarejestrowany dnia [...] stycznia 2000 r. przez Starostę Powiatowego w K. jako samochód ciężarowy o nr rej. [...], dowód rejestracyjny seria nr [...]. Na dokonanie przebudowy wnętrza pojazdu polegającej na przystosowaniu do przewozu ładunków poprzez zamontowanie za tylnimi fotelami na całej wysokości przegrody stałej nie zostało wydane świadectwo homologacji. Organ argumentował, iż zgodnie z art. 68 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98 poz. 602 z późn. zm.), także według stanu prawnego w dacie wydania dowodu rejestracyjnego wprowadzone w pojeździe zmiany wymagały uzyskania świadectwa homologacji. Na poparcie tego rozumowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2000 r. sygn. akt OPK 17/00, a nadto wyrok Sądu Najwyższego z 9 listopada 2001 r. sygn. akt IIIRN 194/01. W obu tych orzeczeniach składy orzekające podkreślały, że zmiana charakteru, rodzaju i przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy może nastąpić tylko na podstawie świadectwa homologacji.
W tych okolicznościach SKO uznało, że w tej sprawie przy rejestracji pojazdu jako ciężarowego Starosta Powiatowy w K. rażąco naruszył przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zatem określony w rozstrzygnięciu dowód rejestracyjny został wydany z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu [...] lutego 2006 r. złożył w tej sprawie E.F.L. S.A.. Wniosek ten nie wskazywał tytułu prawnego spółki akcyjnej do pojazdu objętego kwestionowanym rozstrzygnięciem. W dalszej treści wniosku E. F.L. zarzucał naruszenie procedury administracyjnej określonej w art. 7, 8 , 107 § 3 i 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez stwierdzenie, iż rozpatrywana decyzja rejestracyjna narusza prawo w stopniu rażącym i w konkluzji wnosił o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Dodatkowo podniesiono, że Kolegium zobowiązane jest do przeprowadzenia we własnym zakresie wyczerpującego postępowania w rozpatrywanej przez siebie sprawie oraz podkreślono, że pojęcie rażącego naruszenia prawa jest pojęciem niedookreślonym, niezdefiniowanym w kpa, a wielokrotne wątpliwości dotyczące jego znaczenia rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny i Sąd Najwyższy.
Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO decyzją z [...] marca 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję własną z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podzielił swoją wcześniejszą ocenę prawną podtrzymując tezę, że w typie i rodzaju pojazdu dokonano zmian, które wymagały stosownie do obowiązujących przepisów prawa uzyskania homologacji.
Na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł E.F.L. S.A., który powołując się na argumentację przywołaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w konkluzji domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją- zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
W niniejszej sprawie, rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że organy orzekające naruszyły przepisy prawa w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.
Już z samej redakcji podjętych w Samorządowym Kolegium Odwoławczym rozstrzygnięć wynika, iż organ administracji przyjął, że dowód rejestracyjny stanowi decyzję administracyjną, skutkiem czego dopuszczalnym jest poddanie go weryfikacji w trybie art. 156 kpa. Z takim potraktowaniem dowodu rejestracyjnego nie sposób się zgodzić, choć przesłanki takiego podejścia można zrozumieć. Tymczasem akt rejestracji pojazdu ma charakter złożony. Z jednej strony bowiem akt ten ma cechy decyzji administracyjnej w znaczeniu materialno-prawnym, z drugiej jednak rejestracja pojazdu następuje w drodze rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od zaistnienia których i ustawa i przepisy wykonawcze uzależniają dokonanie rejestracji. Takie postępowanie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej i decyzja ta poprzedza czynność materialno-techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic (por. np. uchwałę NSA z 24 września 2001 r. OPS 6/01 publ. ORNSA 2002, nr 1 poz. 7). Generalnie także aktualnie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla, iż sam dowód rejestracyjny nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 kpa (por. np. wyrok NSA z 15 marca 2006 r. sygn. akt IOSK 608/05).
Dowód rejestracyjny nie jest zatem decyzją administracyjną w dosłownym rozumieniu, stąd podchodząc stricte formalnie do tego problemu, nie można do dowodu rejestracyjnego stosować przepisów dotyczących decyzji, a więc m. in. w niniejszej sprawie art. 156 kpa. Przepis ten wyraźnie stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność "decyzji". Uwzględniając powyższe przy ocenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego działającego w obu instancjach, Sąd ma na uwadze także wskazane powyżej związki między decyzją w sprawie dowodu rejestracyjnego i dowodem rejestracyjnym. Wyrażają się one także w tym, że pewne treści rozstrzygnięcia w sprawie rejestracji są zawarte w dowodzie rejestracyjnym, np. wskazanie rodzaju zarejestrowanego samochodu. Należy też podkreślić, iż utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - na tle stosowania różnych przepisów materialnoprawnych - jest pogląd, że nietrafne ujęcie rozstrzygnięcia w sensie językowym, nie powoduje nieważności decyzji (por.: wyrok NSA z dnia 9 lutego 1993 r., SA/Lu 1187/92 z aprobującą glosą W. Tarasa, Samorząd Terytorialny 1993, nr 11, s. 68, czy też wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1997 r., I SA/Gd 691/96). Skoro zatem, z sentencji i uzasadnienia decyzji (stanowiących jedną całość) wynika jednoznacznie, że SKO stwierdzało "nieważność rejestracji owego pojazdu", to uchybienie procesowe w zakresie językowej redakcji sentencji decyzji, zdaniem orzekającego składu, nie było rażącym naruszeniem prawa, powodującym nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Przy rozpoznaniu sprawy organy administracyjne dopuściły się także i innych uchybień proceduralnych istotnie wpływających na rozstrzygnięcie, powodujących konieczność wyeliminowania ocenianych decyzji z obrotu prawnego. Organy te bowiem bez jakiegokolwiek dowodu przyjęły, iż E.F.L. ma przymiot strony postępowania administracyjnego. Za procedowaniem w tej sprawie z udziałem ww. spółki nie przemawiał żaden dokument dołączony do akt. Nawet z pism samej strony nie wynikało wprost, by E.F.L. był kiedykolwiek właścicielem przedmiotowego pojazdu. Jedyny ślad zawiera pismo – sprzeciw Prokuratora Okręgowego. Tamże bowiem w ostatnim zdaniu wskazano, że "kolejnym właścicielem samochodu był E.F.L.". To sformułowanie jest jednak niedostatecznie precyzyjne. Nawet jeśli wg twierdzeń Prokuratury własność pojazdu w chwili orzekania przez organy administracji publicznej można wywieść ze spraw karnych, które wraz z aktem oskarżenia przekazano do sądów powszechnych, to fakt ten powinien mieć należyte udokumentowanie w aktach administracyjnych, czego w tej sprawie nie uczyniono. Fakt posiadania legitymacji procesowej przez E.F.L. powinien mieć należyte udokumentowanie w aktach administracyjnych, bowiem, przykładowo, konsekwencją skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, jest zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, stwierdzenie nieważności takiej decyzji.
Podsumowując, Sąd uznał, że ze względu na wymienione błędy proceduralno-
-prawne należy uchylić zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję pierwotną SKO, jako orzeczenia naruszające przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy także wskazać, iż niniejsze orzeczenie Sądu nie narusza linii orzecznictwa, która wyraźnie zaznacza się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu w sprawach ze skarg na decyzje dotyczące wcześniejszych decyzji odnośnie do rejestracji samochodów ciężarowych bez świadectwa homologacji (po zamontowaniu w samochodzie osobowym stałej przegrody za tylnymi fotelami
w celu przystosowania pojazdu do przewozu ładunków). Dotyczy to także orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na tle podobnych, do rozpatrywanej, spraw ze skarg tej samej Strony skarżącej. Sąd uważa za wskazane jeszcze raz podkreślić, iż powodem uchylenia decyzji w niniejszej sprawie były dostrzeżone błędy proceduralno-prawne, a nie niewłaściwa interpretacja bądź zastosowanie przepisów prawnych. Zresztą te aspekty postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym nie podlegały odrębnej ocenie Sądu. Tym nie mniej Sąd za wskazane uznaje stwierdzić, iż podziela poglądy dotychczasowego orzecznictwa. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż samo zamontowanie przegrody bagażowej i inne ewentualne modyfikacje pojazdu poparte tylko zaświadczeniem o badaniu technicznym, nie wystarczało do dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy w świetle postanowień ówczesnego art. 68 ust. 9 Prawa o ruchu drogowym. Sąd jest też zdania, że rejestracja pojazdu bez wymaganej przepisami prawa homologacji jest rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności obarczonej takim błędem decyzji. Dodać należy jednak także, zgadzając się z wyrokiem NSA z dnia 26 maja 2004 r. (OSK 221/04), iż "stwierdzenie nieważności decyzji na tej podstawie, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa wymaga w każdym przypadku nie tylko ustalenia treści normatywnej (przepisów prawnych), na podstawie której została wydana kwestionowana decyzja, ale także oceny czy przyjęcie innego rozumienia przepisów przez organ, który wydał podlegające ocenie orzeczenie, odbiega od prawidłowego rozumienia ich treści w stopniu, który może być uznany za rażące naruszenie prawa". Stąd też stanowisko organu co do wad w procesie rejestracji samochodów ciężarowych bez świadectwa homologacji (a więc czy stanowią one rażące naruszenie prawa) wymaga pogłębionego uzasadnienia podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.
Na marginesie Sąd wskazuje, a co wynika z akt administracyjnych, że T.B., pierwszemu właścicielowi pojazdu, na którego wniosek wydano decyzję o rejestracji samochodu ciężarowego, nie doręczono zaskarżonej decyzji. Tym samym, T.B. został pozbawiony faktycznej możliwości wywiedzenia skargi do Sądu, w której mógłby podnieść swoje argumenty w sprawie. Brak doręczenia ww. decyzji w praktyce ograniczył więc mu możliwość realizacji prawa do sądu.
W związku z powyższym, organy administracji ponownie rozpatrując sprawę, winny zwrócić większą uwagę na wymagania formalne postępowania administracyjnego, mając na względzie powyższe wskazówki Sądu.
Ze wskazanych wyżej powodów, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie mogły się ostać, zatem na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 ppsa oraz oraz art. 135 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/B. Popowska /-/E. Makosz-Frymus
MZ