IV KO 76/26

IV KO 76/26 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
  
Dnia 28 sierpnia 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Adam Roch 
  
w sprawie M.P.  
skazanego za przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. i inne  
po rozpoznaniu w Izbie Karnej  
w dniu 28 sierpnia 2026 r.  
na posiedzeniu bez udziału stron  
żądania 
SSN 
Z.P. 
w 
przedmiocie 
wyłączenia 
od 
udziału  
w rozpoznaniu wniosku obrońcy o wznowienie postępowania, sygn. IV KO 76/26  
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.  
  
        postanowił:  
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Z.P. od udziału w sprawie 
o sygn. akt IV KO 76/26.  
  
  
  
UZASADNIENIE 
Pismem z 22 maja 2026 roku (data prezentaty) obrońca skazanego M.P. 
wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu 
Okręgowego w Sosnowcu w sprawie o sygn. IV K 125/22, zmienionego wyrokiem 
Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 11 marca 2024 roku, sygn. II AKa 525/23. 
Wniosek 
powyższy 
przydzielony 
został 
do 
rozpoznania 
sędziemu 
Sądu 
Najwyższego Z.P. (k. 11 akt SN). 
Pismem z 3 sierpnia 2026 roku sędzia Z.P. złożył żądanie wyłączenia go od 
rozpoznania wniosku obrońcy o wznowienie postępowania. W argumentacji pisma 
wnioskujący wskazał, że brał uprzednio udział, jako sędzia – członek składu 
orzekającego, w rozpoznaniu kasacji złożonej przez obrońcę skazanego w sprawie 

IV KO 76/26              
2 
 
 
o sygn. IV KK 382/24, a kasacja ta została oddalona jako oczywiście bezzasadna. 
W ocenie sędziego Sądu Najwyższego Z.P. taki stan rzeczy powoduje, że istnieje 
uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności w aktualnie rozpoznawanym 
postępowaniu o wznowienie. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Żądanie złożone przez sędziego Sądu Najwyższego Z.P., jakkolwiek 
lakoniczne, to jednak jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie. 
Należy przypomnieć, że sformułowane na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. 
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. żądanie sędziego wyłączenia ze składu orzekającego 
rozumieć należy jako jego oświadczenie wiedzy o podstawie wyłączenia z art. 41 § 
1 k.p.k. Żądanie to nie stanowi bowiem w sensie ścisłym wniosku o jego 
wyłączenie, albowiem Kodeks postępowania karnego czynności te różnicuje (zob. 
D. Świecki (w:) B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks 
postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 42). 
Nie ulega przy tym wątpliwości, iż wyznaczony do rozpoznania konkretnej sprawy 
sędzia jest obowiązany zawiadomić o okoliczności mogącej uzasadniać jego 
wyłączenie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2011 r., V KK 386/10). 
Końcowa jednak ocena czy stanowi ona podstawę wyłączenia nie należy do 
informującego o niej sędziego, lecz do sądu weryfikującego jego oświadczenie, 
dokonującego obiektywnej kontroli zasadności żądania w konkretnym układzie 
faktycznym (zob. wyrok SN z 29 lutego 2016 r., SNO 82/15).  
Znaczenie zagadnienia bezstronności sędziego jest podkreślane tak w 
orzecznictwie krajowym, jak i międzynarodowym. Przykładowo, w decyzji 
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 5 stycznia 2017 r., Bodet v. Belgia, 
wskazuje się w szczególności na potrzebę stałej troski o to, aby w demokratycznym 
społeczeństwie sądy wzbudzały zaufanie u stron procesu. Zdaniem Trybunału, w 
tej mierze art. 6 ust. 1 Konwencji wymaga wprost, aby sądy były bezstronne. 
Wymóg zachowania bezstronności przejawia się przy tym w dwóch aspektach. 
Pierwszym jest brak przejawów subiektywnej stronniczości sędziego lub jego 
osobistych uprzedzeń. Przyjmuje się istnienie domniemania takiej osobistej 

IV KO 76/26              
3 
 
 
bezstronności do czasu przedstawienia dowodu przeciwnego. Sąd musi być 
również obiektywnie bezstronny, tj. dawać wystarczające gwarancje, by wykluczyć 
wszelkie uprawnione wątpliwości w tej mierze (por. postanowienie SN z 17 stycznia 
2018 r., III KK 244/17, OSNKW 2018, Nr 3, poz. 26). 
Zgodnie z przepisem art. 41 § 1 k.p.k., będącym zasadniczym przedmiotem 
analizy w niniejszej sprawie, sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność 
tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego 
bezstronności w danej sprawie. Przepis ten expressis verbis odwołuje się do 
„uzasadnionej wątpliwości”, a zatem musi ona istnieć obiektywnie i poddawać się 
zewnętrznej weryfikacji oraz ocenie, a nie być tylko subiektywnym przekonaniem 
określonej osoby (zob. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. III KK 
214/11, OSNKW 2012, nr 4, poz. 40). Zobiektywizowaniu oceny bezstronności 
sędziego w danej sprawie pomaga odwołanie się do przeciętnego, rozsądnie 
myślącego, zewnętrznego obserwatora procesu (wyrok SN z 25 lutego 2009 r., 
sygn. II KK 249/08, OSNKW 2009, nr 6, poz. 48). Zakłada się, że nie można z góry 
uznać, że zasadą powinno być stwierdzenie, iż sędzia, który orzekał we 
wcześniejszych sprawach dotyczących danego oskarżonego (skazanego) powinien 
podlegać wyłączeniu na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. Przekonanie o tym, że taka 
okoliczność nie prowadzi automatycznie do wystąpienia przesłanki braku 
bezstronności sędziego, jest ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego 
(zob. postanowienie SN z 24 stycznia 2018 r., II KK 439/17). Podnosi się między 
innymi, że fakt uprzedniego rozpoznania kasacji w tej samej sprawie nie może 
stanowić podstawy do uznania, że sędzia nie będzie w sprawie wniosku o 
wznowienie obiektywny, a więc, iż powstała okoliczność tego rodzaju, że mogłaby 
wywołać 
uzasadnioną 
wątpliwość 
co 
do 
bezstronności 
sędziego 
(zob. 
postanowienie SN z 14 stycznia 2015 r., II KO 3/14). Jednocześnie jednak należy 
zauważyć, że oświadczenie sędziego o istnieniu okoliczności mogących wpłynąć 
na jego bezstronność wymaganą przez prawo i uzasadniających obawę co do 
możliwości obiektywnego orzekania w konkretnej sprawie, obliguje nie tylko do 
wnikliwego rozważenia przedstawionych przesłanek tej inicjatywy, ale w wypadku 
potwierdzenia ich rzeczywistego występowania, powinno – co do zasady – 
prowadzić do uwzględnienia wniosku sędziego o wyłączenie od udziału w 

IV KO 76/26              
4 
 
 
rozpoznawaniu sprawy, zwłaszcza gdy w odbiorze zewnętrznym może powstać 
wątpliwość co do istnienia kierunkowego nastawienia sędziego do stron 
procesowych lub uczestników postępowania (por. postanowienie SN z 17 stycznia 
2018 r., III KK 244/17, OSNKW 2018, z. 3, poz. 26). 
Czyniąc powyższemu zadość dostrzec należy, że złożony przez obrońcę 
wniosek o wznowienie postępowania oparty został na przesłance pojawienia się 
nowych dowodów w sprawie, m. in. w postaci zeznań nieprzesłuchanych świadków, 
tj. M.S., M.P., W.W., D.P., córki pokrzywdzonej E.M. oraz M.R. Dodatkowo, nowe 
fakty wynikać miały z przesłuchania pokrzywdzonej E.M. W kontekście tych nowych 
dowodów obrońca wniósł także o dopuszczenie uzupełniającej opinii biegłych z 
zakresu medycyny sądowej oraz opinii instytutu naukowego. Zauważyć więc 
trzeba, że złożona uprzednio przez obrońcę skazanego kasacja, w której 
rozpoznaniu jako członek składu orzekającego Sądu Najwyższego brał udział 
sędzia 
ZP., 
kwestionowała 
zasadność 
oddalenia 
w 
toku 
postępowania 
jurysdykcyjnego wniosków dowodowych częściowo zbieżnych z podstawą wniosku 
o wznowienie postępowania (vide zarzut nr 2 kasacji). W tej sytuacji nie ulega 
wątpliwości, że zarzuty kasacji są częściowo zbieżne z podstawami wymienionymi 
we wniosku o wznowienie postępowania, mającymi uzasadniać, iż pojawiły się w tej 
sprawie nieznane uprzednio dowody, mogące prowadzić do wniosku, że skazany 
nie popełnił przypisanego mu czynu i że w tym przedmiocie Sąd Najwyższy z 
udziałem ww. sędziego stanowczo się wypowiedział.  
W związku z powyższym udział sędziego Sądu Najwyższego Z.P. w 
rozpoznaniu aktualnie wywiedzionego wniosku o wznowienie postępowania mógłby 
tak w odbiorze w społecznym, jak i samego skazanego, budzić uzasadnione 
wątpliwości co do tego czy będzie on rozpoznany w sposób bezstronny i w 
oderwaniu od poprzednio wyrażonych ocen, co – niezależnie od rzeczywistego 
stanu rzeczy – jest dostateczną podstawą wyłączenia tego sędziego od udziału w 
sprawie o wznowienie postępowania.  
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.  
[WB] 
[a.ł] 
 

IV KO 76/26              
5