IV KK 428/25

SN
IV KK 428/25
POSTANOWIENIE
Dnia 31 lipca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Bojańczyk
w sprawie
B.G.
skazanego z art. 177 § 2 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 31 lipca 2026 r.,
wniosku pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej o zasądzenie kosztów obrony z wyboru w postępowaniu kasacyjnym,
na podstawie art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k., art. 626 § 2 k.p.k., art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. oraz § 11 ust. 2 pkt 6 i § 11 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 t.j.)
p o s t a n o w i ł
zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz oskarżycielki posiłkowej K.Ł. kwotę 1 920 zł (jeden tysiąc dziewięćset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów obrony z wyboru w postępowaniu kasacyjnym, w tym obrony na rozprawie przed Sądem Najwyższym i wydatków poniesionych za sporządzenie odpowiedzi na kasację
.
UZASADNIENIE
Jeden z pełnomocników oskarżycielki posiłkowej K.Ł. z wyboru – adw. K.W. wystąpiła do Sądu Najwyższego z wnioskiem o zasądzenie na rzecz oskarżycielki posiłkowej, która w postępowaniu przed Sądem Najwyższym korzystała z jej pomocy, kosztów procesu, w tym wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, według norm przepisanych. Do wniosku załączyła pełnomocnictwo do reprezentowania strony przed Sądem Najwyższym w uzupełnieniu braków formalnych, do uzupełnienia których zobowiązała się na rozprawie kasacyjnej w dniu 6 maja 2026 r. (
k. 72-73
).
Jak wynika z akt sprawy, na rozprawie kasacyjnej w dniu 6 maja 2026 r. pełnomocnik K.Ł. reprezentowała swoją mandantkę, która nie stawiła się na terminie rozprawy, biorąc w niej czynny udział (wypowiedziała się co do kwestii merytorycznych) (protokół
k. 66-67
). Ponadto, w dniu 28 sierpnia 2025 r. złożyła do Sądu Najwyższego odpowiedź na kasację obrońcy skazanego B.G.
(k. 27-30
).
Postanowieniem z dnia 6 maja 2026 r., Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy B.G. jako oczywiście bezzasadną, a także zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne obciążając nimi Skarb Państwa (
k. 68
).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
.
Wniosek pełnomocnika należało uznać za słuszny co do zasady.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 626 § 2 k.p.k., jeśli w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również, gdy zachodzi konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego, orzeczenie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatkowego ustalenia wysokości kosztów także referendarz sądowy właściwego sądu. Przepis ten znajduje zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym w związku z wyraźnym odesłaniem przez art. 637a k.p.k.
O ile w postanowieniu kończącym postępowanie kasacyjne w sprawie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2026 r.) rozstrzygnięto co do zasady o kosztach sądowych związanych z tym postępowaniem (obciążono nimi Skarb Państwa zgodnie z art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.), to nie rozstrzygnięto o kosztach poniesionych przez oskarżycielkę posiłkową K.Ł., a to wobec braku pełnomocnictwa do reprezentowania oskarżycielki posiłkowej w postępowaniu kasacyjnym złożonym wraz z pisemnym wnioskiem o zasądzenie kosztów w wymaganym terminie po rozprawie kasacyjnej. Skoro skazany został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie kasacyjne, to zgodnie z art. 636 § 1 k.p.k. (a także ww. zasadą), koszty procesu za postępowanie kasacyjne ponosi Skarb Państwa.
W myśl art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. do kosztów procesu podlegających zwrotowi należą uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego pełnomocnika. W zakresie postępowania kasacyjnego zasadniczo obejmują one wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie kasacji/odpowiedzi na kasację oraz za obronę przed Sądem Najwyższym. Jak wynika z treści wniosku oraz akt sprawy, pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej w postępowaniu kasacyjnym wykonała obie z wymienionych wyżej czynności, mianowicie reprezentowała oskarżycielkę posiłkową przed Sądem Najwyższym na rozprawie kasacyjnej w dniu 6 maja 2026 r. (protokół rozprawy kasacyjnej
k. 66-67
), a także sporządziła odpowiedź na kasację (
k. 27-30
). Tym samym oskarżycielka posiłkowa poniosła ww. koszty obrony na rozprawie przed Sądem Najwyższym, za którą to czynność rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 t.j., dalej cyt. jako rozporządzenie) w § 11 ust. 2 pkt 6 przewiduje stawkę w wysokości 1 200 zł, a także dodatkowe koszty obrony w postaci uzasadnionych wydatków z tytułu sporządzenia przez jej pełnomocnika odpowiedzi na kasację, za którą to czynność prawną ww. rozporządzenie nie przewidziało odrębnej stawki. Jednak najbardziej zbliżona swym charakterem jest opinia o braku podstaw do wniesienia kasacji (§ 11 ust. 4 pkt 2), dlatego należało na tej podstawie przyjąć wartość stawki minimalnej na kwotę 720 zł. W orzecznictwie prezentowany był również pogląd, że jest to czynność zbliżona do samej kasacji (zob. np. post. SN z dnia 24 października 2013 r., sygn. III KK 316/13). Przyjmując takie stanowisko, wartość stawki minimalnej zamyka się również w tej kwocie, gdyż § 11 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia ustanawia ją w wysokości 720 zł (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2021 r., III KK 218/19, LEX nr 3245744).
Stosownie do dyspozycji § 16 ww. rozporządzenia, wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata. W braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem. Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej, tak w ustnym wniosku o zasądzenie kosztów zawartym w protokole rozprawy kasacyjnej (
k. 67
), jak i w pisemnym wniosku (
k. 72
) nie zawarła oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata, dlatego Sąd Najwyższy ustalił wynagrodzenie pełnomocnika z uwzględnieniem ww. stawek minimalnych, nie dopatrując się przy tym okoliczności określonych w § 15 ust. 3 rozporządzenia.
Oskarżycielka posiłkowa K.Ł., jako wygrywająca proces na etapie postępowania kasacyjnego, powinna uzyskać
zwrot całości poniesionych kosztów
związanych z tym postępowaniem, które to - zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego - należy ustalić jak wskazano wyżej bacząc na treść § 15 ust. 3 oraz § 11 ust. 2 pkt 6  i § 11 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia (zob. postanowienia SN: z dnia 29 lipca 2022 r., III KK 72/21, LEX nr 3482106; z dnia 13 października 2022 r., V KK 49/22, LEX nr 3509710; z dnia 13 października 2022 r., V KK 218/21, LEX nr 3511321). Koszty obrony/reprezentacji z wyboru w postępowaniu kasacyjnym ustalić należało na łączną kwotę 1 920 zł, na którą składa się kwota 1 200 zł stanowiącą stawkę minimalną za obronę/reprezentację oskarżycielki posiłkowej na rozprawie przed Sądem Najwyższym oraz kwota 720 zł stanowiąca wydatek z tytułu sporządzenia przez pełnomocnika odpowiedzi na kasację (§ 11 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia). Zasądzenie kosztów obrony/reprezentacji wyższych od wskazanych powyżej kwot/stawek minimalnych (maksymalnie w wysokości ich sześciokrotności) w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy wymaga wykazania i ustalenia okoliczności uzasadniających takie rozstrzygnięcie wymienionych w § 15 ust. 3 rozporządzenia, czego pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej nie wykazała (zaniechała ich ustalenia). W swym wniosku (zarówno ustnym, jak i pisemnym) pełnomocnik nie wskazała nawet na czynność sporządzenia odpowiedzi na kasację. Dlatego Sąd Najwyższy kierując się powyższymi wskazaniami zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżycielki posiłkowej K.Ł. koszty procesu tytułem uzasadnionych wydatków, w tym za obronę oskarżycielki posiłkowej przed Sądem Najwyższym i za sporządzenie odpowiedzi na kasację w łącznej kwocie 1 920 zł, tj. kwotę 1 200 zł (za obronę) i 720 zł (za odpowiedź na kasację).
Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[WB]
[r.g.]