IV CSK 251/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się z pozwu powodów o zobowiązanie Międzyosiedlowej Spółdzielni Mieszkaniowej w L. do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu na ich rzecz odrębnej własności lokalu mieszkalnego. Powodowie byli najemcami lokalu, którego spółdzielnia nabyła prawo użytkowania i własności nieodpłatnie od przedsiębiorstwa państwowego. Po podjęciu przez spółdzielnię uchwały określającej przedmiot odrębnej własności lokali, powodowie wystąpili z wnioskiem o przekształcenie prawa najmu w prawo własności. Spółdzielnia postawiła warunek pokrycia przez powodów kosztów nakładów koniecznych na utrzymanie budynku, ustalonych na kwotę 19.707,79 zł, powołując się na art. 48 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, uznając, że żądanie nieodpłatnego przeniesienia własności nie ma oparcia w przepisach, a zwrot nakładów jest warunkiem koniecznym. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lipca 2009 r. (sygn. akt K 64/07), który uznał art. 48 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych za niezgodny z Konstytucją. W konsekwencji, przepis ten stracił moc obowiązującą z mocą wsteczną od dnia wejścia w życie, tj. od 31 lipca 2007 r. Sąd Najwyższy uznał, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w sytuacji nabycia przez spółdzielnię budynku nieodpłatnie, najemcy są obowiązani jedynie do spłaty zadłużenia z tytułu umowy najmu, a podstawą ich roszczenia jest art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla stosowania przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zwłaszcza w kontekście przekształcania prawa najmu w prawo własności lokali w budynkach nabytych nieodpłatnie.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej mieszkań zakładowych w budynkach nabytych przez spółdzielnie nieodpłatnie, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy najemca lokalu mieszkalnego w budynku nabyty przez spółdzielnię mieszkaniową nieodpłatnie od przedsiębiorstwa państwowego może żądać nieodpłatnego przekształcenia prawa najmu w prawo własności, czy też jest zobowiązany do zwrotu nakładów koniecznych poniesionych przez spółdzielnię na utrzymanie budynku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającym art. 48 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych za niezgodny z Konstytucją, najemca jest zobowiązany jedynie do spłaty zadłużenia z tytułu umowy najmu, a nie do zwrotu nakładów koniecznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 64/07, stwierdzający niezgodność art. 48 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z Konstytucją, działa z mocą wsteczną od dnia wejścia w życie przepisu. W związku z tym, w przypadku nabycia przez spółdzielnię budynku nieodpłatnie, najemcy mogą żądać przeniesienia własności lokalu jedynie po spłacie zadłużenia z umowy najmu, bez obowiązku zwrotu nakładów koniecznych.
Jaka jest podstawa prawna i zakres roszczenia najemcy o przekształcenie prawa najmu w prawo własności lokalu w budynkach nabytych przez spółdzielnie mieszkaniowe nieodpłatnie, po utracie mocy obowiązującej art. 48 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawą roszczenia jest art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który nakłada jedynie obowiązek spłaty zadłużenia z tytułu umowy najmu.
Uzasadnienie
Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który wyeliminował z obrotu prawnego art. 48 ust. 3 ustawy, należy powrócić do rozumienia art. 48 ust. 1 jako przepisu ogólnego, który obejmuje oba przypadki nabycia budynku przez spółdzielnię – odpłatne i nieodpłatne. W przypadku nabycia nieodpłatnego, obowiązek zwrotu nakładów koniecznych odpadł ex tunc.
Czy spór o wysokość nakładów koniecznych poniesionych przez spółdzielnię na remont budynku może być rozstrzygany w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przeniesienie własności lokalu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spór o wysokość nakładów nie może być rozstrzygany w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, gdyż jest to powództwo o świadczenie, które może być tylko w całości uwzględnione lub oddalone.
Uzasadnienie
Powództwo o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli ma charakter bezwarunkowy i nie podlega stopniowaniu. Ustalenie wysokości nakładów koniecznych wymagałoby odrębnego postępowania dowodowego, co wykracza poza ramy sprawy opartej na art. 64 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wiesława R. | osoba_fizyczna | powódka |
| Wioletta R. | osoba_fizyczna | powódka |
| Beata R. - W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Joanna R. | osoba_fizyczna | powódka |
| Magdalena R. | osoba_fizyczna | powódka |
| Międzyosiedlowa Spółdzielnia Mieszkaniowa M. w L. | spółka | pozwana |
| Jan R. | osoba_fizyczna | powód |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Stwierdza, że prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie.
k.p.c. art. 1047 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje skutki prawne orzeczenia zastępującego oświadczenie woli.
u.s.m. art. 48 § ust. 1
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Reguluje uprawnienie najemcy do zawarcia umowy o przeniesienie własności lokalu, w tym obowiązek spłaty wkładu budowlanego w przypadku odpłatnego nabycia budynku przez spółdzielnię.
Pomocnicze
u.s.m. art. 48 § ust. 3
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
W brzmieniu obowiązującym od 31.07.2007 r. nakładał na najemcę obowiązek pokrycia kosztów nakładów koniecznych poniesionych przez spółdzielnię na utrzymanie budynku w przypadku nieodpłatnego nabycia budynku. Uznany za niezgodny z Konstytucją.
u.s.m. art. 491
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Stanowi, że osoba, która może żądać ustanowienia prawa odrębnej własności lokalu, w razie bezczynności spółdzielni może wystąpić do sądu z powództwem na podstawie art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 § 1 k.p.c.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakazuje orzekania ponad żądanie.
k.p.c. art. 3983 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje orzekanie przez Sąd Najwyższy w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana stanu prawnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 48 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych za niezgodny z Konstytucją, co skutkuje brakiem obowiązku zwrotu nakładów koniecznych przez najemców w przypadku nieodpłatnego nabycia budynku przez spółdzielnię.
Odrzucone argumenty
Żądanie nieodpłatnego przeniesienia własności lokalu przez powodów, podczas gdy spółdzielnia nabyła budynek nieodpłatnie i poniosła nakłady konieczne. • Argumenty sądów niższych instancji dotyczące konieczności zwrotu nakładów koniecznych jako warunku przekształcenia prawa najmu w prawo własności.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania • wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu ustawy z Konstytucją RP, wywołuje skutki z mocą wsteczną • podstawa zwrotu tych nakładów odpadła ex tunc
Skład orzekający
Marek Sychowicz
przewodniczący
Iwona Koper
członek
Jan Kremer
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla stosowania przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zwłaszcza w kontekście przekształcania prawa najmu w prawo własności lokali w budynkach nabytych nieodpłatnie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej mieszkań zakładowych w budynkach nabytych przez spółdzielnie nieodpłatnie, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami najemców spółdzielczych lokali i wpływem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na stosowanie przepisów prawa. Pokazuje, jak zmiana interpretacji konstytucyjnej może odwrócić dotychczasowe rozstrzygnięcia sądowe.
“Wyrok TK zmienia zasady przekształcania najmu w spółdzielniach: Czy musisz płacić za nakłady?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.