IV KK 230/26
POSTANOWIENIE
Dnia 29 lipca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Dziergawka
w sprawie T.S.
skazanego za czyn z art. 190a § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
w dniu 29 lipca 2026 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach
z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II Ka 270/25,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Olecku
z dnia 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt II K 455/23,
postanowił:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
[WB]
UZASADNIENIE
T.S. został oskarżony o to, że w bliżej nieustalonym czasie, od połowy
grudnia 2022 roku do 31 października 2023 roku w miejscowości W., uporczywie
nękał K.T. oraz R.T. w ten sposób, że wchodził na teren ich posiadłości, nagrywał,
zaczepiał, parkował na podjeździe pokrzywdzonych i puszczał głośną muzykę,
blokował im wyjazd z posesji, wykonywał obraźliwe gesty, obserwował, blokował
IV KK 230/26
2
pojazdem przejazd pokrzywdzonej, wyzywał słowami wulgarnymi powszechnie
uznawanym za obraźliwe, bezpodstawnie powiadamiał Wojewódzki Urząd Ochrony
Zabytków w O., Zarząd Dróg Powiatowych w G., Straż Miejską o rzekomych
nieprawidłowościach, celem spowodowania szkód na posesji pokrzywdzonych
umożliwiał wchodzenie swoim zwierzętom - krowom, kurom, gęsiom, na teren
pokrzywdzonych,
które
zniszczyły
ogród,
ogrodzenie
oraz
ławkę,
groził
pozbawieniem życia, uszkodzeniem ciała oraz mienia, które to groźby wzbudziły u
pokrzywdzonych uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, a ponadto w dniu 6
kwietnia 2023 roku w W. dwukrotnie uderzył R.T. w plecy metalowym kluczem
francuskim, w wyniku czego R.T. doznał stłuczenia okolicy pleców, skutkujących
rozstrojem zdrowia poniżej dni siedmiu, a ponadto w dniu 27 września 2023 roku
kierował z dużą prędkością pojazd w kierunku K.T., celem wywołania obawy
zagrożenia życia, czym wzbudził u pokrzywdzonych uzasadnione okolicznościami
poczucie zagrożenia, udręczenia oraz istotnie naruszył ich prywatność, tj. o czyn z
art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 190 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2
k.k.
Sąd Rejonowy w Olecku wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt
II K 455/23 oskarżonego T.S. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu
z tym, że z opisu czynu wyeliminował zapis „wchodził na teren ich posiadłości” i za
to na podstawie art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 190 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w
zw. z art. 11 § 2 k.k. skazał go, zaś na podstawie art. 190a § 1 k.k. w zw. z art. 11 §
3 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności (pkt I), wykonanie
orzeczonej wobec oskarżonego T.S. kary pozbawienia wolności warunkowo
zawiesił na okres próby 3 (trzech) lat (pkt II) oraz orzekł grzywnę w wysokości 80
(osiemdziesięciu) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej na
kwotę 100,00 (sto) złotych (pkt III). Ponadto sąd orzekł o środkach karnych (pkt IV),
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę na rzecz pokrzywdzonych (pkt V i VI) oraz o
kosztach sądowych (pkt VII).
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego.
Sąd Okręgowy w Suwałkach wyrokiem z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt
II Ka 270/25 utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (pkt I) oraz orzekł o kosztach
(pkt II i III).
IV KK 230/26
3
Kasację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanego, który
zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące naruszenie prawa w postaci:
1)
bezwzględnej przyczyny odwoławczej przewidzianej w art. 439 § 1 pkt
11 k.p.k., polegającej na rozpoznaniu sprawy w instancji odwoławczej, pomimo
nieobecności oskarżonego, który prawidłowo usprawiedliwił brak możliwości
stawiennictwa na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Suwałkach w dniu 18
grudnia 2025 r., przedstawiając kartę informacyjną wydaną przez placówkę
szpitalną […] o przebytej chirurgicznej operacji okulistycznej usunięcia zaćmy z
wszczepieniem wewnątrzgałkowym soczewki oka prawego i lewego wraz ze
zwolnieniem lekarskim na okres do dnia 15 stycznia 2026 r. oraz złożył wniosek o
odroczenie rozprawy, co pozbawiło oskarżonego prawa do obrony oraz gwarancji
sprawiedliwego procesu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. art. 47
Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o
ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz);
2)
bezwzględnej przyczyny odwoławczej przewidzianej w art. 439 § 1
pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., polegającej na rozpoznaniu sprawy
oskarżonego T.S. oraz wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w Suwałkach w dniu
18 grudnia 2025 r., sygn. akt II Ka 270/25, a także utrzymania w mocy
zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Olecku z dnia 28 kwietnia 2025 r. w
sprawie o sygn. akt II K 455/23, pomimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela,
co wynikało z faktu, iż akt oskarżenia przeciwko T.S. w niniejszej sprawie został
podpisany i złożony przez asesora Prokuratury Rejonowej w Olecku, który nie
został skutecznie powołany do pełnienia tej funkcji, a zatem nie miał zdolności
oskarżycielskiej;
3)
bezwzględnej przyczyny odwoławczej przewidzianej w art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 42a § 3, 4 oraz § 5 ustawy Prawo o ustroju sądów
powszechnych, wobec rozpoznania apelacji obrony przez Sąd Okręgowy w
Suwałkach na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r., pomimo nienależytej obsady
sądu odwoławczego w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Suwałkach w
sprawie o sygn. akt II Ka 270/25, co wynikało z braku doręczenia oskarżonemu
oraz jego obrońcy wymaganego prawem zawiadomienia o składzie wyznaczonym
do rozpoznania sprawy na rozprawie w postępowaniu apelacyjnym, przez co
IV KK 230/26
4
oskarżony został pozbawiony prawa do zgłoszenia wniosku o którym mowa w art.
42a § 5 obejmującego zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości
i bezstronności, a przez to doszło do naruszenia prawa oskarżonego do
sprawiedliwego rozpatrzenia jego sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i
niezawisły sąd, gdyż wyrok co do oskarżonego został wydany przez sąd
niespełniający wymogów sądu z art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE oraz art. 45 ust. 1
Konstytucji RP w zw. art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
(EKPCz);
4)
rażącej obrazy prawa procesowego, która miała wpływ na wynik
sprawy, a mianowicie art. 433 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w zw.
z art. 457 § 3 k.p.k., z poprzez nierozważenie wszystkich zarzutów i wniosków
podniesionych w apelacji obrony od wyroku sądu I instancji, a tym samym
przeprowadzenie kontroli instancyjnej w sposób pobieżny, sprzeczny ze
wskazaniami logiki i doświadczenia życiowego, a w szczególności brak omówienia i
oceny poszczególnych dowodów, co miało istotny wpływ na rażące naruszenie
prawa, w szczególności na aprobatę sposobu oceny i gromadzenia dowodów przez
sąd I instancji i w konsekwencji wydanie orzeczenia, które nie odpowiada prawu;
5)
rażącej obrazy prawa procesowego, która miała wpływ na wynik
sprawy, a mianowicie art. 440 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k., poprzez brak
rozstrzygnięcia kasatoryjnego zgodnego z wnioskiem obrony wskazanym w apelacji
od wyroku Sądu Rejonowego w Olecku II Wydział Karny z dnia 28 kwietnia 2025 r.,
sygn. II K 455/23, a tym samym przeprowadzenie wadliwej kontroli odwoławczej,
skutkiem czego - orzeczenie wydane przez Sąd Okręgowy w Białymstoku z 18
grudnia 2025 r., sygn. II Ka 270/25 jest rażąco niesprawiedliwie.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu
Okręgowego w Suwałkach z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 270/25 i
przekazanie sprawy sądowi II instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie
uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn.
akt II K 270/25 oraz wyroku Sądu Rejonowego w Olecku II Wydział Karny z dnia 28
kwietnia 2025 r., sygn. II K 455/23 i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 §
1 pkt 9 k.p.k.
IV KK 230/26
5
W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego jest oczywiście bezzasadna,
co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 535 § 1 k.p.k. kasacja
jako nadzwyczajny środek zaskarżenia może być wniesiona wyłącznie z powodu
uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa,
jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
Zasadą przy tym jest, że strona postępowania może wnieść kasację na
korzyść wyłącznie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo
skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej
wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.). Ustawodawca przewidział jednak, że ograniczenie
to nie będzie dotyczyło sytuacji, gdy strona postępowania kasację opiera na tzw.
bezwzględnej przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt
1 k.p.k.). Ranga tego rodzaju uchybień o fundamentalnym znaczeniu powoduje
bowiem, że wyrok taki nie może się ostać niezależnie od tego jaka kara została
orzeczona. Tak więc stwierdzenie zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 439 k.p.k.
skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia, bez badania czy
uchybienie takie miało wpływ na jego treść.
T.S. został skazany na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym
zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat oraz na karę 80 stawek dziennych
grzywny po 100 zł stawka. W przedmiotowej sprawie ma zatem zastosowanie
ograniczenie wynikające z treści art. 523 § 2 k.p.k., a dopuszczalność niniejszej
kasacji wynika z faktu, że podniesiono w niej wystąpienie bezwzględnej przyczyny
odwoławczej. Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy rozpoznał wniesioną kasację
jedynie w zakresie zarzutów zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej,
pomijając tym samym zarzuty rażącej obrazy przepisów prawa procesowego.
Skoro przepis art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. ogranicza podstawy kasacyjne wyłącznie do
tzw. bezwzględnych przyczyn odwoławczych, nie można w nich „przy okazji”
IV KK 230/26
6
podnosić innego rodzaju uchybień (zob. postanowienie SN z dnia 26 września 2023
r., III KZ 35/23; postanowienie SN z dnia 22 września 2022 r., I KK 310/22).
Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zaistniała
żadna z bezwzględnych przyczyn odwoławczych, na które w punktach 1-3 kasacji
powołuje się skarżący.
Odnosząc się do zarzutu z punktu 1 kasacji, w którym skarżący wskazuje na
wystąpienie uchybienia przewidzianego w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., uznać należy,
iż rozpoznanie sprawy pod nieobecność oskarżonego, jako uchybienie o
charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, odnosi się do tych sytuacji, w
których ustawa przewiduje obowiązkowy udział oskarżonego w czynności
procesowej. Tego rodzaju sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Zgodnie
bowiem z treścią art. 450 § 3 k.p.k., niestawiennictwo należycie zawiadomionych o
terminie rozprawy stron (a więc i oskarżonego), obrońców lub pełnomocników, nie
tamuje rozpoznania sprawy i skutkuje możliwością przeprowadzenia rozprawy
apelacyjnej, chyba, że ich udział jest obowiązkowy. Co do zasady więc, pod
nieobecność oskarżonego można dokonać czynności procesowej, gdy został
prawidłowo zawiadomiony o czasie i miejscu rozprawy odwoławczej (zob. wyrok SN
z dnia 7 lipca 2016 r., V KK 187/16; wyrok SN z dnia 21 września 2023 r., III KK
254/22).
W przedmiotowej sprawie odnotować trzeba, że po pierwsze, przepisy
kodeksu postępowania karnego nie przewidywały obligatoryjnej obecności
oskarżonego, a nadto także sąd odwoławczy nie uznał, iż obecność oskarżonego
na rozprawie apelacyjnej jest obowiązkowa. Po drugie, T.S., jak wynika z protokołu
rozprawy apelacyjnej z dnia 18 grudnia 2025 r., o terminie został powiadomiony
prawidłowo. W końcu wniosek o odroczenie rozprawy, z uwagi na chorobę i
przebywanie przez oskarżonego na zwolnieniu lekarskim, nie został przed sąd
odwoławczy uwzględniony, albowiem przedłożone zwolnienie lekarskie nie
pochodziło od lekarza sądowego, do czego w świetle treści przepisu art. 117 § 2a
k.p.k. sąd był uprawniony. Oskarżony, którego udział w rozprawie apelacyjnej nie
był obowiązkowy, chcąc wziąć w niej udział i wnosząc o jej odroczenie z powodu
choroby winien przedłożyć zaświadczenie o niemożności wzięcia udziału w
rozprawie wystawione przez lekarza sądowego. Z tego powodu należy uznać, iż
IV KK 230/26
7
podmiot ubiegający się o zmianę terminu czynności procesowej z powodu choroby
musi dysponować stosownym dokumentem (zob. S. Steinborn, w: Grajewski,
Paprzycki, Steinborn, Kodeks, t. 1, 2015, komentarz do art. 117).
Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 117 § 3a k.p.k.
niestawiennictwo
strony
nie
blokuje
możliwości
prowadzenia
czynności
procesowych, o ile została ona należycie poinformowana o ich terminie, a w
samych czynnościach uczestniczył jej obrońca, co miało miejsce w przedmiotowej
sprawie (k. 612-615 akt). Bez znaczenia jest przyczyna niestawiennictwa strony
(zob. postanowienie SN z dnia 1 lipca 2020 r., IV KK 218/20; postanowienie SN z
dnia 17 października 2023 r., III KK 423/23). W realiach rozpatrywanej sprawy
procedowanie pod nieobecność oskarżonego nie stanowiło rażącego naruszenia
prawa, a tym bardziej bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11
k.p.k.
W przedmiotowej sprawie nie zaistniało także uchybienie z art. 439 § 1
pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. W treści zarzutu z punktu 2 kasacji
skarżący wskazuje, że akt oskarżenia przeciwko T.S. został podpisany przez
asesora Prokuratury Rejonowej w Olecku, który nie został skutecznie powołany do
pełnienia tej funkcji, zatem w sprawie zaistniała okoliczność wyłączająca ściąganie
w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Zarzut braku skargi
uprawnionego oskarżyciela (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k.)
nie jest zasadny, albowiem z akt sprawy wynika, że akt oskarżenia został wniesiony
przez asesora prokuratorskiego, który był osobą uprawnioną. Odnosząc się do
kwestii przywrócenia prokuratora D.B. do służby za zasadne należy uznać
odwołanie się do uchwały SN z dnia 27 września 2024 r., sygn. akt I KZP 3/24, w
której jednoznacznie wskazano, iż „skoro podjęcie stosownej decyzji o
przywróceniu prokuratora w stanie spoczynku do służby czynnej, w trybie art. 47 §
1 i 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o
prokuraturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 178 z późn. zm.), a następnie powołanie go
przez Prezesa Rady Ministrów, na wniosek Prokuratora Generalnego, na
stanowisko Pierwszego Zastępcy Prokuratora Generalnego
- Prokuratora
Krajowego miało wiążącą podstawę prawnoustrojową, to było powołaniem prawnie
IV KK 230/26
8
skutecznym”. Uwzględniając treść powyższej uchwały należy wskazać, że
argumentacja skarżącego zawarta w kasacji jest chybiona.
Odnosząc się w końcu do zarzutu zaistnienia bezwzględnej przyczyny
odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w postaci nienależytej obsady
sądu, której skarżący upatruje w braku powiadomienia stron o składzie
wyznaczonym do rozpoznania sprawy, wskazać należy, iż jest on niezasadny. Brak
powiadomienia o wyznaczonym składzie nie skutkuje w sposób oczywisty
zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady
sądu. Ponadto wskazać należy, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż strony
zostały prawidłowo powiadomione o wyznaczeniu sędziego referenta do
rozpoznania niniejszej sprawy. Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sąd
odwoławczy wskazał również, że skład sądu był znany również w związku z
kolejnymi terminami rozpraw (k. 613 akt).
Mając powyższe na względzie orzeczono jak w części dyspozytywnej
postanowienia, obciążając skazanego kosztami postępowania kasacyjnego w myśl
art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.
[WB]
[r.g.]Pełny tekst orzeczenia
IV KK 230/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.