Pełny tekst orzeczenia IV KKN 90/00

Sygn. akt IV KKN 90/2000

W Y R O K
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 września 2000 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie
następującym:

Przewodniczący: SSN – Mieczysław Młodzik

Sędziowie: SN – Dorota Rysińska

SN – Jacek Sobczak (spr.)

Protokolant – Ewa Sokołowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Bogumiły Drozdowskiej

po rozpoznaniu w dniu 6 września 2000 r.
sprawy J. G.
skazanego z art. 158 § 2 kk z 1969 r.
z powodu kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich
na korzyść skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 18 czerwca 1998 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego
w K.
z dnia 21 listopada 1997 r.,
1. oddala kasację,
2. kosztami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.
U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 21 listopada 1997 r. W. W.
i J. G. uznani zostali winnymi tego, że 27 listopada 1995 r. w K. działając
wspólnie i w porozumieniu wzięli udział w pobiciu A. J., którego następstwem
był ciężki rozstrój zdrowia pokrzywdzonego, w ten sposób, że J. G. po
uprzednim wywabieniu A. J. z mieszkania i przywiezienia go – wspólnie z W.
W. – w ustronne miejsce, na polecenie W. W. trzykrotnie uderzył oburącz w
twarz A. J. powodując jego upadek, następnie zaś W. W. posługując się bronią
palną – pistoletem kaliber 9 mm „P-83” albo bronią złożoną z elementów tego
pistoletu lub pistoletem „P-64” przystosowanym do oddawania strzałów
nabojami pistoletowymi kaliber 9 mm wzór „Makarow” oddał cztery strzały
mierząc w nogi A. J., z których dwa trafiły w nogi pokrzywdzonego powodując
obrażenia ciała w postaci postrzału dolnego odcinka lewego podudzia z
wieloodłamowym złamaniem okolic dolnych przynasad kości piszczelowej i
strzałkowej i przestrzału palucha stopy prawej, które to obrażenia spowodowały
ciężką chorobę długotrwałą pokrzywdzonego, to jest:
- w odniesieniu do oskarżonego W. W. przestępstwa z art. 155 § 1 pkt 2 kk i
art. 159 kk w zw. z art. 10 § 2 kk z 1969 r.;
- w odniesieniu do oskarżonego J. G. – przestępstwa z art. 158 § 2 kk z 1969
r.
Za tak przypisany czyn Sąd skazał oskarżonego W. W. z art. 155 § 1 pkt
2 kk z 1969 r. na karę 4 lat pozbawienia wolności, zaś oskarżonego J. G. na
podstawie art. 158 § 2 kk z 1969 r. na karę 2 lat pozbawienia wolności. Od tego
wyroku apelacje wnieśli obrońcy obu oskarżonych. Sąd Apelacyjny wyrokiem z
dnia 18 czerwca 1998 r. zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Obrońca skazanego W. W. wniósł kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego
z dnia 18 czerwca 1998 r. utrzymującego w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego
w K. z dnia 21 listopada 1997 r.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu kasacji wniesionej przez obrońcę W. W.
wyrokiem z dnia 6 maja 1999 r. (sygn. akt IV KKN 524/98) uchylił zaskarżony
wyrok Sądu Apelacyjnego i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu
Wojewódzkiego w K. w części dotyczącej skazania W. W. na podstawie art.
155 § 1 pkt 2 w zb. z art. 159 i w zw. z art. 10 § 2 kk z 1969 r. i w tym zakresie
przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy wywiódł, iż Sąd Apelacyjny
przed wydaniem wyroku dysponował pismem, którego autor podpisany
imieniem i nazwiskiem poinformował, iż w sprawie prowadzonej przez Sąd
Wojewódzki w K. występował w podwójnej roli – jako świadek jawny i
utajniony, przy czym występując w tym drugim charakterze zeznał nieprawdę.
Ponadto Sąd Najwyższy zauważył, iż dysponując wspomnianym pismem,
zawierającym pozaprocesowe odwołanie zeznań obciążających W. W. Sąd II
instancji nie podjął inicjatywy dowodowej i nie uczynił nic – poza utajnieniem
dokumentu – w celu wyjaśnienia od kogo to pismo w rzeczywistości pochodzi,
jakie są rzeczywiste przyczyny takiego odwołania i jaką ono ma wartość
dowodową. Nie wyjaśnienie treści owego pisma było – zdaniem Sądu
Najwyższego – błędem procesowym sądu odwoławczego i błędu tego nie
usprawiedliwia występowanie w sprawie świadka incognito ani też obawa o
jego dekonspirację. W wyniku takiego zachowania się Sądu Apelacyjnego
zostały naruszone przepisy art. 152 i 155 kpk z 1969 r.
W konkluzji Sąd Najwyższy stwierdził: „Takie zachowanie sądu
orzekającego i jego akceptacja przez sąd odwoławczy nie jest możliwe do
zaaprobowania z punktu widzenia procesowego, przeciwnie – stanowi przykład
rażącego naruszenia prawa przez oba sądy w stopniu podważającym zasadę
uczciwego procesu. Z tego też względu drugim błędem procesowym Sądu
Apelacyjnego było to, że nie uwzględnił zamieszczonej w apelacji krytyki
sposobu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka incognito, przechodząc

4
nad opisanymi wyżej, wielce prawdopodobnymi, mankamentami do porządku
dziennego”.
Opierając się o przytoczoną wyżej argumentację Sądu Najwyższego
kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 18 września 1998 r.
utrzymującego wyrok Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 21 listopada 1997 r. -
na korzyść J. G. - wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucając
zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie przepisów procedury karnej a w
szczególności art. 152 i 155 kpk z 1969 r., polegające na braku sprawdzenia
okoliczności wiążących się z nadesłanym bezpośrednio do Sądu Apelacyjnego
pismem osoby przyznającej, że będąc przesłuchiwana w charakterze świadka
incognito złożyła fałszywe zeznania, co do istotnych okoliczności z udziałem A.
J. i W. W.
W uzasadnieniu kasacji Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł, iż
skazanie J. G. za przypisany mu czyn z art. 158 § 2 kk z 1969 r. oparte zostało
na zeznaniach świadka incognito.
Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich skoro Sąd Apelacyjny
dysponował
pismem
zawierającym
pozaprocesowe
odwołanie
zeznań
obciążających W. W., a to odwołanie dotyczyło także J. G. i mając tę informację
nie podjął inicjatywy dowodowej w celu wyjaśnienia rzeczywistego
pochodzenia owego pisma oraz wartości dowodowej zawartej w tym piśmie
informacji, to dopuścił się naruszenia przepisów art. 152 i 155 kpk z 1969 r.
Uchybienie to stanowiło zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich rażące
naruszenie prawa procesowego i mogące mieć istotny wpływ na treść
orzeczenia, gdyż te same względy przemawiają za uchyleniem zaskarżonego
wyroku w stosunku do J. G., które uzasadniały uchylenie tegoż wyroku w
postępowaniu kasacyjnym w stosunku do W. W.
W konkluzji Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu
Apelacyjnego i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.,

5
w części dotyczącej skazania J. G., na podstawie art. 158 § 2 kk z 1969 r., i w
tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie przed Sądem Najwyższym Prokurator wniósł o oddalenie
kasacji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich okazała się bezzasadna i jako
taką należało ją oddalić.
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich zasadza się w gruncie rzeczy na
treści art. 435 kpk, w myśl którego sąd odwoławczy uchyla lub zmienia
orzeczenie na korzyść współoskarżonych, choćby nie wnieśli środka
odwoławczego, jeżeli je uchylił lub zmienił na rzecz współoskarżonego,
którego środek odwoławczy dotyczy, gdy te same względy przemawiają za
uchyleniem lub zmianą. W istniejącej „in concreto” sytuacji procesowej zdaniem Rzecznika
Praw Obywatelskich skoro Sąd Najwyższy znalazł podstawy do uchylenia
zaskarżonego wyroku w odniesieniu do W. W. z uwagi na stwierdzoną obrazę
przepisów art. 152 i 155 kpk z 1969 r., to podstawy te winny także spowodować
uchylenie zaskarżonego orzeczenia w stosunku do J. G. Stanowisko to
wypadało uznać jednak za błędne. Wbrew poglądom Rzecznika Praw
Obywatelskich sytuacja procesowa skazanych W. W. i J. G. nie jest identyczna
ani nawet podobna. Uznanie za winnego W. W. oparte było li tylko na treści
zeznań świadka incognito. Sytuacja J. G. jest odmienna, bowiem podstawą
uznania go za sprawcę przypisanego mu przestępstwa były nie tylko zeznania
wspomnianego świadka, lecz także złożone w postępowaniu przygotowawczym
zeznania świadków szczegółowo omówione w uzasadnieniu wyroku Sądu I
instancji (k. 1403 – 1407) a mianowicie B. B. także A. P. i A. J.

6
W tej sytuacji nie sposób podzielić wyrażonego w kasacji Rzecznika
Praw Obywatelskich poglądu o potrzebie a nawet konieczności uchylenia
zaskarżonego kasacją wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 638
kpk.

f/es