IV P 17/26Wyrownanie uposażenia funkcjonariusza niekonstytucyjnosc ustawy około budzetowej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód L.O., funkcjonariusz Służby Więziennej, który zakończył służbę 17 lutego 2023 roku, pozwał Skarb Państwa – Zakład Karny w Ł. o zasądzenie kwoty 6.101,43 zł tytułem wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2023 roku oraz innych świadczeń związanych z zakończeniem służby. Podstawą roszczenia był zarzut niekonstytucyjności art. 41 ustawy okołobudżetowej na 2023 rok, który przewidywał podwyżkę kwoty bazowej uposażeń od 1 marca 2023 roku, dyskryminując funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed tą datą. Sąd Rejonowy w Goleniowie uznał powództwo za uzasadnione. Sąd stwierdził, że art. 41 ustawy okołobudżetowej narusza zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) i państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), wprowadzając nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy. W związku z tym sąd odmówił zastosowania tego przepisu i zastosował przepisy ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, zapewniające wyrównanie od 1 stycznia 2023 roku. W konsekwencji zasądzono na rzecz powoda kwotę 6.101,43 zł tytułem uposażenia i innych świadczeń, wraz z odsetkami i kosztami procesu. Sąd nakazał również zwrot powodowi opłaty sądowej, odmiennie interpretując uchwałę Sądu Najwyższego w sprawie kosztów postępowania dla funkcjonariuszy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjności przepisów okołobudżetowych, zasada równości w prawie pracy, właściwość sądu pracy w sprawach funkcjonariuszy, bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, odpowiedzialność państwa za wadliwe akty prawne.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej i przepisów ustawy okołobudżetowej na 2023 rok. Interpretacja kosztów sądowych może być odmienna w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023, w zakresie różnicującym sytuację prawną funkcjonariuszy odchodzących ze służby do końca lutego 2023 r. od funkcjonariuszy pozostających w służbie po 1 marca 2023 r., narusza zasady konstytucyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 41 ustawy okołobudżetowej na 2023 r. jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, naruszając zasady państwa prawnego i równości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa okołobudżetowa wprowadziła nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji funkcjonariuszy, którzy zakończyli służbę przed 1 marca 2023 r. w porównaniu do tych, którzy pozostali w służbie po tej dacie. Brak było merytorycznego uzasadnienia dla takiego podziału, co naruszało zasadę równości i pewności prawa. Celem ustawy kadrowej nie może być dyskryminacja.
Czy spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej dotyczące uposażenia należą do właściwości sądu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, spory o roszczenia ze stosunku służbowego, niewymienione w innych przepisach, rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 1 k.p.c. oraz art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, wskazując, że wola ustawodawcy przekazała tego typu spory do rozpoznania przez sądy pracy, co czyni je sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 k.p.c.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest obowiązany stosować Konstytucję i ustawy, a w przypadku konfliktu między przepisem ustawy a Konstytucją, może odmówić zastosowania przepisu ustawy na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na rozproszoną kontrolę konstytucyjności prawa, podkreślając, że sąd orzeka w indywidualnej sprawie, a Trybunał Konstytucyjny orzeka o prawie. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji jest możliwe w celu zapobiegania wydawaniu orzeczeń na podstawie niezgodnych z nią przepisów.
Czy rozporządzenie wykonawcze może ograniczać prawa wynikające z ustawy, która została uznana za niezgodną z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd powszechny nie jest związany aktami wykonawczymi sprzecznymi z normami wyższego rzędu, w tym z ustawą zasadniczą.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 marca 2023 r., odsuwający termin stosowania nowych stawek do 1 marca 2023 r., odwzorowywał niekonstytucyjny mechanizm ustawy okołobudżetowej i stał w sprzeczności z art. 8 ust. 1 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń, który stanowi normę ustawową.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Zakład Karny w Ł. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
ustawa okołobudżetowa art. 41 § ust. 1-3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP z uwagi na naruszenie zasady równości i państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji.
u.k.w.p.s.b. art. 8 § ust. 1
Ustawa o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw
Reguła podwyższania wynagrodzeń z wyrównaniem od 1 stycznia.
Dz. U. poz. 592
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 27 marca 2023 r.
Zmiana rozporządzenia w sprawie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej. § 2 uznany za sprzeczny z ustawą i Konstytucją w zakresie odsuwania terminu stosowania nowych stawek do 1 marca 2023 r.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja spraw cywilnych, w tym spraw z mocy ustaw szczególnych.
u.SW art. 220
Ustawa o Służbie Więziennej
Właściwość sądu pracy do rozpoznawania sporów o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy.
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek sędziów do stosowania Konstytucji i ustaw.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość przedstawienia przez sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
u.k.s.c. art. 80 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Nakaz zwrotu nienależnie pobranej opłaty sądowej.
k.p.c. art. 477 2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawach z zakresu prawa pracy.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
u.SW art. 100
Ustawa o Służbie Więziennej
Ustalanie wysokości odprawy emerytalnej.
u.SW art. 151 § ust. 1-2
Ustawa o Służbie Więziennej
Ustalanie wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
u.SW art. 196 § ust. 1
Ustawa o Służbie Więziennej
Ustalanie wysokości nagrody rocznej.
u.SW art. 206 § pkt 1
Ustawa o Służbie Więziennej
Ustalanie wysokości nagrody jubileuszowej.
u.SW art. 227
Ustawa o Służbie Więziennej
Prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie uposażenia.
u.SW art. 62 § ust. 2
Ustawa o Służbie Więziennej
Termin płatności uposażenia.
u.f.p. art. 109 § ust. 5
Ustawa o finansach publicznych
Zakaz zamieszczania przepisów zmieniających inne ustawy w ustawie budżetowej.
Dz. U. poz. 2729
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 18 grudnia 2022 r.
Ustalanie uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (obowiązujące do 23 grudnia 2022 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 41 ustawy okołobudżetowej z Konstytucją RP (zasada równości, państwo prawne). • Dyskryminacja funkcjonariuszy odchodzących ze służby przed 1 marca 2023 r. • Naruszenie zasady pewności prawa i ochrony zaufania do państwa. • Naruszenie zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji. • Naruszenie prawa do ochrony mienia i uzasadnionego oczekiwania (ETPC). • Niezgodność § 2 rozporządzenia wykonawczego z ustawą i Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Ustawa okołobudżetowa jako akt epizodyczny ma pierwszeństwo przed ustawą o kształtowaniu wynagrodzeń. • Brak podstaw do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego. • Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za wadliwe przepisy ustawodawcy. • Brak środków finansowych jako podstawa do oddalenia powództwa. • Uchwała SN III PZP 7/24 wyklucza zwolnienie od kosztów sądowych dla funkcjonariuszy.
Godne uwagi sformułowania
przepis art. 41 ustawy okołobudżetowej [...] w oczywisty sposób naruszający fundamentalne zasady konstytucyjne • nie ma możliwości zastosowania reguł kolizyjnych wynikających z nadrzędności jednej ustawy nad drugą • sąd powszechny nie jest związany aktami wykonawczymi sprzecznymi z normami wyższego rzędu • brak uzasadnienia dla interesu państwa, dla którego strona powodowa [...] powinna zostać w ten sposób potraktowany • nie mogło odnieść zamierzonego skutku powoływanie się przez stronę pozwaną na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 listopada 2003 roku w sprawie K 32/02 • nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia ewentualny brak środków w planie finansowym strony pozwanej • koszty sądowe mają służyć organizacyjnemu urzeczywistnianiu i ochronie prawa materialnego, a nie jego blokowaniu • Państwo uchyla się od ponoszenia odpowiedzialności za wydawanie oczywiście wadliwych przepisów
Skład orzekający
Michał Barczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjności przepisów okołobudżetowych, zasada równości w prawie pracy, właściwość sądu pracy w sprawach funkcjonariuszy, bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, odpowiedzialność państwa za wadliwe akty prawne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej i przepisów ustawy okołobudżetowej na 2023 rok. Interpretacja kosztów sądowych może być odmienna w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów budżetowych i ich wpływu na prawa obywateli, szczególnie funkcjonariuszy. Pokazuje, jak sądy mogą kwestionować akty prawne w obronie praw jednostki.
“Funkcjonariusz wygrał z państwem: ustawa okołobudżetowa niezgodna z Konstytucją!”
Dane finansowe
WPS: 6101,43 PLN
uposażenie: 6101,43 PLN
koszty procesu: 1367 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.