IV KK 59/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku W.B. o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Sąd Okręgowy zasądził zadośćuczynienie, a Sąd Apelacyjny zasądził część odszkodowania, jednak w pozostałej części wniosek oddalił. Kasację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 361 i 363 k.c. w zw. z ustawą rehabilitacyjną) poprzez błędną interpretację zasady pełnego odszkodowania i oddalenie wniosku o kwotę 12.872,37 zł, a także naruszenie przepisów postępowania (art. 457 § 3 k.p.k.) przez nienależyte wyjaśnienie toku rozumowania w uzasadnieniu. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Wskazał, że Sąd Apelacyjny nie spełnił standardów kontroli odwoławczej, odwołując się do metody dyferencyjnej bez należytego odniesienia się do konkretnych przepisów prawa i zarzutów apelacji. SN podkreślił, że metoda dyferencyjna nie może prowadzić do absurdalnych konsekwencji ani pomijać konstytucyjnych realiów, zwłaszcza gdy podmiotem szkodzącym jest państwo. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej wniosek o odszkodowanie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości odszkodowania za niesłuszne pozbawienie wolności, stosowanie metody dyferencyjnej, standardy kontroli odwoławczej w sprawach odszkodowawczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą rehabilitacyjną i odpowiedzialnością państwa, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w typowych sprawach cywilnych między podmiotami prywatnymi.
Zagadnienia prawne (2)
Czy metoda dyferencyjna ustalania wysokości odszkodowania za utracone korzyści może polegać na odliczeniu od należnego odszkodowania kwot, które poszkodowany potencjalnie wydałby na swoje potrzeby, gdyby korzyść uzyskał?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, metoda dyferencyjna nie może prowadzić do takich wniosków. Odliczenie od należnego odszkodowania kwot, które poszkodowany mógłby wydać, jest nieprawidłowe i prowadzi do absurdalnych konsekwencji. Sens metody dyferencyjnej polega na uwzględnieniu różnicy między stanem majątkowym faktycznym a hipotetycznym, z uwzględnieniem przysporzeń bezpośrednio pochodzących z zachowania sprawcy, a nie na spekulacjach o przyszłych wydatkach poszkodowanego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że metoda dyferencyjna nie pozwala na odliczanie od odszkodowania kwot, które poszkodowany mógłby wydać. Podkreślono, że odliczeniu mogą podlegać jedynie przysporzenia majątkowe bezpośrednio wynikające z zachowania sprawcy, a nie hipotetyczne wydatki poszkodowanego. Wskazano na konieczność uwzględnienia realiów konstytucyjnych i specyficznej relacji między państwem a obywatelem w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej.
Czy uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego, odwołujące się do ogólnych koncepcji doktrynalnych (np. metody dyferencyjnej) bez odniesienia do konkretnych przepisów prawa i zarzutów apelacji, spełnia standardy kontroli odwoławczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie uzasadnienie nie spełnia standardów kontroli odwoławczej. Sąd odwoławczy jest zobowiązany do odniesienia się do konkretnych zarzutów i przepisów prawa, a nie tylko do przywoływania poglądów doktryny i orzecznictwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kontrola odwoławcza musi polegać na odniesieniu się do konkretnych zarzutów sformułowanych w środku odwoławczym i wykładni przepisów prawa, a nie na arbitralnym przesądzeniu w oparciu o koncepcje doktrynalne. Sąd odwoławczy powinien wyjaśnić, dlaczego żądania obywatela nie mają oparcia w prawie, a nie jedynie powoływać się na ogólne zasady.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | odpowiedzialny za odszkodowanie |
Przepisy (6)
Główne
ustawa rehabilitacyjna art. 8 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia.
ustawa rehabilitacyjna art. 11 § ust. 1
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia.
ustawa rehabilitacyjna art. 13
Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
Podstawa do zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia.
Pomocnicze
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Zasada pełnego odszkodowania, uwzględniająca utracone korzyści (lucrum cessans).
k.c. art. 363
Kodeks cywilny
Zasada pełnego odszkodowania.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia sądu odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa wykładnia zasady pełnego odszkodowania przez Sąd Apelacyjny. • Nienależyte uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego, brak odniesienia do konkretnych przepisów prawa. • Zastosowanie metody dyferencyjnej w sposób prowadzący do absurdalnych konsekwencji i nieuwzględniający realiów konstytucyjnych.
Odrzucone argumenty
Kasacja wnioskodawcy jako oczywiście bezzasadna (stanowisko Prokuratora).
Godne uwagi sformułowania
Kontrola odwoławcza musi w tej sytuacji polegać na odniesieniu się do konkretnych zarzutów sformułowanych w środku odwoławczym, a nie arbitralnym przesądzeniu w oparciu o doktrynalną koncepcję, że apelujący nie ma racji. • To prawo, a nie koncepcje doktrynalne, regulują przestrzeń stosunków społecznych. • Najbardziej wysublimowane koncepcje doktrynalne w tej perspektywie pozostają irrelewantne, jeżeli sąd nie podejmie wysiłku uzasadnienia swojego stanowiska, że mają one swoje zakorzenienie w przepisach obowiązującego prawa. • Nie ma natomiast najmniejszego znaczenia, w jaki sposób poszkodowany wykorzystałby ewentualną korzyść – tj. czy by ją zachował, czy też wydał i na jakie cele. • Nie można zatem obciążać uprawnionego do odszkodowania obowiązkiem ponoszenia kosztów tego, że w trakcie niesłusznego pozbawienia wolności był traktowany w sposób humanitarny.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Paweł Wiliński
członek
Włodzimierz Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania za niesłuszne pozbawienie wolności, stosowanie metody dyferencyjnej, standardy kontroli odwoławczej w sprawach odszkodowawczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą rehabilitacyjną i odpowiedzialnością państwa, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w typowych sprawach cywilnych między podmiotami prywatnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy odszkodowania za niesłuszne aresztowanie, co ma silny wymiar ludzki i społeczny. Wyjaśnienie Sądu Najwyższego dotyczące metody dyferencyjnej i standardów kontroli odwoławczej jest cenne dla prawników, a sama historia niesłusznie represjonowanej osoby może zainteresować szerszą publiczność.
“Czy państwo może potrącić z odszkodowania za aresztowanie pieniądze, które więzień mógłby wydać na wakacje?”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 90 000 PLN
odszkodowanie: 12 872,37 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.