IV CZ 114/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód D. D. wniósł pozew o zapłatę ponad 97 tys. zł przeciwko M. P. i K. P., członkom zarządu A. Spółki z o.o., zarzucając im wadliwe zarządzanie spółką, co doprowadziło do szkody inwestora. Podstawą żądania były przepisy o odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c.) oraz odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki (art. 299 k.s.h.). Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając je za przedwczesne ze względu na trwające postępowanie upadłościowe spółki i brak możliwości ustalenia ostatecznej wysokości szkody oraz niespełnienie przesłanki bezskuteczności egzekucji. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego, stwierdzając nierozpoznanie istoty sprawy, gdyż sąd pierwszej instancji nie zbadał wszystkich przesłanek odpowiedzialności, w tym winy pozwanych i związku przyczynowego. Pozwany M. P. złożył zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że zażalenie na orzeczenie kasatoryjne ma charakter formalny i służy kontroli, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przesłanki uchylenia wyroku. Sąd Najwyższy potwierdził, że nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, polegające na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów stron, uzasadnia uchylenie wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu kontroli sądu drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym oraz definicji i konsekwencji nierozpoznania istoty sprawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji zażalenia na postanowienie kasatoryjne sądu drugiej instancji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, skutkujące uchyleniem wyroku przez sąd drugiej instancji, stanowi podstawę do uwzględnienia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zażalenie na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji ma na celu jedynie skontrolowanie, czy zostało ono prawidłowo oparte na przesłankach przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kontrola sądu drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym dotyczy formalnej oceny, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przesłanki uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji, nie wkraczając w ocenę merytoryczną.
Kiedy zachodzi nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi, gdy sąd pierwszej instancji wyda orzeczenie, które nie odnosi się do przedmiotu sprawy, zaniecha zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia przesłanki unicestwiającej roszczenie, lub dokonuje oceny prawnej żądania bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych ustaleń w instancji odwoławczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał utrwalone orzecznictwo, definiujące nierozpoznanie istoty sprawy jako wadliwość polegającą na braku odniesienia się do przedmiotu sporu lub zaniechaniu merytorycznego zbadania sprawy.
Czy dopuszczalne jest dochodzenie od członków zarządu naprawienia szkody powstałej w wyniku wadliwego zarządzania spółką, niezależnie od postępowania upadłościowego?
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest wystąpienie wobec członków zarządu z roszczeniem o naprawienie szkody powstałej w wyniku wadliwego zarządzania spółką, w tym na podstawie art. 415 k.c., niezależnie od dochodzenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wskazał, że odpowiedzialność deliktowa członków zarządu jest dopuszczalna, a sąd pierwszej instancji pominął badanie przesłanek tej odpowiedzialności.
Czy przedwczesne jest powództwo o zapłatę, gdy wierzytelność może zostać częściowo zaspokojona w postępowaniu upadłościowym?
Odpowiedź sądu
Tak, powództwo o zapłatę może być uznane za przedwczesne, jeśli nie można ustalić wysokości szkody z uwagi na możliwość zaspokojenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oddalił powództwo z tego względu, że nie było możliwe ustalenie wysokości szkody z uwagi na postępowanie upadłościowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. D. | osoba_fizyczna | powód |
| K. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. | spółka | podmiot sprawy (spółka) |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej członków zarządu za szkodę wyrządzoną spółce lub jej wierzycielom.
k.s.h. art. 299
Kodeks spółek handlowych
Podstawa odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki w przypadku bezskuteczności egzekucji.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji w przypadku nierozpoznania istoty sprawy.
Pomocnicze
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Określa przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym związek przyczynowy.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu orzekania na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zasądzenia kwoty w mniejszej wysokości, gdy nie można dokładnie ustalić wysokości świadczenia.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Środek zaskarżenia w postaci zażalenia.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie zażalenia.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji uzasadnia uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji. • Zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji uchylające wyrok sądu pierwszej instancji ma charakter formalny i służy kontroli zastosowania przesłanek z art. 386 § 2 lub 4 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy i przeprowadził postępowanie dowodowe, co wyklucza zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
zażalenie przewidziane w art. 394¹ § 1¹ k.p.c. ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji [...] zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. • nierozpoznanie istoty sprawy [...] jest wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący
Maria Szulc
członek
Roman Trzaskowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądu drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym oraz definicji i konsekwencji nierozpoznania istoty sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zażalenia na postanowienie kasatoryjne sądu drugiej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe pojęcia procesowe, takie jak 'nierozpoznanie istoty sprawy', co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje również, jak Sąd Najwyższy kontroluje pracę sądów niższych instancji.
“Kiedy sąd nie rozpoznaje istoty sprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 97 915,03 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.