IV CSK 470/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Józefa K. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Powód domagał się wykreślenia prawa własności pozwanych małżonków S. i wpisania siebie jako właściciela nieruchomości, którą nabył od Fabiana S. w trakcie postępowania o rozwiązanie umowy przekazania gospodarstwa rolnego między Fabianem S. a jego rodzicami. Sąd Rejonowy uznał umowę sprzedaży między Józefem K. a Fabianem S. za nieważną z powodu rażąco zaniżonej ceny (32 000 zł przy wartości 558 200 zł), uznając ją za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.). Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, mimo że nie podzielił argumentacji o nieważności umowy z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Zamiast tego, oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 192 pkt 3 k.p.c., zgodnie z którym zbycie rzeczy lub prawa w toku procesu nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy, a zbywca zachowuje legitymację procesową. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził prawidłowość interpretacji art. 192 pkt 3 k.p.c. przez Sąd Okręgowy. Podkreślił, że celem tego przepisu jest stabilizacja postępowania sądowego i ochrona strony przeciwnej przed skutkami zbycia rzeczy lub prawa. Sąd Najwyższy powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo, w tym uchwałę III CZP 38/10, zgodnie z którą art. 192 pkt 3 k.p.c. ma zastosowanie w wypadku zbycia nieruchomości przez dłużnika w toku sprawy o zobowiązanie go do złożenia oświadczenia woli o zawarciu przyrzeczonej umowy sprzedaży. Sąd Najwyższy uznał również zarzuty dotyczące naruszenia art. 89 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 475 § 1 i 2 k.c. za nietrafne, wskazując, że kwestie te były przedmiotem wcześniejszych postępowań lub nie zostały odpowiednio uzasadnione w skardze kasacyjnej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i zastosowanie art. 192 pkt 3 k.p.c. w sprawach dotyczących zbycia nieruchomości w toku postępowania sądowego, zwłaszcza w kontekście umów przyrzeczonych i uzgodnienia treści księgi wieczystej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i materialnoprawnej, gdzie kluczowe jest zastosowanie art. 192 pkt 3 k.p.c. w kontekście umów dotyczących nieruchomości.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zbycie nieruchomości przez dłużnika w toku procesu o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o zawarciu przyrzeczonej umowy sprzedaży nieruchomości, powoduje, że rozwiązaniu ulega także umowa zawarta już po doręczeniu pozwu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zbycie nieruchomości w toku procesu nie wpływa na dalszy bieg sprawy, a zbywca zachowuje legitymację procesową, co oznacza, że wydane orzeczenie wiąże także nabywców.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na art. 192 pkt 3 k.p.c., który ma na celu stabilizację postępowania sądowego i ochronę strony przeciwnej. Zgodnie z tym przepisem, zbycie rzeczy lub prawa objętych sporem w trakcie procesu nie ma wpływu na jego dalszy bieg, a nabywca może wejść w miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej. Sąd podkreślił, że celem tej regulacji jest ochrona strony przeciwnej przed ujemnymi skutkami zbycia dla toku postępowania.
Czy umowa sprzedaży nieruchomości zawarta za rażąco zaniżoną cenę, sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jest nieważna?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy nie podzielił argumentacji o nieważności umowy z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, wskazując, że sama dysproporcja między ceną a wartością rynkową nie przesądza o nieważności, a sąd pierwszej instancji nie wskazał konkretnych naruszonych zasad.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał umowę za nieważną na podstawie art. 58 § 2 k.c. Sąd Okręgowy nie podzielił tej oceny, uznając, że sama dysproporcja cenowa nie jest wystarczająca do stwierdzenia nieważności umowy z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, a Sąd Rejonowy nie sprecyzował, jakie zasady zostały naruszone.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Józef K. | osoba_fizyczna | powód |
| Antoni S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Leonarda S. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Fabian S. | osoba_fizyczna | zbywca |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 192 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zbycie rzeczy lub prawa objętych sporem w toku sprawy nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy; nabywca może jednak wejść w miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej. Celem jest stabilizacja postępowania i ochrona strony przeciwnej.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności unieważnienie.
k.c. art. 475 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy następczej niemożliwości świadczenia.
u.u.s.r. art. 89
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Określa przesłanki rozwiązania umowy przenoszącej własność gospodarstwa rolnego zawartej w celu wykonania umowy z następcą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 192 pkt 3 k.p.c. oznacza, że zbycie nieruchomości w toku procesu o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o zawarciu przyrzeczonej umowy sprzedaży nie wpływa na dalszy bieg sprawy i wiąże nabywców. • Stabilizacja postępowania sądowego z chwilą doręczenia pozwu jest celem art. 192 pkt 3 k.p.c. • Zbywca zachowuje legitymację procesową mimo zbycia rzeczy lub praw objętych sporem.
Odrzucone argumenty
Nieważność umowy sprzedaży z powodu rażąco zaniżonej ceny jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.). • Błędna interpretacja art. 192 pkt 3 k.p.c. przez Sąd Okręgowy. • Naruszenie art. 89 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i art. 475 § 1 i 2 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Zbycie rzeczy lub prawa objętych sporem, jak również przez obie strony, zbywca zachowuje legitymację procesową. • Celem tej regulacji jest ochrona strony przeciwnej przed ujemnymi skutkami zbycia rzeczy lub prawa dla toku zawisłego już postępowania sądowego. • Głównym celem art. 192 pkt 3 k.p.c. jest stabilizacja postępowania sądowego z chwilą doręczenia pozwu.
Skład orzekający
Antoni Górski
przewodniczący
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i zastosowanie art. 192 pkt 3 k.p.c. w sprawach dotyczących zbycia nieruchomości w toku postępowania sądowego, zwłaszcza w kontekście umów przyrzeczonych i uzgodnienia treści księgi wieczystej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i materialnoprawnej, gdzie kluczowe jest zastosowanie art. 192 pkt 3 k.p.c. w kontekście umów dotyczących nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową dotyczącą obrotu nieruchomościami w trakcie toczącego się postępowania, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej.
“Sprzedałeś nieruchomość w trakcie procesu? Sąd Najwyższy wyjaśnia, co to oznacza dla Twojej sprawy!”
Dane finansowe
WPS: 32 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.