IV KK 2/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację obrońcy skazanego R. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie, który z kolei zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Biskupcu w części dotyczącej orzeczonego zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi. Skazany R. P. został uznany za winnego przestępstw z art. 197 § 2 k.k., 190 § 1 k.k. i z art. 216 § 1 k.k. Apelację na niekorzyść skazanego wniósł prokurator, kwestionując podstawę prawną orzeczonego zakazu. Obrońca w kasacji zarzucił m.in. rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 445 § 2 k.p.k., poprzez nierozpoznanie apelacji skazanego. Skazany, nie będąc prawnikiem, po otrzymaniu uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji napisał: „Nie zgadzam się z orzeczeniem sądu na mój wyrok”. Sąd Najwyższy uznał, że takie sformułowanie, w kontekście wniosku o doręczenie uzasadnienia, powinno być traktowane jako apelacja wprost, a sądy obu instancji zignorowały oświadczenie skazanego, nie wyjaśniając jego intencji. Uchybienie to stanowiło rażące naruszenie prawa do obrony i rzetelnego procesu. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, nakazując wyjaśnienie stanowiska skazanego i ewentualne rozpoznanie jego apelacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia apelacji wniesionej przez osobę niebędącą prawnikiem, znaczenie prawa do obrony i rzetelnego procesu w postępowaniu karnym, obowiązek sądu wyjaśniania intencji stron.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy oświadczenie o niezgodzie z wyrokiem jest złożone w piśmie o uzasadnienie przez osobę niebędącą prawnikiem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy oświadczenie skazanego, który nie jest prawnikiem, o niezgodzie z wyrokiem sądu pierwszej instancji, złożone w piśmie o doręczenie uzasadnienia, powinno być traktowane jako apelacja wprost?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie oświadczenie, w kontekście wniosku o doręczenie uzasadnienia i braku jasności co do jego intencji, powinno być traktowane jako apelacja wprost, a sądy powinny wyjaśnić stanowisko skazanego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy obu instancji zignorowały oświadczenie skazanego, nie wyjaśniając jego intencji co do zaskarżenia wyroku. Brak wyjaśnienia i nierozpoznanie apelacji skazanego stanowi rażące naruszenie prawa do obrony i rzetelnego procesu.
Czy nierozpoznanie apelacji skazanego przez sąd odwoławczy, który skupił się wyłącznie na apelacji prokuratora, stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania i prawa do obrony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi to rażące naruszenie reguł rzetelnego procesu, bez względu na charakter materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Pozbawienie strony – oskarżonego – prawa do kontroli odwoławczej i tym samym prawa do obrony stanowi rażące naruszenie reguł rzetelnego procesu. Sąd Najwyższy podkreślił, że waga tego uchybienia jest na tyle istotna, że powinna prowadzić do uchylenia wyroku.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo odtworzył dowody z przesłuchania pokrzywdzonej, a jeśli nie, czy sąd odwoławczy powinien dokonać 'totalnej kontroli' orzeczenia?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał na zarzut kasacji dotyczący nieodtworzenia zapisu obrazu i dźwięku z przesłuchania pokrzywdzonej oraz nieodczytania protokołu z jej zeznań, co mogło naruszyć prawo skazanego do obrony. Sąd odwoławczy nie dokonał 'totalnej kontroli' orzeczenia w tym zakresie.
Uzasadnienie
Kasacja zarzucała sądowi odwoławczemu pominięcie apelacji skazanego i niedokonanie 'totalnej kontroli' orzeczenia, w tym nieuwzględnienie, że sąd pierwszej instancji oparł wyrok na dowodzie nieujawnionym na rozprawie głównej (nieodtworzonym nagraniu z przesłuchania pokrzywdzonej). Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii, skupiając się na nierozpoznaniu apelacji skazanego, ale wskazał na wagę tego uchybienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. P. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (13)
Główne
k.k. art. 197 § § 2
Kodeks karny
k.k. art. 190 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 216 § § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy rozpoznania apelacji i granic zaskarżenia.
k.p.k. art. 445 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy apelacji wnoszonej przez oskarżonego.
Pomocnicze
k.k. art. 41 § § 1a
Kodeks karny
Podstawa orzeczonego zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi.
k.k. art. 41 § § 4
Kodeks karny
Podstawa orzeczonego zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi.
k.k. art. 43
Kodeks karny
Podstawa orzeczonego zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi.
k.p.k. art. 185c § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy odtwarzania zapisu obrazu i dźwięku z przesłuchania.
k.p.k. art. 147 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy odczytania protokołu z zeznań.
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Prawo do obrony.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy podstawy ustaleń faktycznych sądu.
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pismo skazanego R. P. o niezgodzie z wyrokiem, złożone w ramach wniosku o uzasadnienie, powinno być traktowane jako apelacja wprost. • Nierozpoznanie apelacji skazanego przez sąd odwoławczy stanowi rażące naruszenie prawa do obrony i rzetelnego procesu. • Sądy powinny wyjaśnić intencje skazanego co do zaskarżenia wyroku.
Godne uwagi sformułowania
Nie zgadzam się z orzeczeniem sądu na mój wyrok • rażące naruszenie przepisów postępowania • prawo do poddania skazującego go wyroku kontroli odwoławczej • rażące naruszenie reguł rzetelnego procesu • totalna kontrola orzeczenia
Skład orzekający
Michał Laskowski
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
członek
Paweł Wiliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia apelacji wniesionej przez osobę niebędącą prawnikiem, znaczenie prawa do obrony i rzetelnego procesu w postępowaniu karnym, obowiązek sądu wyjaśniania intencji stron."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy oświadczenie o niezgodzie z wyrokiem jest złożone w piśmie o uzasadnienie przez osobę niebędącą prawnikiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest skrupulatne przestrzeganie procedur i prawa do obrony, nawet w przypadku niejasnych sformułowań strony niebędącej prawnikiem. Podkreśla, że błąd proceduralny może prowadzić do uchylenia wyroku.
“Czy jedno zdanie niezgody może uchylić wyrok? Sąd Najwyższy przypomina o prawie do obrony.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.