IV SA/Po 256/24

IV SA/Po 256/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Busz
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
II OSK 3007/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-21
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 18 pkt 1-2; art. 29 § 1; art. 56 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6; art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 roku (nr [...]), po rozpoznaniu kolejnego wniosku R. S. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, postanowił odmówić zawieszenia postępowania w sprawie złego stanu budynku mieszkalnego, wielorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr ewid. gruntów [...] przy ul. [...] w K., stanowiącego własność wnioskodawcy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że jest zobowiązany do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia podstaw wskazanych w treści art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2023, poz. 2505 z późn. zm.).
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela. Stąd żądanie zobowiązanego nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania.
Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu sprawy na skutek zażalenia, postanowieniem z dnia 28 lutego 2024 roku, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepis art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym określa zamknięty katalog przesłanego obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W sprawie egzekucyjnej dotyczącej złego stanu budynku mieszkalnego, wielorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr ewid. gruntów [...] przy ul. [...] w K. nie wstrzymano, ani nie odroczono terminu wykonania egzekwowanego obowiązku, nie nastąpiła śmierć zobowiązanego, zobowiązany nie utracił zdolności do czynności prawnych, z żądaniem zawieszenia nie wystąpił wierzyciel egzekwowanego obowiązku oraz nie zachodzą przypadek określone w innych ustawach.
Organ zaznaczył ponadto, że wnioski z opinii biegłego sporządzonej w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w K. (sygn. akt [...]) oraz wykonane już prace naprawcze nie wypełniają żadnej z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt. 1-5 ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
R. S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, pismem z dnia 3 kwietnia 2024 roku, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 P.p.s.a. oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W ocenie strony kwestionowane postanowienia zostały wydane z rażącym i mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 56 § 1 ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy obu instancji naruszyły przepis art. 56 § 1 ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na tym, że organy egzekucyjne zaniechały badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w sytuacji gdy zachodzą inne przesłanki przewidziane do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie skarżącego nie zasługuje na aprobatę pogląd, że organ egzekucyjny winien ściśle trzymać się brzmienia wskazanego przepisu i jego specjalnego charakteru względem choćby ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Naruszenie przepisów postępowania należy wiązać z tym, że organy nie dokonały oceny całokształtu sprawy oraz nie podjęły działań służących weryfikacji stanu faktycznego i twierdzeń skarżącego.
Sytuacja skarżącego jest szczególna i wymaga, aby organ nie stosował mechanicznie szczegółowych przepisów egzekucyjnych, ale uwzględnił także zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji.
Istotne dla sprawy jest to, że organ nie zaskarżył wyroku zapadłego przed Sądem Rejonowym w Kole w dniu 31 marca 2021 roku, który uniewinnił skarżącego od zarzucanego mu czynu niewykonania obowiązków objętych decyzją co do której zastosowano wobec skarżącego grzywnę w celu przymuszenia.
Skarżący wskazał, że wobec nierozpoznania merytorycznie jego wniosku o zmianę decyzji ostatecznej, ponowił go i obecnie sprawa oczekuje na nadanie jej dalszego biegu. Spełnione są przesłanki wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej w sprawie [...] oraz [...], a ponadto celowym jest zawieszenie niniejszego postępowania sądowego do zakończenia sądowoadministracyjnego postępowania kasacyjnego prowadzonego pod sygn. akt II OSK 205/24.
Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024, poz. 935 - dalej w skrócie: "P.p.s.a.").
Uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Natomiast zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie wyjaśnić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne prowadzone pod sygn. akt II OSK 205/24 zostało zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2024 roku. Wskazywana w skardze okoliczności, jako przyczyna zawieszenia niniejszego postępowania sądowego, ustała przed datą wyrokowania w niniejszej sprawie.
Wskazać również należy, że kwestia legalności zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sprawie wykonania decyzji dotyczącej złego stanu budynku mieszkalnego, wielorodzinnego, zlokalizowanego na nieruchomości oznaczonej nr ewid. gruntów [...] przy ul. [...] w K., stanowiącego własność wnioskodawcy, w kontekście toczącego się postępowania o zmianę decyzji ostatecznej oraz wyroku Sądu Rejonowego w Kole, była już dwukrotnie oceniana przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 25.07.2023 r. o sygn. akt II OSK 821/22, LEX nr 3636716 oraz wyrok NSA z dnia 7 maja 2024 roku o sygn. akt II OSK 205/24 opublikowany w CBOSA).
Skarżone aktualnie postanowienia wydane zostały na gruncie ponowionego wniosku o zmianę decyzji ostatecznej oraz ponowionego wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1-2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm. - dalej w skrócie "u.p.e.a.") postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Zarzut naruszenia art. 56 § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię jest oczywiście nieuzasadniony.
Na gruncie przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przyjmuje się, że z wnioskiem o zawieszenie postępowania może wystąpić wyłącznie wierzyciel. Zgłaszając taki wniosek, nie jest on obowiązany do podania okoliczności uzasadniających zgłoszenie takiego wniosku, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ich kontroli. Wniosek wierzyciela o zawieszenie postępowania egzekucyjnego stanowi wystarczającą podstawę do jego zawieszenia, ponieważ takie uprawnienie wierzyciela wynika wprost z art. 56 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Ustawa nie przyznaje zobowiązanemu analogicznego uprawnienia, dlatego w orzecznictwie stwierdzono, że komentowana ustawa nie normuje instytucji "wstrzymania" postępowania egzekucyjnego na wniosek dłużnika. Przyjąć należy, że zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jest zobligowany do wskazania istnienia jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1–3 i 5 u.p.e.a. Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 56 oraz powołane tam orzecznictwo).
Sąd nie ujawnił żadnych podstaw dla rozpoznania naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 - dalej w skrócie K.p.a.) w związku z art. 56 § 1 u.p.e.a. o cechach braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Decyzja nakazowa, będąca podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ma charakter prawomocny, bo podlegała kontroli sądowoadministracyjnej (wyrok WSA w Poznaniu o sygn. akt IV SA/Po 968/18).
WWINB ustalił, że w toku postępowania nadzwyczajnego wszczętego ponowionym wnioskiem o zamianę decyzji ostatecznej nie zostało wydane postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji, której dotyczy wniosek o zmianę ostatecznej decyzji nakazowej. Nie odroczono terminu wykonania nałożonych obowiązków. Skarżący nie kwestionuje tych ustaleń.
Okolicznością indyferentną materialnoprawnie z punktu widzenia oceny legalności zaskarżonych postanowień jest to, że skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym zmiany decyzji nakazowej, a także to, że sprawa wszczęta tym wnioskiem jest w toku (porównaj wyrok WSA w Poznaniu z 5.10.2023 r. o sygn. akt IV SA/Po 533/23, LEX nr 3624557 oraz wyrok NSA z dnia 7 maja 2024 roku o sygn. akt II OSK 205/24 opublikowany w CBOSA).
Okolicznością indyferentną materialnoprawnie dla kontrolowanej sprawy administracyjnej jest wyrok zapadły przed Sądem Rejonowym w Kole, którym skarżący został uniewinniony od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2020, poz. 1333), a także to, że organy nadzoru budowlanego nie skorzystał z prawa do zaskarżenia tego wyroku.
Przypomnieć należy, że okoliczności wyprowadzane z treści zapadłego wyroku sądu karnego nie mogą zmierzać do podważenia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Decyzja nakazowa, będąca podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest prawomocna i nie zmienia tego faktu zapadły w sprawie wyrok sądu karnego, który nie mógł zniweczyć podstawy do prowadzenia egzekucji nałożonych obowiązków (porównaj wyrok NSA z 25.07.2023 r., II OSK 821/22, LEX nr 3636716).
Prowadzenie na etapie postępowania egzekucyjnego polemiki z merytoryczną zasadnością ostatecznej nakazowej decyzji administracyjnej nie może być skuteczne. Organ egzekucyjny może badać jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej (wyrok WSA w Poznaniu z 5.10.2023 r., IV SA/Po 533/23, LEX nr 3624557).
Całkowicie błędny jest zarzut zaniechania zbadania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Takie oczekiwanie jest niezgodne z prawem.
Badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym przez organ egzekucyjny stanowiłoby o rażącym naruszeniu art. 29 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej w skrócie "K.p.a.").
Z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. expressis verbis wynika zakaz badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym przez organ egzekucyjny.
Z treści art. 6 K.p.a. w związku z art. 18 pkt 1-2 u.p.e.a. wynika natomiast, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.
Z tych samych względów (art. 6 K.p.a.) całkowicie anormatywne jest oczekiwanie, że skarżone organy nie powinny trzymać się brzmienia przepisu oraz nie powinny stosować szczegółowych przepisów egzekucyjnych.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2022, poz. 2492 ze zm.).
Podstawy uwzględnienia skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym określone zostały w przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, pkt 2, pkt 3 w związku z art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a.
Sąd uchyla postanowienie, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Sąd stwierdza wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Nie może budzić najmniejszych wątpliwości, że w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym podstawą oddalenia skargi jest zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu.
Z uwagi na powyższe skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.