IV CZ 24/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia wykonawcy, S.(...) Spółki z o.o. w B., na postanowienie Sądu Okręgowego w T. o odrzuceniu jego kasacji. Kasacja została wniesiona od wyroku Sądu Okręgowego, który z kolei zmienił wyrok Zespołu Arbitrów w W. w sprawie dotyczącej specyfikacji istotnych warunków zamówienia publicznego. Wykonawca podnosił, że przepis art. 198 ust. 4 ustawy Prawo zamówień publicznych, wyłączający możliwość wniesienia kasacji od wyroku wydanego na skutek skargi na wyrok zespołu arbitrów, jest niezgodny z Konstytucją RP, naruszając zasadę sądowego wymiaru sprawiedliwości i dwuinstancyjności postępowania. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, przyjął stanowisko, że wyłączną kompetencję do orzekania w przedmiocie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją posiada Trybunał Konstytucyjny. Dopóki Trybunał Konstytucyjny nie stwierdzi niezgodności danego przepisu z Konstytucją, sądy powszechne są nim związane. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie wykonawcy, uznając je za niedopuszczalne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego do badania zgodności ustaw z Konstytucją oraz związania sądów powszechnych obowiązującymi przepisami prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia kasacji w postępowaniach o zamówienia publiczne, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd powszechny jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznanego przez siebie za niezgodny z Konstytucją RP, czy też powinien skierować pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy przyjął, że tylko Trybunał Konstytucyjny jest kompetentny do orzekania w przedmiocie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją. Dopóki Trybunał nie stwierdzi niezgodności, sąd jest związany przepisem ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do swojej wcześniejszej linii orzeczniczej dopuszczającej kontrolę konstytucyjności przez sądy powszechne, ale podkreślił, że pogląd ten pozostaje w opozycji do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego. Ostatecznie przyjął, że wyłączna kompetencja TK w tym zakresie jest kluczowa dla zachowania porządku prawnego.
Czy przepis art. 198 ust. 4 ustawy Prawo zamówień publicznych, wyłączający możliwość wniesienia kasacji od wyroku wydanego na skutek skargi na wyrok zespołu arbitrów, jest zgodny z Konstytucją RP?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął bezpośrednio o zgodności przepisu z Konstytucją, ale oddalił zażalenie, uznając, że nie jest właściwy do badania tej kwestii.
Uzasadnienie
Wykonawca podniósł zarzut niezgodności przepisu z Konstytucją, argumentując naruszenie zasady sądowego wymiaru sprawiedliwości i dwuinstancyjności. Sąd Najwyższy uznał jednak, że kwestia ta leży wyłącznie w kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miasta T. - Miejski Zakład Komunikacji w T. | instytucja | skarżący |
| S.(...) Spółka z o.o. w B. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
p.z.p. art. 198 § ust. 4
Ustawa - Prawo zamówień publicznych
Przepis wyłączający możliwość wniesienia kasacji od wyroku wydanego na skutek skargi na wyrok zespołu arbitrów.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 175 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada sądowego wymiaru sprawiedliwości.
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego.
Konstytucja RP art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kompetencja Trybunału Konstytucyjnego do orzekania w przedmiocie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 393¹⁸
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kasacji.
k.p.c. art. 393¹⁹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kasacji.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zażalenia.
Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98
Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyłączna kompetencja Trybunału Konstytucyjnego do badania zgodności ustaw z Konstytucją. • Sądy powszechne są związane obowiązującymi przepisami prawa, dopóki nie zostaną uznane za niekonstytucyjne przez TK.
Odrzucone argumenty
Przepis art. 198 ust. 4 p.z.p. jest niezgodny z Konstytucją RP (narusza zasadę sądowego wymiaru sprawiedliwości i dwuinstancyjności).
Godne uwagi sformułowania
tylko Trybunał Konstytucyjny jest kompetentny do orzekania w przedmiocie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją • Dopóki to nie nastąpiło w odniesieniu do art. 198 ust. 4 ustawy – Prawo o zamówieniach publicznych, sąd jest związany tym przepisem. • Przyjęcie poglądu przeciwnego naruszałoby zasady porządku prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Skład orzekający
Tadeusz Żyznowski
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Bronisław Czech
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego do badania zgodności ustaw z Konstytucją oraz związania sądów powszechnych obowiązującymi przepisami prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia kasacji w postępowaniach o zamówienia publiczne, ale zasada prawna ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii podziału kompetencji między sądami powszechnymi a Trybunałem Konstytucyjnym w zakresie kontroli konstytucyjności prawa, co jest kluczowe dla każdego prawnika.
“Czy sąd może zignorować ustawę, jeśli uzna ją za niekonstytucyjną? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt IV CZ 24/05 POSTANOWIENIE Dnia 13 kwietnia 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Bronisław Czech (sprawozdawca) ze skargi Gminy Miasta T. - Miejskiego Zakładu Komunikacji w T. w przedmiocie uchylenia wyroku Zespołu Arbitrów w W. z dnia 31 sierpnia 2004 r. sygn. akt (…) w sprawie z powództwa Gminy Miasta T. - Miejskiego Zakładu Komunikacji w T. przeciwko S.(...) Spółce z o.o. w B. o modyfikację specyfikacji w części dotyczącej warunków zbiornika paliwowego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 kwietnia 2005 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w T. z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt VIII Ca (…), oddala zażalenie. Uzasadnienie Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 10 listopada 2004 r. zmienił wyrok Zespołu Arbitrów w W. z dnia 31 sierpnia 2004 r. w ten sposób, ze stwierdził iż opis zbiornika paliwowego zawarty w części 2 pkt 2 ppkt 6 Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) sporządzony przez zamawiającego – Gminę Miasto T. – Miejski Zakład Komunikacji w T. – nie utrudnia uczciwej konkurencji. Od wymienionego wyroku Sądu Okręgowego wniósł kasację wykonawca – S.(...) sp. z o.o. w B., którą Sąd odrzucił postanowieniem zaskarżonym zażaleniem, przyjmując, że jest ona niedopuszczalna. 2 Wykonawca w zażaleniu wniósł o uchylenie postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżący zdaje sobie sprawę z tego, iż ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 19, poz. 177 ze zm.) stanowi w art. 198 ust. 4, że od wyroku wydanego na skutek skargi na wyrok zespołu arbitrów kasacja nie przysługuje. Uważa jednak, że przepis ten jest sprzeczny z Konstytucją RP albowiem narusza zasadę sądowego wymiaru sprawiedliwości (art. 175 ust. 1) oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1). Kwestia niestosowania przez sądy powszechne pod rządami Konstytucji z 1997 roku niekonstytucyjnych ustaw była przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego m.in. w następujących orzeczeniach: z dnia 7 kwietnia 1998 r., I PKN 90/98 (OSNP 2000, nr 1, poz. 6), z dnia 26 maja 1998 r., III SW 1/98 (OSNP 1998 nr 17, poz. 528), z dnia 26 września 2000 r., III CKN 1089/00 – (OSNC 2001, nr 3, poz. 37), z dnia 29 sierpnia 2001 r., III RN 189/00 – (OSNP 2002, nr 6, poz. 130), z dnia 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01 (OSNP 2002, nr 2, poz. 34). W tezach tych orzeczeń względnie w ich uzasadnieniach wyrażony został pogląd, że sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności przepisów ustawowych w Konstytucją i do odmowy ich stosowania z powodu sprzeczności z przepisami Konstytucji. Podstawy dla powyższego poglądu upatrywano w regule wykładni mającej za punkt wejścia hierarchię źródeł prawa, zgodnie z którą akt wyższej rangi uchyla akt niższego rzędu w zakresie w jakim zachodzi między nimi sprzeczność, w niedopuszczalności orzekania na podstawie przepisów niekonstytucyjnych przy jednoczesnym braku obowiązku sądu występowania do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, w zasadzie niezawisłości sędziowskiej, a także w dyrektywie bezpośredniego stosowania Konstytucji wyrażonej w art. 8 ust. 2 Konstytucji. Wskazywano, że stwierdzając sprzeczność przepisu ustawy z Konstytucją sąd orzeka na podstawie Konstytucji oraz że nie uchybia to kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ nie prowadzi do uchylenia przepisu ustawy i nie ma mocy powszechnie obowiązującej, a jedynie stanowi o rozstrzygnięciu indywidualnego stosunku społecznego, które nie wiąże innych sądów orzekających na podstawie tych samych ustaw. Powyższy pogląd pozostaje w opozycji do stanowiska prezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z którym sąd powszechny jest uprawniony do badania zgodności przepisu ustawy z Konstytucją, jednakże nie jest władny pominąć 3 takiego przepisu przy rozstrzyganiu sprawy; powinien skierować odpowiednie pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego, a jeżeli nie zdecyduje się na skorzystanie z tej próby usunięcia normy ustawowej z systemu prawa, to nie może odmówić jej mocy obowiązującej (por. uzasadnienie postanowienia TK z dnia 22 marca 2000 r. P 12/98 – OTK ZU 2000 r. Nr 2, poz. 67, uzasadnienie wyroku TK z dnia 4 października 2000 r. P 8/2000, OTK ZU 2000, nr 6, poz. 189, wyrok TK z dnia 31 stycznia 2001 r. P 4/94). Również w niektórych orzeczeniach Sądu Najwyższego wyrażony został pogląd, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez sądy oraz że dopóki nie zostanie stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją, dopóty akt ten podlega stosowaniu (zob. np. uzasadnienie postanowienia z dnia 18 września 2002 r. III CKN 326/01 – niepubl., uzasadnienie wyroku z dnia 7 listopada 2002 r. V CKN 1493/00 – niepubl. oraz wyroku z dnia 27 marca 2003 r., V CKN 1811/00 - niepubl.). Niezależnie od oceny trafności twierdzenia skarżącego, Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym zażalenie, przyjmuje, że tylko Trybunał Konstytucyjny jest kompetentny do orzekania w przedmiocie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją (art. 188 Konstytucji RP). Dopóki to nie nastąpiło w odniesieniu do art. 198 ust. 4 ustawy – Prawo o zamówieniach publicznych, sąd jest związany tym przepisem. Przyjęcie poglądu przeciwnego naruszałoby zasady porządku prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego zażalenie podlega oddaleniu (art. 385 k.p.c. w zw. z art. 39318, 39319 i 397 § 2 k.p.c. w brzmieniu i w numeracji obowiązującej przed dniem 6 lutego 2005 r., stosownie do art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98).