IV KK 522/25Uniewinnienie od wykroczenia po kasacji
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wyroku nakazowego Sądu Rejonowego, który uznał I.W. za winną popełnienia wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. (kierowanie pojazdem mechanicznym bez uprawnień) i wymierzył jej karę grzywny. Wyrok uprawomocnił się, ponieważ strony nie wniosły sprzeciwu. Następnie Prokurator Generalny złożył kasację na korzyść obwinionej, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego. Głównym argumentem było to, że I.W. posiadała ważne uprawnienia do kierowania pojazdami (prawo jazdy wydane w 2024 r., ważne do 2039 r.), które odebrała w styczniu 2025 r., choć zdarzenie miało miejsce w styczniu 2025 r. przed odebraniem dokumentu. Prokurator Generalny wskazał, że brak dokumentu prawa jazdy nie jest równoznaczny z brakiem uprawnień, a od 2020 r. nieposiadanie przy sobie krajowego prawa jazdy nie jest wykroczeniem z art. 95 § 1 k.w. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Podkreślił, że wyrok nakazowy może być wydany tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina nie budzą wątpliwości. W tej sprawie wątpliwości co do posiadania uprawnień istniały. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnień, a nie samym uprawnieniem. Utrata ważności dokumentu lub nieodebranie go nie oznacza utraty uprawnień. W związku z tym, że I.W. posiadała ważne uprawnienia, nie popełniła wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i uniewinnił obwinioną, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wykroczeń drogowych, rozróżnienie między posiadaniem uprawnień a posiadaniem dokumentu prawa jazdy, dopuszczalność wydawania wyroków nakazowych.
Dotyczy stanu prawnego po zmianach wprowadzonych od 5 grudnia 2020 r. w zakresie art. 95 § 1 k.w.
Zagadnienia prawne (2)
Czy kierowanie pojazdem mechanicznym bez posiadania przy sobie dokumentu prawa jazdy, ale przy jednoczesnym posiadaniu ważnych uprawnień do kierowania pojazdami, stanowi wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie stanowi. Brak dokumentu prawa jazdy nie jest równoznaczny z brakiem uprawnień do kierowania pojazdami, a wykroczenie z art. 94 § 1 k.w. dotyczy sytuacji, gdy osoba w ogóle nie uzyskała uprawnień, utraciła je lub nie może ich realizować.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnień, a nie samym uprawnieniem. Posiadanie ważnych uprawnień, potwierdzonych przez polski organ administracyjny, oznacza, że osoba nie popełnia wykroczenia z art. 94 § 1 k.w., nawet jeśli nie ma przy sobie dokumentu prawa jazdy. Od 2020 r. nieposiadanie przy sobie krajowego prawa jazdy nie jest również wykroczeniem z art. 95 § 1 k.w.
Czy sąd może wydać wyrok nakazowy w sprawie o wykroczenie, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego budzą wątpliwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie wyroku nakazowego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wymóg braku wątpliwości co do okoliczności czynu i winy jest warunkiem sine qua non wydania wyroku nakazowego. W przypadku sprawy I.W. istniały wątpliwości co do posiadania uprawnień, co wykluczało zastosowanie postępowania nakazowego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.W. | osoba_fizyczna | obwiniona |
Przepisy (8)
Główne
k.w. art. 94 § 1
Kodeks wykroczeń
Dotyczy prowadzenia pojazdu przez osobę nieposiadającą wymaganych uprawnień. Sąd Najwyższy zinterpretował, że brak dokumentu prawa jazdy nie jest równoznaczny z brakiem uprawnień.
Pomocnicze
k.w. art. 95 § 1
Kodeks wykroczeń
Dotyczy nieposiadania przy sobie wymaganych dokumentów. Sąd Najwyższy stwierdził, że od 2020 r. nie dotyczy to krajowego prawa jazdy.
k.p.w. art. 93 § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Reguluje możliwość wydania wyroku nakazowego w sprawach o wykroczenia.
k.p.w. art. 93 § 2
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Określa warunek braku wątpliwości co do okoliczności czynu i winy przy wydawaniu wyroku nakazowego.
u.k.p. art. 4
Ustawa o kierujących pojazdami
Definiuje prawo jazdy jako dokument potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania pojazdem.
u.k.p. art. 12
Ustawa o kierujących pojazdami
p.r.d. art. 38 § 1
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Kształtuje zakres obowiązków ciążących na kierującym pojazdem, w tym posiadanie dokumentów.
Ustawa o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 2a
Zmiana art. 38 ust. 1 p.r.d. od 5 grudnia 2020 r., znosząca obowiązek posiadania przy sobie krajowego prawa jazdy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obwiniona posiadała ważne uprawnienia do kierowania pojazdami, a jedynie nie miała przy sobie dokumentu prawa jazdy. • Nieposiadanie przy sobie krajowego prawa jazdy nie stanowi wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. ani z art. 95 § 1 k.w. od 5 grudnia 2020 r. • Wydanie wyroku nakazowego było niedopuszczalne, gdyż okoliczności czynu i wina budziły wątpliwości.
Odrzucone argumenty
Obwiniona kierowała pojazdem bez uprawnień, ponieważ nie miała przy sobie dokumentu prawa jazdy, który odebrała po dacie zdarzenia.
Godne uwagi sformułowania
prawo jazdy nie stanowi dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych, a jedynie stwierdza posiadanie takowych uprawnień • utrata prawa jazdy, z jakichkolwiek powodów, w tym z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami • nieposiadanie tego dokumentu podczas kierowania pojazdem mechanicznym, nie realizowało również znamion wykroczenia z art. 95 § 1 k.w.
Skład orzekający
Małgorzata Gierszon
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wykroczeń drogowych, rozróżnienie między posiadaniem uprawnień a posiadaniem dokumentu prawa jazdy, dopuszczalność wydawania wyroków nakazowych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po zmianach wprowadzonych od 5 grudnia 2020 r. w zakresie art. 95 § 1 k.w.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje powszechny problem nieporozumienia między posiadaniem uprawnień a posiadaniem dokumentu, co ma znaczenie dla wielu kierowców. Wyjaśnienie Sądu Najwyższego jest kluczowe dla prawidłowego stosowania prawa.
“Czy brak prawa jazdy to to samo co brak uprawnień? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.