IV CZ 84/15

Sygn. akt IV CZ 84/15
POSTANOWIENIE
Dnia 20 stycznia 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Anna Kozłowska (przewodniczący)
‎
SSN Irena Gromska-Szuster
‎
SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku M. R.
‎
przy uczestnictwie E. Spółki Akcyjnej z siedzibą w G.
‎
o ustanowienie służebności i zasiedzenie,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 20 stycznia 2016 r.,
‎
zażalenia wnioskodawcy
na postanowienie Sądu Okręgowego w G.
‎
z dnia 8 lipca 2015 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawcy M. R. od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 26 marca 2015 r., mocą którego oddalona została apelacja wnioskodawcy w sprawie z udziałem E. o ustanowienie służebności i zasiedzenie. Odrzucenie skargi nastąpiło ze względu na nie wskazanie przez skarżącego, w jakim zakresie zaskarża postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 26 marca 2015 r., co jest niezbędne do określenia granic rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym. Stanowiło to uchybienie ustawowemu obowiązkowi wynikającemu z art. 384
4
§ 1 pkt 1 k.p.c. i skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 398
6
§ 2 k.p.c.
We wniesionym zażaleniu wnioskodawca zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie w zaskarżonym postanowieniu art. 398
6
§ 2 w związku z art. 398
4
§ 1 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji, polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu niedopełnienia przez stronę wymagań formalnych do wniesienia tej skargi, co pozbawiło stronę prawa do sądu z punktu widzenia „prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury zgodnie z wymaganiami sprawiedliwości i stanowiło naruszenie zasady sprawiedliwości (rzetelności) proceduralnej”; art. 398
4
§ 1 pkt 1 k.p.c. przez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że nie stanowi wskazania zakresu zaskarżenia określenie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz zgłoszenia wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez oddalenie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności w całości i jednoczesne uwzględnienie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu w całości, zgodnie z wnioskiem i zasądzenie odpowiedniego wynagrodzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w całości.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zasądzeniem kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie należało uwzględnić. Sąd Okręgowy odrzucając skargę kasacyjną prawidłowo przyjął, że formułując skargę pełnomocnik wnioskodawcy nie wskazał przed podaniem podstaw kasacyjnych, że odnoszą się one do zaskarżonego postanowienia w całości. Jak wynika z art. 398
4
§ 1 pkt 1 k.p.c. skarga powinna zawierać obok oznaczenia orzeczenia, od którego jest wniesiona – wskazanie, czy orzeczenie to jest zaskarżone w całości, czy w części, a następnie dopiero przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany.
Tego skarżący nie uczynił w takiej kolejności i podchodząc do wskazanego przepisu dosłownie, a tak powinien to uczynić profesjonalny pełnomocnik wnioskodawcy, to nie wskazanie zakresu zaskarżenia jest wadą konstrukcyjną skargi. Z tych względów w orzecznictwie występuje surowy pogląd o braku możliwości rekonstruowania zakresu zaskarżenia skargą kasacyjną przez sąd, a w konsekwencji, o konieczności jednoznacznego sformułowania go przez skarżącego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., II CKN 404/97, OSNC 1998, nr 4, poz. 59). Jest jednak i łagodniejsze spojrzenie na tę kwestię wtedy, gdy na podstawie innych elementów wniesionej skargi można ustalić zakres zaskarżenia (tak Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 28 listopada 2014 r., I CZ 86/14, nie publ. i z dnia 10 września 2015 r., II CZ 48/15, nie publ.). Jest to uzasadnione zwłaszcza wtedy, gdy ten zakres można ustalić bez trudu i niewątpliwie.
Chociaż więc we wniesionej skardze zakres zaskarżenia nie został wskazany wprost, ale wyraźnie wynika on z zakresu żądań skarżącego, w których ten zakres został już wyrażony
expressis verbis
. Zakres ten wynika ponadto z charakteru samej sprawy, w której zaskarżenie jest możliwe albo w całości, albo traci ono znaczenie prawne i tylko zaskarżenie w całości sprawia, że treść skargi może zachować logiczną spójność (o sytuacji odwrotnej jest mowa w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2015 r., I CZ 76/15, nie publ.). Wniosek ten potwierdza także wartość przedmiotu zaskarżenia, odpowiadającego całości roszczenia, jakiego skarżący dochodził w dotychczasowym toku postępowania. We wspomnianych postanowieniach Sądu Najwyższego o sygn. akt I CZ 86/14 i II CZ 48/15 traktuje się oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia za równoczesne wskazanie zakresu zaskarżenia skargą kasacyjną. Idąc po myśli tej linii orzecznictwa należało uznać zaskarżone postanowienie za rozstrzygnięcie zbyt formalistyczne.
Z tych względów należało na podstawie art. 398
15
§ 1 w związku z art. 394
1
§ 3 k.p.c. orzec jak w postanowieniu.
kc