IV SA/Gl 1143/11

IV SA/Gl 1143/11 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2012-07-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Andrzej Matan
Edyta Żarkiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Walentek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
art. 39 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz-Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2012 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], wydaną w wyniku ponownego rozpoznania wniosku D.G. z dnia [...], Prezydent Miasta C. na podstawie art. 106 ust. 1, art. 39 i art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), odmówił przyznania wyżej wymienionej świadczenia w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów wyjazdu na ferie zimowe jej syna C.G. uzasadniając, że potrzeba ta - zgłoszona we wniosku z dnia [...] - została zaspokojona przez skarżącą we własnym zakresie.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia D.G. przedstawiła zarzuty dotyczące kilkunastu decyzji wydanych przez organ. Podniosła, że należy uwzględniać sytuację rodziny według stanu z daty złożenia wniosku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek D.G. z dnia [...]. Następnie podniósł, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalił, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci. Dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł. i nie przekroczył kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, tj. 1755 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Dodał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Następnie organ przytoczył treść art. 8 ust. 1 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W podsumowaniu wskazał, że pomoc w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego zwrotnego przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego, na podstawie oceny sytuacji świadczeniobiorcy oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Wyznacznikami przyznania świadczenia pomocy społecznej są z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. sygn. akt ISA 1649/93). Następnie organ odwoławczy podniósł, że w wyniku przeprowadzonego postępowania zostało stwierdzone, iż potrzeba w postaci opłacenia wyjazdu na ferie zimowe syna skarżącej – C., została przez stronę zaspokojona we własnym zakresie. W związku z powyższym organ podkreślił, że przyznanie pomocy na cel, stanowiący przedmiot wniosku nie jest możliwe. Potrzeba ta została bowiem przez wnioskodawcę zaspokojona przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego organ podniósł, że zgłoszona potrzeba już nie występuje, została zaspokojona i tym samym nie stanowi potrzeby niezbędnej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ dodał, że zasiłek celowy przyznawany jest z pomocy społecznej z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, a nie na refundację poniesionych już przez stronę kosztów wyjazdu dziecka na obóz zimowy. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji poinformował stronę o możliwości wglądu do akt na każdym etapie postępowania (oświadczenie z dnia [...]). Ponadto w dniu [...] strona skorzystała z tego prawa i zapoznała się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Wobec powyższego organ wskazał, że strona miała zapewnioną możliwość udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy podniósł, że w sytuacji, gdy w ocenie strony, sprawy nie zostały rozpatrzone w ustawowym terminie, strona mogła przed wydaniem zaskarżonej decyzji złożyć zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D.G. podniosła zarzuty o charakterze generalnym – dotyczące kilkunastu wymienionych przez nią decyzji organu odwoławczego. Wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, bądź ich zmianę. Zarzuciła, że wskutek przewlekłości postępowania, rozstrzygnięcia są znacznie oddalone w czasie od dat złożenia wniosków. Podkreśliła, że spowodowało to konieczność zaspokojenia potrzeb życiowych, których dotyczyły wnioski, "kosztem innych wierzytelności", a okoliczność zaspokojenia tych potrzeb organ uznał za rozstrzygającą w sprawie. Podniosła zarzut, że wymienione w skardze decyzje pozostają w sprzeczności z wcześniejszymi decyzjami organu odwoławczego. Ponadto wniosła o rozpatrzenie jej wniosków przy uwzględnieniu sytuacji z daty ich złożenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wyjazdu na ferie zimowe syna skarżącej – C., z powodu stwierdzenia, że potrzeba ta - zgłoszona we wniosku z dnia [...] - została zaspokojona przez skarżącą we własnym zakresie.
W związku z wyżej przedstawionym przedmiotem postępowania, podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362 z późn. zm.), decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Jak stanowi wymieniony przepis - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej – wymieniony zasiłek - może być przyznany. Nie ulega zatem wątpliwości, że spełnienie przez wnoszącego o zasiłek celowy, przesłanek przyznania tego świadczenia, nie jest równoznaczne z istnieniem roszczenia o jego przyznanie.
Ponadto spełnienie przez wnioskodawcę warunków ustawowych - zarówno co do kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – jak i w zakresie wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy, nie jest równoznaczne z przyznaniem świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku celowego – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest bowiem uzależnione dodatkowo od oceny organu w ramach art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
Natomiast przepis art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Według zaś art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Odnośnie powyższej oceny podstawowe znaczenie miały zatem ustalenia organów obydwu instancji, że potrzeba, której dotyczył wniosek skarżącej z dnia [...], została zaspokojona przez nią we własnym zakresie.
Jak bowiem podkreślił organ pierwszej instancji - z zebranej dokumentacji, w tym z zaświadczenia agencji turystycznej wynika, że kwota [...] zł. z tytułu wyjazdu C.G. na ferie zimowe, została zapłacona.
W związku z powyższym stwierdzeniem, podzielić należało ocenę wyrażoną przez organy obydwu instancji, że zasiłek celowy przyznawany jest z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, a nie na refundację poniesionych już przez stronę kosztów wyjazdu dziecka na obóz zimowy.
W ramach kontroli w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że cytowane wyżej ustalenia - stanowiące jej podstawę, zostały przeprowadzone w oparciu o prawidłową ocenę zebranego w sposób kompletny materiału dowodowego.
Uwzględnione zostały wszystkie okoliczności sprawy, a więc przede wszystkim zostały dokonane ustalenia w zakresie zaspokojenia potrzeby, której dotyczył wniosek, przy wykorzystaniu własnych możliwości skarżącej.
Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić zatem należało, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego tj. wyżej cytowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani też norm postępowania administracyjnego, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W szczególności bezpodstawna była argumentacja skargi, według której przy rozpatrzeniu wniosków o przyznanie świadczeń pomocy społecznej, nie powinno mieć znaczenia zaspokojenie zgłoszonych potrzeb, gdyż powinna zostać uwzględniona sytuacja z daty złożenia wniosków.
Jak już bowiem była o tym mowa wyżej – zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom pomocy społecznej, a według art. 2 ust. 1 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przytoczonych przepisów jasno wynika, że sprzeczne z celem pomocy społecznej jest uwzględnienie wniosku o przyznanie zasiłku celowego w razie zaspokojenia potrzeby zgłoszonej we wniosku, poprzez wykorzystanie własnych zasobów i możliwości wnioskodawcy.
Nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące długotrwałości postępowań administracyjnych, bowiem do czasu wydania decyzji ostatecznych, skarżącej przysługiwały środki przewidziane do zaskarżania bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, określone w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a po ich wyczerpaniu – skarga do sądu administracyjnego.
Mając zatem na uwadze przytoczone na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.