IV KK 165/10

Sygn. akt  IV KK 165/10 
 
 
 
W Y R O K 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Dnia 3 listopada 2010 r.  
Sąd Najwyższy w składzie: 
SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) 
SSN Tomasz Artymiuk (sprawozdawca) 
SSN Barbara Skoczkowska 
przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej, Barbary Nowińskiej 
 
w sprawie Adama K. 
ukaranego z art. 87 § 1 k.w. 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie 
w dniu 3 listopada 2010 r., 
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego   
na niekorzyść  
od wyroku Sądu Okręgowego w P. 
z dnia 2 marca 2010 r.,  
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w J. 
z dnia 19 listopada 2009 r.,  
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu  
w P. do ponownego rozpoznania.  
 
UZASADNIENIE 

 
2
Prokurator Rejonowy w J. oskarżył Adama K. o to, że „w dniu 31 sierpnia 
2009 r. w J. kierował autobusem marki Setra S-315 o nr rej. [...] na drodze 
publicznej, będąc w stanie nietrzeźwości (wynik badania: I próba 0,26 mg/l, II 
próba 0,24 mg/l, III próba 0,22 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu)” – tj. o 
popełnienie przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. 
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. Sąd Rejonowy w J.: 
I. 
uznał oskarżonego Adama K. za winnego popełnienia zarzucanego mu w 
akcie oskarżenia czynu, stanowiącego przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. i 
za to na podstawie art. 178a § 1 k.k. skazał go na karę grzywny w 
wymiarze 70 stawek dziennych, określając wysokość stawki dziennej na 
kwotę 20 zł, 
II. 
na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w 
postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich 
kategorii, z wyłączeniem kategorii „D”, na okres roku, 
III. 
na podstawie art. 63 § 2 k.k. na poczet orzeczonego środka karnego w 
postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych zaliczył Adamowi 
K. okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 1 września 2009 r., 
IV. 
na podstawie art. 49 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego świadczenie 
pieniężne w kwocie 200 zł na rzecz Stowarzyszenia Poszkodowanych w 
Wypadkach Komunikacyjnych „Bezpieczne Życie” w J. 
V. 
zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania 
oraz opłatę. 
Wyrok ten, w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych, 
na niekorzyść oskarżonego, zaskarżył Prokurator Rejonowy w J., zarzucając 
„obrazę przepisu prawa materialnego – art. 42 § 2 k.k., polegającą na błędnej jego 

 
3
wykładni i w konsekwencji zaniechanie orzeczenia środka karnego w postaci 
zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii „D”, podczas gdy fakt 
prowadzenia przez oskarżonego autobusu obligował Sąd do orzeczenia zakazu 
prowadzenia pojazdów również tej kategorii”. Przy tak sformułowanym zarzucie 
wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie względem oskarżonego 
środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich 
kategorii na okres roku. 
Sąd Okręgowy w P., po rozpoznaniu skargi apelacyjnej oskarżyciela 
publicznego, wyrokiem z dnia 2 marca 2010 r.; 
I. 
zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uznał oskarżonego Adama K. 
za winnego tego, że „w dniu 31 sierpnia 2009 r. w J. w woj. P. kierował 
autobusem marki Setra S-315 o nr rej. [...] na drodze publicznej będąc w 
stanie po użyciu alkoholu (wynik badania: I próba 0,26 mg/l, II próba 
0,24 mg/l, III próba 0,22 mg/l w wydychanym powietrzu)” – tj. czynu z 
art. 87 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 87 § 1 k.w. skazał go na karę 
grzywny w wysokości 1000 zł, 
II. 
na podstawie art. 87 § 3 k.w. orzekł wobec oskarżonego środek karny w 
postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii „D” na 
okres roku, 
III. 
na podstawie art. 29 § 4 k.w. zaliczył oskarżonemu na poczet 
orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych okres 
zatrzymania prawa jazdy od dnia 1 września 2009 r. do dnia 2 marca 
2010 r., 
IV. 
uchylił pkt I, II, III, IV i V zaskarżonego wyroku, 
V. 
zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów 
sądowych za postępowanie przed Sądami I i II instancji. 

 
4
Wyrok Sądu Okręgowego w P., w całości na niekorzyść Adama K., 
zaskarżył – wniesioną w dniu 17 maja 2010 r. – kasacją Prokurator Generalny. 
Podnosząc zarzut „rażącego i mającego wpływ na treść wyroku naruszenia 
przepisu prawa materialnego, to jest art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 115 § 16 k.k., 
polegający na błędnym uznaniu, iż „stan nietrzeźwości przyjmuje się dopiero od 
wartości 0,28 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu” i wobec tego czyn Adama 
K. stanowi wykroczenie z art. 87 § 1 k.w., podczas gdy czyn oskarżonego 
realizował znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., bowiem zgodnie z art. 115 § 
16 k.k., stan nietrzeźwości zachodzi między innymi wówczas, kiedy zawartość 
alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do 
stężenia przekraczającego tę wartość”, wniósł o uchylenie wyroku Sądu 
Okręgowego w P. i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Sformułowany, we wniesionej na niekorzyść oskarżonego – z zachowaniem 
terminu określonego w art. 524 § 3 k.p.k. – skardze kasacyjnej Prokuratora 
Generalnego, zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, okazał się trafny, co 
– wobec istotnego wpływu stwierdzonego uchybienia na treść zaskarżonego 
wyroku – skutkować musiało jego uchyleniem i przekazaniem sprawy do 
ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P. 
Nie można nie zauważyć, że już sam opis czynu zawarty w wyroku Sądu 
Okręgowego w P., którym orzekając odmienne co do istoty sprawy zmieniono – 
zaskarżony przez oskarżyciela publicznego na niekorzyść oskarżonego – wyrok 
Sądu Rejonowego w J., wskazuje w sposób oczywisty na obrazę przepisów prawa 
materialnego powołanych w skardze kasacyjnej. Skoro w opisie tym przyjęto, że w 
wydychanym przez oskarżonego powietrzu, w I próbie, stwierdzono zawartość 
alkoholu w ilości 0,26 mg/l, to jednoczesna konstatacja o pozostawaniu sprawcy 
„w stanie po użyciu alkoholu” w sposób oczywisty pozostaje w sprzeczności z 

 
5
dyspozycją art. 115 § 16 k.k., który – określając legalną definicję „stanu 
nietrzeźwości” – stanowi, że ten ostatni stan zachodzi, gdy zawartość alkoholu w 1 
dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia 
przekraczającego tę wartość. Bezspornym i nie wymagającym dowodzenia jest, że 
stężenie alkoholu 0,26 mg/l w wydychanym powietrzu, wprawdzie minimalnie (o 
0.01), przekracza wszelako próg stanu nietrzeźwości określony w powołanym 
wyżej przepisie. Popełnione przez sąd ad quem uchybienie doprowadziło więc w 
efekcie do błędnego ukarania Adama K. za wykroczenie z art. 87 § 1 k.w., podczas 
gdy tak opisany czyn wyczerpuje ustawowe znamiona występku określonego w art. 
178a § 1 k.k., co nie mogło nie pozostawać bez wpływu, i to istotnego, na treść 
zaskarżonego orzeczenia.  
Powyższe ustalenie jest wystarczającym do wydania przez Sąd Najwyższy 
orzeczenia kasatoryjnego, nie można jednak pominąć jeszcze jednej kwestii 
wyartykułowanej w samym zarzucie skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu, 
która jest istotna zarówno dla oceny poddanego obecnej kontroli kasacyjnej 
wyroku, lecz przede wszystkim będzie miała znaczenie przy ponownym 
rozpoznaniu sprawy przez Sąd drugiej instancji. 
Sąd ten, w uzasadnieniu swojego orzeczenia, odwołując się do ogólnych 
wytycznych stosowanych w toksykologii sądowej, zgodnie z którymi „błąd 
pomiaru dla oznaczeń alkoholu we krwi i powietrzu wydychanym nie może 
przekraczać maksimum 5% mierzonej wartości” uznał, że „zgodnie z wytycznymi 
Komendanta Głównego Policji oraz w porozumieniu z Instytutem Ekspertyz 
Sądowych w K., jako jednostki wiodącej w ustaleniach błędu pomiarowego na 
podstawie przeprowadzonych eksperymentów, przyjmuje się, że przy pomiarach 
wartości stężenia alkoholu w powietrzu wydychanym przyjęto błąd pomiaru 0,03 
mg, co oznacza, że granica „stanu po użyciu alkoholu” wynosi 0,25 (+) (–) 0,03 
mg” (k. 72). Doprowadziło to Sąd odwoławczy do konkluzji, że stan nietrzeźwości 

 
6
przyjmuje się dopiero od wartości 0,28 mg/l w wydychanym powietrzu, a skoro 
tak, to ujawniony wynik badania u Adama K. – 0,26 mg/l, przy uwzględnieniu 
błędu pomiarowego, umożliwiał uznanie oskarżonego za winnego prowadzenia 
pojazdu po drodze publicznej co najwyżej „w stanie po użyciu alkoholu”. 
Stanowisko to jest błędne i pozostaje w rażącej sprzeczności z treścią art. 
115 § 16 k.k., zawierającego przecież – o czym wspomniano wyżej – ustawową 
definicję „stanu nietrzeźwości”. Definicja legalna ma charakter normatywnie 
wiążący, toteż żadne akty prawne niższego rzędu (rozporządzenia ministrów, 
zarządzenia Komendanta Głównego Policji) nie mogą określać „stanu 
nietrzeźwości” w sposób odmienny, niż to uczynił ustawodawca w powołanym 
wyżej przepisie (zob. A. Marek: Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2007, s. 
268). Tym samym nie do zaakceptowania jest pogląd, że dopiero wskazanie 
urządzenia pomiarowego na wartość 0,28 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, 
pozwala na uznanie przekroczenia ustawowego progu „stanu nietrzeźwości” skoro 
próg 
został 
przez 
ustawodawcę 
jednoznacznie 
określony 
zawartością 
przekraczającą 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza lub prowadzącą 
do stężenia tę wartość przekraczającego. Powyższe zauważenie – niezależnie od 
wskazanych wcześniej mankamentów zaskarżonego wyroku –przekłada się w 
sposób bezpośredni na naruszenie prawa materialnego (art. 178a § 1 k.k. w zw. z  
art. 115 § 16 k.k.), czyniąc podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut jak najbardziej 
zasadnym.   
Całkowicie odmiennym zagadnieniem jest natomiast, czy in concreto, 
istnieje   pewność   co   do   wskazań   odnotowanych   w  urządzeniu 
pomiarowym.  
W niniejszej sprawie nie ujawniły się wszakże jakiekolwiek okoliczności 
podważające  wynik  zarejestrowanego   w  pierwszej  próbie   (tak   zresztą   jak i 

 
7
w kolejnych) pomiaru urządzeniem ALCO-SENSOR tym bardziej, że użyte 
urządzenie elektroniczne posiadało ważny atest (k. 3), zgodnie z którym, przy 
wartości poprawnej wzorcowej wynoszącej 0,253 mg/l, średnie wskazanie 
analizatora   wydechu wskazuje 0,250 mg/l, a więc ewentualna poprawka 
odpowiada wartości 0,003 mg/l. Wobec braku dowodów pozwalających na 
zakwestionowanie rzetelności i wiarygodności wykonanych pomiarów, jak też 
sprawności samego urządzenia pomiarowego, nie istnieje powód podważenia 
uzyskanego wyniku, a w konsekwencji tego ewentualne odwołanie się do zasady 
określonej w art. 5 § 2 k.p.k. Rezultat pierwszego badania wykonanego o g. 7.45, a 
więc w najbliższej odległości czasowej do momentu zatrzymania pojazdu 
kierowanego przez Adama K., w powiązaniu z podanym przez samego 
oskarżonego do protokołu badania trzeźwości, faktem spożywania w dniu 30 
sierpnia 2009 r. w godzinach 22.00 – 24.00 1 litra piwa, czyni dywagacje w 
kierunku określenia innej wartości alkoholu w jego organizmie, wyłącznie 
hipotetycznymi i nie mającymi żadnego odzwierciedlenia w zgromadzonym 
materiale dowodowy. 
Uwzględniając całokształt przeprowadzonych wyżej rozważań, konieczne 
było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi ad quem do 
ponownego rozpoznania. 
Procedując powtórnie Sąd Okręgowy w P. rozpozna skargę apelacyjną 
oskarżyciela publicznego w zakresie zaskarżenia, uwzględniając zapatrywania 
prawne i wskazania Sądu Najwyższego (art. 442 § 3 k.p.k.).