IV SA/Po 329/25

IV SA/Po 329/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman /sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Monika Świerczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Kusiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi D. S., T. K., M. W., M. D., M. G., K. G., J. G., M. G., A. K., A. P., Fundacji "[...]", Koła Łowieckiego nr [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących: D. S., T. K., M. W., M. D., M. G., K. G., J. G., M. G., A. K., A. P., Fundacji "[...]", Koła Łowieckiego nr [...], każdemu ze skarżących kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących: D. S., T. K., M. W., M. D., M. G., K. G., J. G., M. G., A. K., A. P., Fundacji "[...]", Koła Łowieckiego nr [...] solidarnie kwotę 684 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia w drugiej instancji sprawy w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań: 1. w wyniku rozpatrzenia odwołania D. S., T. K., M. W., Fundacji i Koła Łowieckiego utrzymało w całości zaskarżoną decyzję Burmistrza [...] (dalej również: Burmistrz; organ I instancji) z dnia 10 maja 2023 r. nr [...] określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego "[...]" realizowanego w obrębie działki nr [...], położonej we wsi [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]; 2. umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania M. D., M. G., K. G. i J. G., M. G., A. K., A. P..
W podstawie prawnej tej decyzji Kolegium przywołało m.in.:
- art. 7, art. 104, art. 107, art. 127 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a.,
- art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 80 ust. 1, art. 82 ust. 1, art. 85 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r. nr 227, poz. 1505, Dz.U. z 2019 r., poz. 1712) - dalej: u.u.i.ś.,
- § 3 pkt 40 lit. a tiret trzecie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 213, poz. 1397).
Decyzja Kolegium została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 20 czerwca 2011 r. do Burmistrza [...] wpłynął wniosek inwestora określonego jako Kopalnia Kruszywa Naturalnego "[...] (dalej: M. D.; inwestor) o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego "[...]" realizowanego w obrębie działki nr [...], położonej we wsi [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], niezbędnej do uzyskania koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż. Przedsięwzięcie to we wniosku zostało na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.) zakwalifikowane do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko ze względu na: powierzchnię eksploatacji wynoszącą 5,6338 ha, sąsiedztwo gruntów leśnych w odległości mniejszej niż 100 m, planowane wydobycie pow. 20 000 mł/rok.
W dacie składania wniosku obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 213, poz. 1397), które ten rodzaj przedsięwzięć ujmowało w § 3 pkt 40 lit. a tiret trzecie. W niniejszej sprawie nie mają zastosowania obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839) zgodnie z § 4 tego ostatniego rozporządzenia.
Do wniosku dołączono m.in. mapę z zaznaczoną granicą terenu objętego wnioskiem i mapę określającą obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.
W toku postępowania został złożony Raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, sporządzony w 2015 r. i uzupełnienie raportu sporządzone przez zespół biegłych pod tym samym kierownictwem, jak też pisma z dnia 30 lipca 2020 r. i 11 sierpnia 2020 r. stanowiące odpowiedź ma skargę sołectwa Krzyżkówko.
Burmistrz [...] ustalił krąg stron postępowania i załączył do akt uproszczone wypisy z rejestru gruntów.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz [...] obwieszczeniem z dnia 13 lipca 2021 r. zawiadomił strony o ponownym wszczęciu postępowania z wniosku inwestora M. D. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego "[...]" realizowanego w obrębie działki nr [...], położonej we wsi [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...].
Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. znak: [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej również: RDOŚ w [...]; RDOŚ) uzgodnił realizację przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego "[...]" realizowanego w obrębie działki nr [...], położonej we wsi [...], gm. [...] i określił warunki realizacji tego przedsięwzięcia.
W toku postępowania wpłynęły do organu I instancji uwagi i wnioski stron oraz społeczeństwa.
Obwieszczeniem z dnia 8 grudnia 2021 r. Burmistrz [...] poinformował strony postępowania o zakończeniu postępowania administracyjnego, możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wskazując termin.
W dniu 15 grudnia 2021 r. do organu wpłynęły pisma zawierające stanowisko stron postępowania: D. S., T. K. i M. W., a także Koła Łowieckiego i Fundacji reprezentowanych przez pełnomocnika (adwokata). Do pism załączono opinię prof. dr hab. inż. A. Ł. i opinię dr K. S. na temat raportu oddziaływania eksploatacji złoża kruszywa naturalnego [...]. Pełnomocnik M. D., M. G., K. i J. G., M. G.. A. K. i A. P. wniosła o dopuszczenie tych osób do udziału w postępowaniu na prawach strony.
W dniu 5 października 2022 r. do organu I instancji wpłynęło uzupełnienie raportu stanowiące jednocześnie odniesienie się do pism i opinii złożonych w dniu 15 grudnia 2021 r.
Postanowieniem z dnia 24 listopada 2022 r. znak [...] RDOŚ w [...] uzgodnił realizację przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego "[...]" realizowanego w obrębie działki nr [...], położonej we wsi [...], gm. [...] i określił warunki realizacji tego przedsięwzięcia.
W dniu 23 grudnia 2022 r. do organu wpłynęło pismo zawierające stanowisko D. S., T. K. i M. W.. M. D., M. G., K. i J. G., M. G., A. K. i A. P. a także Koła Łowieckiego i Fundacji reprezentowanych przez tego samego pełnomocnika.
W takich warunkach Burmistrz [...] w decyzją z dnia 10 maja 2023 r. nr [...]:
- w pkt I stwierdził "brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego »[...]«, planowanego do realizacji na działce nr [...], zlokalizowanej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...]";
- w pkt II. stwierdził, że "nakłada następujące warunki realizacji przedmiotowej inwestycji", które szczegółowo wymienił w tym punkcie osnowy.
Odwołanie do tej decyzji wnieśli w jednym piśmie z dnia 26 czerwca 2023 r.: D. S., T. K., M. W., M. D., M. G., K. i J. G., M. G., A. K. i A. P., a także Koło Łowieckie i Fundacja (dalej: zainteresowani; skarżący) - reprezentowani przez pełnomocnika (adwokat), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji planowanego przedsięwzięcia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przeprowadzenie postępowania dowodowego zgodnie z wnioskami.
Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 78, art. 75 i art. 84 k.p.a. poprzez brak wnikliwego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, nieprzesłuchanie stron i świadków, niedopuszczenie dowodów zawnioskowanych przez strony; 2. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu z uchybieniem zasad wiedzy i logicznego myślenia oraz zasady łącznego rozpatrywania dowodów na tę samą okoliczność, przez to organ błędnie uznał, że brak jest potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia, zaś w ocenie wnoszących odwołanie planowana inwestycja będzie miała negatywny bezpośredni wpływ na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne oraz krajobraz wsi [...] i okolic; 3. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej albowiem organ administracji publicznej powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania a nadto organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie powinny odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, tymczasem organ przeprowadził tylko dowody przedstawione przez M. D., pomijając bezzasadnie bardzo istotne wnioski ostałych stron zainteresowanych wynikiem sprawy oraz organ odstąpił od praktyki, która w podobnych sprawach skupia się na uzyskaniu danych o wpływie inwestycji na środowisko, a także poprzez brak bezstronności i równego traktowania polegający na tym, że organ zamiast na rzetelnych opiniach oparł się na wyjaśnieniach i dokumentach przedstawionych przez inwestora, który ma interes w uzyskaniu korzystnego rozstrzygnięcia i tym samym składania do akt wyłącznie korzystnych dla siebie materiałów, co przy kwestionowaniu tych okoliczności przez pozostałe strony postępowania powinno zostać wyjaśnione obiektywnymi dowodami sporządzonymi przez niezależnych od stron specjalistów w danej dziedzinie; 4. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie, które fakty organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom (zwłaszcza tym zgłoszonym przez odwołujących się) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - co uniemożliwia dokonanie merytorycznej kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji; 5. naruszenie art. 37 pkt 2 u.u.i.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i tym samym niepodanie informacji o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa; 6. naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie i tym samym nieuwzględnienie okoliczności, że planowana inwestycja pociąga za sobą niszczenie istniejącego ekosystemu we wsi [...] i okolic - zarówno wodnego, jak i lądowego oraz negatywnie oddziałuje na środowisko.
Na podstawie art. 142 k.p.a. zaskarżono również postanowienie RDOŚ w [...] z dnia 5 sierpnia 2021 r. oraz z dnia 24 listopada 2022 r. w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania: art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej polegające na tym, że organ opierał się jedynie na wyjaśnieniach i dokumentach przedstawionych przez inwestora.
Odwołanie od tej decyzji wniósł również w odrębnym piśmie z dnia 7 czerwca 2023 r. D. S. jako sołtys [...], zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 3, jak też art. 37 pkt 2 u.u.i.ś. i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i niewydawanie koncesji zezwalającej na realizację inwestycji.
Przy tak kształtującym się stanie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 30 grudnia 2024 r. decyzję w postępowaniu odwoławczym, stwierdzając w swoich ustaleniach, że "Burmistrz [...], po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko, mając na uwadze postanowienie uzgadniające warunki realizacji przedsięwzięcia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] decyzją z dnia 10 maja 2023 r., znak: [...] określił środowiskowe uwarunkowania planowanego przedsięwzięcia. Do decyzji załączono charakterystykę przedsięwzięcia. Informację o wydaniu decyzji podano do publicznej wiadomości w dniu 13 czerwca 2023 r.". Wskazując na podmioty, który zaskarżyły decyzję organu I instancji, Kolegium w uzasadnieniu decyzji odwoławczej pominęło fakt wniesienia odwołania również przez D. S. jako sołtysa wsi [...].
Motywując swoje rozstrzygnięcie, organ II instancji przywołał art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś. i stwierdził, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, a do takich przedsięwzięć, zgodnie z § 3 pkt 40 lit. a tiret trzecie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 213, poz. 1397) należy przedmiotowe przedsięwzięcie.
Wskazując na art. 59 ust. 1 pkt 2 u.u.i.ś., organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do tego przepisu organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w drodze postanowienia stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko oraz określił zakres opracowania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Kolegium wyjaśniło, że na inwestora został nałożony przez organ I instancji obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Raport ten w celu dokonania uzgodnienia był przesyłany do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], który zobowiązał wnioskodawcę do jego uzupełnienia.
Według Kolegium, zainteresowani nie wskazują konkretnych zarzutów, które podważałyby prawdziwość albo prawidłowość danych zawartych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wraz z uzupełnieniami i poczynionych przez organ administracyjny ustaleń, a tylko raport z uzupełnieniami jako całość stanowi dowód w sprawie. Dowody prywatne korzystają z domniemania autentyczności oraz domniemania, że osoba, która dokument podpisała, złożyła zawarte w nim oświadczenie. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 33 ust. 1 u.u.i.ś. "organ winien był zawiadomić społeczeństwo, poprzez podanie tych informacji do publicznej wiadomości, czego organ w toku postępowania nie uczynił". Ponadto podniósł, że stosownie do art. 85 ust. 3 u.u.i.ś. "organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zobowiązany jest podać do publicznej wiadomości nie tylko treść wydanej decyzji, ale i informacje o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz z dokumentacją sprawy, w tym z uzgodnieniem dokonanym z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Wszystkie te wymagania organ I instancji spełnił[,] prowadząc postępowanie z udziałem społeczeństwa".
W odniesieniu do kwestii rozprawy administracyjnej, organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 36 u.u.i.ś. stanowiącego lex specialis w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego, organ może przeprowadzić rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa, jednak nie ma takiego obowiązku. Organ II instancji stwierdził, że jeżeli organ po analizie materiału uznaje, że przeprowadzenie rozprawy nie przyspieszy postępowania, nie wniesie do postępowania nic nowego, nic poza tym co dotychczas ustalono, bądź wskazywano, a co miałoby znaczenie dla merytorycznego aspektu postępowania i treści samej decyzji, to rozprawa nie spełni swojej funkcji i nie jest konieczna - i nie ma obowiązku jej przeprowadzania.
Według Kolegium, trudno zgodzić się z zarzutami skarżących, że organ I instancji nie podjął wszelkich niezbędnych działań koniecznych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wykazywał się brakiem bezstronności w załatwieniu sprawy. Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko podlegał kilka razy uzupełnieniom i wyjaśnieniom. W opinii Kolegium, organ I instancji bardzo szczegółowo dokonał analizy przestawionych w nim zagadnień i dopiero po rozwianiu wszelkich wątpliwości wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Raport wraz z uzupełnieniami w celu dokonania uzgodnień był przesyłany do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]. Organ ten uzgodnił w zakresie swoich kompetencji warunki realizacji przedsięwzięcia z zastrzeżeniami, które zostały uwzględnione w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia. Organ właściwy do wydania decyzji, jak i organ uzgadniający, określając zakres raportu, uwzględniał stan współczesnej wiedzy i metod badań oraz istniejące możliwości techniczne i dostępność danych.
Kolegium przedstawiło ocenę przedmiotowego raportu, stwierdzając, że raport wraz z uzupełnieniami zawiera elementy wynikające z art. 66 ust. 1 u.u.i.ś. Organ uzgadniający pozytywnie ocenił raport (po jego uzupełnieniach) i na jego podstawie przedstawiły własne stanowiska oraz wytyczne co do planowanego przedsięwzięcia, a zatem w opinii również RDOS w [...] raport jest kompletny i jednoznaczny na tyle, że pozwala wydać prawidłową decyzję, która ma określić uwarunkowania środowiskowe chroniące to środowisko w możliwy sposób przed ewentualnym negatywnym oddziaływaniem planowanej inwestycji na środowisko. Wszelkie uzupełnienia raportu były do organów biorących udział w postępowaniu przesyłane na bieżąco.
Kolegium nie stwierdziło, ażeby zakres raportu i jego treść nie pozwalały organowi I instancji i organowi uzgadniającemu na prawidłową ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przeciwnie, raport daje podstawy do takiej oceny i zajęcia stanowiska w sprawie. Złożony w sprawie, uzupełniony raport może stanowić dowód w sprawie, a jego treść pozwala, na dokonanie samodzielnej oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko dokonanej przez organy, w tym organ i instancji, który m.in. na jego podstawie i przedstawionych uzgodnień wydaje decyzję w sprawie, opartą na własnej analizie i na podstawie swobodnej oceny przedstawionych w sprawie dowodów. Raport ten pozwolił organowi uzgadniającemu na wydanie uzgodnienia, a organowi I instancji na podjęcie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dla tego przedsięwzięcia. Raport złożony w niniejszym postępowaniu ocenia odziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, a strony postępowania nie wykazały innymi dowodami w sprawie, w tym innym raportem, opracowaniem przygotowanym przez specjalistów z dziedziny objętej zastrzeżeniami strony dla stwierdzenia oddziaływania tego konkretnego przedsięwzięcia na środowisko, w którym ma nastąpić jego lokalizacja, ażeby przyjęte w nim założenia, jak i ocena oddziaływania, były błędne. W ocenie Kolegium organ I instancji, w biorąc pod uwagę treść raportu złożonego, jego kompletność i prawidłowość nie miał podstaw, by przeprowadzać dalsze postępowanie dowodowe, skoro raport nie budził wątpliwości żadnego z organów. Raport złożony w niniejszym postępowaniu ocenia oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko. W toku sprawy nie pojawiły się żadne argumenty potwierdzone jakimikolwiek dowodami, czy nawet nie uprawdopodobniono negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, które nie zostałoby uwzględnione w raporcie.
Według organu odwoławczego, zastrzeżenia składane do raportu nie mogą być gołosłowne, tylko powinny być poparte np. kontrraportem lub ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskaże na wady raportu. Organ zwrócił uwagę na to, że w toku sprawy złożono dwustronicową opinię prof. dr hab. inż. A. Ł. i opinię dr K. S. na temat raportu oddziaływania eksploatacji złoża kruszywa naturalnego [...], które jednak nie podważyły wartości dowodowej raportu, w szczególności, że są one bardzo ogólnikowe i nie stanowią kontrraportu - nie mają wartości równiej raportowi, zaś autorzy raportu odnieśli się do zawartych w opiniach uwag w uzupełnieniu raportu z 2022 r. Według Kolegium, organ wydający decyzję nie ma obowiązku, jeżeli w jego opinii raport nie budzi wątpliwości, poszukiwania dalszych dowodów w sprawie, a strona mająca wątpliwości winna przedstawić dowody na potwierdzenie swoich twierdzeń.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niedostatecznej analizy konfliktów społecznych w raporcie, organ II instancji wyjaśnił, że na organach ciążą w ostatecznej mierze obowiązki związane z analizą już nie tyle potencjach, co rzeczywistych konfliktów społecznych. Na tle tej sprawy wpłynęły do organu prowadzącego postępowanie protesty i uwagi zarówno stron postępowania, jak i społeczeństwa, co organ I instancji uwzględnił w zaskarżonej decyzji i odniósł się do wszystkich poruszanych zastrzeżeń, zaś w odwołaniu strony nie wskazały, żeby istniały nieporuszone w decyzji, pominięte zarzuty lub uwagi. Dlatego też Kolegium stwierdziło że w toku postępowania organ przeprowadził analizy powstałych konfliktów społecznych, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dał temu wyraz. Organ z uwagi na zrozumiały, bo dotyczący, kwestii związanych z komfortem życia, protest społeczności lokalnej, uwzględniając konkretne zalecenia sformułowane przez organ uzgadniający, wprowadził w stosunku do inwestycji wymóg spełnienia szeregu warunków. Kolegium wskazało również na to, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...], wyrażając stanowisko dotyczące realizacji planowanego przedsięwzięcia, uznał, że przyjęte rozwiązania zapewnią minimalizację wpływu na środowisko, a jego realizacja nie narusza wymagań ochrony środowiska. Ocena oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko wykazała, że nie będzie ono ponadnormatywnie oddziaływać na środowisko.
Kolegium stwierdziło również, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu i wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę również wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ I instancji analizował uwagi i wnioski społeczności - i stosownie do przepisów ustawy środowiskowej zawarł w niej informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa.
Kolegium wyjaśniło, że o prawidłowym przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko można mówić, gdy organ poddał ocenie sporządzany raport o oddziaływaniu na środowisko, dokonał prawidłowo przeprowadzonych konsultacji z innymi organami i przeprowadził całą procedurę postępowania z udziałem społeczeństwa. Wszystkie te warunki zostały przez organ I instancji spełnione, a postępowanie w tym zakresie prawidłowo przeprowadzone, gdyż organ podawał do publicznej wiadomości społeczeństwu informacje wymagane art. 33 ust. 1 u.u.i.ś., zatem dopełnił wymogów ustawowych i zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu poprzez publiczne ogłaszanie informacji o dokonanych czynnościach. W toku całego postępowania stronom i społeczeństwu zapewniono udział w przedmiotowym postępowaniu, informując o prowadzonym postępowaniu i wydaniu decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych.
Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego nieprawidłowej inwentaryzacji przyrodniczej, Kolegium stwierdziło, że skarżący się nie wykazali występowania na przedmiotowym terenie gatunków roślin i zwierząt, w tym objętych ochroną gatunkową, w szczególności dokumentem o równorzędnej mocy dowodowej jak raport, ani też nie udokumentowali równorzędnym opracowaniem, że raport przedstawiony przez inwestora zawiera dane, które są nieprawdziwe bądź niekompletne.
Organ zaznaczył, że RDOŚ w [...], mając na uwadze nałożone warunki realizacji inwestycji i przy zastosowaniu przepisów ochrony gatunkowej, stwierdził, że nie przewiduje się znacząco negatywnego oddziaływania inwestycji na etapie realizacji, eksploatacji i likwidacji na środowisko przyrodnicze, w tym na krajobraz i bioróżnorodność rozumianą jako liczebność i kondycja populacji występujących gatunków, w szczególności gatunków chronionych, rzadkich lub ginących oraz ich siedlisk, w tym utraty, fragmentacji lub izolacji siedlisk oraz zaburzenia funkcji przez nie pełnionych, a także wpływu na ekosystemy - ich kondycję, stabilność, odporność na zaburzenia, fragmentację i pełnione funkcje w środowisku. Inwestycja nie powinna także spowodować nadmiernej eksploatacji lub niewłaściwego wykorzystania zasobów przyrodniczych czy przyczynić się do rozprzestrzeniania się gatunków obcych. Ze względu na lokalizację planowanej inwestycji nie nastąpi jej negatywne oddziaływanie na obszary chronione, w tym na gatunki, siedliska gatunków lub siedliska przyrodnicze obszarów [...], integralność obszarów [...] lub ich powiązanie z innymi obszarami. Nie przewiduje się również negatywnego oddziaływania skumulowanego planowanej inwestycji na środowisko przyrodnicze, w tym na przedmioty ochrony obszarów [...].
Organ odwoławczy dodał, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji nałożył w tym względzie na wnioskodawcę obowiązek, aby przed rozpoczęciem zdejmowania pozostałego nadkładu gleby prowadzić systematyczne koszenie terenu przeznaczonego w danym roku pod wydobycie od początku marca, aby teren pozbawić roślinności, w której mogłabym być zakładane lęgowiska ptaków gniazdujących na ziemi; na etapie prowadzenia prac ziemnych minimum raz dziennie przed rozpoczęciem prac przedsiębiorca zobowiązany jest kontrolować miejsca pozyskiwania kruszywa pod kątem występowania w nich zwierząt, a uwięzione w nim zwierzęta niezwłocznie przenosić w bezpieczne miejsce; w przypadku zasiedlenia terenu inwestycji przez chronione gatunki, przed rozpoczęciem prac mogących doprowadzić do zniszczenia gatunków chronionych i ich siedlisk, płoszenia i niepokojenia lub naruszenia innych zakazów obowiązujących w odniesieniu do gatunków objętych ochroną, należy uzyskać stosowne zezwolenia zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody.
W ocenie Kolegium przedłożony raport wraz z uzupełnieniami zawiera dokładny opis planowanego przedsięwzięcia, zaś zainteresowani nie precyzują, a przede wszystkim nie przedstawiają danych, na podstawie których można by powziąć wątpliwość, a już na pewno nie udowadniają innym dokumentem o równorzędnej mocy dowodowej, że raport przedstawiony przez inwestora zawiera dane, które są nieprawdziwe bądź niekompletne.
Odnosząc się do zasad prewencji i przezorności oraz zrównoważonego rozwoju Kolegium stwierdziło, że organ I instancji dokonał wszechstronnej i pełnej analizy stanu faktycznego, uwzględnił zgłaszane uwagi i działając zgodnie z tymi zasadami, po obszernej analizie materiału dowodowego dokonał ostatecznych ustaleń oraz zastosował działania minimalizujące wpływ projektowanego przedsięwzięcia na środowisko. Planowane przedsięwzięcie jest rodzajem przedsięwzięcia rozpowszechnionym i często w praktyce realizowanym, a przez to wystarczająco dobrze rozpoznanym. Z tego powodu nie można uznać, że jest to działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane.
W ocenie Kolegium przedłożony w przedmiotowym postępowaniu raport wraz z uzupełnieniami został sporządzony prawidłowo i w toku postępowania można było zbadać i wszystkie potencjalne zagrożenia związane z realizacją przedsięwzięcia. Raport wraz z uzupełnieniami charakteryzuje planowane przedsięwzięcie i zawiera wymagane ustawowe elementy, uwzględniające jego specyfikę a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo.
Wskazując na treść art. 80 ust. 1 i 2 u.u.i.ś., organ II instancji stwierdził, że zbadał sprawę pod kątem nie tylko podniesionych zarzutów, ale zbadał cały materiał zebrany w sprawie, prawidłowość samego postępowania i zgodność przeprowadzonych przez organ I instancji ustaleń z obowiązującym prawem. Zwrócił m.in. uwagę na to, że organ I instancji, wykonując obowiązek ustawowy, zwracał się do organów mających wiedzę specjalistyczną, odpowiednią dla właściwości rzeczowej danego organu i dokonując własnej oceny i końcowego uzasadnienia swojego stanowiska z tej wiedzy korzysta i posiłkuje się nią. Uwarunkowania środowiskowe dla realizacji przedmiotowej inwestycji zostały oparte na wynikach przeprowadzonego postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i wyjaśnione w uzasadnieniu. W zaskarżonej decyzji zawarto zalecenia i uwzględniono zastrzeżenia organu uzgadniającego oraz dokonano ich analizy i implementacji do decyzji. Organ I instancji zgromadził kompletną dokumentację, dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału, w szczególności najistotniejszego dowodu jakim jest raport (wraz z uzupełnieniami stanowiącymi jego integralną część), uzgodnień oraz zgromadzonych w sprawie uwag. W opinii Kolegium, organ i instancji uczynił to wszystko w sposób kompletny i szczegółowy.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że decyzja środowiskowa jest etapem wstępnym i poprzedza uzyskanie kolejnych stosownych decyzji zmierzających do realizacji i finalizacji planowanego przedsięwzięcia. Realizacja warunków określonych w kolejnych decyzjach będzie kontrolowana przez organy właściwe, np. organy koncesyjne oraz inne organy powołane na podstawie obowiązujących przepisów, np. do kontroli korzystania ze środowiska. Zatem decyzja ta nie przesądza jeszcze o realizacji przedmiotowej inwestycji, ma ona bowiem charakter przygotowawczy dla innych postępowań.
Kolegium wyjaśniło, że sprzeciw społeczeństwa (społeczności lokalnej) lub części stron postępowania wobec planowanej inwestycji nie może stanowić wyłącznej przesłanki odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, a sama ustawa wskazuje konkretne przypadki, w których wydaje się decyzję odmowną w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Według organu odwoławczego, biorąc pod uwagę materiał zgromadzony w sprawie, w stosunku do tego konkretnego przedsięwzięcia organ I instancji nie miał możliwości wydania decyzji odmownej, która znalazłaby swoje oparcie w obowiązującym prawie, bowiem przedsięwzięcie to pozwala na ustalenie jego środowiskowych uwarunkowań. Uwarunkowania środowiskowe dla realizacji przedmiotowej inwestycji zostały oparte na wynikach postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Swoje stanowisko w tej kwestii organ I instancji wyraził w uzasadnieniu swojej decyzji, przy czym dokonał wszechstronnej analizy planowanego przedsięwzięcia opartej na przedstawionym przez inwestora raporcie i jego uzupełnieniach oraz wynikach uzgodnień. Wszystkie postanowienia i opinie wydane w przedmiotowej sprawie charakteryzują się dużą dbałością o szczegóły, uzasadnienia ich są wyczerpujące i w pełni uzasadniają przesłanki, jakimi kierowały się organy, podejmując takie rozstrzygnięcia.
Kolegium wyjaśniło, że zadbało również kwestię ewentualnego naruszenia zasady przezorności, uznając, że organ I instancji przeanalizował i zweryfikował wszelkie możliwe oddziaływania generowane przez planowane przedsięwzięcie. Opracowany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko został sporządzony zgodnie z ustalonym zakresem, z uwzględnieniem stanu współczesnej wiedzy i metod badań oraz istniejących możliwości technicznych, jak również dostępności danych. Organ miał możliwość oceny i weryfikacji zidentyfikowanych oddziaływań, które są rozpoznane i zbadane. Organ ma bowiem opartą na uznaniu, wyłączną kompetencję określenia warunków korzystania ze środowiska, które pozwolą ograniczyć uciążliwości wywołane funkcjonowaniem przedsięwzięcia na etapie jego realizacji i eksploatacji lub użytkowania w celu ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Kolegium podniosło, że przedmiotowe przedsięwzięcie zlokalizowane będzie poza obszarami chronionymi na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2020 r., poz. 55 ze zm.), a najbliżej położonym obszarem [...] jest oddalony o około 600 metrów obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Organ odwoławczy nie stwierdził również, by raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymagał sprostowania, dodatkowego uzupełnienia lub wyjaśnień. W ocenie Kolegium postanowienia RDOŚ w [...] zostały sporządzone prawidłowo i wyczerpująco, a zatem nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji I instancji, w szczególności do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Kolegium nie zgodziło się z twierdzeniem, że organ I instancji nie odniósł się do uwag i zarzutów zgłoszonych w toku postępowania, bowiem organ ten odniósł się zarówno do obaw o obniżenie poziomu wód gruntowych lub zakłócenie reżimu wodnego w rejonie planowanej kopalni. Organ I instancji wskazał w ślad za raportem i uzgodnieniem, że została przeprowadzona przez inwestora analiza ewentualnego obniżenia poziomu wody w wyrobisku w wyniku eksploatacji oraz zasięg wpływu przedmiotowej kopalni na tereny przyległe i stwierdzono, że realizacja inwestycji nie doprowadzi do zmian hydrogeologicznych prowadzących do zmiany poziomu wód gruntowych, które z kolei doprowadzić mogłyby na przykład do wyschnięcia położonych w rejonie inwestycji terenów podmokłych. Wydobycie prowadzone ma być bez odwadniania wyrobiska, a kruszywo wydobyte spod lustra wody składowane będzie do czasu odsączenia wody, z tego względu brak będzie niekorzystnego oddziaływania wydobycia spod wody kruszywa naturalnego na poziom i jakość wód powierzchniowych oraz podziemnych. Podano, że wyrobisko nie jest połączone z wodami powierzchniowymi, a powstały w trakcie eksploatacji zbiornik wodny będzie pełnił funkcję zbiornika małej retencji, co przyczyni się do zmniejszenia odpływu wód powierzchniowych, a tym samym zwiększenia retencji wód opadowych. Co do ochrony przyrodniczej podano, że inwentaryzacja przyrodnicza wykonywana jest pod kątem przedsięwzięcia dla jakiego oceny ma służyć, dlatego też jej metodyka i zakres powinny wynikać z analizy potencjalnych oddziaływań. Głównym celem przeprowadzonych w przedmiotowym postępowaniu badań florystycznych było sprawdzenie, czy na terenie planowanej inwestycji nie wykształciły się chronione siedliska przyrodnicze, W ocenie oddziaływania inwestycji oceniono trwałość poszczególnych fitocenoz, a przy ocenie oddziaływania na poszczególne gatunki przeanalizowano, czy stanowisko ich występowania jest istotne dla przetrwania gatunku. Na podstawie wyników inwentaryzacji nie przewiduje się negatywnego wpływu przedmiotowej inwestycji na populację i możliwość przetrwania chronionych gatunków zarówno w skali krajowej, regionalnej, jak i lokalnej. W miejscu realizacji inwestycji nie stwierdzono obecności chronionych gatunków roślin i grzybów, a także występowania gniazd, schronień czy miejsc lęgowych rzadkich gatunków zwierząt. Co do emisji substancji, do powietrza stwierdzono, że na etapie eksploatacji inwestycji będą to procesy związane z wydobyciem kopaliny, jednakże z uwagi na naturalną wilgotność kopaliny, niewielką zawartość części pylastych oraz na niezorganizowany charakter tych emisji przyjęto, że będzie ona pomijalna i nie będzie stanowić uciążliwości dla otoczenia; dodatkowo podczas transportu kruszywo przykrywane ma być plandekami, a kopalina utrzymywania w stanie naturalnej wilgotności, by ograniczyć emisję i zapylenie z terenu inwestycji. Nie stwierdzono również, aby inwestycja miała powodować przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną. Odniesiono się także do eksploatacji złoża w kontekście zmiany stanu jakości wód powierzchniowych występujących w rejonie inwestycji i wpływu na najbliższe ujęcia wody i cieki. Nie stwierdzono możliwości znaczącego wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia na klimat czy ekosystem.
Motywując swoje rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia postępowania odwoławczego z odwołania M. D., M. G., K. i J. G., M. G., A. K. i A. P., Kolegium wskazało na to, że "ustalono, że nie są to strony postępowania[,] a jedynie osoby działające w sprawie w charakterze społeczeństwa, które wyraża swój sprzeciw wobec przedsięwzięcia i niezadowolenie z wydanej decyzji", jednak "w związku z tym, że pismo stanowi jedno odwołanie odniesiono się siłą rzeczy również do zarzutów osób nie będących stronami postępowania".
W skardze na decyzję organu II instancji, zaskarżając ją całości, D. S., T. K., M. W., M. D., M. G., K. G., J. G., M. G. A. K., A. P., Fundacja i Koło Łowieckie – reprezentowani przez tego samego pełnomocnika procesowego (adwokata) – zarzucili:
I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez skarżących w odwołaniu z dnia 26 czerwca 2023 r., podczas gdy jest to bezwzględny obowiązek organu odwoławczego; 2. art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia bez wskazania, które fakty organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom (zwłaszcza tym zgłoszonym przez skarżących) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania organu, ustalonego przez niego stanu faktycznego i prawnego; 3. art. 7 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie dostatecznie stanu faktycznego sprawy, polegające na nieustosunkowaniu się do okoliczności wskazanych przez skarżących w odwołaniu z dnia 26 czerwca 2023 r., podczas gdy z okoliczności tych wynika, że planowana inwestycja będzie miała negatywny bezpośredni wpływ na środowisko, faunę i florę, zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, krajobraz wsi K. i okolic; 4. art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, pomimo że skarżący w odwołaniu z dnia 26 czerwca 2023 r. wskazywali na nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i wnieśli o uzupełnienie postępowania dowodowego w sprawie; 5. art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 k.p.a. poprzez brak wnikliwego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a mianowicie nierozpoznanie wniosków dowodowych zgłoszonych najpierw przez strony postępowania administracyjnego, a następnie w odwołaniu z dnia 26 czerwca 2023 r. - i w konsekwencji nieprzeprowadzenie przez organy dowodów istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy, tj.: a) nieprzesłuchanie stron, b) nieprzesłuchanie w charakterze świadków dr K. S. oraz prof. dr hab. inż. A. Ł. , c) niepowołanie zespołu biegłych z Uniwersytetu, z dziedziny Biologii i Ochrony Środowiska, Geologii i Hydrologii; d) niezwrócenie się do Starostwa Powiatowego w [...] - Zarząd Dróg Powiatowych o opinię – w sytuacji gdy wszystkie zawnioskowane dowody miały ogromne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w tym zbadania, czy planowana inwestycja będzie miała negatywny bezpośredni wpływ na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne oraz krajobraz wsi [...] i okolic; 6. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez: a) nieuwzględnienie uchybień organu I instancji polegających na wydaniu decyzji bez wnikliwego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, b) wydanie rozstrzygnięcia w oparciu jedynie o wyjaśnienia inwestora i obarczony brakami raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i jego uzupełnienie, bez przeprowadzenia wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie oraz bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, iż planowana inwestycja będzie miała negatywny bezpośredni wpływ na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, krajobraz wsi [...] i okolic, c) dokonanie wyłącznie formalnej oceny przedłożonego przez inwestora raportu o oddziaływaniu na środowisko i jego uzupełnienia, podczas gdy art. 66 ust. 1 u.u.i.ś. ustanawia także merytoryczne szczególne wymagania jakie powinien zawierać niniejszy raport, d) nieuwzględnienie uchybień organu I instancji polegających na wydaniu decyzji w oparciu o dowolną ocenę dowodów, w szczególności oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na wyjaśnianiach inwestora i raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, z pominięciem dowodów zgłoszonych przez skarżących; 7. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej, albowiem organy administracji publicznej powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, a ponadto nie powinny bez uzasadnionej przyczyny odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, tymczasem Kolegium swoje rozstrzygnięcie wydało z oparciem go jedynie na dowodach przedstawionych przez inwestora (głównie na raporcie), pomijając bardzo istotne wnioski dowodowe skarżących oraz odstąpiło od praktyki, która w podobnych sprawach skupia się na uzyskaniu danych o wpływie planowanej inwestycji na środowisko; 8. art. 8 k.p.a. poprzez brak bezstronności i równego traktowania polegający na tym, że Kolegium zamiast na rzetelnych opiniach oparło się na dokumentach przedstawionych przez inwestora, który ma interes w uzyskaniu korzystnego rozstrzygnięcia i tym samym składania do akt wyłącznie korzystnych dla siebie materiałów, co przy kwestionowaniu tych okoliczności przez skarżących powinno zostać wyjaśnione obiektywnymi dowodami, sporządzonymi przez niezależnych od stron specjalistów w danej dziedzinie; 9. art. 75 k.p.a. poprzez niedopuszczenie ważnych dowodów w sprawie, podczas gdy jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny;
10. art. 84 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłych, podczas gdy w sprawie wymagane było zasięgniecie wiadomości specjalnych;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, podczas gdy z przepisu tego wynika, że w przypadku planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, do którego zgodnie z § 3 pkt 40 lit. a tiret trzecie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się planowaną inwestycję, przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest obligatoryjne; 2. art. 66 ust. 1 pkt 13 i 14 u.u.i.ś. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej głównie na podstawie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który to raport nie zawiera zagadnień w formie graficznej oraz w formie kartograficznej w skali odpowiadającej przedmiotowi i szczegółowości analizowanych w raporcie zagadnień oraz umożliwiającej kompleksowe przedstawienie przeprowadzonych analiz oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3. przekroczenie granic uznania administracyjnego w zw. z art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. i: a) przyjęcie, że raport przedłożony przez inwestora spełnia wymagania określone powyższą ustawą, podczas gdy niniejszy raport zawiera istotne braki, b) pominięcie przy wydawaniu decyzji opinii społeczeństwa i lokalnej społeczności; 4. art. 37 pkt 2 u.u.i.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i tym samym niepodanie informacji o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę oraz w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi oraz wnioski zgłoszone przez społeczeństwo, w tym skarżących, biorących udział w niniejszej sprawie; 5. art. 64 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. poprzez jego niezastosowanie i tym samym niezasięgnięcie opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska, powołując się na wystarczalność raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik umotywował zarzuty, rozwijając argumentację wcześniej przedstawioną w odwołaniu, a także zauważył, że M. D., M. G., K. i J. G., M. G., A. K., A. P. zostali zgłoszeni do udziału na prawach strony w niniejszym postępowaniu pismem z dnia 13 grudnia 2021 r.
Przy tak sformułowanych zarzutach pełnomocnik skarżących wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, 2) ewentualnie zobowiązanie organu do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko powyższego przedsięwzięcia, 3) na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania decyzji w całości, 4) przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, 5) przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przez organ postępowania dowodowego, zgodnie z wnioskami zawartymi w odwołaniu z dnia 26 czerwca 2023 r. w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, ewentualnie zlecenie przeprowadzenie tego postępowania organowi odwoławczemu, 6) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Kolegium w odpowiedzi na skargę podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko, uznając przedstawione w skardze zarzuty za bezzasadne, wobec czego wniosło o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 16 maja 2025 r. uczestnik postępowania M. D., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, przedstawił swoje stanowisko względem zarzutów skargi i wniósł jej oddalenie, zgadzając się z zaskarżonym rozstrzygnięciem.
Na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. pełnomocnik skarżących podtrzymała wnioski i argumentację skargi. Ponadto podniósł, że możliwe jest podważenie operatu bez przedstawienia kontroperatu. Wskazał również na to, że skarżący powzięli informacje, iż raport nie zawiera wyjaśnień dotyczących planu rekultywacji terenu po zakończeniu eksploatacji złoża oraz nie uwzględnia stanowiska archeologicznego, które powinno być ujęte w raporcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy (wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu), nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty i twierdzenia skarżących były zasadne.
Z miejsca też Sąd wyjaśnia, że zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, sformułowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), oparty jest na podstawie z art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i jest skierowany do organu, który wydał zaskarżoną decyzję, a nie do sądu administracyjnego. Wniosek ten nie wiązał Sądu w niniejszej sprawie i nie wymagał rozpoznania przed rozstrzygnięciem sprawy głównej na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 86f u.u.i.ś. Nadto wniosek ten nie zawierał uzasadnienia. Podobnie, wniosek dowodowy, pomimo powołania się na art. 106 § 3 p.p.s.a., dotyczył w istocie przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego. Poza tym odnosił się do materiałów z akt administracyjnych, a Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 10 maja 2023 r. wydaną w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego "[...]" realizowanego w obrębie działki nr [...], położonej we wsi [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]; 2. umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania M. D., M. G., K. G. i J. G., M. G., A. K., A. P..
W związku z powyższym należy podkreślić, że z uwagi na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (patrz np. wyrok NSA z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - i powołane tam orzecznictwo). Decyzji organu odwoławczego należy zatem stawiać wszystkie wymagania wynikające z powyżej przywołanych przepisów, jak konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.).
Zdaniem Sądu, analiza rozstrzygnięcia (osnowy) i uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych wskazuje na to, że decyzja organu II instancji nie sprostała wymaganiom w tym zakresie, gdyż nie dostrzegła wad rozstrzygnięcia Burmistrza, wobec czego nie zdołała ich wyeliminować w postępowaniu odwoławczym, w istocie powielając również niedostatki zaskarżonej decyzji organu I instancji. Zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, jak też przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Organ II instancji, jako organ odwoławczy, pomimo przedstawienia obszernych i w znacznej mierze trafnych poglądów i wniosków, ostatecznie nie rozpatrzył prawidłowo sprawy w jej całokształcie i nie ocenił odpowiednio całokształtu okoliczności sprawy, w tym postanowienia RDOŚ stanowiącego podstawę do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w kontekście przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Materialną podstawę wydania decyzji przez organ I instancji stanowiły przepisy art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 80 ust. 1 i art. 82 i art. u.u.i.ś. Ich zastosowanie wiązało się zaś z zakwalifikowaniem przedsięwzięcia do kategorii mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71) - § 3 ust. 1 pkt 40a, które znajdowało zastosowanie w sprawie ze względu na § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839).
Z powyższego wynika, że Burmistrz [...] zastosował w sprawie przepisy art. 63 ust. 1 oraz art. 66 u.u.i.ś., w wyniku czego organ stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny odziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Postanowienia takiego jednakże brak jest w aktach administracyjnych przekazanych Sądowi przez organ odwoławczy, również przedłożonych na dodatkowe wezwanie (w pierwotnie nadesłanych aktach brak było raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko z 2015 r.).
Z uzasadnienia postanowienia (uzgodnienia) RDOŚ [...] z dnia 24 listopada 2022 r. znak [...] wynika, że było to postanowienie Burmistrz [...] z dnia 12 lutego 2015 r. nr [...], w którym stwierdzono obowiązek przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia oraz określono zakres raportu.
Kolegium nie odniosło się do tych okoliczności i przy ocenie prawidłowości raportu o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, sporządzonego w 2015 r., a następnie uzupełnionego w 2022 r., jak i nie wskazało na jego zgodność z przedmiotowym postanowieniem organu I instancji z dnia 12 lutego 2015 r. Z kontekstu okoliczności sprawy może się wprawdzie próbować wyprowadzenia wniosku, że raport jest zgodny z tym postanowieniem (np. ze względu na brak uwag RDOŚ w [...] w tym zakresie), jednakże brak jest w tym zakresie jakichkolwiek stwierdzeń organów administracji, odnoszących się w tym zakresie do treści art. 63 ust. 1 i 4 oraz art. 66 u.u.i.ś.
Co więcej, Kolegium nie zauważyło, że Burmistrz [...] w pkt I osnowy decyzji z dnia 10 maja 2023 r. stwierdził "brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża kruszywa naturalnego »[...]«, planowanego do realizacji na działce nr [...], zlokalizowanej w obrębie ewidencyjnym Krzyżkówko, gmina [...]", a następnie w pkt II stwierdził, że "nakłada następujące warunki realizacji przedmiotowej inwestycji", które szczegółowo wymienił w tym punkcie osnowy. Jest to zasadnicza sprzeczność rozstrzygnięcia osnowy z powołaną podstawą prawną i ustalonym stanem faktycznym, bowiem pomimo powołania art. 82 u.u.i.ś. pkt I osnowy tej decyzji sugeruje wydanie jej na podstawie art. 84 u.u.i.ś., a zatem bez przeprowadzania oceny przedsięwzięcia na środowisko.
Tymczasem organ odwoławczy w swojej decyzji stwierdził, że "Burmistrz [...], po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko, mając na uwadze postanowienie uzgadniające warunki realizacji przedsięwzięcia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] decyzją z dnia 10 maja 2023 r., znak: [...] określił środowiskowe uwarunkowania planowanego przedsięwzięcia", jednakże powyższej sprzeczności nie dostrzegł. W konsekwencji nie usunął wad decyzji organu I instancji poprzez wydanie decyzji kasacyjno-reformacyjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu, powyższe uchybienia w zakresie sprzeczności pomiędzy osnową decyzji Burmistrza [...] a jej podstawą prawną i uzasadnieniem stanowią istotne naruszenie przepisów postępowania. Sąd miał bowiem na uwadze fakt, że decyzja administracyjna jako przejaw woli organu administracji stanowi całość, w której poszczególne jej części, a w szczególności podstawa prawna, przesłanki faktyczne, samo rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia są nierozerwalnie ze sobą związane i powinny być oceniane łącznie. Należy bowiem podkreślić, że wszelkie nieprawidłowości w sferze określonego elementu mogą oznaczać wadliwość całej decyzji, w zależności od okoliczności danej sprawy. Tym bardziej, że jedną z podstawowych zasad postępowania, którymi należy się kierować załatwiając sprawy obywateli, jest zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), która, z uwagi na jej uniwersalny i szeroki zakres, stanowi swoistą "klamrę" spinającą całość ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Z zasady tej wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych. Jedną z nich jest wymóg należytego uzasadnienia wydawanych decyzji, uszczegółowiony w art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów należy uznać, że nawet w sytuacji, w której można uznać merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy za prawidłowe, decyzję nalży uchylić, gdy podane stronie jako uzasadnienie rozstrzygnięcia argumenty nie korespondują ze stanem faktycznym sprawy, a postępowanie było prowadzone przez organy w sposób, który nie mógł wzbudzić zaufania obywatela do organu (por. wyrok NSA w wyroku z dnia 11 lipca 2007 r. sygn. akt II GSK 90/07, dostępny jw.). Jest to szczególnie istotne w przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdzie ważone są różne interesy - inwestora, pozostałych stron postępowania i społeczeństwa. Jednoznaczność i spójność decyzji ma tym bardziej w niniejszej sprawie znaczenie, że zgodnie z art. 86 u.u.i.ś. [aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 1112, ze zm.] decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organy: 1) wydające decyzje określające warunki korzystania ze środowiska w zakresie, w jakim ma być uwzględniona przy wydawaniu tych decyzji; 2) wydające decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1; 3) przyjmujące zgłoszenia, o których mowa w art. 72 ust. 1a.
Fakt ten ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie, bowiem z uwagi na wadę decyzji organu I instancji i jej niedostrzeżenie przez organ odwoławczy, który nie wypowiedział się i nie usunął sprzeczności osnowy tej decyzji z podstawą prawną i treścią uzasadnienia, konieczne stało się uchylenie tej decyzji. Podkreślić należy, że pozostawienie przez organ II instancji w obrocie prawnym decyzji organu I instancji w takim kształcie wywołuje niepożądany stan niepewności co do rzeczywistej treści rozstrzygnięcia.
W takiej sytuacji, wobec sprzeczności pomiędzy wskazaną podstawą prawną decyzji, jej osnową i uzasadnieniem decyzji organu I instancji, należało stwierdzić, że w sprawie miało miejsce naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba również podkreślić, że na organach ciąży obowiązek powinność prawidłowego zredagowania osnowy decyzji, wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jego stosownego uzasadnienia. Strona musi zatem dokładnie wiedzieć jakie jest rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej jej obowiązków, by następnie móc skutecznie dochodzić swoich praw i bronić swojego interesu.
Zarzuty skargi, wskazujące m.in. na naruszenie przepisów 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. są w takich warunkach o tyle trafne, że wskazują na niekonsekwencję w rozstrzygnięciu organu I instancji.
Zdaniem Sądu powyższe uchybienia procesowe, finalnie prowadzące do sprzeczności pomiędzy osnową postanowienia a jego uzasadnieniem, wskazują na naruszenie przepisów postępowania w zakresie art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji również art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 80 i art. 82 u.u.i.ś. Stanowiło to wystarczającą podstawę do zakwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji Kolegium i jej wyeliminowania z obrotu prawnego, choć nie jedyną.
Kolegium pominęło również fakt, że w sprawie odrębne odwołanie wniósł również D. S. jako sołtys [...]. Wprawdzie zbiorowe odwołanie z dnia 26 czerwca 2023 r., w tym D. S., zostało rozpatrzone przez organ II instancji, jednakże odrębne odwołanie z dnia 7 czerwca 2023 r. w ogóle nie stanowiło przedmiotu rozpoznania. Powyższe wiąże się z kolejnym uchybieniem Kolegium, które przejawia się w niedostatecznym przedstawieniu okoliczności, które dotyczą umorzenia postępowania odwoławczego w stosunku do niektórych z podmiotów wskazanych w odwołaniu z dnia 26 czerwca 2023 r., tj. M. D., M. G., K. G. i J. G., M. G., A. K., A. P.. Organ II instancji nie powołał przy tym podstawy prawnej umorzenia postępowania odwoławczego, tj. art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Wprawdzie argumenty tych podmiotów w gruncie rzeczy również zostały uwzględnione przy rozstrzyganiu sprawy, skoro były zawarte w jednym podaniu, jak to zauważyło Kolegium.
Niemniej jednak wyjaśnić należy, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego (określoną w art. 138 § 1 k.p.a.) jest to, że wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie. Oznacza to, że w sytuacji wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez wiele podmiotów, obowiązkiem tego organu jest ich łączne rozpoznanie w jednym terminie i wydanie jednej decyzji, w której organ powinien rozstrzygnąć o wszystkich odwołaniach. Jeżeli organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania "drugiego", względnie innych dotychczas nierozpoznanych pism procesowych (odwołań), pochodzących od innych stron tego postępowania. Niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań stron wywołuje daleko idące skutki prawne. W przypadku wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez dwie lub więcej stron postępowania, dodatkowo na organie odwoławczym co do zasady spoczywa obowiązek ich łącznego rozpoznania w jednym terminie, co wynika z treści art. 138 § 1 k.p.a. Jeżeli organ odwoławczy w istocie nie rozpoznał odwołania wniesionego przez podmiot występujący w sprawie na prawach strony, a w konsekwencji nie doszło do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na skutek odwołania, co pociąga za sobą daleko idące skutki prawne (por. np. wyrok NSA z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt I OSK 314/13, dostępny jw.).
Dlatego też niezbędne jest odpowiednie, wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia w stosunku do wszystkich wniesionych odwołań, jak też w zakresie umorzenia postępowania odwoławczego względem niektórych z podmiotów wnoszących odwołanie. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Kolegium całkowicie pominęło fakt wniesienia odrębnego odwołania przez sołtysa [...] (podanie z dnia 7 czerwca 2023 r.), jak też niewystarczająco umotywowało swoje rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia postępowania odwoławczego z odwołania M. D., M. G., K. i J. G., M. G., A. K. i A. P.. Stwierdzenie, że "ustalono, że nie są to strony postępowania[,] a jedynie osoby działające w sprawie w charakterze społeczeństwa, które wyraża swój sprzeciw wobec przedsięwzięcia i niezadowolenie z wydanej decyzji", jest niewystarczające. Wymaga to odniesienia się do konkretnych okoliczności sprawy, jak w szczególności do obszaru odziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia i nieruchomości znajdujących się na tym obszarze, z uwzględnieniem nieruchomości (działek) wskazywanych przez powyższe podmioty na wcześniejszych etapach postępowania.
Powyższe uchybienie wskazywało na to, że Kolegium usankcjonowało istnienie w obrocie prawnym decyzji organu I instancji bez prawidłowego umotywowania rozpatrzenia sprawy w drugiej instancji poprzez należyte wykazanie, że miało miejsce rozpoznanie wszystkich wniesionych odwołań (w tym co do oceny ich dopuszczalności).
W ocenie Sądu, takie działanie organu II instancji w postępowaniu odwoławczym – ze względu na skalę stwierdzonych uchybień i skutki w zakresie ostatecznego załatwienia sprawy administracyjnej (istnienie w obrocie prawnym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach) – również należy zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 i art. 28 k.p.a.
W konsekwencji, Kolegium powinno jeszcze raz przeprowadzić postępowanie odwoławcze w jego całokształcie. Wtedy też ponownie odniesie się do wszystkich zarzutów tych podmiotów, które mogły skutecznie wnieść odwołania w niniejszej sprawie.
Już w tym miejscu Sąd sygnalizuje jednakże, że w sprawie pozostaje zasadnicza wątpliwość, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, jak i czy ustalenia oparto na całokształcie oceny materiału dowodowego. Tymczasem obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4906/21, dostępny jw.).
Zgodnie z art. 71 ust. 1 u.u.i.ś. decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych określa warunki realizacji przedsięwzięcia. Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (ust. 2). W świetle art. 71 ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś. istotne jest, czy przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (art. 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś.), czy też tylko może wymagać na warunkach określonych w tej ustawie (art. 59 ust. 1 pkt 2 u.u.i.ś.). Z kolei według art. 59 ust. 1 u.u.i.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jaki został przez inwestora w tym postępowaniu przedstawiony, wraz z uzupełnieniami wynikającymi z zastrzeżeń RDOŚ w Poznaniu i organu I instancji, powinien zostać oceniony z uwzględnieniem wszystkich istotnych kwestii znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie.
Dodać należy, że ze względu na art. 6 ust. ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1936 ze zm.) wynika, że do raportu stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. m.in. art. 66 u.u.i.ś. w poprzednim brzmieniu - sprzed zmiany obwiązującej od dnia 1 stycznia 2017 r. (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2024 r. sygn. akt III OSK 1440/22, dostępny jw.).
Jak też wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 1060/23 (dostępnym jw.), przesłanki, które winny być wzięte przez organ wydający decyzję w sprawie środowiskowych uwarunkowań, zostały określone m.in. w przepisach art. 80 i art. 81 u.u.i.ś. Jednymi z niezbędnych warunków wydania decyzji są wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.u.i.ś. Stosownie zaś do art. 77 ust. 3 powołanej ustawy, uzgodnień tych dokonuje się w drodze postanowień i nie ma do nich zastosowania art. 106 § 3, 5 i 6 k.p.a. (art. 77 ust. 7 u.u.i.ś.). Z regulacji zawartej w art. 77 u.u.i.ś. wynika, że ustawodawca, regulując procedurę dokonywania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przed wydaniem decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, stanowiącą współdziałanie organów administracji publicznej, o którym mowa w art. 106 k.p.a., wyłączył możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w tym trybie. Równocześnie nie zostało wyłączone zastosowanie art. 142 k.p.a., który stanowi, że postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Z utrwalonego stanowiska sądów administracyjnych wynika, że do weryfikacji postanowienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska jest uprawniony organ drugiej instancji. Natomiast organ pierwszej instancji prowadzący postępowanie główne w przedmiocie decyzji o środowiskowych uwarunkowań jest związany takim postanowieniem.
Następnie Sąd wyjaśnia, że niezasadnym jest dopatrywanie się braku obiektywizmu po stronie podmiotu sporządzającego raport tylko z tego powodu, że obowiązek jego przedłożenia został nałożony na inwestora. Raport każdorazowo pozostaje przedmiotem krytycznej oceny właściwego organu administracji, a zawarte wnioski pozostają weryfikowalne w oparciu o dostępną wiedzę (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 505/12, dostępny jw.).
Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że Kolegium w ramach samodzielnej oceny sporządzonego raportu wraz z jego uzupełnieniami oraz postanowienia RDOŚ w [...] (końcowe uzgodnienie z dnia 24 listopada 2022 r. znak [...]) – także w kontekście podniesionych w odwołaniu zarzutów kwestionujących nie tylko sporządzony w sprawie raport, ale pośrednio również prawidłowość stanowiska organu uzgadniającego – powinno było zwrócić uwagę nie tylko na wszystko to, co zasadnie zostało omówione przez organ odwoławczy, ale również na pewne dodatkowe kwestie, które wzbudzają wątpliwość Sądu w przedmiotowej sprawie.
Oczywiście, z miejsca należy zaznaczyć, że część zarzutów odwołania, a w konsekwencji również skargi, okazała się chybiona, bo nie uwzględnia chociażby faktu, że to właśnie m.in. przedłożone przez strony dokumenty, jak opinia prof. dr hab. inż. A. Ł. i opinia dr K. S. na temat raportu oddziaływania eksploatacji złoża kruszywa naturalnego [...], stanowiły podstawę do uzupełnienia raportu, w szczególności na żądanie RDOŚ w [...]. Nie było zatem tak, że pominięto dowody przedłożone przez strony w toku postępowania. W tym zakresie zarzuty skargi są niesłuszne. Nie oznacza to jednak jeszcze nietrafności zarzutów w swoim całokształcie, które podważają prawidłowość oceny raportu, stanowiska RDOŚ w [...] i końcowego rozstrzygnięcia organów w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i najbliższe sąsiedztwo.
Sąd zauważa, że chociażby umknęło organom to, że przy ocenie ewentualnego wpływu przedsięwzięcia na obszary chronione, jak np. [...], co wynika ze wskazanych przez Kolegium zasad ostrożności i przezorności. Istotne mogą być szczególnie kwestie odległościowe. Według Kolegium, jak też RDOŚ w [...], przedmiotowe przedsięwzięcie zlokalizowane będzie poza obszarami chronionymi na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.), jednakże organy nie wypowiedziały się dostatecznie wnikliwie co do znajdowania się przedmiotowego terenu w bezpośrednim sąsiedztwie parków krajobrazowych. W tym celu należało przybliżyć te akty prawa lokalnego, które konstytuują przedmiotowe formy ochrony przyrody i wzajemne położenie. Raport wskazuje, że złoże [...] znajduje się poza granicami wszelkich from ochrony przyrody, jednakże położony jest w bardzo bliskim sąsiedztwie granicy [...] - chodzi tu o odległość rzędu 0,01 km, czyli zaledwie 100 m, jak też jest położny w odległości 0,58 km (580 m) od obszaru [...] - [...]
Zdaniem Sądu, takie uwarunkowania faktyczne wymagały co najmniej pogłębionej analizy ewentualnego wpływu przedsięwzięcia na te tereny. Niewystarczające są wnioski raportu co do tego, że kopalnia kruszywa nie powinna stanowić zagrożenia dla wartości przyrodniczych i walorów krajobrazowych w [...].
Trzeba również mieć na uwadze, że teren przedsięwzięcia (działka nr [...]) obejmuje grunty rolne - grunty orne o niskiej klasie bonitacyjnej oraz nieużytki. Mimo takiej charakterystyki gruntów rolnych kwestie związane z rekultywacją gruntu po zakończeniu eksploatacji złoża - likwidacji kopalni kruszywa powinny zostać odpowiednio naświetlone i omówione w kontekście przede wszystkim przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (aktualnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 82). Wynika to z art. 66 ust. 6 u.u.i.ś., który stanowi, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien uwzględniać oddziaływanie przedsięwzięcia na etapach jego realizacji, eksploatacji lub użytkowania oraz likwidacji. W decyzji organu I instancji, w ślad za postanowieniem uzgodnieniowym RDOŚ, wprowadzono w pkt II.11 rozwiązania dotyczące przyszłego zbiornika wodnego (rekultywacji w kierunku wodno-rolnym), jednakże kwestia ta nie została odpowiednio wnikliwie wyjaśniona i rozważona. Dodać należy, że na zagadnienie to – dotyczące rekultywacji gruntów – zwrócił też uwagę pełnomocnik skarżących na rozprawie. Poza tym sygnalizował on wystąpienie stanowiska archeologicznego na tym terenie, co powinien ostatecznie wyjaśnić organ II instancji w toku ponownie prowadzonego postępowania.
W takich warunkach stanowisko Kolegium, że organ ten nie stwierdził również, by raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymagał sprostowania, dodatkowego uzupełnienia lub wyjaśnień, nie mogło samo w sobie przesądzić o prawidłowości sporządzonego raportu, jak też postanowienia RDOŚ w [...]. Tym bardziej, że postanowienie RDOŚ w [...] jest też w zakresie powyższych okoliczności dość zwięzłe i bez odpowiednich rozważań organu administracji nie może stanowić dopełnienia stanowiska przedstawionego w zaskarżonej decyzji.
Ze względu na tak kształtujące się okoliczności sprawy – niezależnie od faktu, że zbyteczne było odniesienie się przez Sąd do wszystkich zarzutów skargi, co byłoby przedwczesne i niecelowe – Sąd już w tym miejscu zasygnalizował organowi II instancji dodatkowe "obszary problemowe", na które powinien zwrócić uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Wtedy to Kolegium jeszcze raz oceni podstawowe dowody zgromadzone w sprawie, jak też wszystkie zarzuty i wnioski zgłaszane w postępowaniu administracyjnym i sądowym przez strony postępowania, jak też społeczeństwo – a wszystko to uczyni, bacząc, by decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach uwzględniała wszystkie wymogi ogólne, jak też szczególne wynikające z przepisów art. 82 i art. 85 u.u.i.ś.
Reasumując, wobec braku pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania oraz pozbawionego jakichkolwiek wątpliwości wykazania zasadności oparcia się przez organy prowadzące postępowanie główne na raporcie wraz z jego uzupełnieniami i stanowisku zawartym w postanowieniu RDOŚ w [...], konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej przede wszystkim z naruszeniem art. 7, art. 8 § 1 i art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 k.p.a. Sąd uznał, że stwierdzone po stronie organu II instancji uchybienia natury procesowej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro wskazują na brak wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich doniosłych prawnie okoliczności sprawy. Sąd tego w zastępstwie organów administracji czynić zaś nie może.
To wszystko z kolei przełożyło się na naruszenie przywołanych przepisów prawa materialnego.
Kolegium powinno zatem ponownie przeprowadzić postępowanie odwoławcze, uwzględniając poglądy prawne i wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia. Wtedy też organ odwoławczy nie tylko odniesienie się do argumentów i okoliczności podnoszonych przez skarżących w postępowaniu administracyjnym, ale przede wszystkim rozpatrzy ponownie sprawę w jej całokształcie w drugiej instancji, również z uwzględnieniem stanowiska zawartego w skardze i odpowiedzi inwestora na skargę. Następnie zaś wyda rozstrzygnięcie, które powinno zostać wyczerpująco uzasadnione, świadcząc o pełnym, kompleksowym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 2 i 3 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wynik sprawy i wysokość uiszczonych kosztów sądowych przez poszczególnych skarżących (po 200 zł wpisu od skargi).
Sąd wyjaśnia, że zasądził łącznie kwotę 684 zł tytułem zwrotu kosztów z tytułu zastępstwa procesowego, tj. 480 zł zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) oraz łączną kwotę opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (204 zł). Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania § 15 ust. 3 przywołanego rozporządzenia i zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wyżej wysokości niż stawka określona w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c przywołanego rozporządzenia, co uwzględnia nakład pracy pełnomocnika wnoszącego jedną skargę w imieniu wszystkich skarżących, a której braki formalne musiały być uzupełniane na wezwanie Sądu.