IV KK 522/25

IV KK 522/25 
 
 
 
 
  
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
  
Dnia 21 stycznia 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Małgorzata Gierszon 
  
w sprawie I.W. 
ukaranej z art. 94 §1 k.w. 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. 
w dniu 21 stycznia 2026 r. 
kasacji Prokuratora Generalnego 
od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach 
z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. akt III W 112/25,  
  
1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i uniewinnia obwinioną od 
przypisanego jej wykroczenia;  
2. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.  
[WB] 
  
  
  
UZASADNIENIE 
 
Wyrokiem nakazowym z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. akt III W 112/25, Sąd 
Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach uznał I.W. za winną tego, że w dniu 16 
stycznia 2025 r., w K. na ulicy K. kierowała pojazdem mechanicznym w postaci 
samochodu marki S. o nr rej. (..), nie mając do tego uprawnień, to jest wykroczenia 

IV KK 522/25              
2 
 
z art. 94 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 94 § 1 k.k. w zw. z art. 24 § 1, § la i § 3 k.k., 
wymierzył jej karę grzywny w kwocie 1 500 złotych. Na podstawie art. 39 § 1 k.w. w 
zw. z art. 94 § 3 k.k., Sąd odstąpił od wymierzenia obwinionej środka karnego w 
postaci zakazu prowadzenia pojazdów. 
Żadna z uprawnionych stron nie wniosła w zawitym terminie sprzeciwu od tego 
wyroku, stąd tenże wyrok nakazowy uprawomocnił się w dniu 7 lipca 2025 r.   
Wyrok został w całości zaskarżony kasacją przez Prokuratora Generalnego 
na korzyść obwinionej. Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść 
wyroku naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 93 § 2 k.p.w., 
poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że występują przesłanki do rozpoznania sprawy 
obwinionej w postępowaniu nakazowym, skutkiem czego wydanie wyroku 
nakazowego nastąpiło również z rażącym naruszeniem prawa materialnego, a 
mianowicie art. 94 § 1 k.w., poprzez jego wadliwe zastosowanie i uznanie I.W. za 
winną 
popełnienia 
wykroczenia, 
polegającego 
na 
kierowaniu 
pojazdem 
mechanicznym, w dniu 16 stycznia 2025 r., bez wymaganych do tego uprawnień w 
postaci prawa jazdy, podczas gdy okoliczności popełnienia zarzucanego obwinionej 
czynu i jej wina, w świetle całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału 
dowodowego budzą wątpliwości, albowiem z uzyskanego na etapie czynności 
wyjaśniających pisma Urzędu Miasta K. Wydziału Uprawnień Komunikacyjnych 
wynika między innymi, że w dniu 13 września 2024 r. został wydany dla I.W. 
dokument prawa jazdy kat. AM, BI, B o […], ważny do dnia 4 września 2039 r., który 
wymieniona odebrała w dniu 28 stycznia 2025 r., gdzie jednocześnie w aktach 
ewidencyjnych kierowcy nie odnotowano informacji o zatrzymaniu ww. dokumentu 
lub cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami - co winno skutkować uznaniem, iż 
zachowanie obwinionej nie wyczerpało ustawowych znamion przypisanego jej 
wykroczenia z art. 94 § 1 k.k., ponieważ w dniu 16 stycznia 2025 r. niewątpliwie 
posiadała ona uprawienia do kierowania pojazdami, a jedynie nie dysponowała 
dokumentem je potwierdzającym w postaci prawa jazdy, co z uwagi na jednoczesną 
depenalizację, z dniem 5 grudnia 2020 r., zachowań polegających na nieposiadaniu 
przy sobie wydanego w kraju prawa jazdy, w rozumieniu art. 95 § 1 k.w., winno 
skutkować uwolnieniem obwinionej od odpowiedzialności wykroczeniowej w związku 
ze zdarzeniem z dnia 16 stycznia 2025 r. W związku z tym zarzutem Prokuratora 

IV KK 522/25              
3 
 
Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego niniejszą kasacją wyroku nakazowego i 
uniewinnienie obwinionej od przypisanego jej wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka zasługuje na uwzględnienie.  
Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 93 § 1 k.p.w.  sąd na posiedzeniu 
może wydać wyrok nakazowy w sprawach o wykroczenia, w których wystarczające 
jest wymierzenie nagany, grzywny albo kary ograniczenia wolności. Nadto stosownie 
do paragrafem 2 tego przepisu, orzekanie w postępowaniu nakazowym może 
nastąpić jedynie wówczas, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą 
wątpliwości.  Wymóg ten oznacza w szczególności brak wątpliwości co do tak 
zasadniczych kwestii, jak realizacja przez obwinionego wszystkich znamion 
określonych w konkretnym przepisie typizującym dane wykroczenie, jak również 
wyczerpanie pozostałych warunków odpowiedzialności, ujętych w części ogólnej 
Kodeksu wykroczeń (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. 
akt IV KK 559/20, LEX nr 3119823). 
Warunkiem sine qua non wydania wyroku nakazowego w sprawie o 
wykroczenie jest zatem to, by okoliczności czynu i wina obwinionego nie budziły 
wątpliwości. Przy czym przez brak owych wątpliwości należy rozumieć to, że nie ma 
ich zarówno odnośnie do sprawstwa danego czynu, jak i winy obwinionego (zob. 
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt IV KK 491/20, LEX nr 
3114860). 
Analizy akt sprawy dowodzi, że Sąd meriti  owych wymogów nie respektował, 
pomimo, iż pierwotnie powziął wątpliwość co do zasadności skierowanego przeciwko 
I.W. wniosku o ukaranie, finalnie rozpoznał sprawę wymienionej w postępowaniu 
nakazowym, skutkiem czego było wydanie wyroku skazującego. Stało się tak chociaż  
budziły wątpliwości okoliczności czynu i wina obwinionej w odniesieniu do 
przypisanego jej zachowania, polegającego na kierowaniu w dniu 16 stycznia 2025 
r. pojazdem mechanicznym bez wymaganych do tego uprawnień w postaci ważnego 
prawa jazdy, tj. czynu z art. 94 § 1 k.w. 

IV KK 522/25              
4 
 
Przedmiotem ochrony przepisu art. 94 k.w. jest bezpieczeństwo ruchu 
drogowego, któremu zagrażać może zarówno uczestniczenie w ruchu osób 
niemających odpowiednich uprawnień, jak i poruszanie się po drogach publicznych, 
w strefach zamieszkania lub w strefach ruchu pojazdów, których sprawność 
techniczna nie została odpowiednio zweryfikowana. W konsekwencji powyższego, w 
art. 94 k.w. stypizowane zostały dwa wykroczenia, a mianowicie: prowadzenie 
pojazdu przez osobę nieposiadającą wymaganych uprawnień (§ 1) oraz prowadzenie 
pojazdu niedopuszczonego do ruchu (§2). 
Wymagania konieczne do uzyskania uprawnienia do prowadzenia pojazdów 
od 19 stycznia 2013 r. określają przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o 
kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622, t.j.). Zgodnie z art. 4 przywołanej 
ustawy, dokumentem potwierdzającym posiadanie uprawnień do kierowania 
motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z 
pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest prawo jazdy (zarówno wydane w 
kraju, jak i za granicą) lub pozwolenie wojskowe. Art. 12 ustawy o kierujących 
pojazdami typizuje natomiast negatywne przesłanki do wydania prawa jazdy. 
Przez brak wymaganych uprawnień w rozumieniu art. 94 § 1 k.w. należy 
zatem rozumieć zarówno sytuację, gdy dana osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień 
do prowadzenia pojazdu określonej kategorii w sposób wskazany ustawowo (ustawa 
z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz ustawa z dnia 5 stycznia 
2011 r. o kierujących pojazdami), utraciła je w wyniku cofnięcia i musi ponownie 
ubiegać się o uzyskanie takich uprawnień lub posiadając de facto takie uprawnienia 
nie może w danej chwili ich realizować i z nich korzystać z uwagi np. na ich czasowe 
„zawieszenie”, nie powodujące jednak ich definitywnej utraty (zob. wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt IV KK 59/19, LEX nr 2636191). 
Tymczasem, żadna z analizowanych okoliczności, stanowiących o realizacji 
ustawowych znamion wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., nie miała miejsca w odniesieniu 
do obwinionej I.W., która w czasie popełnienia zarzucanego jej wykroczenia, tj. 16 
stycznia 2025 r., posiadała ważne uprawnienia do kierowania pojazdami 
mechanicznymi w postaci prawa jazdy. 
Wprawdzie w notatce urzędowej sporządzonej na okoliczność czynności 
wyjaśniających odnotowano, na podstawie danych z systemów policyjnych, że I.W. 

IV KK 522/25              
5 
 
posiada prawo jazdy, przy czym status tego dokumentu został określony jako 
„nieważny” - utrata ważności dokumentu, data ważności 23 września 2024 r. (k. 1), 
jednak w ramach weryfikacji tych ustaleń uzyskano informację z Urzędu Miasta K. - 
Wydziału Uprawnień Komunikacyjnych, z treści której wynika, że I.W. zostało w dniu 
27 września 2019 r„ na druku nr [...], wydane prawo jazdy kat AM, BI, B o nr [...], które 
było ważne do dnia 23 września 2024 r„ po czym w dniu 12 września 2024 r., 
wymieniona złożyła wniosek o wydanie prawa jazdy z powodu zmiany danych 
(zmiana terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami). Po rozpatrzeniu 
tego wniosku, w dniu 13 września 2024 r„ został I.W. wydany, na druku nr [...]1, 
dokument prawa jazdy kat. AM, BI, B o tożsamym co poprzednio numerze, tj. nr [...], 
ważny do dnia 4 września 2039 r. I.W. odebrała ten dokument w dniu 28 stycznia 
2025 r. (k. 6). 
Stąd też wobec faktu, iż w czasie popełnienia zarzucanego jej wykroczenia, tj. 
16 stycznia 2025 r. I.W. niewątpliwie posiadała ważne uprawnienia do kierowania 
pojazdami, a jedynie nie dysponowała dokumentem prawa jazdy, jako słuszną należy 
ocenić decyzję Sądu meriti o skierowaniu sprawy na posiedzenie, celem umorzenia 
postępowania. W kontekście bowiem przywołanej informacji, udzielonej przez 
Wydział Uprawnień Komunikacyjnych Urzędu Miasta K., wniosek o ukaranie I.W. za 
wykroczenie z art. 94 § 1 k.k., był oczywiście bezzasadny. Jako wadliwe należy 
zarazem ocenić postąpienie Sądu Rejonowego, który po przeanalizowaniu 
stanowiska oskarżyciela publicznego, zarządził rozpoznać sprawę w postępowaniu 
nakazowym. 
Oskarżyciel publiczny podniósł, że w dacie czynu obwiniona nie odebrała 
dokumentu prawa jazdy, zatem nie posiadała uprawnień do kierowania pojazdami 
mechanicznymi. Pogląd ten jest oczywiście błędny. Wyraźnego podkreślenia 
wymaga bowiem - co zdaje się umknęło uwadze zarówno oskarżyciela publicznego, 
jak i Sądu meriti - iż prawo jazdy nie stanowi dokumentu uprawniającego do 
prowadzenia pojazdów mechanicznych, a jedynie stwierdza posiadanie takowych 
uprawnień. Wynika to wprost z dyspozycji art. 4, art. 5, art. 5a, art. 5b, art. 6 ustawy 
z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w których mowa jest expressis 
verbis o prawie jazdy jako dokumencie stwierdzającym posiadanie uprawnienia do 
kierowania odpowiednim pojazdem. Potwierdził to Trybunał Konstytucyjny w wyroku 

IV KK 522/25              
6 
 
z dnia 12 grudnia 2013 r. o sygn. akt K 5/13 (LEX nr 1405419).  
Bezwzględnie należy zatem odróżnić „uprawnienie do kierowania pojazdami”, 
stanowiące prawo podmiotowe, uprawniające do kierowania danego rodzaju 
pojazdem mechanicznym, od samego dokumentu prawa jazdy, potwierdzającego 
wyłącznie nabycie takich uprawnień, na co wskazuje także orzecznictwo sądów 
administracyjnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 
2023 r., sygn. akt II GSK 1088/22, LEX 3593562; wyrok Wojewódzkiego Sądu 
Administracyjnego w Poznaniu z dniał 1 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Po 783/14, 
LEX 1807836). Funkcją prawa jazdy jest jedynie potwierdzenie posiadanych 
uprawnień, zaś samo wydanie dokumentu prawa jazdy stanowi czynność materialno-
techniczną (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 
marca 2016 r., sygn. akt III SA/ Ld 1068/15, LEX 2012429). W konsekwencji 
powyższego, również utrata prawa jazdy, z jakichkolwiek powodów, w tym z powodu 
utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami 
(tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 marca 2015 
r., sygn. akt III SA/Po 783/14, LEX 1807836; Wojewódzki Sąd Administracyjny w 
Gliwicach w wyroku z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt II SA/G1 158/08, LEX 
515334). Poprzez pozbawienie prawa jazdy, w rozumieniu dyspozycji art. 94 § 1 k.w. 
należy zatem rozumieć kategorie prawne przewidziane w kodeksach: karnym i 
wykroczeń, a także w ustawach: Prawo o ruchu drogowym oraz o kierujących 
pojazdami, nie zaś stany faktyczne, takie jak fizyczny brak prawa jazdy podczas 
kierowania pojazdem mechanicznym, czy też nieodebranie prawa jazdy od organu 
administracji. 
Prawidłowe wnioskowanie, że w dacie czynu obwiniona posiadała 
uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w postaci prawa jazdy, które 
nie zostały wówczas w żaden sposób ograniczone, czy też czasowo zawieszone, 
winno skutkować uznaniem, że zachowanie I. W., w dacie przypisanego jej czynu, 
nie wyczerpało ustawowych znamion wykroczenia art. 94 § 1 k.w. (tak: Sąd 
Najwyższy w wyroku z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt I KK 252/23, LEK nr 
3598722). W konsekwencji powyższego, uchybienie jakiego dopuścił się Sąd meriti 
niewątpliwie miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, albowiem 
prawidłowa wykładnia przepisu art. 94 § 1 k.w. w niekwestionowanym w sprawie 

IV KK 522/25              
7 
 
stanie faktycznym winna skutkować wydaniem orzeczenia zasadniczo odmiennego, 
niż zaskarżone. 
Okoliczność, na którą powołał się oskarżyciel publiczny w toku posiedzenia w 
przedmiocie umorzenia postępowania, a mianowicie fakt nieposiadania przez 
obwinioną dokumentu prawa jazdy, mógłby co najwyżej zostać poddany ocenie przez 
pryzmat wykroczenia kwalifikowanego z art. 95 § 1 k.w., który stanowi o 
odpowiedzialności za prowadzenie na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub 
strefie ruchu pojazdu, przez kierującego, który nie ma przy sobie wymaganych 
dokumentów. 
Treść art. 95 k.w., w brzmieniu nadanym mu przez art. 4 pkt 7 ustawy z dnia 
22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 z późn. zm.) jest niezmienna od dnia 4 kwietnia 2010 
r. Przepis ten należy jednak interpretować łącznie z treścią art. 38 ustawy z dnia 20 
czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Powołana norma, zawarta w art. 38 
Prawa o ruchu drogowym, kształtuje bowiem zakres obowiązków ciążących na 
kierującym pojazdem, niedopełnienie których to obowiązków skutkować będzie 
odpowiedzialnością za wykroczenie stypizowane w art. 95 k.w. 
Jednakże ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu 
drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1517) w art. 1 ust. 2a 
wprowadziła zmianę powołanego przepisu art. 38 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, 
który począwszy od dnia 5 grudnia 2020 r. obliguje kierującego pojazdem do tego, 
aby posiadał przy sobie i okazał na żądanie uprawnionego organu „dokument 
stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem inny niż wydane w kraju prawo 
jazdy albo pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli kierujący nie posiada 
wydanego w kraju prawa jazdy albo pozwolenia na kierowanie tramwajem”. Z 
uzasadnienia projektu powołanej ustawy nowelizującej wynika, iż wskazana zmiana 
i deregulacja - na wniosek Ministra Cyfryzacji - obowiązku posiadania przy sobie 
dokumentu prawa jazdy wydanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, miała 
stanowić ułatwienie dla obywateli, a była możliwa w związku z rozszerzeniem 
zakresu działania systemu teleinformatycznego obejmującego centralną ewidencję 
kierowców. Tym samym, nabycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uprawnień 
do kierowania pojazdami nierozerwalnie jest związane z wprowadzeniem danych 

IV KK 522/25              
8 
 
kierującego do centralnej ewidencji kierowców. Ponieważ dostęp do tego systemu 
mają organy uprawnione do przeprowadzania kontroli drogowej, zbędne jest 
posiadanie 
przy 
sobie 
i 
okazywanie 
się 
stosownym 
blankietem 
prawa 
jazdy/uprawnieniem do kierowania tramwajami. Począwszy od 5 grudnia 2020 r., 
obowiązek posiadania i okazania podczas kontroli drogowej uprawnień do 
kierowania pojazdami odnosi się zatem do zagranicznego prawa jazdy.  
Ponieważ posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami określonych 
kategorii zostało wobec I.W. stwierdzone przez polski organ administracyjny, w 
związku z wydaniem wobec niej krajowego prawa jazdy, nieposiadanie tego 
dokumentu podczas kierowania pojazdem mechanicznym, nie realizowało również 
znamion wykroczenia z art. 95 § 1 k.w. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 
maja 2025 r., sygn. akt I KK 138/25, 3884565; z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt 
II KK 392/24, LEX nr 3785203; z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt IV KK 252/21, LEX nr 
3390996; z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt V KK 181/21, LEX nr 3296456). Brak 
potrzeby 
karnoprawnej 
oceny 
zachowania 
obwinionej 
przez 
pryzmat 
odpowiedzialności wykroczeniowej z art. 95 § 1 k.w. i jednoczesny brak realizacji 
znamion przypisanego jej wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. uzasadnia zarazem 
sformułowany w kasacji wniosek o uniewinnienie obwinionej.  
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.   
[WB] 
[a.ł]