IV Ka 437/17

Sygn. akt IV Ka 437/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 sierpnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodniczący: SSO Waldemar Majka (spr.) Sędziowie: SSO Mariusz Górski SSO Agnieszka Połyniak Protokolant: Magdalena Telesz przy udziale Elżbiety Reczuch Prokuratora Prokuratury Okręgowej, po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. sprawy 1. N. P. córki R. i A. z domu G. urodzonej (...) w W. oskarżonej z art. 158 § 1 kk i art. 157 § 1 kk w związku z art. 11 § 2 kk , 2. E. K. córki A. i I. z domu K. urodzonej (...) w W. oskarżonej z art. 158 § 1 kk i art. 157 § 1 kk w związku z art. 11 § 2 kk , 3. R. P. syna G. i A. z domu W. urodzonego (...) w W. oskarżonego z art. 158 § 1 kk i art. 157 § 1 kk w związku z art. 11 § 2 kk na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 13 kwietnia 2017 r. sygnatura akt III K 1010/15 I. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. N. z Kancelarii Adwokackiej w W. 516,60 złotych tytułem kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonej N. P. z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Sygnatura akt IV Ka 437/17 UZASADNIENIE Prokurator Rejonowy w Wałbrzychu oskarżył E. K. , N. P. i R. P. o to, że: w dniu 30 czerwca 2015 roku w W. woj. (...) działając wspólnie i w porozumieniu poprzez uderzenie pięściami po twarzy, szarpanie i kopanie po całym ciele K. Z. wzięli udział w jej pobiciu narażając w ten sposób na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na ciele powodując u zaatakowanej obrażenia w postaci stłuczenia krwiaka okolicy policzka lewego i okolicy podoczodołowej lewej ze złamaniem kości jarzmowej i szczękowej lewej, które to obrażenia naruszyły u wyżej wymienionej czynności narządów ciała na czas powyżej siedmiu dni, tj. o czyn z art. 158§1 kk i art. 157§1 kk w zw. z art. 11§2 kk . Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2017 r. (sygnatura akt III K 1010/15) Sąd Rejonowy w Wałbrzychu: I. oskarżonych E. K. , N. P. i R. P. uznał za winnych popełnienia zarzucanego im czynu opisanego w części wstępnej wyroku, tj. występku z art. 158§1 kk i art. 157§1 kk w zw. z art. 11§2 kk i za czyn ten na podstawie art. 157§1 kk w zw. z art. 11§3 kk wymierza im kary po 10 (dziesięć) miesięcy pozbawienia wolności; II. na podstawie art. 69 § 1 k.k. wykonanie kar pozbawienia wolności orzeczonych wobec wszystkich oskarżonych warunkowo zawiesił na okres 3 (trzech) lat próby; III. na podstawie art. 73 § 1 k.k. w okresie próby oddał wszystkich oskarżonych pod dozór kuratora sądowego; IV. na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 kk zobowiązał wszystkich oskarżonych do przeproszenia pokrzywdzonej K. Z. ; V. na podstawie art. 46§2 kk orzekł od wszystkich oskarżonych na rzecz pokrzywdzonej K. Z. nawiązki w kwotach po 1000 (jeden tysiąc) złotych od każdego z nich; VI. na podstawie art. 230§2 kk zwrócił K. Z. dowód rzeczowy w postaci bluzy sportowej koloru czarnego firmy (...) ( (...) ; VII. zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa zwrot wydatków w kwocie 521,76 złotych i zwolnił ich od opłat. Wyrok powyższy zaskarżony został przez obrońcę oskarżonych E. K. i R. P. w całości, a skarżący zarzucił: obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia, a to: art. 6 kpk w zw. z art. 390 § 2 kpk w zw. z art. 375 § 2 kpk , polegającą na braku poinformowania oskarżonych E. K. i R. P. o przebiegu rozprawy prowadzonej w dniu 24 października 2016 r. w czasie ich nieobecności oraz uniemożliwienia im złożenia wyjaśnień co do przeprowadzonego wówczas dowodu z przesłuchania pokrzywdzonej K. Z. , na której wniosek na czas jej przesłuchania Sąd nakazał oskarżonym opuszczenie sali sądowej, a podnosząc wskazany zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Wałbrzychu celem ponownego rozpoznania. Apelację wywiódł również obrońca oskarżonej N. P. zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a mianowicie: - art. 4 oraz art. 7 kpk poprzez orzeczenie z naruszeniem zasady obiektywizmu oraz poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania w stwierdzeniu, że nie są dla sądu wiarygodnym źródłem dowodowym wyjaśnienia oskarżonych, zeznania świadków M. B. , i K. G. , z przyczyn dotyczących wyjaśnień N. P. i E. K. , które zaprzeczały temu, co twierdziła pokrzywdzona oraz z powodu znajomości z: oskarżonymi, a uznaniu za wiarygodne zeznania pozostałych świadków - matki oraz ojczyma pokrzywdzonej, pomimo pokrewieństwa i większego prawdopodobieństwa zeznawania na korzyść córki; - art. 424 § 1 kpk polegającą na nieodniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do istotnej kwestii mogącej mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, mianowicie do roli i udziału w postępowaniu przygotowawczym świadka D. K. - policjanta, który po telefonie od matki pokrzywdzonej, mimo zakończenia służby, podejmował czynności w stosunku do oskarżonej N. P. - dokonując jej zatrzymania, a przesłuchiwany przed sądem początkowo zaprzeczał tym okolicznościom; II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mających wpływ na jego treść ( art. 438 pkt 3 kpk ): - poprzez przyjęcie - wbrew zeznaniom świadków oraz wyjaśnieniom oskarżonych - iż oskarżona dopuściła się zarzucanego jej czynu zabronionego, podczas gdy okoliczności sprawy oraz prawidłowa i całościowa wykładnia materiału dowodowego, a w szczególności zeznania świadka A. M. , M. B. , K. G. oraz wyjaśnienia samej oskarżonej prowadzą do wniosku, iż oskarżona nie popełniła zarzucanego jej czynu; - błędnym i dowolnym przyjęciu, że oskarżona N. P. odciągała koleżankę K. K. od pokrzywdzonej, aby ta nie mogła udzielić pokrzywdzonej pomocy, gdy z wyjaśnień oskarżonej, jak również z notatki urzędowej dotyczącej rozpytania oskarżonej wynika, że chciała ona jedynie odciągnął od tej grupy K. K. , bowiem o to poprosiła ją matka K. ; - bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżoną N. P. w budynku brała czynny udział w pobiciu, w sytuacji gdy z żadnego dowodu zgromadzonego w sprawie takich wniosków wyciągnąć nie można; - błędnym i dowolnym przyjęciu, że wersję zdarzeń opisywaną przez pokrzywdzoną, potwierdza nagranie z monitoringu, w sytuacji gdy na nagraniu z monitoringu, nie ma żadnej sytuacji, na podstawie której można byłoby przypisać oskarżonej N. P. winę, a podnosząc wskazane zarzuty wniósł zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uniewinnienie oskarżonej oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonej z urzędu za II instancję. Sąd okręgowy zważył, co następuje: apelacja obrońcy oskarżonych E. K. i R. P. jest zasadna. Na rozprawie 24 października 2016 roku nie tylko zarządzono przesłuchanie pokrzywdzonej pod nieobecność oskarżonych (k.268) ale z treści protokołu nie wynika aby po przesłuchaniu pokrzywdzonej oskarżeni powrócili na salę rozpraw ani też aby byli poinformowani o przebiegu rozprawy i pouczani o możliwości zadania pytań co do treści zeznań złożonych w ich nieobecności. Nie miało też to miejsca na kolejnych rozprawach 1 grudnia 2016 roku, 2 lutego 2017 roku i 30 marca 2017 roku Odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia art.390§2 kk w zw. z art.375§2 kpk , to w istocie prawo oskarżonych do obrony ( art.6 kpk ) zostało naruszone. W orzecznictwie zasadnie wskazywano, że prawa tego nie można traktować jako zwykłej formalności, udział bowiem oskarżonego jest jedną z gwarancji jego prawa do obrony, sądowi zaś stwarza dodatkowe przesłanki dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i trafnych ocen, również na podstawie odbioru wrażeń wynikających z zachowania uczestników procesu (tak między innymi w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1975 r., I KR 222/74, OSNKW 1975, nr 7, poz. 92, oraz z dnia 7 grudnia 2006 r., V KK 89/06, OSNKW 2006, poz. 2389). Unormowanie kwestii obecności oskarżonego odnosi się do wszystkich środków dowodowych, a w odniesieniu do eksperymentu ma szczególne znaczenie; stanowi on bowiem źródło dowodu, przy którym stopień trudności jego przeprowadzenia i ewentualnego powtórzenia jest znacznie większy niż innych dowodów (zob. wyrok SN z dnia 26 kwietnia 1977 r., VI KRN 38/77, OSP 1977, z. 10, poz. 169). Trafnie przyjmowano również np., że przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym uzupełniającego dowodu z opinii biegłego, na którym oparto następnie rozstrzygnięcie, pod nieobecność oskarżonego - w sytuacji gdy sąd wiedział, że jest on chory - narusza reguły obecności oskarżonego przy czynnościach dowodowych i jego prawo do obrony (zob. wyrok SN z dnia 15 stycznia 1988 r., V KRN 341/87, OSNPG 1988, nr 11, poz. 117). Tak też jest w wypadku zeznań pokrzywdzonego, w oparciu o które konstruuje się zarzut aktu oskarżenia. Reguła zatem wyrażona w art. 390§1 kpk dająca możliwość obecności oskarżonych przy każdej czynności dowodowej stanowi gwarancję oskarżonych w toku postępowania sądowego i ta gwarancja została wyraźnie pogwałcona, zaś relacje pokrzywdzonej i oskarżonych są zgoła odmienne i wymagają konfrontacji. Oskarżonym zarzucono działanie wspólnie i w porozumieniu, apelacje zaś wywiedziono jedynie na korzyść oskarżonych, a zatem potrzeba przeprowadzenia przewodu sądowego w całości dotyczy również oskarżonej N. P. , zaś odnoszenie się do apelacji jej obrońcy na obecnym etapie postępowania jest zbędne ( art.436 kpk ). Warto jednak zasygnalizować, iż dotychczas zebrany materiał dowodowy potwierdza sprawstwo każdego z oskarżonych niezależnie od zakresu ich czynności sprawczych. Trafnie podkreślił sąd I instancji, iż fragment zdarzenia zarejestrowany przez monitoring w zupełności odzwierciedla relację pokrzywdzonej podważając twierdzenia oskarżonych. Również zakres i lokalizacja obrażeń stwierdzonych u pokrzywdzonej nie przystaje do relacji oskarżonych. Wobec powyższego sprawa wymaga ponownego rozpoznania ( art.437§2 kpk ).