IV CSK 180/11Podział majątku wspólnego umowa po rozwodzie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku R. S. o podział majątku wspólnego i dział spadku po zmarłej żonie E. S. Wnioskodawca domagał się podziału spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Sądy niższych instancji ustaliły, że małżonkowie R. i E. S., mimo że formalnie nie mogli dokonać podziału majątku wspólnego w trakcie trwania małżeństwa, faktycznie dokonali umownego podziału tego prawa. Wnioskodawca miał otrzymać kwotę odpowiadającą różnicy wartości zamienianego lokalu, a prawo do lokalu miało przypaść żonie. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o podział majątku, uznając, że podział został już dokonany umownie. Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawcy, potwierdzając istnienie umownego podziału majątku, który został potwierdzony przez wnioskodawcę w późniejszych oświadczeniach. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną wnioskodawcy. Sąd Najwyższy wskazał, że wnioskodawca w skardze kasacyjnej powołał się na naruszenie przepisów prawa materialnego, które pozostawało w sprzeczności z jego wcześniejszymi twierdzeniami o braku umowy o podział majątku. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 35 k.r. i op., art. 58 § 1 k.c., art. 65 k.c.) były nieuzasadnione, ponieważ opierały się na błędnych założeniach faktycznych lub były skierowane przeciwko ustaleniom faktycznym. Sąd Najwyższy odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 244 § 1 k.p.c., art. 247 k.p.c.), uznając, że dokumenty urzędowe zostały prawidłowo ocenione, a dowody przeprowadzone zgodnie z przepisami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja możliwości umownego podziału majątku wspólnego w trakcie małżeństwa i ocena dowodów z oświadczeń stron w postępowaniu cywilnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i ustaleń sądów niższych instancji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy małżonkowie mogą skutecznie dokonać umownego podziału majątku wspólnego w trakcie trwania małżeństwa, a jeśli tak, to w jaki sposób?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, małżonkowie mogą dokonać umownego podziału majątku wspólnego w trakcie trwania małżeństwa, nawet jeśli formalnie jest to niemożliwe, poprzez ustalenie sposobu podziału i potwierdzenie go po ustaniu wspólności majątkowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo braku możliwości formalnego podziału majątku wspólnego w trakcie małżeństwa, małżonkowie mogli dokonać umownego podziału poprzez ustalenie woli i potwierdzenie jej po ustaniu wspólności. Wnioskodawca zaprzeczał istnieniu takiej umowy, co było sprzeczne z jego wcześniejszymi oświadczeniami i ustaleniami sądów niższych instancji.
Czy oświadczenie złożone przez stronę w charakterze strony w innym postępowaniu (np. w sprawie alimentacyjnej) może być traktowane jako dowód wiedzy o dokonaniu podziału majątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie oświadczenie może być traktowane jako dowód wiedzy, a jego znaczenie jest oceniane w ramach oceny dowodów, a nie wykładni oświadczenia woli.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wyjaśnienie wnioskodawcy złożone na rozprawie w sprawie alimentacyjnej, w którym stwierdził, że dokonano podziału majątku, stanowiło dowód wiedzy, a nie oświadczenie woli. Ocena znaczenia tego wyjaśnienia mieści się w sferze oceny dowodów, a nie wykładni oświadczenia woli, co czyni zarzut naruszenia art. 65 k.c. chybionym.
Jakie są ograniczenia dowodowe w zakresie kwestionowania treści dokumentów urzędowych, w szczególności umów notarialnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wobec dokumentów urzędowych obejmujących czynność prawną, stosuje się ograniczenia przewidziane w art. 247 k.p.c., które zakazują prowadzenia dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu w zakresie oświadczeń woli.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 247 k.p.c. zakazuje dowodzenia, że dane oświadczenie woli nie zostało złożone lub miało inną treść niż zawarta w dokumencie urzędowym. W tej sprawie wnioskodawca nie zgłaszał takich twierdzeń, a dowody były przeprowadzane zgodnie z przepisami.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| małoletni M. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Sł. P. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy małoletniego M. P. |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.r. i op. art. 35
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Niezastosowanie przepisu skutkujące pominięciem faktu, że umowa o podział majątku wspólnego zawarta przed rozwiązaniem małżeństwa przez rozwód była nieważna.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Błędna wykładnia skutkująca konwalidacją nieważnej czynności prawnej.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Niezastosowanie do oświadczenia wnioskodawcy złożonego na rozprawie w innej sprawie.
k.p.c. art. 244 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przez bezpodstawne odmówienie dokumentom mocy dowodowej.
Ustawa Prawo o notariacie art. 2 § 2
k.p.c. art. 247
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut niedopuszczalnego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron ponad osnowę dokumentu notarialnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Małżonkowie dokonali umownego podziału majątku wspólnego, co zostało potwierdzone przez sądy niższych instancji. • Wnioskodawca w toku postępowania zaprzeczał istnieniu umowy o podział majątku, co było sprzeczne z jego wcześniejszymi oświadczeniami. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego w skardze kasacyjnej były nieuzasadnione.
Odrzucone argumenty
Umowa o podział majątku wspólnego zawarta przed rozwiązaniem małżeństwa przez rozwód była nieważna. • Błędna wykładnia art. 58 § 1 k.c. skutkująca konwalidacją nieważnej czynności prawnej. • Niezastosowanie art. 65 k.c. do oświadczenia wnioskodawcy złożonego na rozprawie w innej sprawie. • Naruszenie art. 244 § 1 k.p.c. przez odmówienie dokumentom urzędowym mocy dowodowej. • Naruszenie art. 247 k.p.c. przez niedopuszczalne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron ponad osnowę dokumentu notarialnego.
Godne uwagi sformułowania
Wnioskodawca oparł skargę kasacyjną na zarzucie pozostającym w sprzeczności z twierdzeniem stanowiącym podstawę jego wniosku i podtrzymywanym przezeń w toku postępowania instancyjnego. • Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może służyć do pośredniego kwestionowania ustaleń faktycznych ani nie może opierać się na własnej wersji stanu faktycznego. • Wypowiedź w toku informacyjnego przesłuchania w charakterze strony nie była oświadczeniem woli, lecz wiedzy.
Skład orzekający
Mirosława Wysocka
przewodniczący, sprawozdawca
Dariusz Dończyk
członek
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja możliwości umownego podziału majątku wspólnego w trakcie małżeństwa i ocena dowodów z oświadczeń stron w postępowaniu cywilnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i ustaleń sądów niższych instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest konsekwentne prezentowanie swojej wersji zdarzeń w postępowaniu sądowym i jak sądy oceniają oświadczenia stron. Dotyczy powszechnego tematu podziału majątku po rozwodzie.
“Czy można podzielić majątek, zanim się rozstanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.