Orzeczenie · 2008-10-29

IV CSK 228/08

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2008-10-29

SAOSCywilneodpowiedzialność deliktowaWysokanajwyższy

zadośćuczynienieodszkodowanieprzyczynienie sięmałoletniubezpieczeniaSąd Najwyższyart. 362 k.c.wypadek drogowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczeń T. P. o zapłatę odszkodowania, zadośćuczynienia i renty w związku z wypadkiem komunikacyjnym z 1992 roku. Sąd Okręgowy zasądził zadośćuczynienie od Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG), oddalając powództwo wobec Skarbu Państwa, uznając brak błędu medycznego. Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutu przedawnienia ani przyczynienia się powoda, uznając, że 3,5-letniemu dziecku nie można przypisać winy. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając niższą kwotę zadośćuczynienia od UFG, obniżając je o 25% na podstawie art. 362 k.c. z powodu przyczynienia się powoda do wypadku, mimo braku winy. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko o braku odpowiedzialności Skarbu Państwa. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej UFG. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczące oceny dowodów były niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 362 k.c.), Sąd Najwyższy szczegółowo omówił różne koncepcje interpretacji tego przepisu, odrzucając pogląd o konieczności uzależniania przyczynienia od podstawy odpowiedzialności sprawcy. Przyjął, że przyczynienie jest kategorią obiektywną, a elementy subiektywne (wina, wiek) mają znaczenie na etapie miarkowania odszkodowania. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny wadliwie obniżył zadośćuczynienie o 25% bez dostatecznego rozważenia wszystkich okoliczności, zwłaszcza zawinionego działania sprawcy i braku winy poszkodowanego. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił wyrok w tej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja art. 362 k.c. w kontekście przyczynienia się małoletniego poszkodowanego, zwłaszcza gdy sprawca zawinił, a poszkodowanemu winy przypisać nie można.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe jest rozróżnienie między stwierdzeniem przyczynienia a miarkowaniem odszkodowania, z uwzględnieniem wieku poszkodowanego i winy sprawcy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zachowanie małoletniego poszkodowanego, któremu nie można przypisać winy, może stanowić podstawę do zmniejszenia odszkodowania na podstawie art. 362 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zachowanie małoletniego poszkodowanego, nawet jeśli nie można mu przypisać winy, może uzasadniać zmniejszenie odszkodowania na podstawie art. 362 k.c., jednakże elementy subiektywne (wina, wiek) mają kluczowe znaczenie na etapie miarkowania odszkodowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy przyjął, że przyczynienie się jest kategorią obiektywną, a elementy subiektywne (wina, wiek) są istotne na etapie oceny, czy i w jakim stopniu odszkodowanie powinno zostać zmniejszone. W przypadku sprawcy, który zawinił, a poszkodowanego, któremu winy przypisać nie można, zmniejszenie odszkodowania wymaga szczególnej ostrożności i wnikliwego rozważenia wszystkich okoliczności.

Czy zarzuty dotyczące oceny dowodów i ustaleń faktycznych mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie kasacyjne jest postępowaniem prawnym, a nie merytorycznym, i jest związane ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania w części, oddalenie w pozostałej części

Strona wygrywająca

T. P. (w części uchylonej)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
T. P.	osoba_fizyczna	powód
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W.	instytucja	pozwany
Skarb Państwa - Wojewoda X.	organ_państwowy	pozwany

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 362

Kodeks cywilny

Przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody jest kategorią obiektywną, a elementy subiektywne (wina, wiek) mają znaczenie na etapie miarkowania odszkodowania. Zmniejszenie odszkodowania wymaga wnikliwego rozważenia wszystkich okoliczności, zwłaszcza zawinionego działania sprawcy i braku winy poszkodowanego.

Pomocnicze

k.c. art. 3983 § § 3

Kodeks cywilny

Zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej.

k.c. art. 39813 § § 2

Kodeks cywilny

Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów.

k.p.c. art. 278

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy opierania się na opiniach biegłych.

k.c. art. 361

Kodeks cywilny

Dotyczy adekwatnego związku przyczynowego.

k.c. art. 436

Kodeks cywilny

Dotyczy odpowiedzialności na zasadzie ryzyka.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie prawa materialnego – błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 362 k.c. przez przyjęcie, że niezawinione zachowanie małoletniego uzasadnia zmniejszenie odszkodowania. • Naruszenie przepisów postępowania – przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, niewyjaśnienie istotnych okoliczności.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 w zw. z art. 278 k.p.c.) jako niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym.

Godne uwagi sformułowania

Przyczynienie jest kategorią obiektywną, którą należy rozpatrywać tylko w ramach adekwatnego związku przyczynowego. • Elementy subiektywne mają znaczenie na etapie miarkowania odszkodowania, a nie stwierdzania przyczynienia. • Zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody następuje zawsze in casu, w wyniku oceny konkretnej i indywidualnej.

Skład orzekający

Mirosława Wysocka

przewodniczący-sprawozdawca

Teresa Bielska-Sobkowicz

członek

Krzysztof Strzelczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 362 k.c. w kontekście przyczynienia się małoletniego poszkodowanego, zwłaszcza gdy sprawca zawinił, a poszkodowanemu winy przypisać nie można."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe jest rozróżnienie między stwierdzeniem przyczynienia a miarkowaniem odszkodowania, z uwzględnieniem wieku poszkodowanego i winy sprawcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez nieletnich i interpretacji kluczowego przepisu Kodeksu cywilnego, co jest istotne dla praktyków prawa.

“Czy 3-latek może 'przyczynić się' do wypadku? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice odpowiedzialności.”

Dane finansowe

WPS: 251 718,14 PLN

zadośćuczynienie: 370 000 PLN

zadośćuczynienie: 277 500 PLN

Asystent AI dla prawników