Pełny tekst orzeczenia IV KK 483/25

IV KK 483/25

POSTANOWIENIE

Dnia 19 lutego 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Paweł Kołodziejski

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 lutego 2026 r.,
sprawy D. A.
oskarżonej z art. 207 § 1 k.k. i in.,
z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej
od wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku
z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt VI Ka 109/25,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku
z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III K 462/22
i umarzającego postępowanie karne przeciwko D. A.

p o s t a n o w i ł :
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć oskarżycielkę subsydiarną K. A. kosztami sądowymi
postępowania kasacyjnego.

[J.J.]

UZASADNIENIE

W subsydiarnym akcie oskarżenia D.A. została oskarżona o to, że:
1.
„w okresie od bliżej nieustalonej daty w 2010 r. do 22 kwietnia 2020 r. w S.
znęcała się psychicznie i fizycznie nad swoją córką K.A. poprzez poniżanie jej,

IV KK 483/25
2

ośmieszanie, kontrolowanie, wyrzucanie z domu, grożenie uszkodzeniem
ciała, izolowanie, uderzanie po twarzy oraz kablem po plecach”, tj. o czyn z art.
207 § 1 k.k.;
2.
„w bliżej nieustalonej dacie w miesiącu listopadzie 2019 r. w S. naruszyła
nietykalność cielesną K.A. poprzez uderzenie jej z otwartej dłoni w twarz i
popchnięcie na betonowe podłoże”, tj. o czyn z art. 217 § 1 k.k.;
3.
„w bliżej nieustalonej dacie w miesiącu lutym 2020 r. w S. naruszyła
nietykalność cielesną K.A. poprzez uderzenie jej z otwartej dłoni w tył głowy i
w twarz oraz szarpanie za włosy”, tj. o czyn z art. 217 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt
III K 462/22:
1.
uznał oskarżoną D.A. za winną tego, że „w okresie od bliżej nieustalonej daty
w 2010 roku do 22 kwietnia 2020 roku w S. znęcała się psychicznie i fizycznie
nad swoją córką K.A. poprzez poniżanie jej, ośmieszanie, kontrolowanie,
wyrzucanie z domu, grożenie uszkodzeniem ciała, izolowanie, uderzanie po
twarzy oraz kablem po plecach, przy czym w bliżej nieustalonej dacie w
miesiącu listopadzie 2019 roku w S. naruszyła nietykalność cielesną K.A.
poprzez uderzenie jej z otwartej dłoni w twarz i popchnięcie na betonowe
podłoże oraz w bliżej nieustalonej dacie w miesiącu lutym 2020 roku w S.
naruszyła nietykalność cielesną K.A. poprzez uderzenie jej z otwartej dłoni w
tył głowy i w twarz oraz szarpanie za włosy”, tj. za winną popełnienia występku
z art. 207 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 2 k.k., za który na mocy
art. 207 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 3 k.k. wymierzył jej karę 10 miesięcy
pozbawienia wolności;
2.
na mocy art. 69 § 1 i § 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawiesił wykonanie
orzeczonej wobec oskarżonej D.A. kary pozbawienia wolności na okres próby
2 lat;
3.
na mocy art. 73 § 1 k.k. oddał oskarżoną D.A. w okresie próby pod dozór
kuratora sądowego;
4.
na mocy art. 72 § 1 pkt 7a k.k. zobowiązał oskarżoną D.A. w okresie próby do
powstrzymywania się od kontaktowania z pokrzywdzoną K.A. w jakiejkolwiek
formie, wbrew jej woli;

IV KK 483/25
3

5.
na mocy art. 46 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonej D.A. środek kompensacyjny
w postaci nawiązki w kwocie 3.000 zł na rzecz pokrzywdzonej K.A.;
6.
zasądził od oskarżonej D.A. na rzecz oskarżyciela subsydiarnego K.A. zwrot
wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w sprawie;
7.
zasądził od oskarżonej D.A. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe.
Apelację od ww. wyroku wniósł obrońca oskarżonej D.A., który zaskarżając to
orzeczenie w całości, zarzucił:
1.
„obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zapadłego
orzeczenia, polegającą na oddaleniu wniosków dowodowych zgłoszonych
przez obrońcę oskarżonej dotyczących przesłuchania wszystkich świadków
biorących udział w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez
Prokuraturę Rejonową w Rybniku - [...], tj. art. 170 KPK,
2.
obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zapadłego
orzeczenia, polegającą na oddaleniu wniosków dowodowych zgłoszonych
przez obrońcę oskarżonej dotyczących przesłuchania świadków N.T., K.A.,
R.A., tj. art. 170 KPK,
3.
obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zapadłego
orzeczenia polegającą na ograniczeniu oskarżonej prawa do obrony przez
uniemożliwienie oskarżonej uczestniczenia w czynnościach postępowania
dowodowego, tj. art. 390 KPK,
4.
Obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zapadłego
orzeczenia polegającą na oparciu treści wyroku na selektywnie wybranym
materiale dowodowym a nadto dowolną, sprzeczną z zasadami prawidłowe go
rozumowania i nieopartą na wiedzy i doświadczeniu życiowym ocenę
przedstawionych wyżej dowodów, tj. art. 410 KPK”.
W konsekwencji, obrońca zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych
za podstawę orzeczenia, polegający na błędnym przyjęciu, iż oskarżona dopuściła
się zarzucanych jej czynów.
Wskazując na powyższe zarzuty, obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego
wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej od zarzucanych jej czynów.
Sąd Okręgowy w Rybniku wyrokiem z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt VI Ka
109/25, na mocy art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., uchylił

IV KK 483/25
4

zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku i umorzył postępowanie karne
przeciwko D.A., a kosztami procesu za obie instancje obciążył oskarżycielkę
subsydiarną K.A. w zakresie poniesionych dotychczas kosztów.
Kasację od ww. wyroku sądu odwoławczego wniosła pełnomocniczka
oskarżycielki subsydiarnej, która zarzuciła „[r]ażące naruszenie prawa mające
istotny wpływ na treść orzeczenia a to:
1.
przepisu art. 55 § 1 k.p.k. w zw. z art. 140 kodeksu postępowania karnego
polegającego na jego błędnej wykładni poprzez uznanie, że termin do
wniesienia
subsydiarnego
aktu
oskarżenia
przez
pokrzywdzonego
rozpoczyna swój bieg wyłącznie od chwili doręczenia mu zawiadomienia o
postanowieniu prokuratora nadrzędnego o utrzymaniu w mocy zaskarżonego
postanowienia, podczas gdy pokrzywdzony może wnieść subsydiarny akt
oskarżenia także w terminie 30 dni od otrzymania przez jego pełnomocnika
przywołanego w przepisie zawiadomienia, co w konsekwencji doprowadziło
do umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 kodeksu
postępowania karnego;
2.
przepisu art. 16 § 1 k.p.k. w zw. z art. 55 § 1 k.p.k. w zw. z art. 140 kodeksu
postępowania karnego w wyniku przyjęcia, że oskarżycielka subsydiarna
była prawidłowo pouczona o terminie do wniesienia subsydiarnego aktu
oskarżenia, kiedy to brak wyjaśnienia o możliwości złożenia skargi wyłącznie
w terminie przypadającym od odbioru przez nią, a nie jej pełnomocnika
zawiadomienia
prokuratora
nadrzędnego
o
utrzymaniu
w
mocy
postanowienia o umorzeniu postępowania stanowi o wadliwości pouczenia,
co w konsekwencji doprowadziło do umorzenia postępowania;
3.
przepisu art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. poprzez bezzasadne zastosowanie
wskazanego przepisu, podczas kiedy brak było podstaw umorzenia
postępowania, a to z uwagi na prawidłowe wniesienie skargi przez
uprawniony podmiot”.
Zarzucając powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania,
zasądzenie od oskarżonej na rzecz oskarżycielki subsydiarnej zwrotu kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym,

IV KK 483/25
5

a także „przedstawienie na podstawie art. 82 ustawy o sądzie najwyższym
zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów Sądu Najwyższego
Izby Karnej”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja pełnomocniczki oskarżycielki subsydiarnej okazała się bezzasadna w
stopniu oczywistym i jako taka podlegała oddaleniu na podstawie art. 535 § 3 k.p.k.
Zestawienie argumentów kasacji z pisemnymi motywami zaskarżonego
wyroku nie pozwala stwierdzić, aby w przedmiotowej sprawie doszło do rażącej
obrazy art. 55 § 1 k.p.k. w zw. z art. 140 k.p.k., która – w ocenie skarżącej – miała
nastąpić na skutek błędnego uznania przez sąd ad quem, że termin do wniesienia
subsydiarnego aktu oskarżenia przez pokrzywdzonego ma charakter prekluzyjny i
rozpoczyna swój bieg wyłącznie od chwili doręczenia mu zawiadomienia o
postanowieniu prokuratora nadrzędnego, o którym mowa art. 55 § 1 k.p.k.
Odnosząc się do tak przedstawionego zarzutu, w pierwszej kolejności należy
zauważyć, że sąd odwoławczy swoje stanowisko w tym zakresie wyraził w sposób
jasny i precyzyjny, a nadto logicznie je uzasadnił, odwołując się do poglądów
utrwalonych w orzecznictwie Sądu Najwyższego. To zaś, że skarżąca nie zgadza
się ze stanowiskiem sądu ad quem nie oznacza jeszcze, że organ ten dopuścił się
rażącej obrazy przepisów prawa. W tym kontekście należy przypomnieć, że
zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k., kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień
wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło
mieć ono istotny wpływ na treść orzeczenia. Jak zaś wskazuje się w orzecznictwie i
doktrynie,
przez
pojęcie
„rażącego
naruszenia
prawa”
należy
rozumieć
rozstrzygnięcie sprawy w sposób oczywisty i bezsprzeczny wbrew treści normy
prawnej, której wykładnia jednoznacznie pozwala przyjąć określony sposób
rozwiązania sprawy, nie dając podstaw do zaakceptowania innych alternatywnych
stanowisk. Tego rodzaju uchybienie może wystąpić jedynie w przypadku, gdy organ
stosujący to prawo dokona wykładni ewidentnie błędnej. W przypadku zaś
uzasadnionych różnic interpretacyjnych nie sposób uznać, że obraza prawa, jeżeli
w ogóle wystąpiła, osiągnęła stopień określany jako rażący. Nawet przyjęcie przez
sąd jednego z konkurencyjnych, ale teoretycznie możliwych rezultatów wykładni nie

IV KK 483/25
6

jest – z reguły – rażącym naruszeniem prawa (zob. m.in. postanowienie SN z dnia
13 listopada 2007 r., V KK 287/07; wyrok SN z dnia 16 grudnia 2015 r., V KK
194/15; J. Matras [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, red. K.
Dudka, Warszawa 2023, art. 523; D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M.
Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz
aktualizowany, LEX/el. 2026, art. 523).
Uwzględniając powyższe wskazania należy więc odnotować, że pogląd o
prekluzyjnym charakterze terminu z art. 55 § 1 k.p.k. był niejednokrotnie uznawany i
podtrzymywany przez Sąd Najwyższy (zob. judykaty przywołane w uzasadnieniu
zaskarżonego wyroku), a w kontekście aksjologii konstytucyjnej oceniony też przez
Trybunał Konstytucyjny (zob. wyroki TK: z dnia 25 września 2012 r., SK 28/10,
OTK-A 2012, nr 8, poz. 96; z dnia 8 stycznia 2013 r., K 18/10, OTK-A 2013, nr 1,
poz. 2). Tę linię kontynuowano również w kolejnych orzeczeniach Sądu
Najwyższego (zob. m.in. wyroki SN: z dnia 27 listopada 2015 r., II KK 253/15; z
dnia 12 grudnia 2016 r., V KK 243/16). Nadto sprzężone z powyższym
stanowiskiem ustalenie momentu, od którego należy liczyć bieg terminu z art. 55 §
1 k.p.k., a także samo określenie statusu i funkcji pełnomocnika pokrzywdzonego –
jednoznacznie przyjęte przez sąd ad quem – stanowi również powielenie
zapatrywań przedstawionych uprzednio w judykatach Sądu Najwyższego (zob. m.in.
wyrok SN z dnia 26 lutego 2014 r., III KK 6/14; postanowienie SN z dnia 11 marca
2015 r., V KZ 6/15). Choć w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w odniesieniu do
problematyki ustalenia momentu rozpoczęcia biegu terminu określonego w art. 55 §
1 k.p.k., sąd drugiej instancji bezpośrednio nie poruszył – akcentowanego w kasacji
– wpływu unormowania zawartego w art. 140 k.p.k., to jednak również ten brak nie
dawał podstawy do podzielenia zarzutu rażącego naruszenia prawa. Również
bowiem relacja wyżej wymienionych przepisów, tj. art. 55 § 1 k.p.k. i art. 140 k.p.k.,
poddana została analizie w orzecznictwie Sądu Najwyższego (na co zresztą uwagę
zwraca sama skarżąca), a jej wynik potwierdza zasadność kierunku przyjętego
w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (zob. postanowienie SN z dnia 9
października 2020 r., IV KK 268/19, OSNKW 2020, nr 11-12, poz. 51).
W tym stanie rzeczy – skoro stanowisko sądu ad quem odpowiada
utrwalonym i w istocie jednolitym w orzecznictwie poglądom, a nadto wsparte jest

IV KK 483/25
7

jasną, precyzyjną i logiczną argumentacją, uwzględniającą realia przedmiotowego
postępowania – nie można podzielić stanowiska autorki kasacji, że w niniejszej
sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa przy stosowaniu przepisów art. 55 §
1 k.p.k. w zw. z art. 140 k.p.k. Skarżąca w swoim wystąpieniu de facto ograniczyła
się li tylko do selektywnego przedstawienia jednostkowych poglądów przeciwnych
na temat charakteru terminu określonego w art. 55 § 1 k.p.k., względnie wyrażenia
osobistego – opartego na ogólnikowym odwołaniu się do gwarancji konstytucyjnych
– zapatrywania co do zakresu stosowania art. 140 k.p.k. i jego wpływu na ocenę
zachowania terminu do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia. Taka jednak
argumentacja – wobec motywów zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonego
wyroku – w żadnym razie nie przekonuje o rażącym naruszeniu (w rozumieniu art.
523 § 1 k.p.k.) wskazanych wyżej przepisów postępowania. Z przytoczonych wyżej
powodów brak było też podstaw do powzięcia poważnych wątpliwości co do
wykładni wskazanych w petitum kasacji przepisów prawa, a tym samym
uruchomienia procedury przewidzianej w art. 82 ustawy o Sądzie Najwyższym, o co
lakonicznie wnioskowała autorka kasacji.
Za oczywiście bezzasadny należało również uznać zarzut rażącego
naruszenia art. 16 § 1 k.p.k. w zw. z art. 55 § 1 k.p.k. w zw. z art. 140 k.p.k., w
którym skarżąca wadliwość pouczenia pokrzywdzonej łączyła z brakiem
dokładnego objaśnienia jej przez organ procesowy warunków odnoszących się do
zachowania terminu przewidzianego do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.
W przedmiotowej sprawie bezsporne było to, że pokrzywdzona została pouczona o
treści art. 55 § 1 k.p.k. Sama zaś dyspozycja normy z art. 16 § 1 k.p.k., na którą
powołuje się skarżąca, nie zwiera powinności dokonywania z urzędu wykładni
obowiązków i uprawnień, o których organ poucza uczestników postępowania.
Słusznie podkreśla się też w doktrynie, że organ procesowy udzielający pouczenia
nie ma obowiązku sprawdzania, czy jest ono skuteczne, tzn. czy jest zrozumiałe dla
jego adresata, zwłaszcza gdy nie ujawnią się żadne okoliczności, które
uzasadniałyby wątpliwości w tej kwestii (zob. J. Zagrodnik [w:] M. Burdzik, S.
Głogowska, J. Karaźniewicz, M. Klejnowska, N. Majda, I. Palka, K. Sychta, K. Żyła,
J. Zagrodnik, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2024, art. 16,
wraz z przywołaną tam literaturą). Nadto, aktualny pozostaje pogląd, że organ

IV KK 483/25
8

procesowy nie ma obowiązku zakładać, że został niezrozumiany, źle zrozumiany
lub że uczestnik nie przyswoił sobie istotnych treści pouczenia, a założenie takie
byłoby wręcz nieuprawnione w sytuacjach, w których uczestnik postępowania
korzysta z fachowej pomocy prawnej adwokata lub radcy prawnego (zob.
postanowienie SN z dnia 14 maja 1997 r., V KKN 325/96). Wobec powyższych
uwag, brak jest podstaw do uznania, że pokrzywdzona K.A. została nieprawidłowo
pouczona o terminie do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, a także nie
sposób stwierdzić, aby w niniejszej sprawie ujawniły się okoliczności, które
uzasadniałyby potrzebę podjęcia dodatkowych działań przez organ procesowy w
tym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy pokrzywdzona w toku postępowania
przygotowawczego reprezentowana była przez ustanowionego pełnomocnika.
Postulowane przez skarżącą szerokie rozumienie obowiązku informowania nie tylko
pozostawałoby w sprzeczności z wynikami wykładni językowej art. 16 k.p.k., ale
również kolidowałoby z szeroko pojętą zasadą obiektywizmu (por. J. Kosonoga [w:]
Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. R. A.
Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017, art. 16).
Skoro zatem nie można przypisać sądowi odwoławczemu rażącego
naruszania przepisów postępowania przy dokonywaniu kontroli terminowości
wniesionego subsydiarnego aktu oskarżenia, to za prawidłową uznać należy
konstatację organu ad quem co do wystąpienia w niniejszej sprawie negatywnej
przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., skutkującej
bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Mając powyższe na względzie, nie znajdując również innych uchybień, o
których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy oddalił wniesioną kasację jako
oczywiście bezzasadną, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążył
oskarżycielkę subsydiarną, zgodnie z art. 637a k.p.k. w zw. z art. 640 § 1 k.p.k. w
zw. z art. 636 § 1 i 3 k.p.k.

[WB]
[r.g.]

IV KK 483/25
9