Orzeczenie · 2012-11-07

IV CSK 423/12

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2012-11-07
SAOSnieruchomościsłużebności gruntoweŚrednianajwyższy
służebnośćdroga koniecznanieruchomośćdostęp do drogi publicznejkodeks cywilnysąd najwyższyprawo rzeczowe

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawców od postanowienia Sądu Okręgowego w L., które zmieniło postanowienie Sądu Rejonowego w P. w sprawie ustanowienia służebności drogi koniecznej. Sąd Okręgowy ustanowił służebność dla nieruchomości wnioskodawców przez grunt uczestników postępowania, K. R. i M. R., zgodnie z wariantem ósmym projektu biegłego, o szerokości 1 metra i długości 111 metrów, zasądzając jednocześnie wynagrodzenie. Nieruchomość wnioskodawców znajduje się na obszarze Parku Krajobrazowego, na zboczu o znacznym spadku, i nie posiada dostępu do drogi publicznej. Jej położenie umożliwia jedynie hobbystyczną uprawę roślin lub wykorzystanie pod tereny zielone i rekreacyjne. Sąd Okręgowy uznał, że taki dostęp jest wystarczający w rozumieniu art. 145 § 1 k.c., biorąc pod uwagę prawidłowy sposób użytkowania nieruchomości. Skarga kasacyjna wnioskodawców, oparta na naruszeniu art. 145 k.c. i art. 382 k.p.c., zmierzała do uchylenia postanowienia Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy, rozważając zasady ustanawiania służebności drogi koniecznej, podkreślił, że nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu, jeśli nie można z drogi korzystać w zakresie koniecznym do prawidłowego sposobu jej użytkowania. Prawidłowe użytkowanie uwzględnia charakter nieruchomości, otoczenie i racjonalność sposobu wykorzystania. Sąd Najwyższy uznał, że dla nieruchomości przeznaczonej na cele rolne, rekreacyjne i hobbystyczne, wystarczające jest przejście o szerokości 1 metra. Podkreślono, że ustanowienie drogi koniecznej musi uwzględniać wzajemne interesy stron, a szkoda grożąca właścicielowi nieruchomości obciążanej nie może być większa niż korzyści dla żądającego drogi. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Ustalanie zasad ustanawiania służebności drogi koniecznej, zwłaszcza dla nieruchomości o specyficznym położeniu i przeznaczeniu, z uwzględnieniem racjonalnego sposobu użytkowania i wzajemnych interesów stron.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości rolnej w parku krajobrazowym; zasady mogą być inaczej stosowane do nieruchomości o innym przeznaczeniu lub położeniu.

Zagadnienia prawne (2)

Czy nieruchomość rolna, położona na zboczu o znacznym spadku, w strefie Parku Krajobrazowego, nieposiadająca dostępu do drogi publicznej, może być uznana za mającą "odpowiedni dostęp" do drogi publicznej, jeśli ustanowiona służebność drogi koniecznej ma szerokość zaledwie 1 metra?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli taki dostęp jest wystarczający dla prawidłowego sposobu użytkowania nieruchomości, uwzględniając jej charakter rolny, rekreacyjny lub hobbystyczny, a także interesy właściciela nieruchomości obciążanej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że "odpowiedni dostęp" do drogi publicznej należy oceniać przez pryzmat prawidłowego sposobu użytkowania nieruchomości, który uwzględnia jej charakter i racjonalność wykorzystania. Dla nieruchomości o specyficznym położeniu i przeznaczeniu (rolne, hobbystyczne, rekreacyjne), wystarczający może być dostęp o minimalnej szerokości, pod warunkiem, że nie narusza on nadmiernie interesów właściciela gruntu sąsiedniego.

Jakie zasady należy stosować przy ustalaniu szerokości służebności drogi koniecznej, uwzględniając interesy obu stron postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przy ustanawianiu drogi koniecznej należy mieć na uwadze wzajemne interesy stron, a więc nie tylko żądającego ustanowienia drogi, lecz także właściciela nieruchomości, przez którą droga ta ma przechodzić. Szkoda grożąca właścicielowi nieruchomości obciążonej nie może być większa niż korzyści uzyskane przez żądającego drogi.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że ustanowienie służebności drogi koniecznej wymaga wyważenia interesów obu stron. Szerokość i przebieg drogi powinny być tak ustalone, aby minimalizować obciążenie dla właściciela nieruchomości sąsiedniej, jednocześnie zapewniając niezbędny dostęp dla nieruchomości władnącej. W tym przypadku, szersza droga proponowana przez Sąd Rejonowy naruszałaby interesy właścicieli gruntu sąsiedniego w stopniu nieproporcjonalnym do korzyści wnioskodawców.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
uczestnicy postępowania (K.R. i M.R.)

Strony

NazwaTypRola
A. H. P.osoba_fizycznawnioskodawca
następcy prawni H. P. – E. A. P. – D., E. M. P.innewnioskodawca
Z.R.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
K. R.osoba_fizycznauczestnik postępowania
M. R.osoba_fizycznauczestnik postępowania
/.../inneuczestnik postępowania

Przepisy (3)

Główne

k.c. art. 145 § § 1

Kodeks cywilny

Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności gruntowej. Przyjmuje się, że nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, jeśli nie można z tej drogi korzystać w zakresie koniecznym do prawidłowego sposobu użytkowania tej nieruchomości. Użytkowanie nieruchomości jest prawidłowe, gdy odpowiada jej charakterowi (właściwości gleby, wielkości), jej otoczeniu i gdy sposób użytkowania jej jest racjonalny. Przy ocenie prawidłowego sposobu użytkowania nieruchomości chodzi nie tylko o dotychczasowe użytkowanie, lecz także o to, czy w ogóle określone używanie nieruchomości pozwala uznać za konieczne posiadanie dostępu do drogi publicznej.

Pomocnicze

k.p.c. art. 3983

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dla nieruchomości rolnej o specyficznym położeniu i przeznaczeniu (hobbystycznym, rekreacyjnym) wystarczający jest dostęp o szerokości 1 metra. • Ustanowienie drogi koniecznej musi uwzględniać wzajemne interesy stron, a szkoda dla właściciela nieruchomości obciążanej nie może być większa niż korzyści dla żądającego drogi. • Szeroki pas gruntu (267 m2) proponowany przez Sąd Rejonowy byłby nieproporcjonalnie dużym obciążeniem dla właścicieli nieruchomości sąsiedniej, zwłaszcza że część terenu była przeznaczona pod zabudowę.

Odrzucone argumenty

Argumenty wnioskodawców opierające się na potrzebie szerszego dostępu (np. dojazdu samochodem osobowym czy maszynami rolniczymi) zostały odrzucone jako nieuzasadnione w kontekście specyfiki nieruchomości i jej racjonalnego użytkowania.

Godne uwagi sformułowania

Przyjmuje się, że nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, jeśli nie można z tej drogi korzystać w zakresie koniecznym do prawidłowego sposobu użytkowania tej nieruchomości. • Użytkowanie nieruchomości jest prawidłowe, gdy odpowiada jej charakterowi (właściwości gleby, wielkości), jej otoczeniu i gdy sposób użytkowania jej jest racjonalny. • Przy ustanowieniu drogi koniecznej trzeba zaś mieć na uwadze wzajemne interesy stron, a więc nie tylko żądającego ustanowienia drogi, lecz także właściciela nieruchomości, przez którą droga ta ma przechodzić.

Skład orzekający

Mirosława Wysocka

przewodniczący

Marian Kocon

sprawozdawca

Anna Kozłowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie zasad ustanawiania służebności drogi koniecznej, zwłaszcza dla nieruchomości o specyficznym położeniu i przeznaczeniu, z uwzględnieniem racjonalnego sposobu użytkowania i wzajemnych interesów stron."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości rolnej w parku krajobrazowym; zasady mogą być inaczej stosowane do nieruchomości o innym przeznaczeniu lub położeniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd interpretuje pojęcie "odpowiedniego dostępu" do drogi publicznej w kontekście specyficznych warunków nieruchomości i jak wyważa interesy stron przy ustanawianiu służebności.

Czy 1 metr wystarczy? Sąd Najwyższy o dostępie do drogi koniecznej dla działki w parku krajobrazowym.

Dane finansowe

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst