IV KK 409/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasacje wniesione od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 2 września 2014 r., który zmieniał wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 10 marca 2014 r. w sprawie M.M., skazanego za zabójstwo z przekroczeniem granic obrony koniecznej (art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k.). Obrońca skazanego zarzucał m.in. rażące naruszenie prawa karnego materialnego (art. 25 § 1 k.k.) poprzez błędną wykładnię i zawężenie instytucji obrony koniecznej, a także naruszenie przepisów postępowania (art. 457 § 3 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k.) polegające na sprzecznym uzasadnieniu i braku ustosunkowania się do wszystkich zarzutów apelacji. Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej Z.S. zarzucał naruszenie art. 25 § 2 k.k., rażącą niewspółmierność kary oraz naruszenie art. 46 § 1 k.k. przez niezastosowanie. Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy, uznając, że podniesione zarzuty nie są zasadne. Podkreślono, że kasacja nie jest trzecią instancją odwoławczą i nie służy ponownej ocenie ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy szczegółowo analizował kwestię obrony koniecznej, wskazując, że mimo prawa do obrony, skazany przekroczył jej granice, stosując niewspółmierny środek obrony (nóż) w sposób rażąco nieproporcjonalny do zagrożenia, godząc w życie pokrzywdzonego, podczas gdy istniały mniej drastyczne sposoby obrony. Sąd uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego ani procesowego, które miałoby istotny wpływ na treść orzeczenia. Kasacja pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej została pozostawiona bez rozpoznania ze względów formalnych, zgodnie z art. 523 § 3 k.p.k., ponieważ została wniesiona z innych przyczyn niż wskazane w tym przepisie. Sąd Najwyższy podkreślił, że niedopuszczalna kasacja nie rodzi prawa do wynagrodzenia za jej sporządzenie. Sąd Najwyższy obciążył skazanego i oskarżycielkę posiłkową kosztami postępowania kasacyjnego, zasądził wynagrodzenia dla obrońców z urzędu oraz rozstrzygnął o pozostałych kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obrony koniecznej, przekroczenia jej granic, a także wymogów formalnych kasacji.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zasady prawne dotyczące obrony koniecznej i kasacji mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy użycie noża w obronie koniecznej, w sytuacji naruszenia miru domowego, stanowi przekroczenie granic obrony koniecznej, jeśli nie było bezwzględnie konieczne do odparcia zamachu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, użycie noża w obronie koniecznej, w sytuacji naruszenia miru domowego, może stanowić przekroczenie granic obrony koniecznej, jeśli sposób użycia narzędzia był niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu i istniały mniej drastyczne sposoby obrony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo prawa do obrony koniecznej, skazany przekroczył jej granice, stosując nóż w sposób rażąco nieproporcjonalny do zagrożenia. Pokrzywdzony jedynie naruszył mir domowy, a skazany mógł użyć mniej niebezpiecznych środków obrony, np. uderzyć w rękę, zamiast w klatkę piersiową.
Czy kasacja wniesiona z naruszeniem art. 523 § 3 k.p.k. powinna zostać pozostawiona bez rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kasacja wniesiona z naruszeniem art. 523 § 3 k.p.k. powinna zostać pozostawiona bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kasacja pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej została wniesiona z innych powodów niż wskazane w art. 523 § 3 k.p.k., co skutkuje jej pozostawieniem bez rozpoznania.
Czy zarzut naruszenia prawa materialnego może być skutecznie podniesiony w kasacji, jeśli opiera się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia prawa materialnego w kasacji nie może być skutecznie podniesiony, jeśli opiera się na kwestionowaniu ustaleń faktycznych, gdyż kasacja nie służy ponownej ocenie dowodów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kasacja nie jest trzecią instancją odwoławczą i nie pozwala na ponowną ocenę ustaleń faktycznych. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego muszą być oparte na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | skazany |
| Z. S. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa |
| M. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| A. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
Przepisy (23)
Główne
k.k. art. 148 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy kwalifikacji prawnej czynu zabójstwa.
k.k. art. 25 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy przekroczenia granic obrony koniecznej.
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
Przedmiot kasacji.
k.p.k. art. 523 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawy kasacji.
k.p.k. art. 523 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Ograniczenia wnoszenia kasacji na niekorzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 531 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Pozostawienie kasacji bez rozpoznania.
Pomocnicze
k.k. art. 60 § § 1 i § 6 pkt 1
Kodeks karny
Dotyczy nadzwyczajnego złagodzenia kary.
k.k. art. 63 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy zaliczenia okresu pozbawienia wolności na poczet orzeczonej kary.
k.k. art. 46 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy orzeczenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonych.
k.k. art. 44 § § 2
Kodeks karny
Dotyczy przepadku dowodu rzeczowego.
k.p.k. art. 438 § pkt 1 i 3
Kodeks postępowania karnego
Podstawy apelacji.
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego.
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek ustosunkowania się do zarzutów apelacji.
k.p.k. art. 626 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Koszty sądowe w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.k. art. 636 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Koszty sądowe w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.k. art. 633
Kodeks postępowania karnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu zwyczajnym do postępowania kasacyjnego.
Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
Wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu.
rozp. MS ws. opłat art. 14 § ust. 2 pkt 6 i ust. 3 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Stawki wynagrodzenia za czynności adwokackie.
rozp. MS ws. opłat art. 2 § ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Podatek VAT od wynagrodzenia.
k.k. art. 193
Kodeks karny
Naruszenie miru domowego.
EKPC art. 2 § ust. 2 lit. a
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Dopuszczalność pozbawienia życia w obronie koniecznej.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pierwszeństwo ratyfikowanych umów międzynarodowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kasacja obrońcy oparta na kwestionowaniu ustaleń faktycznych, a nie naruszeniu prawa materialnego lub procesowego, jest bezzasadna. • Kasacja pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej wniesiona z naruszeniem art. 523 § 3 k.p.k. podlega pozostawieniu bez rozpoznania. • Przekroczenie granic obrony koniecznej nastąpiło poprzez zastosowanie niewspółmiernego sposobu obrony (uderzenie nożem w klatkę piersiową zamiast w rękę).
Odrzucone argumenty
Zarzuty obrońcy dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 25 § 1 k.k.) i procesowego (art. 457 § 3 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k.) w kasacji. • Zarzuty pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej dotyczące naruszenia art. 25 § 2 k.k., rażącej niewspółmierności kary i naruszenia art. 46 § 1 k.k.
Godne uwagi sformułowania
kasację wnosi się od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie • funkcją kontroli kasacyjnej nie jest ponowne – „dublujące” kontrolę apelacyjną - rozpoznawanie zarzutów stawianych przez skarżącego orzeczeniu sądu pierwszej instancji • obraza prawa materialnego (error iuris) polega na jego wadliwym zastosowaniu (lub niezastosowaniu) w orzeczeniu, które jest oparte na trafnych i niekwestionowanych ustaleniach faktycznych • bezprawny, bezpośredni i rzeczywisty zamach na dobro prawem chronione i konieczność podjęcia obrony dla jego odparcia, nie wywoływał u atakowanego pewnego rodzaju strachu, wzburzenia, zdenerwowania, czy też obawy. • obrona konieczna, jak wynika to wprost z treści art. 25 § 1 k.k. ma charakter samoistny. • eksces intensywny polegał zatem nie tyle na zastosowaniu niewspółmiernego środka w postaci noża, ale na podjęciu przez skazanego, przy użyciu tego noża, stricte określonego sposobu obrony in concreto - niewspółmiernego do niebezpieczeństwa zamachu.
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
przewodniczący
Kazimierz Klugiewicz
członek
Stanisław Stankiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obrony koniecznej, przekroczenia jej granic, a także wymogów formalnych kasacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale zasady prawne dotyczące obrony koniecznej i kasacji mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii obrony koniecznej i jej granic, co jest zawsze interesujące dla prawników. Dodatkowo, analiza formalnych wymogów kasacji jest istotna z praktycznego punktu widzenia.
“Nóż w obronie koniecznej – kiedy obrona staje się przestępstwem? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.